Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Гайахуызтæ

| Гайахуызтæ |
| --- |
|  |
| Зонадон классификаци |
|
Домен:ЭукариоттæПаддзахад:ЦæрæгойтæДæлпаддзахад:ЭуметазойтæÆнæ ранг:Дыууæрдыгæй-симетрионтæÆнæ ранг:ДыккагдзыхонтæТип:ХордæджынтæДæлтип:РагъыстæгонтæИнфрæтип:ÆфсæрдзыхонтæУæлкълас:ЦыппаркъахонтæКладæ:АмниоттæКълас:ÆхсырæйхæсджытæДæлкълас:СырдтæКладæ:ЭутеритæИнфрæкълас:ПлацентаронтæУæлкъорд:ЛавразиатеритæКладæ:ФерунгуляттæГрандкъорд:Сæфтæгджын цæрæгойтæКъорд:CetartiodactylaКладæ:CetruminantiaДæлкъорд:WhippomorphaИнфрæкъорд:**Гайахуызтæ** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
|
Cetacea Brisson, 1762 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викихуызты систематикæ |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 180403 |
| NCBI   | 9721 |
| EOL   | 7649 |
| FW   | 36652 |

 |

 |

**Гайахуызтæ** (лат. Cetacea) сты æхсырæйхæсгæ цæрæгойты инфрæкъорд.

## Фиппаинæгтæ
# Акулæтæ

| Акулæтæ |
| --- |
|  |
| Зонадон классификаци |
|
Домен:ЭукариоттæПаддзахад:ЦæрæгойтæДæлпаддзахад:ЭуметазойтæÆнæ ранг:Дыууæрдыгæй-симетрионтæÆнæ ранг:ДыккагдзыхонтæТип:ХордæджынтæДæлтип:РагъыстæгонтæИнфрæтип:ÆфсæрдзыхонтæКълас:Æргъиуджын кæфтæДæлкълас:EuselachiiИнфрæкълас:ЦъарæгхъусаутæУæлкъорд:**Акулæтæ** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
|
Selachii  |
| Синонимтæ |
| * Selachimorpha
* Pleurotremata
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викихуызты систематикæ |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 159787 |
| NCBI   | 119203 |
| EOL   | 46559672 |
| FW   | 218949 |

 |

 |

**Акулæтæ** (лат. Selachii) сты æргъиуджын кæфты уæлкъорд. Ис йæм ахæм хицæн миниуджытæ: даргъгонд буар торпедæхуыз формæйæ, бирæнымæц цыргъ дæндæгтæ алы æфсæрыл дæр.
# Цым

| Цым |
| --- |
|  Хуымæтæджы цым |
| Зонадон классификаци |
|
Домен:ЭукариоттæПаддзахад:ЗайæгойтæДæлпаддзахад:Кæрдæгхуыз зайæгойтæХайад:Дидинæгджын зайæгойтæКълас:Дыхайон зайæгойтæКъорд:*Cornales*Бинонад:*Cornaceae*Дæлбинонад:*Cornoideae*Мыггаг:**Цым** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
| *Cornus* L., 1753 |
| Синонимтæ |
| * Afrocrania (Harms) Hutch.
* Arctocrania Nakai
* Bothrocaryum (Koehne) Pojark.
* Macrocarpium (Spach) Nakai
* Thelycrania (Endl.) Fourr.
* Yinquania Z.Y.Zhu
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викихуызты систематикæ |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 27798 |
| NCBI   | 4281 |
| EOL   | 60422 |
| GRIN  |  t:2939 |
| IPNI  |  12064-1 |
| FW   | 54721 |

 |

 |

**Цым**, дыгур. *цумæ* (лат. Cornus, уырыс. Кизил) у сыфтæрызгъæлæны зайæгойты мыггаг (30-50 хуызы).

* Цым
* Дыргътæ
* Цым уалдзæджы
* Дидинджытæ
# Уæдæрттæг

| Уæдæрттæг |
| --- |
|  Таугæ уæдæрттæг |
| Зонадон классификаци |
|
Домен:ЭукариоттæПаддзахад:ЗайæгойтæДæлпаддзахад:Кæрдæгхуыз зайæгойтæХайад:Дидинæгджын зайæгойтæКълас:Иухайон зайæгойтæКъорд:*Asparagales*Бинонад:*Iridaceae*Дæлбинонад:*Crocoideae*Мыггаг:**Уæдæрттæг** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
| *Crocus* L., 1753 |
| Синонимтæ |
| Crociris Schur |
| Типон хуыз |
| Crocus sativus L., 1753  — Таугæ уæдæрттæг |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викихуызты систематикæ |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 43285 |
| NCBI   | 58949 |
| GRIN  |  t:3087 |
| IPNI  |  20293-1 |

 |

 |

**Уæдæрттæг** (лат. Crocus; уырыс. Шафран, Крокус) у бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.

## Литературæ

* Дзабиты 3арбег. Ирон адæмон хостæ. — Дзæуджыхъæу: Ир, 1995 — 201 ф.

