# ବିଜୟ ମିଶ୍ର

| ବିଜୟ ମିଶ୍ର |
| --- |
|  |
| ଜନ୍ମ | ବିଜୟ କୁମାର ମିଶ୍ର (1936-07-16)୧୬ ଜୁଲାଇ ୧୯୩୬ ସନ୍ତରାଗଡ଼ିଆ, ନୀଳଗିରି, ବାଲେଶ୍ୱର |
| ମୃତ୍ୟୁ | ୨୬ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୨୦(2020-04-26) (ବୟସ ୮୩) |
| ଜାତୀୟତା | ଭାରତୀୟ |
| ଶିକ୍ଷା | ଡିପ୍ଲୋମା ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ |
| ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ | ନୀଳଗିରି ହାଇସ୍କୁଲ, ଫକୀର ମୋହନ କଲେଜ |
| ପ୍ରସିଦ୍ଧି | ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର, ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ |
| ସନ୍ତାନ | ଅନୁପମ ମିଶ୍ର, ଅରିନ୍ଦମ ମିଶ୍ର |
| ପିତାମାତା | ହରିହର ମିଶ୍ର, ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀ |
| ପୁରସ୍କାର | କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର |

**ବିଜୟ ମିଶ୍ର** (୧୬ଜୁଲାଇ ୧୯୩୬ - ୨୬ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୨୦) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ମଞ୍ଚ ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନାଟ୍ୟକାର ଥିଲେ । ସେ ବିଭିନ୍ନ ଓଡ଼ିଆ ମଞ୍ଚ ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ନାଟ୍ୟକାର, ପଟ୍ଟକଥା ଲେଖକ, ସଂଳାପକାର ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଆଦି ଭୂମିକା ନିଭାଇଥିଲେ । ସେ ୬୦ଟି ନାଟକ, ୫୫ଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓ ୭ଟି ଧାରାବାହିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ନାଟ୍ୟ ପୁସ୍ତକ *ବାନପ୍ରସ୍ଥ* ନିମନ୍ତେ ବିଜୟ ମିଶ୍ର ୨୦୧୩ ମ‌ସିହାର କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ ।

## ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା

ପିତା ହରିହର ମିଶ୍ର ଓ ମାତା ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା ଦେବୀଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ବିଜୟ କୁମାରଙ୍କ ଗ୍ରାମ ସନ୍ତରା ଗାଡ଼ିଆଠାରେ ଏକ ନାଟ୍ୟ ଦଳ ରହିଥିଲା ଓ ସେମାନେ ତାଙ୍କରି ଘରେ ନାଟକ ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିଲେ । ଏହି ନାଟ୍ୟ ଦଳଟିକୁ ଦେଖି ସେ ନାଟକ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ବିଜୟ କୁମାର, ନୀଳଗିରି ହାଇସ୍କୁଲରୁ ମାଟ୍ରିକ ପାସ୍ କରି, ବାଲେଶ୍ୱରର ଫକୀର ମୋହନ କଲେଜରେ ଆଇ.ଏସ୍. ସି ପଢ଼ିଥିଲେ । ଏହାପରେ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ କଟକର ଭୁବନାନନ୍ଦ ଓଡ଼ିଶା ସ୍କୁଲ ଅଫ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରୁ ସିଭିଲ୍ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ଡିପ୍ଲୋମା ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

ହାଇସ୍କୁଲର ହାତଲେଖା ପତ୍ରିକା ତଥା ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ସ୍କୁଲରୁ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିବା 'ପଞ୍ଚଜନ୍ୟ' ପତ୍ରିକାରୁ ସେ ଲେଖା ଲେଖି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।

## ପେଶାଦାର ଜୀବନ

ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ପାସ କରିସାରିବା ପରେ ବିଜୟ, ହୀରାକୁଦଠାରେ ନିଜର ଚାକିରି ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଚାକିରି ସହିତ ନାଟ୍ୟକାର ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଓ ମାତ୍ର ୨୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ସେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ନାଟକ, 'ଜନନୀ' ରଚନା କରିଥିଲେ । କଟକର ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ବି ଦଳର ପ୍ରଖ୍ୟାତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ସାମୁଏଲ ସାହୁ ପ୍ରଥମେ ଏହି ବହିଟିକୁ ପସନ୍ଦ କରିନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରେ ଏହି ନାଟକଟି ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ବି ଦଳଦ୍ୱାରା ସପ୍ତାହକୁ ୬ ଦିନ କରି, ଏକାଦିକ୍ରମେ ୪ ମାସ ଧରି ସଫଳତାର ସହ ମଞ୍ଚସ୍ଥ ହୋଇଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ରୂପ ନେଇଥିଲା । ସେହିପରି ଭାବରେ, ତାଙ୍କ ରଚିତ ନାଟକ, ଯାଯାବର ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଥିଲା । ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ଓ ହେମନ୍ତ ଦାସଙ୍କ ସହ ମିଶି, ତ୍ରିମୁର୍ତ୍ତୀ ନାମରେ ସେ, ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ନାଟକ

