Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 21 февралы

| ←→Февраль |
| --- |
|

| Къ | Дц | Æр | Цп | Мр | Сб | Хц |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |   |

 |
| 2026-æм аз |

**21 февралы**, иронау **æртхъирæны мæйы 21-æм бон** — азы 52-æм бон.

## Бæрæгбæттæ æмæ сæрмагонд бонтæ

* ЮНЕСКО бæрæг кæны Мадæлон æвзаджы дунеон бон.

## Цаутæ

* 1613 — Михаил I сси Уæрæсейы паддзах. Уымæй сæвзарди Романовты династи (скъуыд æрцыд 1917-æм азы).
* 1960 — Кубæйы рæздзог Фидель Кастро фехъуысын кодта национализацийы хабар (æппæт кубæйаг куыстуæттæ паддзахады исбон сысты).
* 1972 — Советон космосон нау «Луна-20» мæйыл æрбадт.

## Ацы бон райгуырдысты

## Ацы бон амардысты

* 1984 — Михаил Шолохов, зындгонд уырыссаг советон фыссæг, Нобелы премийы лауреат.
# XV æнус

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *1390-тæ* | 1390 | 1391 | 1392 | 1393 | 1394 | 1395 | 1396 | 1397 | 1398 | 1399 |
| *1400-тæ* | 1400 | 1401 | 1402 | 1403 | 1404 | 1405 | 1406 | 1407 | 1408 | 1409 |
| *1410-тæ* | 1410 | 1411 | 1412 | 1413 | 1414 | 1415 | 1416 | 1417 | 1418 | 1419 |
| *1420-тæ* | 1420 | 1421 | 1422 | 1423 | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | 1429 |
| *1430-тæ* | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | 1435 | 1436 | 1437 | 1438 | 1439 |
| *1440-тæ* | 1440 | 1441 | 1442 | 1443 | 1444 | 1445 | 1446 | 1447 | 1448 | 1449 |
| *1450-тæ* | 1450 | 1451 | 1452 | 1453 | 1454 | 1455 | 1456 | 1457 | 1458 | 1459 |
| *1460-тæ* | 1460 | 1461 | 1462 | 1463 | 1464 | 1465 | 1466 | 1467 | 1468 | 1469 |
| *1470-тæ* | 1470 | 1471 | 1472 | 1473 | 1474 | 1475 | 1476 | 1477 | 1478 | 1479 |
| *1480-тæ* | 1480 | 1481 | 1482 | 1483 | 1484 | 1485 | 1486 | 1487 | 1488 | 1489 |
| *1490-тæ* | 1490 | 1491 | 1492 | 1493 | 1494 | 1495 | 1496 | 1497 | 1498 | 1499 |
| *1500-тæ* | 1500 | 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 |
| **XIV æнус — XV æнус — XVI æнус** |
# Хангылы бон

«*Хунмин джæным*»-ы тексты хай корейаг дамгъæтæй æмæ китайаг иероглифтæй
**Хангылы бон** (한글날) у сæрмагонд бæрæгбон, кæцы цыт кæны корейаг алфавитæн. Корейаг фыссынад кæддæр уыдис китайаг иероглифты бындурыл, фæлæ 1446-æм азы паддзах Седжон байхъусын кодта ног фыссынады проект — «*Хунмин джæным*» («Раст мыртæ адæмы ахуыр кæнынæн»).

Хангылы бон бæрæг кæнынц 9 октябры Хуссар Корейы æмæ 15 январы Цæгат Корейы. Хуссар Корейы Хангылы бон 1991-æм азы агъоммæ уыд æнцойбон, фæлæ амалхъом адæмы фæндонмæ гæсгæ уыцы бæрæгбон æнцойбон нал у, корейæгтæ дзы кусынц.
# Бор (элемент)

| Бор |
| --- |
| ← Бериллий | Æвзалыгуыр → |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **5** | **B** ↓ Al | Периодическая система элементов5B |

 |
| Хуымæтæг буаргъæды æдде бакаст |
|  |
| Атомы миниуджытæ |
| Ном, символ, номыр |
Бор / Borum (B), 5 |
| Къорд, период, блок |
13, 2, p-элемент |
| Атомон массæ (молярон массæ) |
[10,806; 10,821] а. м. и. (г/моль) |
| Электронон конфигураци |
[He] 2s22p1 1s22s22p1 |
| Атомы радиус |
98 пм |
| Химион миниуджытæ |
| Ковалентон радиус |
82 пм |
| Ионы радиус |
23 (+3e) пм |
| Электроæппæрцц. |
2,04 (Полинджы шкала) |
| Туагкæнынады степентæ |
−3, 0, +3 |
| Ионизацийы энерги (фыццаг электрон) |
800,2(8,29) кДж/моль (эВ) |
| Хуымæтæг буаргъæды термодинамикон миниуджытæ |
| Æнгомад (н. д.) |
2,34 г/см³ |
| Тайынады температурæ |
2 348 K (2075 °C) |
| Фыцыны температурæ |
4 138 K (3865 °C) |
| Мол. тайынады хъæрмад |
23,60 кДж/моль |
| Мол. сысынады хъæрмад |
504,5 кДж/моль |
| Молярон хъæрмистад |
11,09 Дж/(K·моль) |
| Молярон гуырахст |
4,6 см³/моль |
| Хуымæтæг буаргъæды кристаллон хызхаст |
| Хызхасты структурæ |
ромбоэдрон |
| Хызхасты параметртæ |
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 =10,17; α=65,18 Å |
| Ахаст  WIKINIUM\_MATH\_PH\_1  |
0,576 |
| Дебайы температурæ |
1250 (976,85°C; 1790,33°F) K |
| Иннæ характеристикæтæ |
| Хъæрмуадзынад |
(300 K) 27,4 Вт/(м·К) |
| CAS-ы номыр | 7440-42-8 |

**Бор** (*Borum* — **B**) у элементты периодон системæйы 5-æм химион элемент, æрдæгзгъæр.

## Фиппаинæгтæ
# Уран (элемент)

| Уран |
| --- |
| ← Протактиний | Нептуний → |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **92** | Nd ↑ **U** ↓ (Uqh) | Периодическая система элементов92U |

 |
| Хуымæтæг буаргъæды æдде бакаст |
|  |
| Атомы миниуджытæ |
| Ном, символ, номыр |
Уран / Uranium (U), 92 |
| Къорд, период, блок |
3, 7, f-элемент |
| Атомон массæ (молярон массæ) |
238,02891(3) а. м. и. (г/моль) |
| Электронон конфигураци |
[Rn] 5f36d17s2 |
| Атомы радиус |
138 пм |
| Химион миниуджытæ |
| Ковалентон радиус |
196 пм |
| Ван-дер-Ваальсы радиус |
186 пм |
| Ионы радиус |
(+6e) 80 (+4e) 97 пм |
| Электроæппæрцц. |
+1,38 (Полинджы шкала) |
| Электродон потенциал | U←U4+ −1,38 В U←U3+ −1,66 В U←U2+ −0,1 В |
| Туагкæнынады степентæ |
+2, +3, +4, +5, +6 |
| Ионизацийы энерги (фыццаг электрон) |
686,4(7,11) кДж/моль (эВ) |
| Хуымæтæг буаргъæды термодинамикон миниуджытæ |
| Æнгомад (н. д.) |
19,05 г/см³ |
| Тайынады температурæ |
1405,5 (1132,2 °C) |
| Фыцыны температурæ |
4404,2 (4131 °C) |
| Мол. тайынады хъæрмад |
12,6 кДж/моль |
| Мол. сысынады хъæрмад |
417 кДж/моль |
| Молярон хъæрмистад |
27,67 Дж/(K·моль) |
| Молярон гуырахст |
12,5 см³/моль |
| Хуымæтæг буаргъæды кристаллон хызхаст |
| Хызхасты структурæ |
орторомбон |
| Хызхасты параметртæ |
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 = 2,854 Å;  WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 = 5,870 Å;  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 = 4,955 Å |
| Иннæ характеристикæтæ |
| Хъæрмуадзынад |
(300 K) 27,5 Вт/(м·К) |
| Зæлы тагъдад |
3155 м/с |
| CAS-ы номыр | 7440-61-1 |
| Эмиссион спектр |
|  |
| Æппæты бирæцæрæгдæр изотоптæ |
| *Сæйраг уац*: *Ураны изотоптæ*

| Изотоп | Ахæлиу | Æрдæгхæлды период | Хæлды канал | Хæлды продукт |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 232U | синт. | 68,9 азы | СД | – |
| α | 228Th |
| 233U | ницæйаг бæрц | 1,592⋅105 азы | СД | – |
| α | 229Th |
| 234U | 0,005% | 2,455⋅105 азы | СД | – |
| α | 230Th |
| 235U | 0,720% | 7,04⋅108 азы | СД | – |
| α | 231Th |
| 236U | ницæйаг бæрц | 2,342⋅107 азы | СД | – |
| α | 232Th |
| 238U | 99,274% | 4,468⋅109 азы | α | 234Th |
| СД | – |
| β−β− | 238Pu |

 |

**Ура́н** (**U** — лат. Uranium) у химион элемент, згъæр.

## Фиппаинæгтæ