## Фиппаинæгтæ
# Астæузаман

Европæйы политикон картæ 450-æм азмæ
**Астæуккаг æнустæ** кæнæ **Астæузаман** у Европæ æмæ Æввахс Хурыскæсæны историйы период Антиконады фæстæ æмæ Ног рæстæджы агъоммæ. Æмгъуыды азтæ сты 500—1500 (кæнæ 500—1800, хицæн историкмæ гæсгæ).

Астæузаман иртасæг зонад хуыйны медиевистикæ. Уæрæсейаг медиевистикæ Астæузаманы кæроныл нымайы XVI æнусы кæрон.

## Фиппаинæгтæ
# Зокъотæ

| Зокъотæ |
| --- |
|  |
| Зонадон классификаци |
|
Домен:ЭукариоттæПаддзахад:**Зокъотæ** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
| *Fungi* Bartl., 1830 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викихуызты систематикæ |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 555705 |
| NCBI   | 4751 |
| EOL   | 5559 |
| MB   | 99029 |
| FW   | 151419 |

 |

 |

**Зокъотæ** кæнæ **къозотæ**, **сокъотæ** (лат. Fungi) у удæгас æрдзы паддзахад. Ис сæм, куыд зайæгойты, афтæ цæрæгойты миниуджытæ дæр.

## Кæс ноджы

* Лывз (хъуынабын, цæгæрхъуына)

## Фиппаинæгтæ
# Хъуыран

**Хъуыран**, дыгур. *Хъуран* (арабб. أَلْقُرآن‎‎ — *al-qur'ān*) у пысылмон дины сæйраг сыгъдæг чиныг, араббаг æвзагыл фыст.

Хъуыраны 114 сурæйы (ома сæргонды) ис, стырдæртæй чысылдæртæм арæзт сты. Сурæты хицæн фразæтæ хуыйнынц айаттæ. Æдæппæт Хъуыраны дзырдты нымæц у 77934, тæккæ стырдæр сурæйы, дыккагæмы, ис 286 айаты, чысылдæрты та (103-аг, 108-æм æмæ 110-æм) — фæйнæ 3 айаты. Хъуыраны фыццаг сурæ, «Аль-Фатихæ», зындгонд у куыд «Хъуыраны мад»; пысылмон адæмы куыд уырны, уыцы сурæйы мидæг у æппæт Хъуыраны хъуыды.

Хъуыраны цъар
Уæрæсейы импери стыр ахъаз кодта Хъуыран парахат кæнынмæ. 1787 азы Екатеринæ II-ы указмæ гæсгæ Зонæдты академийы типографи мыхуырæй рауагъта Хъуыраны араббаг текст, цæмæй сыгъдæг чиныг лæвар парахат уа пысылмон уæрæсейæгты ’хсæн. 1789—1798 азты Бетъырбухы ма ныммыхуыр кодтой Хъуыраны фондз рауагъды. Уый фæстæ типографийы араббаг шрифт (хорз шрифтыл йæ нымайынц) ахæстой Хъазанмæ. Уым 1802 азæй 1859 азы онг куыста дунейы фыццаг пысылмон типографи, æмæ дзы ныммыхуыр кодтой 150 мин экземпляры Хъуыран.

Пысылмон дунейы фæзынди, Хъуыран чи æмбарын кæны, ахæм стыр литературæ. Уымæн йæ араббаг ном у тафсир (арабб. تفسير‎‎‎).