| ନାଟକ | ମୂଳ ଉତ୍ସ | ରଚନା/ମଞ୍ଚନ | ଅନୁଷ୍ଠାନ | ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ଜନନୀ |  | ୧୯୬୦ ଜୁନ | ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ଥିଏଟର ବି କଟକ | ସାମୁଏଲ ସାହୁ |
| ଏକାକୀ |  | ୧୯୬୧/୬୨ | ମହନଦୀ କ୍ଳବ କଟକ | ରବି ମହାପାତ୍ର |
| ଅଶାନ୍ତ ଗ୍ରହ |  | ୧୯୬୪ | ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ଥିଏଟର ବି କଟକ | ସାମୁଏଲ ସାହୁ |
| ତିମିର ତୀର୍ଥ | ନରୱେ ନାଟ୍ୟକାର ହେନେରିକ୍ ଇବସନଙ୍କ 'ଦି ଘୋଷ୍ଟ' | ୧୯୬୫ | ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ଥିଏଟର ବି କଟକ | ସାମୁଏଲ ସାହୁ |
| ପ୍ରତୀକ୍ଷା |  | ୧୯୬୬ | ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ଥିଏଟର ବି କଟକ | ସାମୁଏଲ ସାହୁ |
| ଆର୍ତ୍ତନାଦ |  | ୧୯୬୫/୬୬ | ଶ୍ରୀମା ଥିଏଟର | ଶରତ ମହାନ୍ତି |
| ହେ ସ୍ୱର୍ଗ ବିଦାୟ |  | ୧୯୬୭ | ସାଳେନ୍ଦ୍ରୀ ରିକ୍ରିଏସନ କ୍ଳବ |  |
| ଶବ ବାହକ ମାନେ |  | ୧୯୬୮ | ଫ୍ରେଣ୍ଡସ ଇଉନିୟନ୍ କ୍ଳବ | ଅଜୟ ମହାନ୍ତି |
| ଯାଯାବର |  | ୧୯୬୮ | ଜନତା ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ କଟକ | ନଟବର ଶେଣ |
| ଏଠି ସେଠି ସବୁଠି |  | ୧୯୭୦ | ଜନତା ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ କଟକ | ଶରତ ମହାନ୍ତି |
| ସାଗର ତୀରେ |  | ୧୯୭୦ | ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ଥିଏଟର ଏ(ପୁରୀ) | ଶରତ ମହାନ୍ତି |
| ଅସତ୍ୟ ସହର |  | ୧୯୭୦ | ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ଥିଏଟର ଏ(ପୁରୀ) | ଦୁଃଖୀରାମ ସ୍ୱାଇଁ |
| କଥାଟିଏ କହୁଁ | ଜର୍ମାନୀ ଲେଖକ ବରଟୋଲ୍ଡ ବ୍ରେସଟ | ୧୯୭୦ | ଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣା-ଥିଏଟର ଏ(ପୁରୀ) | ଦୁଃଖୀରାମ ସ୍ୱାଇଁ |
| ଚନ୍ଦ୍ରଚୋରି |  | ୧୯୬୮ | କୁମ୍ଭକାର(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଧୀରେନ ଦାଶ |
| ଲଗ୍ନ |  | ୧୯୬୯ | କୃଷି ବିଦ୍ୟାଳୟ(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଧୀରେନ ଦାଶ |
| ହଂସ ବଳକା |  |  | ଭି.ଏସ୍.ଏସ୍. ମେଡିକାଲ କଲେଜ(ବୁର୍ଲା) | ଡା଼ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଦାସ |
| ଆହ୍ୱାନ |  |  | ବ୍ରହ୍ମପୁର ମେଡିକାଲ କଲେଜ | ଡା଼ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଦାସ |
| ଦୁଇଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ଫୁଲକୁ ନେଇ |  | ୧୯୭୨ | ଉତ୍ତର ପୁରୁଷ(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଅସୀମ ବସୁ |
| ଯାଦୁକର |  | ୧୯୭୫ | ଉତ୍ତର ପୁରୁଷ(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଅନନ୍ତ ମହାପାତ୍ର |
| ତଟ ନିରଞ୍ଜନା |  | ୧୯୭୮ | ଏବଂ ଆମେ(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଅସୀମ ବସୁ |
| ଜଣେ ରାଜା ଥିଲେ |  |  | ଏବଂ ଆମେ(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ସଚ୍ଚି ଦାସ |
| ବାଦଶା |  | ୧୯୮୨ | ଏବଂ ଆମେ(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ସଚ୍ଚି ଦାସ |
| ସାକ୍ଷୀ ଇତିହାସ | ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ '୧୮୧୭' ଓ ଚାର୍ଲସ୍ ଡିକେଲ୍ସଙ୍କ 'ଟେଲ୍ ଓ ଟୁ ସିଟିସ୍' | ୧୯୮୦ | ଅର୍ଥ ବିଭାଗ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଷଦ | ବିପ୍ରସିଂ |
| ଚୋର ପୁଲିସ ଖେଳ | ଜର୍ମାନ ନାଟ୍ୟକାର ବରଗୋଲ୍ଟ ବ୍ରେସଟଙ୍କ 'ଥ୍ରୀ' |  |  | ବିପ୍ରସିଂ |
