Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Цыппурс

Цыппурсы дидинджытæй быд зиллакк
**Цыппурс**, дыгур. **Цæппорсе** у чырыстон дины сæйраг бæрæгбæттæй иу.

## Этимологи

Ирон ном *Цыппурс* равзæрди, рагон ирайнаг æвзагыл цыппор чи нысан кæны, ахæм дзырдæй. Уыцы дзырды равзæрд баст у дыууиссæдз боны кæндимæ, раджы кæддæр æй кодтой уыцы бæрæгбоны размæ. 1928 азы Къарджиаты Бекызæ фыста, зæгъгæ, дам-иу ирон хистæртæй чидæртæ бæрæгбоны размæ дыууæ къуырийы дардтой мархо. Бирæ рæстæджы дæргъы этникон культурæ гæвзыкмæ кæй æрцыди, уымæ гæсгæ ма фыдæлтæй баззайæг фæткы уыцы бæрæгбонæн баззад æрмæст йæ ном, æмæ уый дæр алчи нал зоны. Уымæ гæсгæ цыбырæй æрдзурдзынæн дыууæ æмбарынады тыххæй. Раздæр уал мархо дарыны тыххæй.

## Фиппаинæгтæ
# Хъоппæг

| Хъоппæг |
| --- |
|  Урс-урсид хъоппæг (*Lilium candidum*) |
| Зонадон классификаци |
| лыстæгæйДомен:ЭукариоттæПаддзахад:ЗайæгойтæДæлпаддзахад:Кæрдæгхуыз зайæгойтæХайад:Дидинæгджын зайæгойтæКълас:Иухайон зайæгойтæКъорд:ХъоппæгдидинонтæБинонад:ХъоппæгхуызтæДæлбинонад:ХъоппæгхуызтæТрибæ:ХъоппæгхуызтæМыггаг:**Хъоппæг** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
| *Lilium* L., 1753 |
| Синонимтæ |
| * Lirium Scop., 1760
 |
| Типон хуыз |
| Lilium candidum L. — Урс-урсид хъоппæг |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викихуызты систематикæ |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 42722 |
| NCBI   | 4688 |
| EOL   | 32531 |
| GRIN  |  t:6829 |
| IPNI  |  24448-1 |

 |

 |

**Хъоппæг**, дыгур. *хъоппæгъ* кæнæ *хъобæгъ* (лат. Lilium; уырыс. Лилия) — хъоппæгхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.

## Кæс ноджы

* Кæркусæг
* Скъамо

## Литературæ

* Техов Ф. Д. Названия растений в осетинском языке. Цхинвали: Издательство «Ирыстон».
# 1918-æм аз

## Цаутæ

* 31 январы — Адæмон комиссарты советы декретæй Уæрæсейы йæ тыхы бацыдис ныгуылæн-европæйаг къæлиндар: райсомæй уыд 14 февралы.
* 8 февралы — Тбилисы (Калачы) паддзахадон университеты бындур æвæрд æрцыдис.
* 3 мартъийы — Герман, Австри æмæ Уæрæсе бафидыдтой сахар Брест-Литовсчы. Ууыл Уæрæсейæн фæци Фыццаг Дунеон хæст; Финлянди, Латви, Литва, Польшæ æмæ Эстони хæдбар паддзахæдтæ баисты.
* 28 майы — Сомих йæ хæдбардзинад расидтис.
* 31 декабры — Германы ’фсад ацыдис Вильнюсæй.

## Райгуырдысты

* 20 майы — Эдвард Льюис (*Edward B. Lewis*) (ам. 2004), америкаг генетик, Нобелы премийы лауреат (1995).
* 7 июны — Павел Коган, советон поэт.
* 11 декабры — Солженицин Александр (ам.2008), советон фыссаг, Нобелы премийы лауреат (1970).
* 12 декабры — Цæрукъаты Алыксандр, ирон поэт.

## Амардысты

* 6 апрелы — Саввæ Мамонтов, уырыссаг амалхъом æмæ хæрзгæнæг (райгуырдис 1841).
* 3 ноябры — Александр Ляпунов, математик, академик.
* 14 ноябры — Максим Антонович, уырыссаг литературон критик æмæ публицист (райгуырд 1835).
* 2 декабры — Эдмон Ростан, францаг поэт, драматург.
* 27 декабры — Карл Шлехтер, шахматист.
# Прованс

|  |
| --- |
| Историон бæстæ |
| Прованс |
| фр. Provence окс. Provença |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Тырыса | Герб |

 |
| Локализаци |  Франц |
|  |
| Паддзахæдтæ территорийыл |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ромы паддзахад
 |  | II æнус нæ э. а. — 395 |
| Ныгуылæн Ромы Импери |  | 395—476 |
| Одоакры къаролад |  | 476—493 |
| … | … | 493—510 |
| Остготты къаролад |  | 510—536 |
| Франкты къаролад |  | 536—843 |
| Астæуккаг Франкаг къаролад |  | 843—855 |
| Провансы къаролад |  | 855—863 |
| Италийы къаролад |  | 863—875 |
| Ныгуылæн Франкаг къаролад |  | 875—879 |
| Провансы къаролад (Дæллаг Бургунди) |  | 879—933 |
| Джаляль-аль-Хиляль (донбылгæрæтты хай) |  | 888—972 |
| Бургундийы къаролад (Арелат) |  |  |
| Прованс |  | 948— 1486 |
| Францы къаролад |  | 1486 — н. р. |

 |
|  Викикъæбицы медиа |

**Прова́нс** (фр. Provence, окс. Provença — «провинци») у историон бæстæ Францы хуссар-скæсæны, францаг регион Прованс — Альпæтæ — Æрвхуыз донбылы хай.