## Кæс ноджы

* Суннæ

## Æддаг æрмæг

* Хъуыран дыгуронау
# Бæндыстæ

| Бæндыстæ |
| --- |
|   |
| Зонадон классификаци |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Паддзахад: | Зайæгойтæ |
| Хайад: | Дидинæгджын зайæгойтæ |
| Кълас: | Дыхайон зайæгойтæ |
| Къорд: | Asterales |
| Бинонад: | **Бæндыстæ** |

 |
|  Латинаг ном |
| Asteraceae Bercht. & J.Presl (1820), nom. cons. |
|  Синонимтæ |
| * Compositae Giseke
* Acarnaceae Link, nom. illeg.
* Ambrosiaceae Bercht. & J. Presl, nom. cons.
* Anthemidaceae Bercht. & J.Presl
* Aposeridaceae Raf.
* Arctotidaceae Bercht. & J.Presl
* Artemisiaceae Martinov
* Athanasiaceae Martinov
* Calendulaceae Bercht. & J.Presl
* Carduaceae Bercht. & J.Presl
* Cassiniaceae Sch.Bip., nom. inval.
* Cichoriaceae Juss., nom. cons.
* Coreopsidaceae Link, nom. inval.
* Cynaraceae Spenn.
* Echinopaceae Bercht. & J.Presl
* Eupatoriaceae Bercht. & J.Presl
* Helichrysaceae Link, nom. inval.
* Inulaceae Bercht. & J.Presl
* Lactucaceae Drude
* Mutisiaceae Burnett
* Partheniaceae Link, nom. inval.
* Perdiciaceae Link, nom. inval.
* Senecionaceae Bercht. & J.Presl
* Vernoniaceae Burmeist.
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ITIS **4210** |
| NCBI **35420** |

 |

 |

**Бæндыстæ** (лат. Asteraceae, уырыс. Астровые) кæнæ **вазыгдидинонтæ** (лат. Compositae, уырыс. Сложноцветные) сты зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ
# Къабускахуызтæ

| Къабускахуызтæ |
| --- |
| Цæвæгхос  |
| Зонадон классификаци |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Паддзахад: | Зайæгойтæ |
| Хайад: | Дидинæгджын зайæгойтæ |
| Кълас: | Дыхайон зайæгойтæ |
| Къорд: | Brassicales |
| Бинонад: | **Къабускахуызтæ** |

 |
|  Латинаг ном |
| Brassicaceae Burnett, nom. cons. (1835) |
|  Синонимтæ |
| * Cruciferae Juss., nom. cons.
* Raphanaceae Horan.
* Stanleyaceae Nutt.
* Thlaspiaceae Martinov
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ITIS **22669** |
| NCBI **3700** |

 |

 |

**Къабускахуызтæ** (лат. Brassicaceae, уырыс. Капустные) кæнæ **дзуардидинонтæ** (лат. Cruciferae, уырыс. Крестоцветные) сты зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ
# Эукариоттæ

| Эукариоттæ |
| --- |
|  |
| Зонадон классификаци |
|
Домен:**Эукариоттæ** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
|
Eukaryota Tomas |
| Паддзахæдтæ |
|

Традицион классификаци:
Хуымæтæгдæртæ / Протисттæ
Зокъотæ
Зайæгойтæ
Цæрæгойтæ
Хромисттæ

Ног классификаци:
 Амёбозойтæ
 Опистоконттæ
 Архепластидтæ
 Экскаваттæ
SAR |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| NCBI   | 2759 |
| EOL   | 2908256 |
| FW   | 306691 |

 |

 |

**Эукарио́ттæ** (лат. Eukaryota) кæнæ **хъапджынтæ** — йæ чырæгты хъæппытæ кæмæн ис, уыцы организмты домен (уæлпаддзахад).

## Фиппаинæгтæ
# Хуымæтæгдæртæ

| Хуымæтæгдæртæ |
| --- |
|  *Leishmania donovani* |
| Зонадон классификаци |
|
Домен:ЭукариоттæКъорд:**Хуымæтæгдæртæ** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
| *Protozoa* Owen, 1858 |
| Кæстæр таксонтæ |
| * Acritarcha
* Amoebozoa
* Apicomplexa
* Cercozoa
* Choanozoa
* Ciliophora
* Dinophyta
* Euglenozoa
* Flagellata
* Mycetozoa
* Parabasalia
* Percolozoa
* Sarcomastigophora
* Xenophyophora
* *incertae sedis*
	+ Acantharia
	+ Filosia
	+ Granuloreticulosea
	+ Haplosporea
	+ Heliozoa
	+ Labyrinthulea
	+ Lobosa
	+ Sporozoa
	+ Jakobaceae
 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викихуызты систематикæ |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 630577 |
| EOL   | 4651 |
| MB   | 99001 |
| FW   | 71297 |

 |

 |

**Хуымæтæгдæртæ** кæнæ **хуымæтæгонтæ**, **лæдæртонтæ** (лат. Protozoa, уырыс. Простейшие) сты иучырæгон эукариотты полифилион къорд.

