# ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ

| ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਇਨਾਮ |
| --- |
|  |
| ਯੋਗਦਾਨ ਖੇਤਰ | ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਖੋਜਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ |
| ਟਿਕਾਣਾ | ਸਟਾਕਹੋਮ, ਸਵੀਡਨ |
| ਦੇਸ਼ | ਸਵੀਡਨ  |
| ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ | ਕੈਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਨੋਬਲ ਅਸੈਂਬਲੀ |
| ਇਨਾਮ | 9 ਮਿਲੀਅਨ ਸਵੀਡਨੀ ਕਰੋਨਾ (2017) |
| ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ | 1901 |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | nobelprize.org/prizes/medicine |

**ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ** ਹਰ ਸਾਲ ਕੈਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਖੇ ਨੋਬਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦੁਆਰਾ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਕੋਈ ਇੱਕਲਾ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਨਾਮ ਹਨ ਜੋ ਅਲਫਰੇਡ ਨੋਬਲ ਦੀ 1895 ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, "ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਮਨੁੱਖਜਾਤੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਦਿੱਤਾ ਹੈ"। ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਚਿਕਿਤਸਾ, ਸਾਹਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਹਰ ਸਾਲ ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਬਰਸੀ, 10 ਦਸੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 2022 ਤੱਕ, ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ 114 ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ 226 ਜੇਤੂਆਂ, 214 ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ 12 ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ 1901 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜਿਸਟ, ਐਮਿਲ ਵਾਨ ਬੇਹਰਿੰਗ ਨੂੰ ਸੀਰਮ ਥੈਰੇਪੀ ਅਤੇ ਡਿਪਥੀਰੀਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਟੀਕੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ, ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਨੇ ਇਸਨੂੰ 1947 ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਸਮੇਤ ਦਵਾਈ ਦੇ ਕਈ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ, ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ 3 ਅਕਤੂਬਰ 2022 ਨੂੰ ਕੈਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੁਆਰਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਸਵਾਂਤੇ ਪਾਬੋ ਨੂੰ, ਵਿਲੁਪਤ ਹੋਮਿਨਿਨਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਜੀਨੋਮ ਬਾਰੇ ਖੋਜਾਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਨਾਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੈਡਲ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਡਲ ਦਾ ਅਗਲਾ ਪਾਸਾ ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਦਾ ਉਹੀ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਮੈਡਲਾਂ 'ਤੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਮੈਡਲ ਦਾ ਉਲਟਾ ਪਾਸਾ ਵਿਲੱਖਣ ਹੈ।

## ਪਿਛੋਕੜ

ਨੋਬਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ।
ਐਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਦਾ ਜਨਮ 21 ਅਕਤੂਬਰ 1833 ਨੂੰ ਸਟਾਕਹੋਮ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਇੰਜੀਨੀਅਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਰਸਾਇਣ-ਵਿਗਿਆਨੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਅਤੇ ਖੋਜੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਕਿਸਮਤ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਉਸਦੀਆਂ 355 ਕਾਢਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਡਾਇਨਾਮਾਈਟ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਲਈ ਫਰਾਂਸ ਅਤੇ ਇਟਲੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਲੈਬਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਇਵਾਨ ਪਾਵਲੋਵ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਉਦਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀਆਂ ਵਿਗਿਆਨਕ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਰੱਕੀ ਬਾਰੇ ਆਸ਼ਾਵਾਦੀ ਸੀ।

1888 ਵਿੱਚ, ਨੋਬਲ ਇੱਕ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਖਬਾਰ ਵਿੱਚ "ਮੌਤ ਦਾ ਵਪਾਰੀ ਮਰ ਗਿਆ" ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਆਤਮਕਥਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਹ ਵਾਪਰਿਆ, ਇਹ ਨੋਬਲ ਦਾ ਭਰਾ ਲੁਡਵਿਗ ਸੀ ਜਿਸਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਪਰ ਨੋਬੇਲ, ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਤੋਂ ਨਾਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਚਿੰਤਤ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਉਸ 'ਤੇ ਮਾੜੀ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰੇਗੀ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੀ ਆਖਰੀ ਵਸੀਅਤ ਵਿੱਚ, ਨੋਬਲ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਨਾਮਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਲੜੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ "ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ" ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨੋਬਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਸੀਅਤਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਪਰ ਆਖਰੀ ਵਸੀਅਤ 63 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੀ ਵਸੀਅਤ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ 26 ਅਪ੍ਰੈਲ 1897 ਤੱਕ ਸਟੋਰਟਿੰਗ (ਨਾਰਵੇਈ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ) ਦੁਆਰਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਨੋਬਲ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਸੀਅਤ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। 1900 ਵਿੱਚ, ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਰਾਜਾ ਆਸਕਰ II ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਨੋਬਲ ਦੀ ਵਸੀਅਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਕੈਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਇੱਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ। ਅੱਜ, ਇਨਾਮ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਅਤੇ ਚੋਣ

