Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਕਾਟੋ

{{Taxobox
| name = ਕਾਟੋਆਂ ਗਾਲੜ੍ਹਾਂ

| fossil\_range = ਪਿਛੇਤਰਾ ਈਓਸੀਨ—ਮੌਜੂਦਾ

PreЄ

Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
**ਗ਼ਲਤੀ: ਅਕਲਪਿਤ < ਚਾਲਕ।ਗ਼ਲਤੀ: ਅਕਲਪਿਤ < ਚਾਲਕ।**

| image = Sciuridae.jpg
| image\_width = 240px
| image\_caption = ਸਿਊਰੀਡੀ ਟੱਬਰ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਜੀਵ
class="wikitable "

| regnum = ਐਨੀਮੇਲੀਆ
| phylum = Chordata
| classis = Mammalia
| ordo = ਰੋਡੈਂਸ਼ੀਆ
| subordo = Sciuromorpha
| familia = **ਸੀਊਰੀਡੀ**
| familia\_authority = Fischer de Waldheim, 1817
| subdivision\_ranks = Subfamilies and tribes
| subdivision =

* Subfamily Ratufinae
* Subfamily Sciurillinae
* Subfamily Sciurinae
	+ Tribe Sciurini
	+ Tribe Pteromyini
* Subfamily Callosciurinae
	+ Tribe Callosciurini
	+ Tribe Funambulini
* Subfamily Xerinae
	+ Tribe Xerini
	+ Tribe Protoxerini
	+ Tribe Marmotini

and see text

Squirrel.
Squirrels
**ਕਾਟੋਆਂ** ਜਾਂ **ਗਾਲੜ੍ਹਾਂ**, ਕੁਤਰਖਾਣਿਆਂ ਦੇ **ਸਿਊਰੀਡੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Sciuridae) ਟੱਬਰ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਪਰਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖ਼ਤੀ ਕਾਟੋ, ਮੈਦਾਨੀ ਕਾਟੋ, ਚਿਪਮੰਕ, ਮਾਰਮਟ, ਵੁਡਚੱਕ, ਉੱਡਣੀ ਕਾਟੋ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰੀ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਜੰਤੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਹ ਮੂਲ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅਮਰੀਕਾ, ਯੂਰੇਸ਼ੀਆ ਅਤੇ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਪਰ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।

 ਕਾਟੋ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉੱਤਰਨ ਸਮੇਂ ਪੈਰਾਸ਼ੂਟ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਰਤਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਚੂਹਾ

| ਚੂਹਾ Temporal range: Late Miocene–Recent |
| --- |
|  |
| House mouse (*Mus musculus*). |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ |
| Kingdom: | Animalia |
| Phylum: | Chordata |
| Class: | ਥਣਧਾਰੀ |
| Order: | Rodentia |
| Superfamily: | Muroidea |
| Family: | Muridae |
| Subfamily: | Murinae |
| Genus: | Mus Linnaeus, 1758 |
| Species |
|
30 known species |

**ਚੂਹਾ** (ਬਹੁਵਚਨ:**ਚੂਹੇ**) ਇੱਕ ਨੋਕਦਾਰ ਬੂਥੀ, ਛੋਟੇ ਗੋਲ ਕੰਨ, ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਜਿੰਨੀ ਲੰਬਾਈ ਵਾਲੀ ਪਪੜੀਦਾਰ ਪੂਛ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਚ ਪ੍ਰਜਨਨ ਵਾਲਾ, ਚੂਹਿਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਲੱਭਤ ਯੁੱਗ

ਕਾਨਤੀਨੋ ਪਲੇਨੀਸਫ਼ੀਅਰ ੧੫੦੨, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਚਾਰਟ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ਼ਰ ਕੋਲੰਬਸ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਅਮਰੀਕਾ, ਕੋਰਤੇ ਰਿਆਲ ਦੀ ਨਿਊਫ਼ੰਡਲੈਂਡ, ਵਾਸਕੋ ਡੀ ਗਾਮਾ ਦੀ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕਾਬਰਾਲ ਦੀ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀਆਂ ਖੋਜ-ਪੜਤਾਲਾਂ ਦਰਸਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ
**ਲੱਭਤ ਯੁੱਗ** ਜਾਂ **ਖੋਜ ਦਾ ਯੁੱਗ** ਯੂਰਪੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਇੱਕ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਮੋਕਲੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਵਾਲੇ ੧੫ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੋਂ ੧੮ਵੀਂ ਸਦੀ ਤੱਕ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰੋਂ-ਪਾਰ ਧਰਤਾਂ ਦੀ ਖੋਜ-ਪੜਤਾਲ ਯੂਰਪੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਈ। ਏਸ ਕਾਲ ਮੌਕੇ ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਈ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਨੂੰ "ਲੱਭਿਆ" ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਸ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਯੂਰਪੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਮਹਾਂਦੀਪ ਤੋਂ ਆਏ ਹੱਲੇਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਅਬਾਦਕਾਰਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਦਾ ਦੌਰ ਸੀ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ

* ਫੌਸਤੀ ਮਨੋਵੇਗ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਖੋਜ-ਪੜਤਾਲ, *ਦ ਫ਼ੋਟਨਾਈਟਲੀ ਰੀਵਿਊ*
# ਇੰਕਾ ਸਾਮਰਾਜ

ਇੰਕਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ
ਇੰਕਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ
ਇੰਕਾ ਸਾਮਰਾਜ ਇਸ ਦਾ ਅਖੀਰ ਪ੍ਰਭੁਸੱਤਾਕ ਸਮਰਾਟ ਅਟਾਹੁਆਲਪਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਸਪੇਨੀ ਪਿੱਜ਼ਾਰੋ ਨੇ ਬੰਦੀ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣਦੰਡ ਦਿੱਤਾ।
# ਕੋਸ਼ਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨ

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਣਵੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ
**ਕੋਸ਼ਾਣੂ ਵਿਗਿਆਨ** (ਪਹਿਲੋਂ **ਕੋਸ਼ਕਾ ਸ਼ਾਸਤਰ** ਜਾਂ **ਸਾਈਟਾਲੋਜੀ**) ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਸ਼ਾਣੂਆਂ - ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਣਤਰੀ ਲੱਛਣ, ਢਾਂਚਾ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਲੇ ਅੰਗਾਣੂ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ਼ ਮੇਲ-ਮਿਲਾਪ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ, ਵੰਡ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਰਦਬੀਨੀ ਅਤੇ ਅਣਵੀ ਦੋਹਾਂ ਪੱਧਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੈੱਲ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ (ਜਿਸਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਪਟੌਲੋਜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੋ ਗਰੀਕ ਸ਼ਬਦ κυτος ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ kytos, "ਸੁਰਾਹੀ") ਅਤੇ ਜੋ ਮੌਲੀਕਿਉਲਰ ਜਾਂ ਸੈੱਲ ਬਾਇਲੋਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਉਹ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ ਜੋ ਸੈੱਲ ਦੀਆਂ ਵਿਭਿੰਨ ਬਣਤਰਾਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਇਕਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੈੱਲ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੈੱਲ ਬਾਇਲੋਜੀ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਗਠਿਤ ਬਣਤਰਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਰੀਰਿਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ, ਪਾਚਣ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, ਸੰਕੇਤਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ, ਜੀਵਨ ਚੱਕਰ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਸੀ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇੱਕ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਅਣੂ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੇ ਅੰਤਰਗਤ ਕਈ ਪ੍ਰੋਕ੍ਰਿਔਟਿਕ ਸੈੱਲ ਅਤੇ ਇਔਕ੍ਰਿਔਟਿਕ ਸੈੱਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਕਿ ਸੈੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਾਂ ਬਾਰੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵ-ਚਿਕਿਤਸਾ (ਬਾਇਓ-ਮੈਡੀਕਲ) ਖੇਤਰਾਂ ਅੰਦਰ ਖੋਜ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਸੈੱਲ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਖੋਜ, ਅਨੁਵੰਸ਼ਕੀ (ਜੈਨੇਟਿਕਸ), ਜੀਵ-ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ (ਬਾਇਓਕੈਮਿਸਟਰੀ), ਮੌਲੀਕਿਉਲਰ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ, ਰੋਗ-ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਵਿਗਿਆਨ (ਇਮੀਉਨੌਲੋਜੀ), ਅਤੇ ਵਿਕਾਸਾਤਮਿਕ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ (ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟਲ ਬਾਇਓਲੋਜੀ) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੈੱਲਾਤਮਿਕ ਬਣਤਰਾਂ

### ਰਸਾਇਣਿਕ ਅਤੇ ਅਣੂਆਤਮਿਕ ਵਾਤਾਵਰਨ

### ਅੰਗ (ਔਰਗਨਲਜ਼)

## ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ

### ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ

### ਹੋਰ ਸੈੱਲਾਤਮਿਕ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਆਵਾਂ

## ਸੈੱਲਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ

## ਕੈਰੀਅਰ ਅਤੇ ਸਬੰਧਤ ਖੇਤਰ

## ਨੋਟ ਕਰਨਯੋਗ ਸੈੱਲ ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨੀ
# 19ਵੀਂ ਸਦੀ

Antoine-ਜੀਨ Gros, *ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਮੈਡ੍ਰਿਡ*, 1808. ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨੂੰ ਪਰਵੇਸ਼ ਸਪੇਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੌਰਾਨ Peninsular ਜੰਗ, 1810
**19ਵੀਂ ਸਦੀ** (1 ਜਨਵਰੀ 1801 – 31 ਦਸੰਬਰ 1900) ਸਪੇਨੀ ਸਾਮਰਾਜ, ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਸਾਮਰਾਜ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਮੁਗਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਢਹਿਢੇਰੀ ਹੋਣ ਦੀ ਲਖਾਇਕ ਸਦੀ ਸੀ।  ਇਸ ਨੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ, ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ, ਜਰਮਨ, ਸਾਮਰਾਜ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ Meiji ਜਪਾਨ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਈ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ 1815 ਦੇ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਨੇ ਚੁਣੌਤੀ-ਮੁਕਤ ਦਬਦਬੇ ਦੀ ਸੇਖੀ ਮਾਰੀ। ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਨਾਲ ਯੁੱਧਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਦੇ ਬਾਅਦ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਅਤੇ ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਬਣ ਗਏ। ਰੂਸੀ ਸਾਮਰਾਜ ਕੇਂਦਰੀ ਅਤੇ ਦੂਰ ਪੂਰਬੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਦਾ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੈਨੇਡਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਦੱਖਣੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸਦੀ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਅਫਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਸਦੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਾਮਰਾਜ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪੰਜਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਇਲਾਕੇ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਇੱਕ ਚੁਥਾਈ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉੱਤਰ-ਨੈਪੋਲੀਅਨ ਯੁੱਗ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਪੈਕਸ ਬ੍ਰਿਤਾਨਿਕਾ ਕਹਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੈਮਾਨੇ ਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ, ਉਦਯੋਗੀਕਰਨ, ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਏਕੀਕਰਨ ਦਾ ਦੌਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।