Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵ

| ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵ Temporal range: ਮੂਹਰਲਾ ਪੈਲੀਓਸੀਨ – ਅਜੋਕਾ ਸਮਾਂ, |
| --- |
|  |
| ਸਿਖਰ ਖੱਬਿਓਂ ਘੜੀ ਦੇ ਰੁਖ਼ ਨਾਲ਼: ਕੈਪੀਬਾਰਾ (ਹਿਸਟਰੀਕੋਮੋਰਫ਼ਾ), ਬਸੰਤ ਸਹਾ (ਐਨੋਮਲਯੂਰੋਮੋਰਫ਼ਾ), ਕੇਪ ਗਰਾਊਂਡ ਕਾਟੋ (ਸਕਾਈਯੂਰੋਮੋਰਫ਼ਾ), ਲੱਕੜ ਚੂਹਾ (ਮਾਇਓਮੋਰਫ਼ਾ), ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਅਮਰੀਕੀ ਊਦਬਿਲਾਉ (ਕੈਸਟੋਰੀਮੋਰਫ਼ਾ) |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ |
| ਉੱਪ-ਕੁੱਲ |
|
Anomaluromorpha
Castorimorpha
Hystricomorpha (Caviomorpha ਸਮੇਤ)
Myomorpha
Sciuromorpha |
|  |
| ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਪਸਾਰ |

**ਕੁਤਰਦੰਦ** ਜਾਂ **ਕੁਤਰਦੰਦੀ ਜੀਵ** ਜਾਂ **ਕੁਤਰਖਾਣੇ ਜੀਵ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Rodent) **ਰੋਡੈਂਸ਼ੀਆ** ਕੁੱਲ ਦੇ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਉਤਲੀਆਂ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀਆਂ ਹੜਬਾਂ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਦੇ ਕੁਤਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜੋੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਥਣਧਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਲਗਭਗ 40 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਕੁਤਰਦੰਦਾਂ ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅੰਟਾਰਕਟਿਕਾ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਦੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੌਸਮਾਂ 'ਚ ਰਹਿ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਜਾਤੀਆਂ ਰੁੱਖ-ਪਸੰਦ, ਖੁੱਡ-ਪਸੰਦ ਅਤੇ ਅਰਧ-ਜਲੀ ਵੀ ਹਨ। ਆਮ ਕੁਤਰਦੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚੂਹੇ, ਕਾਟੋਆਂ, ਊਦਬਿਲਾਉ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ

ਇਸ ’ਚ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਸਮੇਂ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕੁੱਝ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ:

* ਜਗਤ (Kingdom),
* ਸੰਘ (Phylum),
* ਉਪਸੰਘ (Subphylum),
* ਸੁਪਰ-ਵਰਗ (Superclass),
* ਵਰਗ (Class)
* ਉਪਵਰਗ (Subclass),
* ਟੋਲੀ (Cohort),
* ਸੁਪਰ-ਤਬਕਾ (Superorder),
* ਤਬਕਾ (order),
* ਉੱਪ-ਤਬਕਾ (Suborder),
* ਸੁਪਰ-ਪਰਿਵਾਰ (Superfamily),
* ਪਰਿਵਾਰ (Family),
* ਉੱਪ-ਪਰਿਵਾਰ (Subfamily),
* ਕਬੀਲਾ (Tribe),
* ਜਿਨਸ (Genus),
* ਉੱਪ-ਜਿਨਸ (Subgenus),
* ਜਾਤੀ (Species)
* ਉੱਪਜਾਤੀ (Subspecies)
# ਜੰਤੂ

| ਜਾਨਵਰ, ਐਨੀਮਲ Temporal range: Ediacaran – Recent
PreЄ

Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N |
| --- |
|  |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ |
| Domain: | Eukaryota (ਯੁਕਾਰੀਓਟਾ) |
| (Unranked) | ਓਪਿਸਥੋਕੋਨਟਾ |
| (Unranked) | ਹੋਲੋਜੋਆ |
| (Unranked) | ਫਿਲੋਜੋਆ |
| Kingdom: | **ਐਨੀਮੇਲੀਆ** ਕਾਰਲ ਲਿਨਾਏਅਸ, 1758 |
| Phyla |
| * **Subkingdom ਪੈਰਾਜੋਆ**
	+ ਪੋਰੀਫੇਰਾ
	+ ਪਲੇਸੋਜੋਆ
* **ਸਬਕਿੰਗਡਮ ਯੁਮੈਟਾਜੋਆ**
	+ **Radiata (unranked)**
		- Ctenophora
		- Cnidaria
	+ **Bilateria (unranked)**
		- Orthonectida
		- Rhombozoa
		- Acoelomorpha
		- Chaetognatha
		- **Superphylum Deuterostomia Chordata
			* Hemichordata
			* Echinodermata
			* Xenoturbellida
			* Vetulicolia †
		- **Protostomia (unranked) **Superphylum Ecdysozoa**
				+ Kinorhyncha
				+ Loricifera
				+ Priapulida
				+ Nematoda
				+ Nematomorpha
				+ Lobopodia
				+ Onychophora
				+ Tardigrada
				+ Arthropoda
			* **Superphylum Platyzoa**
				+ Platyhelminthes
				+ Gastrotricha
				+ Rotifera
				+ Acanthocephala
				+ Gnathostomulida
				+ Micrognathozoa
				+ Cycliophora
			* **Superphylum Lophotrochozoa**
				+ Sipuncula
				+ Hyolitha †
				+ Nemertea
				+ Phoronida
				+ Bryozoa
				+ Entoprocta
				+ Brachiopoda
				+ Mollusca
				+ Annelida
				+ Echiura
 |

