Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਦਿਨ

**ਦਿਨ** ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਾਪ ਦੀ ਇੱਕ ਇਕਾਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲਈ ਫ਼ਾਰਸੀ ਮੂਲ ਦਾ ਸ਼ਬਦ *ਰੋਜ਼* ਵੀ ਖਾਸਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ *ਰੋਜ਼ਾਨਾ* ਬਣਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਘੰਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਧਰਤੀ ਆਪਣੀ ਧੁਰੀ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਗੇੜਾ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜੀ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਮੁਕਾਮੀ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਅਗਲੀ ਮੁਕਾਮੀ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਦਾ ਸਮਾਂ। ਅਤੇ ਅੱਗੋਂ ਰਾਤ ਅਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਗਰਲੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕਿਸੇ ਨਿਸਚਿਤ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਹੈ।

## ਹੋਰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ

24 ਘੰਟੇ ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਰਾਤ ਦੇ ਉਲਟ ਦਿਨ ਦੇ ਅਰਥ ਵਿਚ, *ਦਿਨ* ਲਈ ਸ਼ਬਦ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਮਕਸਦ ਲਈ ਸਿਰੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਕਾਲਮ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹੈ:

| ਭਾਸ਼ਾ | 24 ਘੰਟੇ | ਦਿਨ (ਚਾਨਣਾ) |
| --- | --- | --- |
| ਡੈਨਿਸ਼ | døgn | dag |
| Norwegian (Bokmål) | døgn | dag |
| Norwegian (Nynorsk) | døger | dag |
| ਸਵੀਡਿਸ਼ | dygn | dag |
| Icelandic | sólarhringur | dagur |
| ਡੱਚ | etmaal | dag |
| ਸਪੇਨੀ | nictémero,a | día |
| Esperanto | diurno, tagnokto ("day-night") | tago |
| Finnish | vuorokausi | päivä |
| Estonian | ööpäev | päev |
| ਲਾਤਵੀ | diennakts ("day-night") | diena |
| ਰੂਸੀ | сутки [ˈsutkʲɪ] | день |
| ਹਿਬਰੂ | יממה | יום |
| ਬਲਗਾਰੀ | денонощие ("day-night") | ден |
| ਬੰਗਾਲੀ | দিবারাত্রি, দিনরাত | দিন |
| ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ | अहोरात्र | दिन |
| ਤਮਿਲ | நாள் | பகல் |
| ਪੋਲੈਂਡੀ | doba | dzień |
| ਯੂਕਰੇਨੀ | доба | день |

# ਆਹ ਵੀ ਵੇਖੋ

ਰਾਤ

## ਹਵਾਲੇ
# ਸਮਾਂ

ਤਿੰਨ ਪਾਵਿਆਂ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਰੇਤ ਘੜੀ

**ਸਮਾਂ** ਪੈਮਾਇਸ਼ੀ ਨਿਜ਼ਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੋ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਦਾ ਵਕਫ਼ਾ ਪਤਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਾੜ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪਾਸਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਚੌਥਾ ਪਾਸਾਰ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਿਰਤਕ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਦੇ ਲਿਹਾਜ਼ ਨਾਲ ਇਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਵਕ਼ਤ ਦਰਅਸਲ ਗ਼ੈਰ ਸਥਾਨਗਤ (nonspatial) ਅਤੇ ਕਾਲਗਤ (temporal) ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਲਸਿਲਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਨਾਪਰਤਣਯੋਗ (irreversible) ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਤੀਤ ਤੋਂ ਵਰਤਮਾਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਰਵਾਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧਰਮ, ਦਰਸ਼ਨ, ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ, ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਚਿਰਕਾਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਚੱਕਰਦਾਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਢੁੱਕਦੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੋਰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਵਿੱਚ ਪੀਡੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਵਪਾਰ-ਕਾਰੋਬਾਰ, ਉਦਯੋਗ, ਖੇਡ, ਵਿਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਲਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਪ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਧਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰ ਰੱਖੀ ਹੈ।

## ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਹਾਸ

ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਟੀਫਨ ਹਾਕਿੰਸ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਹੈ:- ਬ੍ਰੀਫ਼ ਹਿਸਟਰੀ ਆਫ਼ ਟਾਈਮ (a brief history of time, ਸਮੇਂ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਇਤਹਾਸ)। ਉਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਅਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਇਕੱਠੇ ਅਰੰਭ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਿਗ ਬੈਂਗ (ਮਹਾਵਿਸਫੋਟ) ਤੋਂ ਹੋਈ। ਯਾਨੀ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਅਗਿਆਤ ਦਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵਿਅਕਤ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ ਤਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸਮਾਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਇਕੱਠੇ ਅਰੰਭ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਕਦੋਂ ਤੱਕ ਰਹੇਗਾ? ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਹੇਗੀ,ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲੋਪ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਲੋਪ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਦੂਜਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਿ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਸੀ? ਇਸ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਹਾਕਿੰਸ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅੱਜ ਅਗਿਆਤ ਹੈ। ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਜਾਣਨੇ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਤਾਰਾ ਜਦੋਂ ਮਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਬਾਲਣ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਉਹ ਸੁੰਗੜਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਨਾਰਦੀਏ ਸੂਕਤ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੇ ਪੂਰਵ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਤਦ ਨਾ ਸਤ ਸੀ ਨਾ ਅਸਤ ਸੀ, ਨਾ ਪਰਮਾਣੁ ਸੀ ਨਾ ਅਕਾਸ਼, ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੀ ਸੀ ? ਤਦ ਨਾ ਮੌਤ ਸੀ, ਨਾ ਅਮਰਤਾ ਸੀ, ਨਾ ਦਿਨ ਸੀ, ਨਾ ਰਾਤ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਸਪੰਦਨ ਸ਼ਕਤੀ ਯੁਕਤ ਉਹ ਇੱਕ ਤੱਤ ਸੀ।
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਹੀ ਅੰਧਕਾਰ ਸੀ ਅਤੇ ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਇੱਕ ਤੱਤ ਸੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਡੇ ਇੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਾਲ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ: ਕਲਇਤੀ ਸਰਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ। ਯਾਨੀ, ਕਾਲ ਸੰਪੂਰਣ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਨੂੰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਕਈ ਵਾਰ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਚੱਕਰ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ

**ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ** ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਫ਼ਿਲਮ ਨੂੰ ਫ਼ਿਲਮਾਉਣ ਸਮੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

## ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫ਼ਿਲਮ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ

* ਚਾਰਲੀ ਚੈਪਲਿਨ
* ਸੱਤਿਆਜੀਤ ਰਾਏ
* ਵੁੱਡੀ ਐਲਨ
* ਰਿਤਵਿਕ ਘਟਕ
* ਸਟੀਵਨ ਸਪੀਲਬਰਗ
* ਅਕੀਰਾ ਕੁਰੋਸਾਵਾ
* ਗੁਰੂ ਦੱਤ
* ਦੀਪਾ ਮਹਿਤਾ
* ਦਾਦਾਸਾਹਿਬ ਫਾਲਕੇ
* ਬੈਨ ਐਫਲੈਕ
* ਮੀਰਾ ਨਾਇਰ
* ਸਰਗੇਈ ਆਈਜ਼ੇਂਸਤਾਈਨ
# ਕੋਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ

| ਕੋਰੀਅਨ |
| --- |
| 한국어 (ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ) 조선말 (ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ) |
| ਉਚਾਰਨ | [han.ɡu.ɡʌ] / [tɕo.sʰʌn.mal] |
| ਜੱਦੀ ਬੁਲਾਰੇ | ਕੋਰੀਆ |
| ਨਸਲੀਅਤ | ਕੋਰੀਅਨ ਲੋਕ |
| Native speakers | 77,233,270 (2010) |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ | Koreanic
* Buyeo
	+ Sillan
		- **ਕੋਰੀਅਨ**
 |
| Early forms | ਪ੍ਰੋਟੋ-ਕੋਰੀਅਨ
* ਪੁਰਾਣੀ ਕੋਰੀਅਨ
	+ ਮੱਧਕਾਲੀ ਕੋਰੀਅਨ
 |
| ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ | * Munhwaŏ (ਉੱਤਰ ਕੋਰੀਆ)
* Pyojuneo (ਦੱਖਣ ਕੋਰੀਆ)
 |
| ਉੱਪ-ਬੋਲੀਆਂ | ਕੋਰੀਅਨ ਉਪ-ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ |
| ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ | Hangul (primary) Hanja Romaja ਕੋਰੀਅਨ ਬਰੇਲ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ |
| ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ | ਫਰਮਾ:ROK ਫਰਮਾ:DPRK  ਚੀਨ (Yanbian and Changbai) |
| ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ | ਫਰਮਾ:Country data CIS |
| ਰੈਗੂਲੇਟਰ | *The Language Research।nstitute, Academy of Social Science* 사회과학원 어학연구소 / 社會科學院 語學研究所 (Democratic People's Republic of Korea) *National।nstitute of the Korean Language* 국립국어원 / 國立國語院 (Republic of Korea)
*China Korean Language Regulatory Commission* 중국조선어규범위원회 中国朝鲜语规范委员会 (People's Republic of China) |
| ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਡ |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-1 | `ko` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-2 | `kor` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-3 | Variously: `kor` – ਮਾਡਰਨ ਕੋਰੀਅਨ `jje` – Jeju `okm` – ਮੱਧਕਾਲੀ ਕੋਰੀਅਨ `oko` – ਪੁਰਾਣੀ ਕੋਰੀਅਨ `oko` – ਪ੍ਰੋਟੋ-ਕੋਰੀਅਨ |
| Linguist List | `okm` ਮੱਧਕਾਲੀ ਕੋਰੀਅਨ |
|   | `oko` ਪੁਰਾਣੀ ਕੋਰੀਅਨ |
| *Glottolog* | `kore1280` |
| ਭਾਸ਼ਾਈਗੋਲਾ | `45-AAA-a` |
| Countries with native Korean-speaking populations (established immigrant communities in green). |

ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਕੋਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਕਾ
**ਕੋਰੀਅਨ ਭਾਸ਼ਾ** ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਦੋ ਮੁਲਕਾਂ ਉੱਤਰੀ ਕੋਰੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਅੱਸੀ ਲੱਖ ਲੋਕ ਕੋਰੀਅਨ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਵਿਯੋਜਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ

**ਰੂਸੀ ਭਾਸ਼ਾ**, ਰੂਸ, ਬੈਲਾਰੂਸ, ਯੂਕਰੇਨ, ਕਜ਼ਾਖ਼ਸਤਾਨ, ਅਤੇ ਕਿਰਗਿਜ਼ਸਤਾਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮੱਧ ਏਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਯੂਰਪ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਲਕਾਂ, ਜੋ ਕਿ ਸੋਵਿਅਤ ਸੰਘ ਜਾਂ ਵਾਰਸਾ ਸੰਧੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਨ, ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸੋਵੀਅਤ ਸੰਘ ਦੇ ਟੁੱਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੋਵੀਅਤ ਯਹੂਦੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਵਿੱਚ ਆ ਵਸੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਵੱਧ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ 22 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੋਕ ਰੂਸੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ।

## ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ

ਰੂਸੀ ਹਿੰਦ-ਯੂਰਪੀ ਭਾਸ਼ਾ ਟੱਬਰ ਦੇ ਸਲਾਵ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਯੂਕਰੇਨੀ ਅਤੇ ਬੈਲਾਰੂਸੀ ਬੋਲੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਇਸ ਨਾਲ ਕਾਫ਼ੀ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਰੂਸੀ ਦੀ ਦੂਰ ਦੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਕਈ ਅਲਫ਼ਾਜ਼ ਰੂਸੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ чай (/ਚਾਏ/, ਚਾਹ), четыре (/ਚੇਤੀਰੇ /, ਚਾਰ), три (/ਤ੍ਰੀ/, ਤਿਨ), ананас (/ਅਨਾਨਾਸ/, ਅਨਾਨਾਸ), брат (/ਬ੍ਰਾਤ/, ਭਰਾ), ਅਤੇ мать (/ਮਾਤ/, ਮਾਤਾ)।

## ਲਿੱਪੀ

ਰੂਸੀ ਸਿਰੀਲਿਕ ਲਿੱਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਿੱਪੀ 9ਵੀਂ ਜਾਂ 10ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੌਰਾਨ ਇਜਾਦ ਹੋਈ ਸੀ।

### ਰੂਸੀ ਵਰਣਮਾਲਾ

| ਵੱਡੇ ਅੱਖਰ | ਛੋਟੇ ਅੱਖਰ | ਉੱਚਾਰਨ | IPA ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਟਿੱਪਣੀ |
| --- | --- | --- | --- |
| А | а | ਅ | /a/ |
| Б | б | ਬ | /b/ |
| В | в | ਵ | /v/ |
| Г | г | ਗ | /g/ |
| Д | д | ਦ | /d/ |
| Е | е | ਯੈ | /je/ |
| Ё | ё | ਯੋ | /jo/ |
| Ж | ж | ਝ | ਉੱਚਾਰਨ "pleasure"ਦੇ /s/ ਵਰਗਾ ਹੈ। |
| З | з | ਜ਼ | /z/ |
| И | и | ਇ/ਈ | /i/ |
| Й | й | ਯ | /j/ |
| К | к | ਕ | /k/ |
| Л | л | ਲ | /l/ |
| М | м | ਮ | /m/ |
| Н | н | ਨ | /n/ |
| О | о | ਓ | /o/ |
| П | п | ਪ | /p/ |
| Р | р | ਰ | /r/ |
| С | с | ਸ | /s/ |
| Т | т | ਤ | /t/ |
| У | у | ਉ/ਊ | /u/ |
| Ф | ф | ਫ਼ | /f/ |
| Х | х | ਖ਼ | /x/ ਉੱਚਾਰਨ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ 'ਖ਼ਰਾਬ' ਅਤੇ 'ਖ਼ਤਰਾ' ਵਿੱਚ /ਖ਼/ ਵਰਗਾ ਹੈ। |
| Ц | ц | ਤਸ | /ts/ |
| Ч | ч | ਚ |  |
| Ш | ш | ਸ਼ |  |
| Щ | щ | ਛ | ਮਾਸਕੋ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਾਰਨ "ਸ਼" ਹੈ |
| Ъ | ъ | - | *ਕਠੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹ*। |
| Ы | ы | ਈ |  |
| Ь | ь | ਯ | *ਕੋਮਲ ਚਿੰਨ੍ਹ* |
| Э | э | ਐ |  |
| Ю | ю | ਯੂ | /ju/ |
| Я | я | ਯਾ | /ja/ |

## ਲਿਟਰੇਚਰ

ਰੂਸੀ ਲਿਟਰੇਚਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਲੇਖਕ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਲੈਗਜ਼ੈਂਡਰ ਪੁਸ਼ਕਿਨ, ਮੈਕਸਿਮ ਗੋਰਕੀ, ਫਿਓਦਰ ਦਾਸਤੋਵਸਕੀ, ਨਿਕੋਲਾਈ ਗੋਗੋਲ, ਅਤੇ ਲਿਉ ਤਾਲਸਤਾਏ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਥਾਈ ਭਾਸ਼ਾ