ਨੋਬਲ ਲਈ ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਇਨਾਮ ਇੱਕ "ਖੋਜ" ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਹ "ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ" ਹੋਵੇ।ਵਸੀਅਤ ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਿਰਫ ਚੋਣਵੇਂ ਵਿਅਕਤੀ ਹੀ ਪੁਰਸਕਾਰ ਲਈ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਅਕੈਡਮੀਆਂ ਦੇ ਮੈਂਬਰ, ਸਵੀਡਨ, ਡੈਨਮਾਰਕ, ਨਾਰਵੇ, ਆਈਸਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫਿਨਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਣੀਆਂ ਗਈਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਪਿਛਲੇ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। 1977 ਤੱਕ, ਕੈਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਾਲ, ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਨਾਮ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਨੋਬਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਦਾ ਗਠਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੈਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਦੇ 50 ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਪੰਜ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨੋਬਲ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਕੱਤਰ ਜੋ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਇੰਚਾਰਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਲਈ ਦਸ ਸਹਾਇਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। 1968 ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਵਿਵਸਥਾ ਜੋੜੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸਾਂਝੇ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਇਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੋਜਕਰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਚੁਣਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਯੋਗਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਰਵੇ ਕੁਸ਼ਿੰਗ, ਇੱਕ ਮੋਢੀ ਅਮਰੀਕੀ ਨਿਊਰੋਸਰਜਨ ਜਿਸਨੇ ਕੁਸ਼ਿੰਗ ਸਿੰਡਰੋਮ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਸਿਗਮੰਡ ਫਰਾਉਡ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਯੋਗਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਜੋਨਾਸ ਸਾਲਕ ਜਾਂ ਅਲਬਰਟ ਸਬੀਨ ਨੂੰ ਪੋਲੀਓ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇਨਾਮ ਮਿਲੇਗਾ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੌਨ ਐਂਡਰਸ, ਥਾਮਸ ਵੇਲਰ ਅਤੇ ਫਰੈਡਰਿਕ ਰੌਬਿਨਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਖੋਜ ਕਿ ਪੋਲੀਓ ਵਾਇਰਸ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰਾਂ ਦੇ ਸੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਟੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਇਆ।

## ਇਨਾਮ

ਇੱਕ ਮੈਡੀਸਨ ਜਾਂ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਤਮਗਾ, ਇੱਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪੱਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਕਮ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਟਾਕਹੋਮ ਕੰਸਰਟ ਹਾਲ ਵਿਖੇ ਇਨਾਮੀ ਸਮਾਰੋਹ ਦੌਰਾਨ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

### ਮੈਡਲ

ਪੈਨਿਸਿਲਿਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਫਲੇਮਿੰਗ (1881-1955) ਨੂੰ ਦਵਾਈ, ਸਵੀਡਨ, 1945 ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦਾ ਮੈਡਲ। ਸਕਾਟਲੈਂਡ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੈਡਲ, ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰਡ ਟ੍ਰੇਡਮਾਰਕ ਹਨ ,ਮਾਈਨਟਵਰਕੇਟ ਦੁਆਰਾ ਸਵੀਡਨ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਹਰੇਕ ਮੈਡਲ ਵਿੱਚ ਮੈਡਲ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ (ਸਾਹਮਣੇ) ਪਾਸੇ ਖੱਬੇ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਵਿੱਚ ਅਲਫ੍ਰੇਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ, ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ, ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਲਈ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਮੈਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਫਰੇਡ ਨੋਬਲ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮੌਤ (1833-1896) ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। 1980 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਡਲ 23-ਕੈਰਟ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ; ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਮੈਡਲ 18-ਕੈਰੇਟ ਹਰੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਨ, 23-ਕੈਰੇਟ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਪਲੇਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

### ਡਿਪਲੋਮੇ

ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਸਿੱਧਾ ਡਿਪਲੋਮਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਡਿਪਲੋਮਾ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੇਤੂਆਂ ਲਈ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਕੈਰੋਲਿਨਸਕਾ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਅਸੈਂਬਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਵੀਡਨ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰ ਅਤੇ ਕੈਲੀਗ੍ਰਾਫਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਡਿਪਲੋਮਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਅਤੇ ਟੈਕਸਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜੇਤੂ ਦਾ ਨਾਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਵਾਲਾ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਨਾਮ ਕਿਉਂ ਮਿਲਿਆ।

### ਇਨਾਮ ਦੀ ਰਕਮ

ਅਵਾਰਡ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ, ਜੇਤੂ ਨੂੰ ਪੁਰਸਕਾਰ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਉਪਲਬਧ ਫੰਡਿੰਗ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਨਕਦ ਅਵਾਰਡ ਦੀ ਰਕਮ ਸਾਲ-ਦਰ-ਸਾਲ ਵੱਖਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, 2009 ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕੁੱਲ ਨਕਦ ਰਾਸ਼ੀ 10 ਮਿਲੀਅਨ SEK (US$1.4 ਮਿਲੀਅਨ) ਸੀ।,ਪਰ 2012 ਵਿੱਚ, ਇਹ ਰਕਮ 8 ਮਿਲੀਅਨ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਕਰੋਨਾ, ਜਾਂ US$1.1 ਮਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਜੇਤੂ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਗ੍ਰਾਂਟ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਤਿੰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਮੇਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੋ ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।

### ਸਮਾਰੋਹ ਅਤੇ ਦਾਅਵਤ

ਇਨਾਮ ਇੱਕ ਦਾਅਵਤ ਦੇ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਗਾਲਾ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨੋਬਲ ਦਾਅਵਤ ਮੇਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਮਹੀਨੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਘਟਨਾ ਦੇ ਦਿਨ ਤੱਕ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨੋਬਲ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਸ਼ੈੱਫਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚੋਣਾਂ ਨੂੰ ਚੱਖਣ ਅਤੇ ਟੈਸਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੀਨੂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਿੰਨ-ਕੋਰਸ ਡਿਨਰ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 1901 ਵਿੱਚ ਛੇ ਕੋਰਸ ਸੀ। ਹਰੇਕ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਜੇਤੂ 16 ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਵੀਡਨ ਦਾ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਨੋਬਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਜੇਤੂ

ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ 1901 ਵਿੱਚ ਜਰਮਨ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜਿਸਟ ਐਮਿਲ ਅਡੌਲਫ ਵਾਨ ਬੇਹਰਿੰਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਿਪਥੀਰੀਆ ਅਤੇ ਟੈਟਨਸ ਵੈਕਸੀਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਸੀਰਮ ਥੈਰੇਪੀ ਦੀ ਬੇਹਰਿੰਗ ਦੀ ਖੋਜ ਨੇ "ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਜੇਤੂ ਹਥਿਆਰ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ" ਪਾ ਦਿੱਤਾ।

1947 ਵਿੱਚ, ਗਰਟੀ ਕੋਰੀ ਪਹਿਲੀ ਔਰਤ ਸੀ ਜਿਸਨੂੰ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਇਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
### ਪੁਰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 'ਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ

1968 ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਖਿਆ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। 1950 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਤੋਂ, ਸਰੀਰ ਵਿਗਿਆਨ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਪਿਛਲੀ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 50 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 59 ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ 1951 ਅਤੇ 2000 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ 113 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਉਭਾਰ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਧੇਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਖੋਜ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਖਾਸ ਇਨਾਮ ਲਈ ਨਾਮਜ਼ਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ, ਮੌਜੂਦਾ ਬਾਇਓਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਅਕਸਰ ਇਕੱਲੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਟੀਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨੀ, ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਕੁਝ, ਇੱਕ ਖੋਜ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ; ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਇਨਾਮ ਨਾਮਜ਼ਦਗੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਯੋਗ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਾਮਜ਼ਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਨਾਮ ਤਿੰਨ ਨਾਮਜ਼ਦ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਕੱਟ-ਆਫ ਪੁਆਇੰਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਬੇਦਖਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਿਨਾਂ ਇਨਾਮਾਂ ਦੇ ਸਾਲ

ਅਜਿਹੇ ਨੌਂ ਸਾਲ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਜ਼ੀਓਲੋਜੀ ਜਾਂ ਮੈਡੀਸਨ ਵਿੱਚ ਨੋਬਲ ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ (1915-1918, 1921, 1925, 1940-1942)। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1914-1918) ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (1939-1945) ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ। 1939 ਵਿੱਚ, ਨਾਜ਼ੀ ਜਰਮਨੀ ਨੇ ਗੇਰਹਾਰਡ ਡੋਮਾਗਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਇਨਾਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਡਿਪਲੋਮਾ ਅਤੇ ਮੈਡਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਸੀ ਪਰ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ।

## ਹਵਾਲੇ