**ਜੰਤੂ** ਜਾਂ **ਜਾਨਵਰ** ਜਾਂ **ਐਨੀਮਲ** (Animalia, ਐਨੀਮੇਲੀਆ) ਜਾਂ ਮੇਟਾਜੋਆ (Metazoa) ਜਗਤ ਦੇ ਬਹੁਕੋਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਸੁਕੇਂਦਰਿਕ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਅਦ ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਯੋਜਨਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੱਝ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਰੂਪਾਂਤਰਣ (metamorphosis) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੀਂ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤੇ ਜੰਤੂ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਤੌਰ ਤੇ ਚੱਲ ਫਿਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜਿਆਦਾਤਰ ਜੰਤੂ ਪਰਪੋਸ਼ੀ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਜੀਣ ਲਈ ਦੂਜੇ ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

## ਅਵਾਜਾਂ

| ਲੜੀ ਨੰ | ਜੰਤੁ ਦਾ ਨਾਮ | ਅਵਾਜ |
| --- | --- | --- |
| 1 | ਆਦਮੀ | ਭਾਸ਼ਾ ਬੋਲਣ |
| 2 | ਊਠ | ਅੜਾਉਂਣਾ |
| 3 | ਸਾਨ੍ਹ | ਬੜ੍ਹਕਦੇ |
| 4 | ਹਾਥੀ | ਚੰਘਾੜਦੇ |
| 5 | ਕੁੱਤੇ | ਭੌਂਕਦੇ |
| 6 | ਖੋਤੇ | ਹੀਂਗਦੇ |
| 7 | ਗਊਆਂ | ਰੰਭਦੀਆਂ |
| 8 | ਗਿੱਦੜ | ਹੁਆਂਕਦੇ |
| 9 | ਘੋੜੇ | ਹਿਣਕਣਾ |
| 10 | ਬਾਂਦਰ | ਚੀਕਣਾ |
| 11. | ਬਿੱਲੀਆਂ | ਮਿਆਊਂ-ਮਿਆਊਂ |
| 12 | ਬੱਕਰੀਆਂ | ਮੈਂ ਮੈਂ |
| 13 | ਮੱਝਾਂ | ਅੜਿੰਗਦੀਆਂ |
| 14 | ਸ਼ੇਰ | ਗੱਜਦੇ |
| 15 | ਕਬੂਤਰ | ਗੁਟਕਦੇ |
| 16 | ਕਾਂ | ਕਾਂ-ਕਾਂ |
| 17 | ਕੋਇਲਾਂ | ਕੂਕਦੀਆਂ |
| 18 | ਕੁੱਕੜ | ਬਾਂਗ |
| 19 | ਕੁੱਕੜੀਆਂ | ਕੁੜ-ਕੁੜ |
| 20 | ਘੁੱਗੀਆਂ | ਘੁੂੰ-ਘੂੰ |
| 21 | ਚਿੜੀਆਂ | ਚੀਂ-ਚੀਂ |
| 22 | ਟਟੀਹਰੀ | ਟਿਰਟਿਰਾਉਂਦੀ |
| 23 | ਤਿੱਤਰ | ਤਿੱਤਆਉਂਦੇ |
| 24 | ਬਟੇਰੇ | ਚਿਣਕਦੇ |
| 25 | ਬੱਤਖਾਂ | ਪਟਾਕਦੀਆਂ |
| 26 | ਪਪੀਹਾ | ਪੀਹੂ-ਪੀਹੂ |
| 27 | ਬਿੰਡੇ | ਗੂੰਜਦੇ |
| 28 | ਮੋਰ | ਕਿਆਕੋ-ਕਿਆਕੋ |
| 29 | ਮੱਖੀਆਂ | ਭਿਣਕਦੀਆਂ |
| 30 | ਮੱਛਰ | ਭੀਂ-ਭੀਂ |
| 31 | ਸੱਪ | ਸ਼ੂਕਦੇ ਜਾਂ ਫੁੰਕਾਰਦੇ |
| 32 | ਭੇਡਾਂ | ਮੈਂ ਮੈਂ |

