# ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଖାନ

| **Shaheed** ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଖାନ |
| --- |
| ୧୯୧୯ ମସିହାରେ ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଖାନ |
| ଜନ୍ମ | (1900-10-22)୨୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୦୦ Shahjahanpur, North-Western Provinces, British India |
| ମୃତ୍ୟୁ | ୧୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୭(1927-12-19) (ବୟସ ୨୭) Faizabad, United Provinces, British India |
| ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ | Execution by hanging |
| ବୃତ୍ତି | Revolutionary |
| Hindustan Republican Association |
| ପ୍ରସିଦ୍ଧି | Being a mastermind behind the Kakori train robbery |
| ଆନ୍ଦୋଳନ | Indian independence |
| ୱେବସାଇଟ | Official website |

ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଖାନ (୨୨ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୦୦ – ୧୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୭) ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ୱାଧୀନତା ସେନା ଓ ସହୀଦ ଥିଲେ। ସେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ରିପବ୍ଲିକ ଏସୋସିଏସନ (ପରେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ରିପବ୍ଲିକ ଏସୋସିଏସନ) ର ସଂସ୍ଥାପକ ଥିଲେ। ସେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଲଢ଼ିଥିଲେ।

## ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ

ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଖାନ ଶାହଜାହାନପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ପାଞ୍ଚ ଭାଇ-ଭଉଣୀ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ସାନ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପିତା ଓ ମାତା ଏକ ଜମିଦାର ପରିବାରରୁ ଆସିଥିଲେ।

୧୯୧୮ ମସିହାରେ, ସେ ସପ୍ତମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ସ୍କୁଲକୁ ପୋଲିସ ରେଡ୍ କରି ଏକ ଛାତ୍ର ରାଜାରାମ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ଗିରଫ କରିଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଆଶଫାକୁଲ୍ଲାଙ୍କୁ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ବିପ୍ଳବୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲା ।

ସେ ତାଙ୍କର ମିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ରାମ ପ୍ରସାଦ ବିସ୍ମିଲଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ସହିତ ନନ-କୋଅପରେସନ ଆନ୍ଦୋଳନ, ସ୍ୱରାଜ ପାର୍ଟି ଓ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ରିପବ୍ଲିକ ଏସୋସିଏସନର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।

ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଓ ବିସ୍ମିଲ୍ ଦୁହେଁ ଉର୍ଦ୍ଦୁ କବି ଥିଲେ। ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ହସ୍ରତ ନାମରେ କବିତା ଲେଖୁଥିଲେ। ସେ ଲେନିନ୍ ଓ ରୁଷିୟାର ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ବିପ୍ଳବରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ପ୍ରେରିତ ଥିଲେ। ସେ ଗରିବ ଲୋକଙ୍କର ମୁକ୍ତିକୁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ ଓ ପୂଞ୍ଜୀପତି ମନୋଭାବକୁ ଖଣ୍ଡନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମାନୁଷଙ୍ଗିକ ବିଭାଜନକୁ ବ୍ରିଟିଶର ଏକ ଉପାୟ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ, ଯାହା ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଓ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ ଥିଲା।

## କାକୋରି ଟ୍ରେନ ଚୋରିରେ ଯୋଗଦାନ

୧୯୨୫ ମସିହାରେ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ରିପବ୍ଲିକ ଏସୋସିଏସନର ବିପ୍ଳବୀମାନେ ଶାହଜାହାନପୁରରେ ଏକ ସଭା କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଗୁଳି ପାଇଁ ଟଙ୍କା ଉଠାଇବା। ସେମାନେ ଏକ ସରକାରୀ ଟ୍ରେନ ଚୋରି କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ, ଯାହା କାକୋରି ମାଧ୍ୟମରେ ଯାଉଥିଲା।

ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଆରମ୍ଭରେ ଏହାର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନେ ସହମତି ଦେବା ପରେ ସେ ଯୋଗ ଦେଲେ।

୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୨୫ ମସିହାରେ, ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଓ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀମାନେ ରାମ ପ୍ରସାଦ ବିସ୍ମିଲ୍, ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଲାହିରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଆଜାଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ କାକୋରି ଟ୍ରେନକୁ ଲୁଟିଥିଲେ।

ଟ୍ରେନ ଚୋରି ପରେ, ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀମାନେ କେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ଖୋଜିବାରେ ଲାଗିଲେ । ୨୬ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୨୫ ମସିହାରେ ବିସ୍ମିଲ୍ ପୋଲିସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ, ଏବଂ ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ନେପାଳକୁ ପଳାଇଗଲେ। ନେପାଳ ଠାରୁ ସେ କାନପୁର ଓ ତା’ପରେ ଡାଲଟନଗଞ୍ଜକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କମ୍ପାନୀରେ କ୍ଲର୍କ ଭାବେ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା।

## ମୃତ୍ୟୁ ଓ ପର ଘଟଣା

କାକୋରି ଟ୍ରେନ ଚୋରି ଘଟଣା ପରେ, ବିସ୍ମିଲ୍, ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଖାନ, ଲାହିରୀ ଓ ରୋଶନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଖାନକୁ ଫାଇଜାବାଦ ଜେଲରେ ୧୯ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୭ ମସିହାରେ ଫାଶୀ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଏକ ସହୀଦ ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ।

ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା, ବିସ୍ମିଲ୍, ଲାହିରୀ ଓ ରୋଶନଙ୍କୁ ଫାଶୀ ଦିଆଯିବା ପରେ, ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ରିପବ୍ଲିକ ଏସୋସିଏସନର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରି ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ରିପବ୍ଲିକ ଆର୍ମୀ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେମାନେ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ଓ ମାର୍କ୍ସିଷ୍ଟ ଧାରଣାକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

## ପ୍ରଚଳିତ ସଂସ୍କୃତିରେ

ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଖାନ ଓ ତାଙ୍କର ସହଯୋଗୀମାନେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ରଙ୍ଗ ଦେ ବସନ୍ତୀ (2006) ରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି। ଏଥିରେ କୁନାଲ କପୁର ଆଶଫାକୁଲ୍ଲାଙ୍କ ଭୂମିକା ନିବାହ କରିଛନ୍ତି।

ଟେଲିଭିଜନ ସିରିଜ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ରେ ଆଶଫାକୁଲ୍ଲାଙ୍କ ଭୂମିକା ଚେତନ୍ୟ ଆଦିବ ଦ୍ୱାରା ନିବାହିତ ହୋଇଛି। ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଡ଼ିଡ଼ି ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଚ୍ୟାନେଲରେ ଆସିଥିବା Mujahid-E-Azadi – ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା ଖାନ ଟେଲିସିରିଜରେ ଗୌରବ ନନ୍ଦା ଆଶଫାକୁଲ୍ଲାଙ୍କ ଭୂମିକା କରିଥିଲେ।

ଆଶଫାକୁଲ୍ଲାଙ୍କ କବିତା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କଥା:

> *‘"ମୋ ମାତୃଭୂମି, ମୁଁ କେବଳ ସେଥିପାଇଁ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ। ମୋତେ ଆଜୀବନ କାରାଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଉ କି ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ, ମୁଁ ମୋ ହାତ ଶୃଙ୍ଗିରେ ବାନ୍ଧିଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ତୋହାର ଗୁଣଗାନ କରିବି।
>  ମୃତ୍ୟୁ ଏକାଥରେ ଆସେ; ଏହାକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ଉଚିତ?"’*
>
> — ଆଶଫାକୁଲ୍ଲା

## ଆଧାର