Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Пушкин, Александр Сергейы фырт

| Александр Сергейы фырт Пушкин |
| --- |
| уырыс. Александр Сергеевич Пушкин |
|  |
| Райгуырды датæ | 26 майы (6 июны) 1799[…] |
| Райгуырæны бынат | * Мæскуы, Уæрæсейы импери[…]
 |
| Мæлæты бон | 29 январы (10 февралы) 1837 (37 азы) |
| Мæлæты бынат | * Бетъырбух, Уæрæсейы импери[…]
 |
| Æмбæстонад (дæлхицауад) | * Уæрæсейы импери
 |
| Ахуырад | * Императорский Царскосельский лицей[d] (1817)
 |
| Архайды хуыз | поэт, драматург, литературон критик, тæлмацгæнæг, историк, романист, либреттист, чингуытæ æмбырдгæнæг, публицист, фыссæг, сывæлæтты фыссæг, драматург-режиссёр, эссеист, бретёр, переводчик Адама Мицкевича, переводчик Уильяма Вордсворта, киносценарист |
| Сфæлдыстады азтæ | 1814 — 1837 |
| Жанр | прозæ[d], публицистикæ[d], критикæ[d], роман-æмдзæвгæ[d], абырæджы роман[d], уацау[d], аргъау æмæ историческая художественная литература[d] |
| Уацмысты æвзаг | уырыссаг |
| Автограф |  |
|  Викикъæбицы медиа |

**Пушкин Александр Сергейы фырт** (уырыс. Александр Сергеевич Пушкин; райгуырдис 1799 азы 6 июны, Мæскуыйы — амардис 1837 азы 10 февралы, Бетъырбухы) у зындгонд уырыссаг поэт, драмæтæ фыссæг æмæ прозаик. Уырыссаг литературон æвзаджы реформатор дæр æй хонынц.

Пушкины йæ царды рæстæг дæр хуыдтой «гений», йæ амæлæты фæстæ та сси уырыссаг поэттæй стырдæр, нырмæ дæр йæ кад баззæйы.

## Уацмыстæ

### Поэмтæ

* Руслан æмæ Людмилæ (1817—1820)
* Кавказаг уацайраг (1820—1821)
* Гавриилиадæ (1821)
* Вадим (1821—1822)
* Абырæг æфсымæртæ (1821—1822)
* Бахчисарайы фонтан (1821—1823)
* Цигайнæгтæ (1824)
* Граф Нулин (1825)
* Полтавæ (1828—1829)
* Тазит (1829—1830)
* Коломнæйы гыццыл хæдзар (1830)
* Езерский (1832)
* Анджело (1833)
* Æрхуы барæг (1833)

### Роман-æмдзæвгæ

* Евгений Онегин (1823—1832)

### Драмон уацмыстæ

* Борис Годунов (1825)
* Чъынды хотыхдар (1830)
* Моцарт æмæ Сальери (1830)
* Дуры уазæг (1830)
* Пир во время чумы (1830)
* Донычызг (1829—1832)

## Пушкины ном мысгæйæ

Пушкины ном хæссынц Бетъырбухы сконды сахар Пушкин æмæ Мæскуыйы облæсты сахар Пушкино.

Уæрæсейы дæсгай скъолатæ хæссынц поэты ном, уыдоны ’хсæн Цæгат Ирыстоны — астæуккаг скъола № 7 (Дзæуджыхъæу) æмæ астæуккаг скъола № 2 (Мæздæг).

## Æддаг æрмæг

* Цгъойты Хазби. Пушкин. Йæ алайнаг туг æмæ йæ байзæддæгтæ (Пушкины царды афыст) // «Рæстдзинад»

## Фиппаинæгтæ
# Имамы æхсæнвæз

**Имамы æхсæнвæз** (перс. میدان امام); раздæры ном: **Нахш-е Джаханы æхсæнвæз**) — æхсæнвæз сахар Исфаханы артдзæсты, у ЮНЕСКО-йы Дунеон хæзнадоны. 1979-æм азы агъоммæ хуынди Сихы æхсæнвæз (перс. میدان شاه).

Имамы æхсæнвæз æрбынат кодта Исфаханы историон хайы, район Гольбахары. Æхсæнвæзы хуссарварс ис Имамы мæзджыт, ныгуылæнварс — Али-Гапу-йы галуан, скæсæнварс — Сих Лютфаллайы мæзджыт, цæгатварс — Стыр базар. Пысылмон революцийы фæстæ Имамы æхсæнвæзы майрæмбонты райдыдтой кæнын пысылмон ракуывдтытæ.

Æхсæнвæзы нырыккон фæлгонц сырæзтис XVI æнусы, Исфахан Сефевидты империйы сæйраг сахар куы уыди, уæд.
Æхæснвæзы бæрцытæ: цæгатæй хуссармæ у 500 метры дæргъæн, ныгуылæнæй скæсæнмæ — 165 метры.
# Иравади (цæугæдон)

| Иравади |
| --- |
| бирм. ဧရာဝတီ |
|  |
| Характеристикæ |
| Дæргъ | 2300 км |
| Цæугæдоны цыд |
| Гуырæн | Мали æмæ Нмайы баиу |
|  · Гуырæны бынат | Гималайтæ |
| Донæфтæн | Андаманы денджыз |
| Ран |
|  |
| Паддзахад |  Мьянмæ |
| гуырæн
донæфтæн
 Викикъæбицы медиа |

**Ирава́ди** (бирм. ဧရာဝတီ) у Мьянмæйы цæугæдон. Йæ дæргъ у 2300 км.
# 1862-æм аз

## Цаутæ

* 16 апрелы — АИШ-ы мидхæсты рæстæг цæгатæгты æфсад байстой Ног Орлеан.

## Райгуырдысты

* 23 январы — Давид Гильберт (David Hilbert) (ам. 1943), немыцаг математик.
* 14 апрелы — Пётр Столыпин (ам.1911), уырыссаг паддзахадон архайæг, мидхъуыддæгты министр æмæ Уæрæсейы империйы премьер-министр.
* 1 майы — Марсель Пруст (*Eugene Marcel Prévost*) (ам. 1941), францаг фыссæг.

## Амардысты

* 3 ноябры — Жан Батист Био, францаг физик, геодезист æмæ астроном.
# Дадитæ (зайæгой)

| Дадитæ |
| --- |
|   |
| Зонадон классификаци |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Паддзахад: | Зайæгойтæ |
| Хайад: | Дидинæгджын зайæгойтæ |
| Кълас: | Дыхайон зайæгойтæ |
| Къорд: | Lamiales |
| Бинонад: | Былдидинон зайæгойтæ |
| Мыггаг: | **Дадитæ** |

 |
|  Латинаг ном |
| Thymus L. |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ITIS **32820** |
| NCBI **49990** |

 |

 |

**Дадитæст.дыг. ныхас.* (лат. Thymus, уырыс. Тимьян, Чабрец) у зайæгойты мыггаг.

## Иуæй-иу хуызтæ

* Тынгæрдæг (*Thymus serpyllum*)

## Литературæ

* Камболов Т.Т. Очерк истории осетинского языка. Владикавказ, 2006. 446 с.
* Тахъазты Фидар. Дыгурон-уырыссаг дзырдуат — Дзæуджыхъæу: Аланыстон, 2003.