## ਫੋਟੋ ਗੈਲਰੀ

*
*
# ਤੰਦਧਾਰੀ

| ਤੰਦਧਾਰੀ Temporal range: Terreneuvian – ਅਜੋਕਾ ਸਮਾਂ, 540–0 Ma
PreЄ

Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N |
| --- |
|  |
| ਐਕਸ-ਰੇ ਟੈਟਰਾ (*ਪ੍ਰਿਸਟੈਲਾ ਮੈਕਸੀਲੈਰਿਸ*) ਅਜਿਹੇ ਕੁਝ ਤੰਦਧਾਰੀਆਂ 'ਚੋਂ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਬਾਹਰੋਂ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਹੱਡੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰੀੜ੍ਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ |

**ਤੰਦਧਾਰੀ** ਜਾਂ **ਡੋਰਧਾਰੀ** ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਖੋਖਲੀ ਤੰਤੂ-ਤੰਦ, ਸੰਘੀ ਦੇ ਪੋਲ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਰੇ, ਇੱਕ ਐਂਡੋਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਪੜਾਅ ਉੱਤੇ ਕੁਝ ਵਕਤ ਵਾਸਤੇ ਗੁਦਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪੂਛ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵ-ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸੰਘ ਵਿੱਚ ਥਣਧਾਰੀ, ਮੱਛੀਆਂ, ਜਲਥਲੀ, ਭੁਜੰਗਮ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਰਗੇ ਕੰਗਰੋੜਧਾਰੀ ਜੰਤੂ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ

* ਫਰਮਾ:Eol
* Chordate on GlobalTwitcher.com
* Chordate node at Tree Of Life Archived 2007-02-24 at the Wayback Machine.
* Chordate node at NCBI Taxonomy
# ਕੰਗਰੋੜਧਾਰੀ

| ਰੀੜ੍ਹਧਾਰੀ Temporal range: ਕੈਮਬਰੀਅਨ-ਹਾਲੀਆ
525–0 Ma
PreЄ

Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N |
| --- |
|  |
| ਹਰੇਕ ਵੱਡੇ ਵਰਟੀਬਰੇਟ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰਾਣੀ ਘੜੀ-ਰੁਖ ਉੱਪਰ ਖੱਬੇ ਤੋਂ: ਫਾਇਰ ਸਲਮਾਂਡਰ, ਲੂਣੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਗਰਮੱਛ, ਦੱਖਣੀ ਕੈਸੋਵਾਰੀ, ਰ੍ਹੀਨਕੋਸੀਓਨ ਪਟੇਰਸੀ, ਓਸਿਨ ਸਨਫਿਸ਼ |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ |
|  |
| * ਮੱਛੀਆਂ
* ਚੌਪਾਏ
 |

**ਕੰਗਰੋੜਧਾਰੀ** ਜਾਂ **ਰੀੜ੍ਹਧਾਰੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Vertebrate; ਵਰਟੀਬਰੇਟ) ਪ੍ਰਾਣੀ ਜਗਤ ਦੇ ਕਾਰਡੇਟਾ (Chordata) ਸਮੂਹ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉੱਪ-ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਹਦੇ ਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਗਰੋੜ ਦੀ ਮਣਕੇਦਾਰ ਹੱਡੀ (backbone) ਜਾਂ ਰੀੜ੍ਹ (spinal comumns) ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਗਭਗ 58,000 ਜਾਤੀਆਂ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਥਲੀ (ਮੱਛੀਆਂ), ਰੀਂਗਣਵਾਲੇ, ਥਣਧਾਰੀ ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਗਿਆਤ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 5% ਰੀੜ੍ਹਧਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਅਰੀੜ੍ਹਧਾਰੀ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਥਣਧਾਰੀ

| ਥਣਧਾਰੀ Temporal range: 225–0 Ma (Kemp) or 167–0 Ma (Rowe) See discussion of dates in text
PreЄ

Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N |
| --- |
|  |
| ਕਈ ਸਾਰੀਆਂ ਥਣਧਾਰੀ ਕੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਸਾਲਾਂ। ਅਸਲ ਵੇਖਣ ਲਈ ਨੱਪੋ।
ਕਤਾਰ 1: ਆਮ ਲਹੂਪੀਣੀ ਚਾਮਚੜਿੱਕ, ਵਰਜਿਨੀਆਈ ਅਪੌਸਮ, ਪੂਰਬੀ ਸਲੇਟੀ ਕੰਗਾਰੂ
ਕਤਾਰ 2: ਦੱਖਣੀ ਥੈਲੀਦਾਰ ਚਕਚੂੰਧਰ, ਮਨੁੱਖ, ਉੱਤਰੀ ਹਾਥੀ ਸੀਲ
ਕਤਾਰ 3: ਲੂੰਬੜ ਕਾਟੋ, ਰੁੱਖੀ ਪੈਂਗੋਲਿਨ, ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਹਾਥੀs.
ਕਤਾਰ 4: ਪਲੈਟੀਪਸ, ਕੋਲੂਗੋ, ਰੇਂਡੀਅਰ.
ਕਤਾਰ 5: ਕੁੱਬੀ ਵੇਲ, ਤਾਰਾ-ਨੱਕੀ ਚਕਚੂੰਧਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਾਂਡਾ
ਕਤਾਰ 6: ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਰਮਾਡੀਲੋ, ਆਮ ਜ਼ੈਬਰਾ, ਕਾਲੀ ਅਤੇ ਬਦਾਮੀ ਹਾਥੀ ਚਕਚੂੰਧਰ |
| ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ |
| ਉੱਪ-ਵਰਗ |
| * Clade Australosphenida
	+ ਫਰਮਾ:Extinctਕੁੱਲ Ausktribosphenida
	+ Order Monotremata
* ਫਰਮਾ:ExtinctOrder Eutriconodonta
* ਫਰਮਾ:ExtinctOrder Gobiconodonta
* ਫਰਮਾ:ExtinctOrder Multituberculata
* Clade Trechnotheria
	+ ਉੱਪ-ਵਰਗ Theria
		- ਲਘੂਵਰਗ Marsupialia
		- ਲਘੂਵਰਗ Placentalia
 |

ਇੱਕ **ਥਣਧਾਰੀ** (ਲਾਤੀਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ *ਮਾਮਾ* ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ 'ਛਾਤੀ' ) ਮੈਮਲੀਆ (/məˈmeɪli.ə/) ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਾਲਾ ਜਾਨਵਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣ ਲਈ ਦੁੱਧ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਥਣਧਾਰੀ ਗ੍ਰੰਥੀਆਂ, ਦਿਮਾਗ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨਿਓਕਾਰਟੈਕਸ ਖੇਤਰ, ਫਰ ਜਾਂ ਵਾਲ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਕੰਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿੱਥੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ 300 ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਰਬੋਨੀਫੇਰਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਹੋਏ ਸਨ। ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 6,640 ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ 27 ਕ੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਨੂੰ ਮੈਮੋਲੋਜੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸਮੂਹ ਚੂਹੇ, ਚਮਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਯੂਲੀਪੋਟਾਈਫਲੈਨ (ਸੇਹ (ਝਾੜ-ਚੂਹਾ), ਛਛੂੰਦਰ/ mole ਅਤੇ ਚਕਚੂੰਦਰ/ Shrews ਸਮੇਤ) ਹਨ। ਅਗਲੇ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ (ਮਨੁੱਖ, ਬਾਂਦਰ ਅਤੇ ਲੇਮਰ ਸਮੇਤ), ਸਮਾਨ-ਪੰਜੇ ਵਾਲੇ ਅਨਗੁਲੇਟ (ਸੂਰ, ਬੋਵਿਡ ਅਤੇ ਵ੍ਹੇਲ ਸਮੇਤ), ਅਤੇ ਕਾਰਨੀਵੋਰਾ (ਬਿੱਲੀਆਂ, ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਸੀਲ ਸਮੇਤ) ਹਨ।

ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਦਿਮਾਗ, ਸਵੈ-ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸੰਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਲਟਰਾਸਾਊਂਡ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ, ਸੁਗੰਧ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਅਲਾਰਮ ਸਿਗਨਲ, ਗਾਉਣਾ, ਈਕੋਲੋਕੇਸ਼ਨ; ਅਤੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ, ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਿਖੰਡਨ-ਫਿਊਜ਼ਨ ਸਮਾਜਾਂ, ਹਰਮ ਅਤੇ ਪਦ-ਅਨੁਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ - ਪਰ ਇਹ ਇਕੱਲੇ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜੀਵ ਬਹੁ-ਪਤਨੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੁਝ ਇੱਕ-ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਬਹੁ-ਪਤਨੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਜਿਨਸ (ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨ)

ਇੱਕ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿਨਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ
ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ **ਜਿਨਸ** (ਜਾਂ ਕਈ ਵਾਰ **ਬੰਸ**; ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: Genus) ਜਿਊਂਦੇ ਅਤੇ ਪਥਰਾਟੀ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਦਰਜਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਗੀਕਰਨ ਦੀ ਤਰਤੀਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਘਰਾਣੇ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੁਨਾਵੀਂ ਨਾਮਕਰਨ ਵਿੱਚ ਜਿਨਸ ਕਿਸੇ ਜਾਤੀ ਦੇ ਦੁਨਾਵੀਂ ਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