## Фиппаинæгтæ
# Зоологи

**Зоологи** (рагон грекъ. ζῷον — «цæрæгой» æмæ λόγος — «ахуырад») у биологийы къабаз, цæрæгойтæ чи иртасы, ахæм.

* Асткъахыг
* Бабыз
* Бабызвындз
* Бурцъиу
* Бурхъусгалм
* Гæлæбу
* Гæккуыри
* Доны уæрцц
* Доны хъаз
* Дыгоппон
* Дзæгъындзæг
* Дзывылдар
* Дзылы
* Кæсаглас
* Къадз
* Зулкъ
* Уаллон
* Уæртджын хæфс
* Хъæддагхуы
* Цомахъ
# Ботаникæ

Фугæ у Кавказы эндемик
**Ботаникæ** (арæзт цæуы бердзенаг ныхасæй — *botane* «кæрдæг, зайæгой»). Ботаникæ у зайæгойты иртасæн зонад, биологийы сæйраг хæйттæй иу.

Ботаникæйы бындурвæрæгыл нымад у Теофраст.
# Азиаг пыл

| Азиаг пыл |
| --- |
|  |
| Зонадон классификаци |
|
Домен:ЭукариоттæПаддзахад:ЦæрæгойтæДæлпаддзахад:ЭуметазойтæÆнæ ранг:Дыууæрдыгæй-симетрионтæÆнæ ранг:ДыккагдзыхонтæТип:ХордæджынтæДæлтип:РагъыстæгонтæИнфрæтип:ÆфсæрдзыхонтæУæлкълас:ЦыппаркъахонтæКладæ:АмниоттæКълас:ÆхсырæйхæсджытæДæлкълас:СырдтæКладæ:ЭутеритæИнфрæкълас:ПлацентаронтæМагнкъорд:AtlantogenataУæлкъорд:АфротеритæГрандкъорд:ÆрдæгсæфтæгджынтæКъорд:ХæтæлфындзтæДæлкъорд:ElephantiformesИнфрæкъорд:ElephantidaУæлбинонад:ElephantoideaБинонад:ПылтæДæлбинонад:ElephantinaeТрибæ:ElephantiniДæлтрибæ:ElephantinaМыггаг:Азиаг пылтæХуыз:**Азиаг пыл** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
| *Elephas maximus* Linnaeus, 1758 |
| Ареал |
|  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викихуызты систематикæ |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 584938 |
| NCBI   | 9783 |
| EOL   | 997407 |
| FW   | 104147 |

 |

 |

**Азиаг пыл** кæнæ **индиаг пыл** (лат. Elephas maximus) у азиаг пылты хуыз.

## Фиппаинæгтæ
# Антропологи

**Антропологи** (рагон грекъ.  ἄνθρωπος — адæймаг; λόγος — «дзырд, ныхас») у, адæймаджы равзæрд æмæ эволюци, алыхуызон адæмты фæзынд æмæ адæймаджы физикон сконды хуызтæ чи иртасы, уыцы ахуырад, зонад.
# Бурдидинджытæ

| Бурдидинджытæ |
| --- |
|  Суадонгæрдæг |
| Зонадон классификаци |
|
Домен:ЭукариоттæПаддзахад:ЗайæгойтæДæлпаддзахад:Кæрдæгхуыз зайæгойтæХайад:Дидинæгджын зайæгойтæКълас:Дыхайон зайæгойтæКъорд:*Ranunculales*Бинонад:**Бурдидинджытæ** |
| Æхсæнадæмон зонадон ном |
| *Ranunculaceae* Juss., 1789 |
| Типон мыггаг |
| Ranunculus L., 1753 — Бурдидин |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Викихуызты систематикæ |  Викикъæбицы медиа |

|  |  |
| --- | --- |
| ITIS   | 18410 |
| NCBI   | 3440 |
| EOL   | 4377 |
| GRIN  |  t:944 |
| IPNI  |  30000277-2 |
| FW   | 55402 |

 |

 |

**Бурдидинджытæ** (лат. Ranunculaceae, уырыс. Лютиковые) сты зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ
# Хихджын зайæгойтæ

| Хихджын зайæгойтæ |
| --- |
|   |
| Зонадон классификаци |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Паддзахад: | Зайæгойтæ |
| Хайад: | **Хихджын зайæгойтæ** |

