Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਚਮਗਿੱਦੜ

| ਚਮਗਿੱਦੜ Temporal range: 52–0 Ma
PreЄ

Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
Early Eocene – Recent |
| --- |
|  |
| Townsend's big-eared bat, *Corynorhinus townsendii* |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ |
| Kingdom: | Animalia |
| Phylum: | Chordata |
| Class: | Mammalia |
| Infraclass: | Eutheria |
| Superorder: | Laurasiatheria |
| Order: | **Chiroptera** Blumenbach, 1779 |
| Suborders |
| * Megachiroptera
* Microchiroptera
 |
|  |
| Worldwide distribution of bat species |

**ਚਮਗਿੱਦੜਚਿਰੋਪਟੇਰਾ** (/kaɪˈrɒptərə/; ਯੂਨਾਨੀ ਤੋਂ χείρ - *ਚਿਰ*, "ਹਥ" ਅਤੇ πτερόν - *ਪਟੇਰੋਂ*, "ਪੰਖ") ਗਣ ਦੇ ਅਜਿਹੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਹਰਲੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤਣ ਕੇ ਪੰਖ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਐਸੇ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਥਣਧਾਰੀ ਹਨ ਜੋ ਲੰਮੀ ਅਸਲੀ ਉਡਾਣ ਉੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ 1,240 ਦੇ ਲਗਪਗ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਥਣਧਾਰੀ ਉੱਪਗਣ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ਤੇ ਫਲਾਹਾਰੀ ਵੱਡੇ ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁੰਘ ਕੇ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਭਾਲਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜਾ ਸਮੂਹ ਕੀਟਾਹਾਰੀ ਛੋਟੇ ਚਮਗਿੱਦੜਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੂੰਜ ਦੁਆਰਾ ਸਥਿਤੀ ਨਿਰਧਾਰਣ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਭਾਲਦੇ ਹਨ।

## ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ

ਚਮਗਿੱਦੜ ਇੱਕ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲਗਪਗ 1100 ਜਾਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੀਟ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਇਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉੱਡਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵੱਡੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਇਹ ਲਗਾਤਾਰ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੀਕਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤਰੰਗਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਰੰਗਾਂ ਉੱਚ ਆਵ੍ਰਿਤੀ ਦੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਦੀ ਆਵ੍ਰਿਤੀ 20,000 ਹਰਡਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਤਰੰਗਾਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਕੀਟ ਜਾਂ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਮਗਿੱਦੜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਮੁੜੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਤਰੰਗਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪਤਾ ਲਗਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀਟ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਆਕਾਰ ਕੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਚਮਗਿੱਦੜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੰਗਾਂ ਨਾਲ 2 ਤੋਂ 10 ਮੀਟਰ ਤਕ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

* ਚਮਗਿੱਦੜ,ਪਿੰਜੋਰ ਗਾਰਡਨ,ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ ਚਮਗਿੱਦੜ,ਪਿੰਜੋਰ ਗਾਰਡਨ,ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ
* ਚਮਗਿੱਦੜ,ਪਿੰਜੋਰ ਗਾਰਡਨ,ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤਚਮਗਿੱਦੜ,ਪਿੰਜੋਰ ਗਾਰਡਨ,ਹਰਿਆਣਾ, ਭਾਰਤ
# ਖਰਗੋਸ਼

ਖਰਗੋਸ਼
**ਸੇਹਾ** ਜਾ **ਖਰਗੋਸ਼** ਲੇਪੋਰਿਡੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੀ ਅੱਠ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਸ ਕੁਲ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਖਰਗੋਸ਼ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਖਰਗੋਸ਼ ਜੰਗਲਾਂ, ਘਾਹ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ, ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਵਾਲ਼ੇ ਇਲਾਕੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

## ਗੈਲਰੀ

* ਦੋ ਖਰਗੋਸ਼ਾਂ
* ਡੱਚ ਡਵਾਰਫ ਖਰਗੋਸ਼
* ਘਾਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖਰਗੋਸ਼
* ਖਰਗੋਸ਼