## ਬਾਹਰਲੇ ਜੋੜ

* Nomenclator Zoologicus Archived 2012-11-26 at the Wayback Machine.: 1758 ਤੋਂ 2004 ਤੱਕ ਦੇ ਜਾਨਵਰੀ ਨਾਮਕਰਨ ਵਿਚਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿਨਸਾਂ ਅਤੇ ਉੱਪ-ਜਿਨਸਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਤਤਕਰਾ।
* Fauna Europaea Database for Taxonomy Archived 2013-10-17 at the Wayback Machine.
# ਪ੍ਰਜਾਤੀ

**ਪ੍ਰਜਾਤੀ** (ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: species, ਸਪੀਸ਼ੀਜ) ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਵਿਗਿਆਨਕ ਵਰਗੀਕਰਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਤੇ ਹੇਠਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ, ਸਪੀਸ਼ੀਜ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗੈਰਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 26 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜੀਵਵਿਗਿਆਨਿਕ ਨਜਰੀਏ ਤੋਂ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਔਲਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜਿਹਨਾਂ ਦੀ ਔਲਾਦ ਆਪ ਅੱਗੇ ਔਲਾਦ ਜਣਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੋਵੇ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਘਿਆੜ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਗਧਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਖੱਚਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਲੇਕਿਨ ਕਿਉਂਕਿ ਖੱਚਰ ਅੱਗੇ ਬੱਚਾ ਜਣਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਗਧੇ ਵੀ ਵੱਖ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਪਰੀਤ ਕੁੱਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਖ ਵੱਖ ਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਲੇਕਿਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਰ ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਮਾਦਾ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪ ਅੱਗੇ ਔਲਾਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਕੁੱਤੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨਸਲ ਦੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਜੀਵਵਿਗਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਜਾਤੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

## ਹਵਾਲੇ
# 1904

|  |  |
| --- | --- |
| ਸਦੀ: | 19ਵੀਂ ਸਦੀ – **20ਵੀਂ ਸਦੀ** – 21ਵੀਂ ਸਦੀ |
| ਦਹਾਕਾ: |  1870 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1880 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1890 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  – 1900 ਦਾ ਦਹਾਕਾ –  1910 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1920 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  1930 ਦਾ ਦਹਾਕਾ  |
| ਸਾਲ: | 1901 1902 1903 – **1904** – 1905 1906 1907 |

**1904** 20ਵੀਂ ਸਦੀ ਅਤੇ 1900 ਦਾ ਦਹਾਕਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਲ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

## ਘਟਨਾ

* 9 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਜਾਪਾਨ ਨੇ ਰੂਸ ਵਿਰੁਧ ਜੰਗ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ
* 23 ਜੁਲਾਈ – ਸੇਂਟ ਲੂਈਸ (ਮਿਸਉਰੀ, ਅਮਰੀਕਾ) ਦੇ ਚਾਰਲਸ ਈ. ਮੈਂਚਿਜ਼ ਨੇ ਆਈਸ ਕਰੀਮ ਵਾਲੀ ਕੋਨ ਦੀ ਕਾਢ ਕੱਢੀ।
* 13 ਅਕਤੂਬਰ – ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨੀ ਸਿਗਮੰਡ ਫ਼ਰਾਇਡ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਬਿਆਨ 'ਇੰਟਰਪ੍ਰੈਟੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਡਰੀਮਜ਼' ਛਪੀ।
* 27 ਅਕਤੂਬਰ – ਨਿਊਯਾਰਕ (ਅਮਰੀਕਾ) 'ਚ ਮੁਲਕ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸਬ-ਵੇਅ (ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਾਂ) ਰੇਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ।
* 28 ਅਕਤੂਬਰ – ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸੇਂਟ ਲੁਈਸ ਦੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਜੁਰਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਵਾਸਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ (ਫ਼ਿੰਗਰ ਪ੍ਰਿੰਟਜ਼) ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
* 8 ਨਵੰਬਰ – ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਿਲੀਅਮ ਮੈਕ-ਕਿਨਲੇ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿਤੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਾ ਉਪ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਥਿਓਡੋਰ ਰੂਜ਼ਵੈਲਟ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਣਿਆ।
* 21 ਨਵੰਬਰ – ਪੈਰਿਸ (ਫ਼ਰਾਂਸ) ਵਿੱਚ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਘੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪਬਲਿਕ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਵਾਸਤੇ ਇੰਜਨ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਓਮਨੀ ਬਸਾਂ ਆ ਗਈਆਂ।

## ਜਨਮ

* 4 ਜੂਨ – ਪਿੰਗਲਵਾੜਾ ਸੰਸਥਿਪਕ, ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਲੇਖਕ ਭਗਤ ਪੂਰਨ ਸਿੰਘ।

