# ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ

| ਜਰਮਨ |
| --- |
| [*Deutsch*, *deutsche Sprache*] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help) |
| ਉਚਾਰਨ | [ˈdɔʏtʃ] |
| ਜੱਦੀ ਬੁਲਾਰੇ | Primarily in German-speaking Europe, as a minority/cultural language worldwide |
| Native speakers | 90 ਮੀਲੀਅਨ (2010) to 95 ਮੀਲੀਅਨ (2014) L2 speakers: 10–15 million (2014) as a foreign language: 75–100 million |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ | ਇੰਡੋ-ਯੂਰਪੀ* ਜਰਮੈਨਿਕ
	+ ਪੱਛਮੀ ਜਰਮੈਨਿਕ
		- **ਜਰਮਨ**
 |
| ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ | * ਜਰਮਨ ਮਿਆਰੀ ਜਰਮਨ
* ਸਵਿਸ ਮਿਆਰੀ ਜਰਮਨ
* ਆਸਟਰੀਆਈ ਮਿਆਰੀ ਜਰਮਨ
 |
| ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ | ਲਾਤੀਨੀ (ਜਰਮਨ ਲਿਪੀ) ਹਿਬਰੂ (ਸਿਰਫ਼ ਯਦੀਸ਼) ਜਰਮਨ ਬਰੇਲ |
| Signed forms | Signed German, LBG *(*Lautsprachbegleitende* / *Lautbegleitende Gebärden*)* |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ |
| ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ |
6 countries
* Austria
* Belgium
* Germany
* Liechtenstein
* Luxembourg
* Switzerland

3 dependencies
* South Tyrol (Italy)
* 31 communes in Poland
* 9 municipalities in Brazil

 Several international institutions |
| ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ |
13 countries (minority/cultural/national language)* Brazil (Espírito Santo) Bosnia and Herzegovina Czech Republic Denmark Hungary Italy (Friuli-Venezia Giulia, Trentino, Piedmont & Valle d'Aosta) Kazakhstan Namibia Poland Romania Russia (Azov German National District) Slovakia Ukraine
 |
| ਰੈਗੂਲੇਟਰ | *No official regulation*
(German orthography regulated by the Council for German Orthography). |
| ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਡ |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-1 | `de` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-2 | `ger (B)` `deu (T)` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-3 | Variously: `deu` – German `gmh` – Middle High German `goh` – Old High German `gct` – Alemán Coloniero `bar` – Austro-Bavarian `cim` – Cimbrian `geh` – Hutterite German `ksh` – Kölsch `nds` – Low German `sli` – Lower Silesian `ltz` – Luxembourgish `vmf` – Main-Franconian `mhn` – Mócheno `pfl` – Palatinate German `pdc` – Pennsylvania German `pdt` – Plautdietsch `swg` – Swabian German `gsw` – Swiss German `uln` – Unserdeutsch `sxu` – Upper Saxon `wae` – Walser German `wep` – Westphalian `hrx` – Riograndenser Hunsrückisch `yec` – Yenish `yid` – Yiddish |
| *Glottolog* | `high1287`  High Franconian `uppe1397`  Upper German |
| ਭਾਸ਼ਾਈਗੋਲਾ | `further information52-AC (Continental West Germanic) > 52-ACB (Deutsch & Dutch) > 52-ACB-d (Central German incl. 52-ACB–dl & -dm Standard/Generalised High German) + 52-ACB-e & -f (Upper German & Swiss German) + 52-ACB-h (émigré German varieties incl. 52-ACB-hc Hutterite German & 52-ACB-he Pennsylvania German etc.) + 52-ACB-i (Yenish); totalling 285 varieties: 52-ACB-daa to 52-ACB-i` |
|  |

**ਜਰਮਨ** (Deutsch *ਡੋਇਚ*) ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਯੂਰਪ ਦੀ (ਰੂਸੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ) ਸਭ ਵਲੋਂ ਜਿਆਦਾ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਰਮਨੀ, ਸਵਿਟਜਰਲੈਂਡ ਅਤੇ ਆਸਟਰੀਆ ਦੀ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ (ਕੁਝ ਹੋਰ ਵਾਧੂ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ) ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹਿੰਦ-ਯੂਰੋਪੀ ਬੋਲੀ- ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਰਮਨਿਕ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਰੋਮਨ ਲਿਪੀ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਇਸ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਆਧੁਨਿਕ ਮਾਨਕੀਕ੍ਰਿਤ ਜਰਮਨ ਨੂੰ ਉੱਚ ਜਰਮਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਰਮਨ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰੋਪੀ ਪਰਵਾਰ ਦੇ ਜਰਮੇਨਿਕ ਵਰਗ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਚ ਜਰਮਨ ਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਹੈ। ਜੋ ਜਰਮਨੀ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ, ਸਿੱਖਿਆ, ਪ੍ਰੈਸ ਆਦਿ ਦਾ ਮਾਧਿਅਮ ਹੈ। ਇਹ ਆਸਟਰੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਉਚਾਰਣ 1898 ਈ. ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਲਿਪੀ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ। ਰਤਮਾਨ ਜਰਮਨ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਘਾਤ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਕਾਕਲਿਅ ਸਪਰਸ਼ ਹਨ। ਤਾਨ (ਟੋਨ) ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਉਚਾਰਣ ਜਿਆਦਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਕਰਮ ਜਿਆਦਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਣ ਹੈ। ਸ਼ਬਦਰਾਸ਼ੀ ਅਨੇਕ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਗਈ ਹੈ।

ਉੱਚ ਜਰਮਨ, ਕੇਂਦਰ, ਉੱਤਰ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਆਪਣੀ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਾਖਾ (ਲਓ ਜਰਮਨ - ਫਰਿਜਿਅਨ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ) ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਛੇਵੀਂ ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਹਾਈ ਜਰਮਨ (750-1050), ਕੇਂਦਰੀ ਹਾਈ ਜਰਮਨ (1350 ਈ . ਤੱਕ), ਆਧੁਨਿ ਹਾਈ ਜਰਮਨ (1200 ਈ . ਦੇ ਆਸਪਾਸ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ) ਤਿੰਨ ਵਿਕਾਸ ਪੜਾਅ ਹਨ। ਉੱਚ ਜਰਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਿਡਿਸ਼, ਸ਼ਵਿਜਟੁਂਸ਼, ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਸਵਿਸ ਜਾਂ ਉੱਚ ਅਲੇਮੈਨਿਕ, ਫਰੰਕੋਨਿਅਨ (ਪੂਰਵੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ), ਟਿਪ੍ਰਅਰੀਅਨ ਅਤੇ ਸਾਇਲੇਸੀਅਨ ਆਦਿ ਹਨ।

## ਨੋਟ

## ਹਵਾਲੇ