Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Дзыллон информацийы фæрæзтæ

**Дзыллон информацийы фæрæзтæ** (**ДзИФ**) (уырыс. средства массовой информации, СМИ) сты, техникон мæдзæлтты фæрцы чи кусынц, ахæм дзыллæйы ’хсæн информацийы ахæлиу кæнынады системæтæ.

Уæрæсейы Федерацийы зæкъæттæм гæсгæ дзыллон информацион фæрæз у периодикон мыхуыргонд рауагъд, хызы рауагъд, телеканал, радиоканал, теле-алæвæрд, радио-алæвæрд, кинохроникон программæ кæнæ æндæр периодикон дзыллæйы информацион ахæлиу кæнынады формæ, æнæивгæ ном кæмæн ис.
# Англисаг адæм

| Англисæгтæ |
| --- |
|  |
| Хином | *English people* |
| Ахæлиу |  Англис
 АИШ
 Канадæ
 Австрали
 Ног Зеланди |
| Æвзаг | англисаг |
| Дин | чырыстон дин |
|  Викикъæбицы медиа |

**Англисæгтæ** (англ. Englishmen, English people) сты Англисы бындурон адæм. Англисæгты национ æвзаг у англисаг.

Бирæ англисæгтæ цæрынц АИШ, Канадæ æмæ Австралийы.
# Æвзаг

Æвзаг
**Æвзаг** у нысæнтты системæ; фонетикон, лексикон æмæ грамматикон фæрæзты системæ, хъуыдытæ, æнкъарæнтæ, фæндтæ æвдисыны æмæ адæмты ’хсæн бастдзинады сæйрагдæр фæрæз. Нырыккон æвзагзонынад æвзаг æмбары куыд ныхасы факттæ иртасыны фæстиуæгæн арæзт системæ.

Æвзарынц:

* адæймаджы æвзæгтæ (æвзагзонынады иртасинаг):
	+ æрдзон адæймаджы æвзæгтæ,
	+ æрымыст æвзæгтæ (*пъланон æвзæгтæ* дæр) — адæймæгты ’хсæн дзурынæн (зæгъæм, эсперанто),
	+ къухамындтыты æвзæгтæ, къуырма адæймæгтæ кæй фæрцы ахуыр кæнынц æмæ кæрæдзийы ’хсæн дзурынц,
* формалон æвзæгтæ
	+ компьютерон æвзæгтæ (зæгъæм, Алгол, SQL),
* цæрæгойты æвзæгтæeng

Æвзæгтæ сты æвзагзонынады (лингвистикæйы) иртасинаг. Нысæнтты системæтæ — семиотикæйы иртасинаг.
# Кушанты паддзахад

Кушанты паддзахад йæ тæмæны (150-æм аз)
**Кушанты паддзахад** уыд I-III æнусты дынджыр азиаг импери, йæ тæмæны Араббы денджызæй Къаспы денджызмæ аивазта. Тохайраг æвзæгтæй дзы пайда кодтой.

Кушанты паддзахад уыд бирæнацион, динтæ дæр дзы уыдысты бирæ. Кушайнаг культурæйы ис бердзенаг, китайаг æмæ индиаг тæваг.

Кушайнаг æхца, йæ иу фарсы Буддæйы сурæт æмæ бердзенаг дамгъæтæй фыст «БОДДО»
## Æддаг æрмæг

* Кушайнаг историйы цыбыр сфыст Архивгонд æрцыдис 25 сентябры 2004 азы. (англ.)
# 4 апрелы

| ←→Апрель |
| --- |
|

| Къ | Дц | Æр | Цп | Мр | Сб | Хц |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |

 |
| 2026-æм аз |

## Бæрæгбæттæ æмæ сæрмагонд бонтæ

* Лесотойы: Хъæбатырты Бон.

## Цаутæ

* 1581 — Френсис Дрейк йæ дунеон балцæй раздахти.
* 1949 — 12 бæстæйы бафыстой Цæгат-Атлантиаг бадзырд, уымæй скуыста НАТО-йы цæдис.
* 1989 — Тбилисы (Калачы) райдыдтой стыр демонстрацитæ æмæ цыдысты 7 апрелы онг.
* 1993 — Турк сæхгæдта йæ арæн Сомихимæ.

## Ацы бон райгуырдысты

* 4 апрелы — Дзæуджыхъæуы райгуырдис уæгъдибар хъæбысхæстæй Европæ æмæ ССР Цæдисы цалдæр хатты чемпион, дунейы цыппар хатты чемпион, Дунейы Олимпион хъазтыты дыууæ хатты чемпион Андиты Сослан.

## Ацы бон амардысты
# Психологи

**Психологи** (рагон грекъ. Ψυχολογία) у адæймаджы уд æмæ ахаст чи иртасы, ахæм зонад.

Родены скульптурæ "Хъуыдыгæнæг"
## Зынгонд психологтæ

* Зигмунд Фрейд
* Карл Густав Юнг