## ਹਵਾਲੇ
# ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ|  |
| ਖੇਤਰਫਲ | 17,840,000 ਕਿ.ਮੀ.2
 (6,890,000 ਵਰਗ ਮੀਲ) |
| ਅਬਾਦੀ | 387,489,196 (2011, 5ਵਾਂ) |
| ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਸੰਘਣਾਪਣ | 21.4 ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਮੀ2 (56.0 ਪ੍ਰਤੀ ਵਰਗ ਮੀਲ) |
| ਵਾਸੀ ਸੂਚਕ | ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ, ਅਮਰੀਕੀ |
| ਦੇਸ਼ | 12 (ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ) |
| ਮੁਥਾਜ ਦੇਸ਼ | 3 |
| ਭਾਸ਼ਾ(ਵਾਂ) | ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | UTC-2 ਤੋਂ UTC-5 |
| ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ |  ਸਾਓ ਪਾਲੋ  ਬੁਏਨੋਸ ਆਇਰੇਸ  ਰਿਓ ਡੇ ਜਨੇਰੋ  ਲੀਮਾ ਫਰਮਾ:Country data ਕੋਲੰਬੀਆ ਬੋਗੋਤਾ ਫਰਮਾ:Country data ਚਿਲੀ ਸਾਂਤਿਆਗੋ  ਬੇਲੋ ਓਰੀਸੋਂਤੇ ਫਰਮਾ:Country data ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਕਾਰਾਕਾਸ  ਪੋਰਤੋ ਆਲੇਗ੍ਰੇ  ਬ੍ਰਾਸੀਲੀਆ ਫਰਮਾ:Country data ਏਕੁਆਡੋਰ ਗੁਆਇਆਕੀਲ |

**ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ** ਧਰਤੀ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਅਰਧਗੋਲੇ 'ਚ ਪੈਂਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਂਦੀਪ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਧੇਰਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਖਣੀ ਅਰਧਗੋਲੇ 'ਚ ਅਤੇ ਤੁਲਨਾਤਨਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਿੱਸਾ ਉੱਤਰੀ ਅਰਧਗੋਲੇ 'ਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਦਾ ਉਪ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਵੀ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ, ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅੰਧ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕੈਰੀਬਿਅਨ ਸਾਗਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਹਾਂਦੀਪ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸੁਤੰਤਰ ਦੇਸ਼— ਉਰੂਗੁਏ, ਅਰਜਨਟੀਨਾ, ਏਕੁਆਡੋਰ, ਸੂਰੀਨਾਮ, ਕੋਲੰਬੀਆ, ਗੁਇਆਨਾ, ਚਿਲੇ, ਪੇਰੂ, ਪੈਰਾਗੁਏ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ, ਬੋਲੀਵੀਆ ਅਤੇ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ— ਅਤੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਗੁਈਆਨਾ, ਜੋ ਕਿ ਫ਼੍ਰਾਂਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰੋਂ-ਪਾਰ ਇਲਾਕਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦਾ ਫ਼ਾਕਲੈਂਡ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੀਦਰਲੈਂਡ ਦਾ ਏਬੀਸੀ ਟਾਪੂ-ਸਮੂਹ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਛੋਂਹਦੀ ਹੈ—ਕੋਲੰਬੀਆ, ਗੁਇਆਨਾ, ਸੂਰੀਨਾਮ, ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਅਤੇ ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਗੁਈਆਨਾ— ਨੂੰ ਕੈਰੀਬਿਆਈ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਖੇਤਰਫਲ 17,840,000 ਵਰਗ ਕਿਮੀ ਹੈ। 2005 ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ 371,090,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰਫਲ ਪੱਖੋਂ ਚੌਥੇ (ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਗਰੋਂ) ਅਤੇ ਅਬਾਦੀ ਪੱਖੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ (ਏਸ਼ੀਆ, ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕਾ ਮਗਰੋਂ) ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਬਦ 1507 ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ਾ-ਨਵੀਸਾਂ ਮਾਰਟਿਨ ਵਾਲਡਸੀਮੂਲਰ ਅਤੇ ਮੈਥਿਆਸ ਰਿੰਗਮਨ ਵੱਲੋਂ ਆਮੇਰਿਗੋ ਵੇਸਪੂਚੀ ਦੀ ਯਾਦ ਮਗਰੋਂ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਯੂਰਪੀ ਸੀ ਕਿ ਯੂਰਪੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲੱਭੀ ਗਈ ਨਵੀਂ ਭੋਂ ਭਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਥਾਂ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਯੂਰਪੀ ਅਨਜਾਣ ਹਨ।

## ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ

ਸੈਰ ਸਪਾਟਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਾਧਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿਮਰਤੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਭਵਨ-ਨਿਰਮਾਣੀ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਅਜੂਬੇ, ਭਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਂ, ਚਹਿਲ-ਪਹਿਲ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਕ ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਹੋਸ਼-ਗੁਆਊ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਰ ਸਾਲ ਲੱਖਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਹਨ: ਮਾਚੂ ਪੀਚੂ, ਐਮਾਜਾਨ ਦੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਰਿਓ ਡੇ ਜਨੇਰੋ, ਸਾਲਵਾਦੋਰ, ਫ਼ੋਰਤਾਲੇਸਾ, ਮਾਕੇਈਓ, ਬੋਗੋਤਾ, ਫ਼ਲੋਰਿਆਨੋਪੋਲਿਸ, ਮਾਰਗਾਰੀਤਾ ਟਾਪੂ, ਨੋਵਾ ਸਾਂਤਾ ਰੀਤਾ, ਨਾਤਾਲ, ਬੁਏਨੋਸ ਆਇਰੇਸ, ਸਾਓ ਪਾਲੋ, ਏਂਜਲ ਝਰਨਾ, ਕੂਸਕੋ, ਤੀਤੀਕਾਕਾ ਝੀਲ, ਪਾਤਾਗੋਨੀਆ, ਕਾਰਤਾਹੇਨਾ ਅਤੇ ਗਾਲਾਪਾਗੋਸ ਟਾਪੂ।

* ਇਗੁਆਸੂ ਝਰਨੇ ਜੋ ਅਰਜਨਟੀਨਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵਿਚਕਾਰ ਹਨ, ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸੱਤ ਅਜੂਬਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ।
* ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਉਪਗ੍ਰਹੀ ਤਸਵੀਰ

## ਹਵਾਲੇ
# ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ

| ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ ਦਾ ਗਣਰਾਜ Repoblikan'i Madagasikara République de Madagascar |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ਝੰਡਾ | Seal |

 |
| **ਮਾਟੋ:Fitiavana, Tanindrazana, Fandrosoana*  (ਮਾਲਾਗਾਸੀ) *Amour, patrie, progrès*  (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ) "ਪਿਆਰ, ਪਿੱਤਰ-ਭੂਮੀ, ਤਰੱਕੀ" |
| **ਐਨਥਮ:** "Ry Tanindrazanay malala ô!" *ਹੇ, ਸਾਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਧਰਤੀ!* |
| Location of Madagascar |
| ਰਾਜਧਾਨੀਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਅੰਤਾਨਾਨਾਰੀਵੋ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਮਾਲਾਗਾਸੀ, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ |
| ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਮ | ਮਾਲਾਗਾਸੀ |
| ਸਰਕਾਰ | ਨਿਗਰਾਨ ਸਰਕਾਰ |
|  |
| • ਉੱਚ ਪਰਿਵਰਤਨ ਇਖ਼ਤਿਆਰ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ | ਐਂਡਰੀ ਰਾਜੋਲੀਨਾ |
| • ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ  | ਉਮਰ ਬਰੀਜ਼ੀਕੀ |
|  |
| ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ | ਸੰਸਦ |
| • ਉੱਪਰਲਾ ਸਦਨ | ਸੈਨੇਟ |
| • ਹੇਠਲਾ ਸਦਨ | ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ |
| ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰਤਾ |
|  |
| • ਮਿਤੀ  | 26 ਜੂਨ 1960 |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| • ਕੁੱਲ | 587,041 km2 (226,658 sq mi) (47ਵਾਂ) |
| • ਜਲ (%) | 0.009% |
| ਆਬਾਦੀ |
| • 2012 ਅਨੁਮਾਨ | 22,005,222 (53ਵਾਂ) |
| • 1993 ਜਨਗਣਨਾ | 12,238,914 |
| • ਘਣਤਾ | 35.2/km2 (91.2/sq mi) (174ਵਾਂ) |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਪੀਪੀਪੀ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $20.400 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $933 |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਨਾਮਾਤਰ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $10.025 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $458 |
| ਗਿਨੀ (2001) | 47.5 ਉੱਚ |
| ਐੱਚਡੀਆਈ (2010) |  0.435 **Error: Invalid HDI value** · 135ਵਾਂ |
| ਮੁਦਰਾ | ਮਾਲਾਗਾਸੀ ਆਰਿਆਰੀ (MGA) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | UTC+3 (ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਮਾਂ) |
| • ਗਰਮੀਆਂ (DST) | UTC+3 (*ਨਿਰੀਖਤ ਨਹੀਂ*) |
| ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸਾਈਡ | ਸੱਜੇ |
| ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ | +261 |
| ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟੀਐਲਡੀ | .mg |

**ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ**, ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ ਦਾ ਗਣਰਾਜ** (ਮਾਲਾਗਾਸੀ: Repoblikan'i Madagasikara ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: *République de Madagascar*) ਅਤੇ ਪਹਿਲੋਂ **ਮਾਲਾਗਾਸੀ ਗਣਰਾਜ**, ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਤਟ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਹਿੰਦ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਟਾਪੂਨੁਮਾ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ ਦਾ ਟਾਪੂ (ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੌਥਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ) ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੁਟੇਰੇ ਨੇੜਲੇ ਟਾਪੂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਮਹਾਂ-ਮਹਾਂਦੀਪ ਗੋਂਦਵਾਨਾ ਦੇ ਪੂਰਵ-ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਿਖੇੜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਦਾਗਾਸਕਰ ਲਗਭਗ 8.8 ਕਰੋੜ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਸਥਾਨਕ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅੱਡਰੇਪਨ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਹੋਏ। ਇਸੇ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਦੇਸ਼ ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਖ਼ਜਾਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ 90% ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸ਼ੂ-ਪੌਦੇ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ। ਇਸ ਟਾਪੂ ਦੇ ਵਿਭਿੰਨ ਪਰਿਆਵਰਨ ਅਤੇ ਅਨੂਠੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਰਹੀ ਮਨੁੱਖੀ ਅਬਾਦੀ ਦੇ ਕਬਜੇ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਘੁਸਪੈਠੀਆ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ

**ਘੁਸਪੈਠੀਆ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ** ਜੀਵਾਂ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮੂਲ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਗੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਣਸ ਪੂਰੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੈਵਿਕ-ਵਿਵਿਧਤਾ(biodiversity),ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਖ਼ਲਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਖੋਪੜੀ

ਇੱਕ ਚੂਹੇ ਦੀ ਖੋਪੜੀ
ਖੋਪੜੀ 3D
**ਖੋਪੜੀ** ਜਾਂ **ਖੱਪਰ** ਕੰਗਰੋੜਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ (ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਖੋਪੜਧਾਰੀ ਜੀਵ) ਦੇ ਸਿਰ ਵਿਚਲਾ ਇੱਕ ਹੱਡੀਆਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ਼ ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਰੱਖਿਅਕ ਖੋੜ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਖੋਪੜੀ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: **ਖੱਪਰ** (ਕਰੇਨੀਅਮ ਜਾਂ ਕਪਾਲ) ਅਤੇ **ਜਬਾੜਾ** (ਮੈਂਡੀਬਲ)। ਖੋਪੜੀ ਕਰੰਗ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
# ਦੰਤਤਰਾਲ

Actor Terry-Thomas was known for his 1⁄3-inch (8.5 mm) diastema.
**ਦੰਤਤਰਾਲ** ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਾਲ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਨੂੰ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ *Diastema* ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨਸਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਦੋ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰਾਲ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਹਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਦੰਤਤਰਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਜਬਾੜੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਹੋਵੇ।
ਮਸੂੜਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ ਊਤਕਾਂ- ਲੇਬੀਅਲ ਫ੍ਰੈਨੂਲਮ (labial frenulum) ਵਿੱਚ ਸ਼ਲੈਮਸ਼ਿਕ ਲਗਾਵ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੈਰਾਟਿਨਾਇਜ੍ਡ (keratinized) ਘੱਟ ਜੁੜਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੰਦੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੰਤਤਰਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹਲਾਤਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਧਦਾ ਵੀ ਹੈ। ਦੰਦ ਫੁੱਟਣ ਵੇਲੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜੀਭ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਧੱਕਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਦੰਤਤਰਾਲ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

## ਇਲਾਜ

ਇਹ ਹਲਾਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਰ ਲਾ ਕੇ, ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਚੌੜਾ ਕਰ ਕੇ, ਦੰਦਾਂ ਵਿਚਲੀ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਭਰ ਕੇ ਜਾਂ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਸੰਰੇਖਣ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਲਾਤਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Invisalign aligner
Typical sequence of diastema correction using orthodontic braces.