## ਮਰਨ

* 29 ਫ਼ਰਵਰੀ – ਭਾਰਤੀ ਡਾਂਸਰ ਰੁਕਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਅਰੁਨਦਾਲੇ ਦਾ ਜਨਮ। (ਮੌਤ 1986)
* 19 ਮਈ – ਜਮਸ਼ੇਦਜੀ ਟਾਟਾ, ਟਾਟਾ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਮੋਢੀ ਦੀ ਮੌਤ।

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਲੇਖ ਇਕ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਵਧਾ ਕੇ ਵਿਕੀਪੀਡੀਆ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। |  |
# ਸਮਾਨਾਰਥੀ (ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ)

ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਦੋ ਜਾਂ ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕੋ ਟੈਕਸਨ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਾਮਕਰਨ ਦੇ ਬਨਸਪਤੀ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਕੋਡ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।

* ਬਨਸਪਤੀ ਨਾਮਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਟੈਕਸਨ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਲਿਨੀਅਸ ਪਹਿਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਨਾਰਵੇ ਦੇ ਸਪ੍ਰੂਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ (ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇ ਤਹਿਤ), ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ *ਪਿਨਸ ਐਬੀਜ਼* ਕਿਹਾ। ਇਹ ਨਾਮ ਹੁਣ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਹੁਣ ਮੌਜੂਦਾ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ, *ਪਾਈਸੀਆ ਐਬੀਜ਼* ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ।
* ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਜੀਨਸ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਬਾਇਨੋਮਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਸੁਮੇਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਇੱਕੋ ਰੈਂਕ 'ਤੇ ਦੋ ਨਾਵਾਂ ਲਈ ਰਾਖਵੀਂ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਰੈਂਕ 'ਤੇ ਇੱਕ ਟੈਕਸਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ - ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, *ਪੈਪੀਲਿਓ ਪ੍ਰੋਰਸਾ* ਲਿਨੀਅਸ, 1758 ਨਾਮ *ਪੈਪੀਲਿਓ ਲੇਵਾਨਾ* ਲਿਨੀਅਸ, 1758 ਦਾ ਇੱਕ ਜੂਨੀਅਰ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੌਸਮੀ ਰੂਪਾਂ ਲਈ ਨਾਮ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ *ਅਰਾਸਚਨੀਆ ਲੇਵਾਨਾ* (ਲਿਨੀਅਸ, 1758), ਨਕਸ਼ੇ ਦੀ ਤਿਤਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜੀਵ ਵਿਗਿਆਨ ਕੋਡ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਗਏ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਕ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ *ਅਰਾਸਚਨੀਆ ਲੇਵਾਨਾ*, *ਪੈਪੀਲਿਓ ਲੇਵਾਨਾ* ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਦੂਜੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਉਲਟ, ਟੈਕਸੋਨੋਮੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ। ਵਰਗੀਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਸਥਿਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਘੇਰੇ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਟੈਕਸਨ ਲਈ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਇਹ ਸਹੀ ਨਾਮ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਾਮਕਰਨ ਕੋਡ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਕੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਹੈ)। ਇੱਕ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਅਲੱਗ-ਥਲੱਗ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ: ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਇੱਕ ਟੈਕਸਨ ਦਾ ਸਹੀ ਨਾਮ ਵਰਤੇ ਗਏ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਖਾਸ ਘੇਰੇ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਦਰਜਾ) ਇੱਕ ਨਾਮ ਜੋ ਇੱਕ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਸਟ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਟੈਕਸੋਨੋਮਿਸਟ ਦਾ ਸਹੀ ਨਾਮ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਲਟ)।

ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਉਦੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਟੈਕਸਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਨਾਮ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਾਰ ਸੁਤੰਤਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਮੌਜੂਦਾ ਟੈਕਸਾ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਦੋ ਟੈਕਸਾ ਇੱਕ ਬਣਨ ਲਈ ਜੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਜੀਨਸ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਦਿ। ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਉਦੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਨਾਮਕਰਨ ਦੇ ਕੋਡ ਬਦਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਨਾਮ ਹੁਣ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਨਾ ਰਹਿਣ; ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, *ਏਰਿਕਾ ਹਰਬੇਸੀਆ* ਐਲ. ਨੂੰ *ਏਰਿਕਾ ਕਾਰਨੀਆ* ਐਲ. ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਾਮ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ

ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ (ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਜਾਤੀ ) ਦੀ **ਸੰਭਾਲ ਸਥਿਤੀ** ਜਾਂ **ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ** ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਸਮੂਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮੂਹ ਦੇ ਅਲੋਪ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰਕਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਨਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਬਚੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਸਗੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਵਾਧਾ ਜਾਂ ਕਮੀ, ਪ੍ਰਜਨਨ ਸਫਲਤਾ ਦਰਾਂ, ਅਤੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਖ਼ਤਰੇ। ਸੰਭਾਲ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ, ਬਹੁ-ਦੇਸ਼ੀ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟਿਕਾਊ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸੂਚੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣੀਕਰਣ। ਦੋ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਯੂਨੀਅਨ ਫਾਰ ਕੰਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਆਫ਼ ਨੇਚਰ (IUCN) ਅਤੇ ਦ ਕਨਵੈਨਸ਼ਨ ਔਨ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰੇਡ ਇਨ ਐਂਡੇਂਜਰਡ ਸਪੀਸੀਜ਼ ਆਫ਼ ਵਾਈਲਡ ਫੌਨਾ ਐਂਡ ਫਲੋਰਾ (CITES) ਦੁਆਰਾ ਹਨ।
# ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੰਭਾਲ਼ ਸੰਘ

ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੁਦਰਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਘ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ: International Union for Conservation of Nature (IUCN)
ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: *Union internationale pour la conservation de la nature (UICN)*|  |
| ਨਿਰਮਾਣ | ਅਕਤੂਬਰ 1948, ਫ਼ੋਂਤੈਨਬਲੋ, ਫ਼ਰਾਂਸ |
| ਕਿਸਮ | ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀ |
| ਮੰਤਵ | ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਸੰਭਾਲ਼, ਜੀਵ-ਵਿਭਿੰਨਤਾ, ਕੁਦਰਤ-ਅਧਾਰਤ ਹੱਲ |
| ਟਿਕਾਣਾ | * ਖ਼ਿਊ ਮੋਵਰਨੀ 28, 1196 ਗਲਾਂਡ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ
 |
| ਖੇਤਰ | ਦੁਨੀਆ ਭਰ |
| ਮੁੱਖ ਲੋਕ | ਜੂਲੀਆ ਮਾਰਤੋਂ-ਲਫ਼ੈਵਰ (ਸਧਾਰਨ ਚਾਲਕ) ਜ਼ਾਂਙ ਛਿਨਸ਼ੰਙ (ਮੁਖੀ) |
| ਸਟਾਫ਼ | 1000 ਤੋਂ ਵੱਧ (ਦੁਨੀਆ ਭਰ 'ਚ) |
| ਵੈੱਬਸਾਈਟ | ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐੱਨ. |

**ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਕੁਦਰਤ ਸੰਭਾਲ਼ ਸੰਘ** (**ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐੱਨ.** ਜਾਂ **ਊ.ਈ.ਸੇ.ਐੱਨ.**) ਇੱਕ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਹੈ ਜੀਹਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ "ਸਾਡੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਸੰਬੰਧੀ ਔਕੜਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਮਲੀ ਹੱਲ ਕੱਢਣਾ" ਹੈ। ਇਹ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਆਈ.ਯੂ.ਸੀ.ਐੱਨ. ਲਾਲ ਸੂਚੀ ਜਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ
# ਸੋਮਾਲੀਆ

ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ **ਮੋਗਾਦਿਸ਼ੂ** ਹੈ ਅਤੇ ਇਥੋਂ ਦੀ ਮੁਦਰਾ *ਸ਼ਿਲਿੰਗ* ਹੈ।

ਗਾਬੂਏ ਦੇ ਘੱਟਗਿਣਤੀ ਗੋਤ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਵਜੋਂ ਰਾਜਾ ਹੈ
Pathway in old Erigavo.
The Dahabshiil in Hargeisa.
The Hargeisa International Airport in Hargeisa.
Head details
# ਜਿਬੂਤੀ

| Republic of Djibouti جمهورية جيبوتي  *ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਜਿਬੂਤੀ*(ਅਰਬੀ) République de Djibouti (ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ) Gabuutih Ummuuno (ਅਫ਼ਰ) Jamhuuriyadda Jabuuti (ਸੋਮਾਲੀ) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ਝੰਡਾ | Emblem |

 |
| **ਮਾਟੋ:**"Unité, Égalité, Paix"  (French) "ਏਕਤਾ, ਸਮਾਨਤਾ, ਅਮਨ" |
| **ਐਨਥਮ:ਜਿਬੂਤੀ* |
|  |
| ਰਾਜਧਾਨੀਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ਹਿਰ | ਜਿਬੂਤੀ |
| ਅਧਿਕਾਰਤ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ਅਰਬੀ |
| ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ | ਸੋਮਾਲੀ ਅਫ਼ਰ |
| ਵਸਨੀਕੀ ਨਾਮ | ਜਿਬੂਤੀਆਈ |
| ਸਰਕਾਰ | ਅਰਧ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਣਰਾਜ |
|  |
| • ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ  | ਇਸਮੈਲ ਓਮਾਰ ਗੁਏਲੈ |
| • ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ  | ਦਿਲੀਤਾ ਮੁਹੰਮਦ ਦਿਲੀਤਾ |
|  |
| ਵਿਧਾਨਪਾਲਿਕਾ | ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸਭਾ |
|  ਸੁਤੰਤਰਤਾ |
|  |
| • ਫ਼ਰਾਂਸ ਤੋਂ  | 27 ਜੂਨ 1977 |
|  |
| ਖੇਤਰ |
| • ਕੁੱਲ | 23,200 km2 (9,000 sq mi) (150ਵਾਂ) |
| • ਜਲ (%) | 0.09 (20 ਵਰਗ ਕਿ.ਮੀ.) |
| ਆਬਾਦੀ |
| • 2012 ਅਨੁਮਾਨ | 923,000 (158ਵਾਂ) |
| • 2009 ਜਨਗਣਨਾ | 818,159 |
| • ਘਣਤਾ | 37.2/km2 (96.3/sq mi) (168ਵਾਂ) |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਪੀਪੀਪੀ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $2.231 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $2,641 |
| ਜੀਡੀਪੀ (ਨਾਮਾਤਰ) | 2011 ਅਨੁਮਾਨ |
| • ਕੁੱਲ | $1.239 ਬਿਲੀਅਨ |
| • ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਅਕਤੀ | $1,467 |
| ਗਿਨੀ (2009) | 40.0 ਮੱਧਮ |
| ਐੱਚਡੀਆਈ (2010) |  0.402 **Error: Invalid HDI value** · 147ਵਾਂ |
| ਮੁਦਰਾ | ਫ਼੍ਰੈਂਕ (DJF) |
| ਸਮਾਂ ਖੇਤਰ | UTC+3 (ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕੀ ਸਮਾਂ) |
| • ਗਰਮੀਆਂ (DST) | UTC+3 (ਨਿਰੀਖਤ ਨਹੀਂ) |
| ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਸਾਈਡ | ਸੱਜੇ |
| ਕਾਲਿੰਗ ਕੋਡ | +253 |
| ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਟੀਐਲਡੀ | .dj |

**ਜਿਬੂਤੀ** (ਅਰਬੀ: جيبوتي *ਜੀਬੂਤੀ*, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: *Djibouti*, ਸੋਮਾਲੀ: *Jabuuti*, ਅਫ਼ਰ: Gabuuti), ਅਧਿਕਾਰਕ ਤੌਰ ਉੱਤੇ **ਜਿਬੂਤੀ ਦਾ ਗਣਰਾਜ** (ਅਰਬੀ: جمهورية جيبوتي *ਅਰ-ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਜਿਬੂਤੀ*, ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ: *République de Djibouti*, ਅਫ਼ਰ: Gabuutih Ummuuno, ਸੋਮਾਲੀ: *Jamhuuriyadda Jabuuti*}}) ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਦੇ ਸਿੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਇਰੀਤਰੀਆ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਥੋਪੀਆ ਅਤੇ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸੋਮਾਲੀਆ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਸਾਗਰ ਅਤੇ ਐਡਨ ਦੀ ਖਾੜੀ ਨਾਲ ਹਨ। ਇਸਲਾਮ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਧਰਮ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ 94% ਅਬਾਦੀ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। 19ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ *ਫ਼੍ਰਾਂਸੀਸੀ ਸੋਮਾਲੀਲੈਂਡ* ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; 1967 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਾਂਸ ਨਾਲ ਨਵੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ *ਅਫ਼ਰਸ ਅਤੇ ਇਸਾਸ* ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ 1977 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਬੂਤੀ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ *ਜਿਬੂਤੀ ਦਾ ਗਣਰਾਜ* ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ 20 ਸਤੰਬਰ 1977 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਿਆ।

## ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਅਤੇ ਧਰਮ

ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ 2023 ਤੱਕ ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 11 ਲੱਖ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕ ਸੋਮਾਲੀ ਜਾਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹਨ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਾਤੀ ਅਫਾਰ ਹੈ। ਜਿਬੂਤੀ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾਲੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 60% ਅਤੇ ਅਫਾਰ ਜਾਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 35% ਹੈ। ਹੋਰ ਨਸਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਬ, ਇਥੋਪੀਅਨ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀਅਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 2021 ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 0.01% ਘਟੀ ਹੈ। ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ 1% ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। 1990 ਵਿੱਚ, ਜਿਬੂਤੀ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਿੱਚ 10% ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਆਬਾਦੀ ਦੀ ਘਣਤਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਜਿਬੂਤੀ ਦੇ 1 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਵਰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 49 ਲੋਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਬੂਟੀ ਦੀ 72% ਆਬਾਦੀ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਬੂਟੀ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ ਲਗਭਗ 24 ਸਾਲ ਹੈ।

## ਹਵਾਲੇ