 |
|  Латинаг ном |
| Pinophyta  Cronquist, Takht. & Zimmerm. ex Reveal, 1996 |
|  Синонимтæ |
| * Coniferae Bartl., 1830
 |
|  Иунæг кълас |
| Pinopsida Burnett, 1835 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ITIS **18024** |
| NCBI **3312** |

 |

 |

**Хихджын зайæгойтæ** кæнæ **хихджынтæ** (лат. Pinophyta; уырыс. Хвойные) сты зайæгойты хайад.

## Фиппаинæгтæ
# Былдидинон зайæгойтæ

| Былдидинон зайæгойтæ |
| --- |
| Битъына  |
| Зонадон классификаци |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Паддзахад: | Зайæгойтæ |
| Хайад: | Дидинæгджын зайæгойтæ |
| Кълас: | Дыхайон зайæгойтæ |
| Къорд: | Мæтæгдидинонтæ |
| Бинонад: | **Былдидинон зайæгойтæ** |

 |
|  Латинаг ном |
| Lamiaceae Lindl., 1789 |
|  Синонимтæ |
| * Aegiphilaceae Raf.
* Chloanthaceae Hutch.
* Dicrastylidaceae J.Drumm. ex Harv., nom. nud.
* Labiatae Juss., nom. cons.
* Menthaceae Burnett
* Nepetaceae Bercht. & J.Presl
* Salazariaceae F.A.Barkley
* Scutellariaceae Döll
* Symphoremataceae Wight
* Viticaceae Juss.
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ITIS **32251** |
| NCBI **4136** |

 |

 |

**Былдидинон зайæгойтæ** (лат. Lamiaceae кæнæ *Labiatae*, уырыс. Яснотковые кæнæ *Губоцветные*) сты дыхайон зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ
# Сиск

| Сиск |
| --- |
|   |
| Зонадон классификаци |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Паддзахад: | Зайæгойтæ |
| Хайад: | Дидинæгджын зайæгойтæ |
| Кълас: | Иухайон зайæгойтæ |
| Къорд: | Æфсирдидинонтæ |
| Бинонад: | Æфсирджынтæ |
| Мыггаг: | Хъæбæрхор |
| Хуыз: | **Сиск** |

 |
|  Латинаг ном |
| Hordeum vulgare L. |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ITIS **40874** |
| NCBI **4513** |

 |

 |

**Сиск** кæнæ **сискъ** (лат. Hordeum vulgare; уырыс. Ячмень обыкновенный, *Ячмень четырёхрядный*) у кæрдæг зайæгой, хъæбæрхоры мыггаджы хуыз. У рагондæр культурон зайæгойтæй иу.

## Дæлхуызтæ

* Кæрвæдз
* Хъуыдалы

## Фиппаинæгтæ
# Хæрисонтæ

| Хæрисонтæ |
| --- |
| Талахæрис  |
| Зонадон классификаци |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Паддзахад: | Зайæгойтæ |
| Хайад: | Дидинæгджын зайæгойтæ |
| Кълас: | Дыхайон зайæгойтæ |
| Къорд: | Malpighiales |
| Бинонад: | **Хæрисонтæ** |

 |
|  Латинаг ном |
| Salicaceae Mirb., nom. cons. |
|  Синонимтæ |
| * Bembiciaceae R.C.Keating & Takht.
* Caseariaceae Baum.-Bod., nom. nud.
* Flacourtiaceae Rich. ex DC., nom. cons.
* Homaliaceae R.Br.
* Patrisaceae Mart., nom. nud.
* Prockiaceae Bertuch
* Samydaceae Vent., nom. cons.
* Scyphostegiaceae Hutch., nom. cons.
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ITIS **22443** |
| NCBI **3688** |

 |

 |

**Хæрисонтæ** (лат. Salicaceae; уырыс. Ивовые) у бæлæсты æмæ къутæрты бинонад.

## Фиппаинæгтæ
# Сауфагæтæ

| Сауфагæтæ |
| --- |
| *Лæджирттæг*  |
| Зонадон классификаци |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Паддзахад: | Зайæгойтæ |
| Хайад: | Дидинæгджын зайæгойтæ |
| Кълас: | Дыхайон зайæгойтæ |
| Къорд: | Caryophyllales |
| Бинонад: | **Сауфагæтæ** |

 |
|  Латинаг ном |
| Polygonaceae Juss., 1789 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| ITIS **20842** |
| NCBI **3615** |