| ଧର୍ମାବତାର | ଡୁରେନ୍ ମଟିସଙ୍କ ଗଳ୍ପ 'ଦ ଟ୍ରାପ' | ୧୯୮୮ | ଅର୍ଥ ବିଭାଗ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଷଦ | ବିପ୍ରସିଂ |
| ବନ୍ଦୀ | ଆନ୍ଥୋନୀ ହୋପଙ୍କ 'ପ୍ରୀଜନର୍ ଓ ଜେଣ୍ଡା' | ୧୯୮୫ | ଚିଫ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଇରିଗେସନ | ଅସୀମ ବସୁ |
| ଫେରିବାର ସମୟ | ଋଷୀୟ ଲେଖକ ଫିଏଜର ଦସ୍ତୋଭିସ୍କିଙ୍କ 'ଇଡିଅଟ' | ୨୦୧୧ | ଚିଫ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଇରିଗେସନ | ଅସୀମ ବସୁ |
| ଅଜ୍ଞାତ ବାସ |  | ୧୯୯୧/୯୨ | ଏବଂ ଆମେ(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଅଜିତ ଦାସ |
| ପାଣୁ ନାୟକର ଜମାନବନ୍ଦୀ | ଭିକ୍ଟୋର ହ୍ୟୁଗୋଙ୍କ 'ଲା ମିଜରେବୁଲ୍' ଓ ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ 'ଅଭାଗିନୀ' | ୧୯୯୧/୯୨ | ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ନାଟକ ବିଭାଗ | ଅଜିତ ଦାସ |
| ଯନ୍ତା | ଆଗାଥେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟେଙ୍କ 'ମାଉସ ଟ୍ରାପ' |  | ଉତ୍କଳ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଟ୍ରଷ୍ଟ | ଅନନ୍ତ ମହାପାତ୍ର |
| ତା ପରେ ଯମୁନାରେ କଣ ହେଲା | ଜର୍ଜ ବର୍ଣ୍ଣାଡ ଶଙ୍କ 'ପିଗମିଲନ' |  | ଉତ୍କଳ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ ଟ୍ରଷ୍ଟ | ପ୍ରସନ୍ନ ମିଶ୍ର |
| ଭୋକ | ଟେନିସ ଉଇଲିଅମଙ୍କର 'ସଡନଲି ଲାଷ୍ଟ ସମର' | ୧୯୯୪ | କ୍ୟାପିଟାଲ ହସ୍ପିଟାଲ | ବିଜୟ ମିଶ୍ର |
| ଛ' ମାଣ ଆଠ ଗୁଣ୍ଠ | ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ଉପନ୍ୟାସ | ୨୦୦୭ | 'ଅଜିତ'(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଅଜିତ ଦାସ |
| ଶାସ୍ତି | କାହ୍ନୁ ଚରଣ ମହାନ୍ତିଙ୍କର ଉପନ୍ୟାସ | ୨୦୦୮ | 'ଅଜିତ'(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଅଜିତ ଦାସ |
| ଅପବାଦ |  | ୨୦୦୮ | ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାତ୍ରୀ ନିବାସ | ଅଜିତ ଦାସ |
| ମଲାଜହ୍ନ | ଉପେନ୍ଦ୍ର କିଶୋର ଦାସଙ୍କର ଉପନ୍ୟାସ | ୨୦୦୯ | 'ଅଜିତ'(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଅଜିତ ଦାସ |
| ଶେଷ ପାହାଚ |  | ୨୦୦୯ | ଓଡି଼ଶା ନାଟ୍ୟ ସଂଘ | ଅଜିତ ଦାସ |
| ଜୟଦେବ |  | ୨୦୧୦ |  |  |
| ଲାଷ୍ଟ ଟ୍ରେନ |  | ୨୦୧୧ | 'ଅଜିତ'(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଅଜିତ ଦାସ |
| ନାକଟା ଚିତ୍ରକର | ଫତୁରାନନ୍ଦଙ୍କର ଉପନ୍ୟାସ | ୨୦୧୧ | 'ଅଜିତ'(ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ଅଜିତ ଦାସ |
| ବାନପ୍ରସ୍ଥ |  | ୨୦୧୩ |  |  |

## ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ

* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୩ (**ବାନପ୍ରସ୍ଥ** ନାଟକ ପାଇଁ **) ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୭୮ (ଯାଦୁକର ନିମନ୍ତେ)
* ବାଇସ୍କୋପ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୬
* ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର ନାଟକ ସମ୍ମାନ, ୧୯୯୫ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ ସମାଜ ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଫକୀରମୋହନ ସାହିତ୍ୟଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୬ (ଫକୀରମୋହନ ସାହିତ୍ୟ ପରିଷଦ ପ୍ରଦତ୍ତ)

## ମୃତ୍ୟୁ

ବିଜୟ ମିଶ୍ର ୨୦୨୦ ମସିହାର ଅପ୍ରେଲ ମାସ ୨୬ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁ ବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୮୩ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର