Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਆਥਣ

ਪਰਾਮਬੀਕਕੁਲਮ, ਕੇਰਲ (ਭਾਰਤ) ਦੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਸ਼ਾਮ
**ਆਥਣ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ** ਆਪਣੇ ਮੁਢਲੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਵਿੱਚਕਾਰ ਦਿਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਪਰਕ ਨਿਰਣਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਪਮਾਨ ਡਿੱਗਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਹਨੇਰਾ ਜਿਹਾ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਤ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਆਥਣ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਉਤਪਤੀ

ਆਥਣ ਸ਼ਬਦ ਸਂਸਕ੍ਰਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ 'अस्तमन' (ਗੁਰਮੁਖੀ:ਅਸਤਮਨ) ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਰੁੱਤ

**ਰੁੱਤ** ਸਾਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ, ਆਬੋਹਵਾ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਸਾਫ਼ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰੁੱਤਾਂ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲ਼ੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਕੱਟਣ ਦੇ ਇਸ ਰਾਹ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਧੁਰੇ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕੇ ਹੋਣਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ

* ਰੁੱਤਾਂ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ? (ਬੈਡ ਐਸਟਰੌਨੋਮਰ ਵੱਲੋਂ)
* ਦੱਖਣੀ ਅੱਧਗੋਲ਼ੇ ਦੀ ਜੰਤਰੀ
* Solstice does not signal season's start Archived 2008-07-03 at the Wayback Machine. (from The Straight Dope)
* ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ article on h2g2.
* Indigenous seasons (Australian Bureau of Meteorology)
* Satellite photo demonstrating seasons changes in 2004 on NASA website Archived 2015-03-18 at the Wayback Machine.
* ਵੀਡੀਓ - ਰੁੱਤ-ਬਦਲੀ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ
# ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਇਕਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ

**ਇਕਾਈਆਂ ਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ** ਜਾਂ **ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਸਿਸਟਮ ਆਫ਼ ਯੂਨਿਟਸ**, ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਖੇਪ **SI** ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ **ਐਸਆਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ** ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੁਆਰਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਸਿਸਟਮ ਦਾ ਆਧੁਨਿਕ ਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਮਾਪ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ। ਵਜ਼ਨ ਅਤੇ ਮਾਪ 'ਤੇ ਜਨਰਲ ਕਾਨਫਰੰਸ (CGPM) ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ,ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰਤ ਦਰਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਾਪ ਦੀ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਹੈ, ਵਿਗਿਆਨ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਾਮਰਸ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

## ਨੋਟ

## ਹਵਾਲੇ
# ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ

| Norwegian |
| --- |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ | Default* **ਨਾਰਵੇਜੀਆਈ ਭਾਸ਼ਾ**
 |
| ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਡ |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-1 | `no – Norwegian nb – Bokmål nn – Nynorsk` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-2 | `nor – Norwegian nob – Bokmål nno – Nynorsk` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-3 | `nor` |

**ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ** ਇੱਕ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਨਾਰਵੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।
# ਡੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ

**ਡੈਨਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ** (*dansk*, *dansk sprog*) ਦੇ ਜਰਮਨਿਕ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਉਪ-ਸ਼ਾਖਾ ਉੱਤਰੀ ਜਰਮਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ (ਸਕੈਂਡੇਨੇਵੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਲਗਭਗ ਸੱਠ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਡੈਨਮਾਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਜਰਮਨੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਰੀਬਨ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਡੈਨਿਸ਼ ਨੂੰ ਡੈਨਮਾਰਕ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਗਰੀਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਫਰੋ ਆਈਲੈਂਡਸ ਵਿੱਚ ਆਧਿਕਾਰਿਕ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਾਜ਼ਮੀ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕਨਾਡਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁਦਾਏ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਡੈਨਿਸ਼, ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਅਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਤਿੰਨੋਂ ਆਪੋ ਵਿੱਚ ਸਮਝਣਯੋਗ ਹਨ। ਤਿੰਨਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ/ਮਾਹਰ ਵਕਤਾ, ਦੂਸਰੀਆਂ ਦੋਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਧਿਐਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਡੈਨਿਸ਼, ਅਤੇ ਸਵੀਡਿਸ਼ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਡੈਨਿਸ਼ ਅਤੇ ਸਵੀਡ ਵੀ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਨਾਰਵੇਜੀਅਨ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਲੇਖਾ ਡੈਨਿਸ਼ ਬੋਲਣਾ ਹੈ

## ਹਵਾਲੇ
# ਸਵੀਡਿਸ਼ ਭਾਸ਼ਾ

| ਸਵੀਡਿਸ਼ |
| --- |
| *svenska* *ਸਵੇਨਸਕਾ* |
| ਉਚਾਰਨ | [²svɛnːska] |
| ਜੱਦੀ ਬੁਲਾਰੇ | ਸਵੀਡਨ, ਫ਼ਿਨਲੈਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ |
| ਨਸਲੀਅਤ | Swedes, Finland Swedes |
| Native speakers | 92 ਲੱਖ (2012) |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ | ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ
* Germanic
	+ North Germanic
		- East Scandinavian
			* Continental Scandinavian
				+ **ਸਵੀਡਿਸ਼**
 |
| Early forms | Old Norse
* Old East Norse
	+ Old Swedish
		- Modern Swedish
 |
| ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ | ਲਾਤੀਨੀ (ਸਵੀਡਿਸ਼ ਵਰਣਮਾਲਾ) ਸਵੀਡਿਸ਼ ਬਰੇਲ |
| Signed forms | ਟੇਕਨਾਦ ਸਵੇਨਸਿਕਾ (falling out of use) |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ |
| ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ | 2 countries ਫਰਮਾ:FIN **ਫਰਮਾ:SWE** 2 organizations  ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ  Nordic Council |
| ਰੈਗੂਲੇਟਰ | Swedish Language Council (in Sweden) Swedish Academy (in Sweden) Research Institute for the Languages of Finland (in Finland) |
| ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਡ |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-1 | `sv` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-2 | `swe` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-3 | `swe` |
| *Glottolog* | `swed1254` |
| ਭਾਸ਼ਾਈਗੋਲਾ | `52-AAA-ck to -cw` |
| Major Swedish-speaking areas |
|

**ਸਵੀਡਨੀ ਭਾਸ਼ਾ** (svenska) ਇੱਕ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸਵੀਡੇਨ, ਫਿਨਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਲਾਂਦ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਬੋਲਦੇ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਅਰਸ਼ੀ ਮੱਧ ਰੇਖਾ

ਖਗੋਲੀ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਧਰਤੀ-ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਠੀਕ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੌਰ ਰਾਹ ਤੋਂ 23 . 4 ਡਿਗਰੀ ਦੇ ਕੋਣ ਉੱਤੇ ਹੈ
ਖਗੋਲਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ **ਖਗੋਲੀ ਮੱਧ ਰੇਖਾ** ਧਰਤੀ ਦੀ ਭੂਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਠੀਕ ਉੱਤੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲਪਨਿਕ ਖਗੋਲੀ ਗੋਲੇ ਉੱਤੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਕਾਲਪਨਿਕ ਮਹਾਚੱਕਰ (ਗਰੇਟ ਸਰਕਲ) ਹੈ।

ਧਰਤੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਗ (ਯਾਨੀ ਉੱਤਰੀ ਅਰਧ ਗੋਲੇ) ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜੇਕਰ ਖਗੋਲੀ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੀ ਤਰਫ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁਣ ਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦੱਖਣ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣਗੇ। ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧ ਗੋਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਖਗੋਲੀ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੀ ਤਰਫ ਦੇਖਣ ਲਈ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦੀ ਤਰਫ ਵੇਖਣਗੇ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਭੂਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਖਗੋਲੀ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਵੱਲ ਦੇਖਣ ਲਈ ਠੀਕ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵੇਖਣਗੇ। ਖਗੋਲੀ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਤੋਂ ਖਗੋਲੀ ਵਸਤਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਹਾਰਣ ਲਈ ਅਸੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਖ਼ਰਗੋਸ਼ ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਖਗੋਲੀ ਮੱਧ ਰੇਖਾ ਦੇ ਠੀਕ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।
# ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼

ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਸਭ ਵਲੋਂ ਵੱਡੀ ਖਗੋਲੀਵਸਤੁਵਾਂਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ - ਏਨ॰ਜੀ॰ਸੀ॰ 4414 ਸਾਡੇ ਸੌਰ ਮੰਡਲ ਵਲੋਂ 6 ਕਰੋਡ਼ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ - ਸਾਲ ਦੂਰ ਇੱਕ 55, 000 ਪ੍ਰਕਾਸ਼ - ਸਾਲ ਦੇ ਵਿਆਸ ਦੀ ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਹੈ
**ਖਗੋਲੀ ਚੀਜ਼** ਅਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਰੂਪ ਵਲੋਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਜਿਸਦੀ ਰਚਨਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹਿ, ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਗਰਹ, ਆਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ (ਗੈਲਕਸੀ), ਵਗੈਰਾਹ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ।
# ਗੇੜਾ

ਇੱਕ ਗੋਲ਼ਾ ਆਪਣੇ ਧੁਰੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ
**ਗੇੜਾ** ਜਾਂ **ਗੇੜ** ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਕਿਸੇ ਗੇੜੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ (ਜਾਂ ਬਿੰਦੂ) ਦੁਆਲ਼ੇ ਚੱਕਰਦਾਰ ਚਾਲ਼ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਵੀ ਤਿੰਨ-ਪਸਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਖ਼ਿਆਲੀ ਲਕੀਰ ਦੁਆਲ਼ੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਹਨੂੰ ਗੇੜੇ ਦਾ ਧੁਰਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਧੁਰਾ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਦੁਆਲ਼ੇ ਘੁੰਮਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਬਾਹਰਲੇ ਬਿੰਦੂ ਦੁਆਲ਼ੇ ਘੁੰਮਣ, ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਜ ਦੁਆਲ਼ੇ ਘੁੰਮਣਾ, ਨੂੰ ਪੰਧੀ ਗੇੜਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂਤਾ ਖਿੱਚ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ

* ਗੇੜਿਆਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ cut-the-knot.org ਵਿਖੇ
* ਕੋਈ ਤਿਕੋਣ ਕਦੋਂ ਸਮਭੁਜੀ ਹੁੰਦੀ ਐ cut-the-knot.org ਵਿਖੇ
# ਬੁੱਧ (ਗ੍ਰਹਿ)

ਅੰਦਰੂਨੀ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਆਕਾਰ (ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸੱਜੇ): **ਬੁੱਧ**, ਸ਼ੁੱਕਰ, ਧਰਤੀ, ਅਤੇ ਮੰਗਲ।
1. ਪੇਪੜੀ—100–300 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਮੋਟੀ

2. ਮੈਂਟਲ—600 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਮੋਟੀ

3. ਕੇਂਦਰ—1,800 ਕਿਲੋ ਮੀਟਰ ਅਰਧ ਵਿਆਸ
ਬੁੱਧ (ਚਿੰਨ੍ਹ: ; 0.4 AU) ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨਜ਼ਦੀਕ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਚੱਕਰ 88 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਗ੍ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਮਾਲੂਮ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਮੁਹਾਂਦਰਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਲਕਾਵਾਂ (ਟੁਟੇ ਤਾਰੇ) ਦੀਆਂ ਟੱਕਰਾਂ ਦੇ ਟੋਏ ਅਤੇ ਲੋਬਦਾਰ ਵੱਟਾਂ ਪਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਬੁੱਧ ਦਾ ਬੇਲੋੜਾ ਵਾਯੂ ਮੰਡਲ ਇਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ, ਸੂਰਜੀ ਹਵਾ ਕੇ ਕਾਰਨ, ਬਲਾਸਟ ਹੋ ਰਹੇ ਅਣੂਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਗ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇਹ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਾ ਪਰਤ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪਰਤ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਉਲਕੇ ਦੀ ਟੁਕਰ ਨਾਲ ਲਿਥ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

## ਹਵਾਲੇ

* Mercury Archived 2017-03-17 at the Wayback Machine. — About Space
* Atlas of Mercury — NASA Archived 2011-03-09 at the Wayback Machine.
* Nine Planets Information
* NASA’s Mercury fact sheet Archived 2020-05-20 at the Wayback Machine.
* Mercury ProfileArchived 2014-04-12 at the Wayback Machine. by NASA's Solar System Exploration
* ‘BepiColombo’, ESA’s Mercury Mission
* Merkur(dt.) Archived 2009-07-26 at the Wayback Machine.
* ‘Messenger’, NASA’s Mercury Mission
* SolarViews.com — Mercury
* Planets — Mercury Archived 2008-02-10 at the Wayback Machine. A kid’s guide to Mercury.
* Mercury *World Book Online Reference Center*Archived 2010-01-11 at the Wayback Machine.
* Astronomy Cast: Mercury

| ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ* v
* t
* e
 |
| --- |
|  |
| **ਸੂਰਜ** • ਬੁੱਧ • ਸ਼ੁੱਕਰ • ਪ੍ਰਿਥਵੀ • ਮੰਗਲ • ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ • ਸ਼ਨੀ • ਯੂਰੇਨਸ • ਵਰੁਣ • ਪਲੂਟੋ • *ਸੀਰੀਸ*• *ਹਉਮੇਆ* • *ਮਾਕੇਮਾਕੇ* • *ਐਰਿਸ* |
| **ਗ੍ਰਹਿ** • **ਬੌਣਾ ਗ੍ਰਹਿ** • **ਉਪਗ੍ਰਹਿ** - ਚੰਦਰਮਾ • ਮੰਗਲ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ • ਤਾਰਾਨੁਮਾ ਗ੍ਰਹਿ • ਬ੍ਰਹਿਸਪਤੀ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ • ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ • ਯੂਰੇਨਸ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ • ਵਰੁਣ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ • ਯਮ ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ • *ਐਰਿਸ* ਦੇ ਉਪਗ੍ਰਹਿ |
|  **ਛੋਟੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ**:   ਉਲਕਾ • ਤਾਰਾਨੁਮਾ ਗ੍ਰਹਿ (ਤਾਰਾਨੁਮਾ ਗ੍ਰਹਿ ਘੇਰਾ ‎) • ਕਿੰਨਰ • ਵਰੁਣ-ਪਾਰ ਵਸਤੂਆਂ (ਕਾਈਪਰ ਘੇਰਾ‎/ਬਿਖਰਿਆ ਚੱਕਰ ) • ਧੂਮਕੇਤੂ (ਔਰਟ ਬੱਦਲ) • ਉੱਡਣ ਤਸ਼ਤਰੀ • ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ • ਚੰਦ ਗ੍ਰਹਿਣ |