 |

 |

**Сауфагæтæ** (лат. Polygonaceae, уырыс. Гречишные) сты дыхайон зайæгойты бинонад.

## Фиппаинæгтæ
# Вергилий

| Публий Вергилий Марон |
| --- |
| лат. Publius Vergilius Maro |
|  |
| Гуырæн ном | Публий Вергилий Марон |
| Райгуырды датæ | 70 нæ э. а. 15 октябры |
| Райгуырæны бынат | * Андтæ, Цизальпæйаг Галли[d], Ромы республикæ
 |
| Мæлæты бон | 19 нæ э. а. 21 сентябры (50 азы) |
| Мæлæты бынат | * Бриндизи, Итали, Ромы импери
 |
| Æмбæстонад (дæлхицауад) | * Рагон Ром[d]
 |
| Архайды хуыз | поэт, фыссæг |
| Жанр | эпос[d] æмæ пасторалон поэзи[d] |
| Уацмысты æвзаг | латинаг æвзаг |
|  Викикъæбицы медиа |

**Пу́блий Верги́лий Маро́н** (лат. Publius Vergilius Maro; райгуырд нæ эрæйы агъоммæ 70-æм азы 15 октябры, амард нæ эрæйы 19-æм азы 21 сентябры) уыдис, латинаг æвзагыл чи фыста, ахæм зындгонд поэттæй иу. Йе ’мдзæвгæты фылдæр сты ромаг мифологиимæ баст. Йæ зындгонддæр поэмæ у «Энеидæ».

## Цардафыст

Таурæгъмæ гæсгæ Вергилий райгуырдис Мантуямæ хæстæг хъæуы, Фæсальпаг Галлийы регионы. Ахуыргæндты хъуыдымæ гæсгæ, уый уыдис умбриаг, этрускаг кæнæ та кельтаг равзæрдæй. Йæ номы иртæсæнтæ куыд æвдисынц, йæ мыггаг уыдис регионы рагондæр ромаг цæрджытæй. Вергилий йæхæдæг йæ мыггаджы равзæрды тыххæй ницы æвдисæн ныууагъта.

## Фиппаинæгтæ

## Æддаг æрмæг

* Вергилийы латинаг тексттæ
# Францаг æвзаг

| Францаг æвзаг |
| --- |
| français |
|  Францаг æвзаг дунейы: Цъæх-цъæхид: мадæлон æвзаг; Цъæх: администрацийы æвзаг; Арвыхуыз: культурæйы æвзаг; Кæрдæгхуыз: францаг æвзагыл цæрджыты къаддæр хай дзуры |
| Бæстæтæ | Франц (уыимæ йæ фæсденджызон бæстæтæ), Канадæ, Бельги, Швейцари, Ливан, Люксембург, Монако, Марокко, Алжир, Тунис; Африкæйы ныгуылæн æмæ централон паддзахæдтæй бирæ; Гаити, Маврикий; Азийы цалдæр бæстæтæ (Лаос, Камбоджæ æмæ Вьетнам); Мексикæ; АИШ-ы штат Луизианæ |
| Официалон статус |
29 бæстæйы, уыдоны ’хсæн Франц, Бельги, Канадæ æмæ Швейцари |
| Дзурджыты нымæц | 270 милуан ад. |
| Рейтинг |
12 |
| Классификаци |
| Категори |
Евразийы æвзæгтæ |
| * Индоевропæйаг æвзæгтæ
	+ Ромайнаг æвзæгтæ
		- Галлаг-ромайнаг æвзæгтæ
 |
| Фыссынад | латинаг алфавит |
| Æвзæгты кодтæ |
| ISO 639-1 | fr |
| ISO 639-2 | fre (B); fra (T) |
| ISO 639-3 | fra |
| ГОСТ 7.75–97 | фра 745 |
| WALS | fre |
| Ethnologue | fra |
| Linguasphere | 51-AAA-i |
| ABS ASCL | 2101 æмæ 21 |
| IETF | fr |
| Glottolog | stan1290 |
|  Википеди ацы æвзагыл |

**Францаг æвзаг** у францæгты æвзаг, стæй францагау æндæр бирæ рæтты дзурынц: Канадæйы, Бельгийы, Швейцарийы, ныгуылæн Африкæйы æмæ афтæ дарддæр.

Францаг æвзаг хауы ромайнаг æвзагон къордмæ (уый йеддæмæ уыцы къордмæ хауынц испайнаг, италиаг, румынаг æмæ португайлаг æвзæгтæ).

## Фиппаинæгтæ