| ਥਾਈ |
| --- |
| ਸਿਆਮੀ |
| ภาษาไทย '*Phasa Thai* |
| ਉਚਾਰਨ | [pʰāːsǎː tʰāj] |
| ਇਲਾਕਾ | ਥਾਈਲੈਂਡ (ਕੇਂਦਰੀ, ਪੱਛਮੀ, ਪੂਰਬੀ ਥਾਈਲੈਂਡ, Nakhon Ratchasima ਅਤੇ Uttaradit Province) |
| ਨਸਲੀਅਤ | ਕੇਂਦਰੀ ਥਾਈ ਅਤੇ ਥਾਈ ਚੀਨੀ |
| Native speakers | (2 ਕਰੋੜ cited 2000) 4.4 ਕਰੋੜ L2 speakers ਲਾਨਾ, ਇਸਾਨ, ਦੱਖਣੀ ਥਾਈ, ਉੱਤਰੀ ਖਮੇਰ, ਅਤੇ ਲਾਓ (2001) ਸਹਿਤ |
| ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਰਿਵਾਰ | ਤਾਈ-Kadai* ਤਾਈ
	+ ਦੱਖਣਪੱਛਮੀ (ਥਾਈ)
		- Chiang Saen
			* **ਥਾਈ**
 |
| ਲਿਖਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧ | ਥਾਈ ਲਿਪੀ ਥਾਈ ਬ੍ਰੇਲ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਥਿਤੀ |
| ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਭਾਸ਼ਾ | ਥਾਈਲੈਂਡ |
| ਮਾਨਤਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਘੱਟ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ | ਕੰਬੋਡੀਆ (Koh Kong Province) |
| ਰੈਗੂਲੇਟਰ | ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਰਾਇਲ ਸੁਸਾਇਟੀ |
| ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਡ |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-1 | `th` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-2 | `tha` |
| ਆਈ.ਐਸ.ਓ 639-3 | `tha` |
| *Glottolog* | `thai1261` |
| ਭਾਸ਼ਾਈਗੋਲਾ | `47-AAA-b` |
|  |

**ਥਾਈ**, **ਕੇਂਦਰੀ ਥਾਈ**, ਜਾਂ **ਸਿਆਮੀ** ਥਾਈਲੈਂਡ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ "ਥਾਈ" ਅਤੇ "ਕੇਂਦਰੀ ਥਾਈ" ਵਧੇਰੇ ਆਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਣਾ ਸ਼ਬਦ "ਸਿਆਮੀ" ਅਜੇ ਵੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਗਿਆਨੀ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੋਰ ਤਾਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਈਲੈਂਡ]] ਦੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ
ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀ 95% ਜਨਸੰਖਿਆ ਇਸ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਬੂਸਾਨ

| ਬੂਸਾਨ |
| --- |
|  |
| Interactive map of ਬੂਸਾਨ |
| ਸਰਕਾਰ |

**ਬੂਸਾਨ** (부산, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਬੂਸਾਨ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ**), 2000 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹਨੂੰ **ਪੂਸਾਨ** ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ (ਕੋਰੀਆਈ ਉਚਾਰਨ: [pusan]) ਸਿਓਲ ਮਗਰੋਂ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਹਾਂਨਗਰ ਹੈ ਜਿਹਦੀ ਅਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 36 ਲੱਖ ਹੈ। ਮਹਾਂਨਹਰੀ ਇਲਾਕੇ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੇੜਲੇ ਗਿਮਹਾਈ ਅਤੇ ਯਾਂਗਸਾਨ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ) ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਸੰਬਰ 2012 ਵਿੱਚ 4,573,533 ਸੀ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੀਚ (ਹਾਊਨਦੇ) ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਮਾ ਦਰਿਆ (ਨਾਕਦੋਂਗ) ਹੈ। ਇਹ ਦੱਖਣੀ ਕੋਰੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੰਦਰਗਾਹੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ ਅਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਪੱਖੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰੁਝੇਵੇਂ ਵਾਲੀ ਬੰਦਰਗਾਹ ਹੈ। ਇਹ ਕੋਰੀਆਈ ਪਰਾਇਦੀਪ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੂਸਾਨ ਮਹਾਂਨਗਰੀ ਇਲਾਕਾ 15 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਾਊਂਟੀ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