Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ୨୪ ନଭେମ୍ବର

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **ନଭେମ୍ବର** | >> |
| ରବି | ସୋମ | ମଙ୍ଗଳ | ବୁଧ | ଗୁରୁ | ଶୁକ୍ର | ଶନି |
| ୧ | ୨ | ୩ | ୪ | ୫ | ୬ | ୭ |
| ୮ | ୯ | ୧୦ | ୧୧ | ୧୨ | ୧୩ | ୧୪ |
| ୧୫ | ୧୬ | ୧୭ | ୧୮ | ୧୯ | ୨୦ | ୨୧ |
| ୨୨ | ୨୩ | ୨୪ | ୨୫ | ୨୬ | ୨୭ | ୨୮ |
| ୨୯ | ୩୦ |  |  |  |  |  |
| **୨୦୨୬** |

|  |
| --- |
| November 24 in recent years |
|   ୨୦୨୫ (ସୋମବାର) |
|   ୨୦୨୪ (ରବିବାର) |
|   ୨୦୨୩ (ଶୁକ୍ରବାର) |
|   ୨୦୨୨ (ଗୁରୁବାର) |
|   ୨୦୨୧ (ବୁଧବାର) |
|   ୨୦୨୦ (ମଙ୍ଗଳବାର) |
|   ୨୦୧୯ (ରବିବାର) |
|   ୨୦୧୮ (ଶନିବାର) |
|   ୨୦୧୭ (ଶୁକ୍ରବାର) |
|   ୨୦୧୬ (ଗୁରୁବାର) |

ଗ୍ରେଗୋରୀ ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ **୨୪ ନଭେମ୍ବର** ବର୍ଷର ୩୨୮ତମ ଦିବସ ଅଟେ  (ଅଧିବର୍ଷ ଗୁଡ଼ିକରେ - ୩୨୯ତମ) ।  ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପାଇଁ ଆଉ ୩୭ ଦିନ ବାକି ଅଛି ।

## ଘଟଣାବଳୀ

## ଜନ୍ମ

## ଦେହାନ୍ତ

## ପର୍ବପର୍ବାଣି

## ବାହାର ଲିଙ୍କ

* BBC: ଏହି ଦିନ
* କାନାଡାରେ ଏହି ଦିନ
# ବିଦ୍ୟାଳୟ

ଓଡ଼ିଶାର କଟକ ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଏକ ବିଦ୍ୟାଳୟ
**ବିଦ୍ୟାଳୟ** କହିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଯେଉଁଠି ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଶିକ୍ଷକଙ୍କଠାରୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥାନ୍ତି । ବିଦ୍ୟାଦାନ ଓ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଗୃହ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ତାହାକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟ କୁହାଯାଏ ।

## ଇତିହାସ

ଭାରତରେ ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁକୂଳକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା । ପୂର୍ବକାଳରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଚାଟଶାଳୀକୁ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା । କାଳକ୍ରମେ ଏହି ପ୍ରଥା ବଢ଼ି ଏବେକାର ଆଧୁନିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରଥାର ପ୍ରଚାଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିକ୍ଷକ ଥାନ୍ତି, ଯିଏକି ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥାନ୍ତି ଏହାଛଡା ଅନ୍ୟ କର୍ମଚାରୀ ଥାନ୍ତି ଯେଉମାନେ ଅନ୍ୟ କାମ କରିଥାନ୍ତି ।

## ଶିକ୍ଷା

ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ବିଦ୍ୟାଳୟର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ । ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରାଥମିକ ଏବଂ ମୂଳ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଥାଏ ।

## ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ଓଡ଼ିଶାରେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦିଆ ଯାଇଥାଏ । ୬ରୁ ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କୁ ମାଗଣାରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ।

## ଆଧାର

## ବାହାର ତଥ୍ୟ
# କରଣ (ଜାତି)

**କରଣ**ମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶାରେ ବାସକରୁଥିବା ଏକ ଭାରତୀୟ ହିନ୍ଦୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାତି । କରଣ ପଦବୀ ଏକ ବୃତ୍ତିଗତ ପଦବୀ ଥିଲା ଯାହା କଠୋର ହିନ୍ଦୁ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଜାତିପ୍ରଥା ସାମାଜିକ ବିଭାଜନରେ ଉଚ୍ଚରେ ଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାତିଦ୍ୱାରା ଦଖଲ କରାଯାଇଥିଲା । ସେମାନେ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ କରଣମ ପଦବୀରେ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏବଂ ବିହାରର କାୟସ୍ଥ ପରି ଓଡ଼ିଶାରେ ସମାନ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବରେ ସେମାନେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜକୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଦରବାରରେ ସରକାରୀ ରେକର୍ଡ ରକ୍ଷକ ତଥା ଜମିଦାର, ଶିକ୍ଷକ, ରାଜା, ସୈନ୍ୟବାହିନୀରେ ମୁଖ୍ୟ ସେନାପତି ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆଦି ପଦବୀ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ସେମାନେ ଏକ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ୫୦ ବର୍ଷରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ସମୟ ଧରି ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ନେତୃତ୍ତ୍ୱ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛନ୍ତି ।

## ଇତିହାସ

ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବେ କରଣ ଏକା ସାଙ୍ଗିଆ ଥିଲା । ଏଥିରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଯେଉଁମାନେ ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷିତ ଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ କରଣ ପଦବୀ ମିଳୁଥିଲା । ପରେ ଏହା ହିନ୍ଦୁ ଜାତିପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ଏକ ଜାତିରେ ପରିଣତ ହେଲା ।

## ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତି

ସେମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପାରିକ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ସୁବିଧା ପାଇ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଲାଭକରିଛନ୍ତି ଓ ବିଭିନ୍ନ ବୃତ୍ତିରେ ଶୀର୍ଷ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛନ୍ତି | ଜାତିଗତ ଆଧିପତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଓଡ଼ିଆ ସମାଜରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପରେ କରଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଆସନ୍ତି । ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ କାଳରେ ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ କରଣ ଜାଗିରି ଓ ଜମିଦାରୀ ପାଇଥିଲେ । ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୁଗରେ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ଜାତି ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି । କରଣମାନେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସଧାରଣ ବର୍ଗରେ ଆସନ୍ତି ।

## ସାଙ୍ଗିଆ

କରଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପ୍ରମୁଖ ସାଙ୍ଗିଆ ମଧ୍ୟରେ ପଟ୍ଟନାୟକ, ମହାନ୍ତି, ଦାସ, ଚୌଧୁରୀ, କାନୁନଗୋ, ପରିଜା, ବହିଦାର, ସାମନ୍ତରାୟ, ବକ୍ସି, ରାୟଚୌଧୁରୀ, ଦାସ ମହାପାତ୍ର, ରାୟ, ରାଉତରାୟ, ମଙ୍ଗରାଜ, ଛୋଟରାୟ ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

## ଜଣାଶୁଣା ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ

* ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ
* ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ
* ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ
* ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀ
* ବୀରେନ ମିତ୍ର
* ମଧୁସୂଦନ ଦାସ
* ରାମାନନ୍ଦ ରାୟ
* ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ
* ସରଳା ଦେବୀ
* ଗୋପୀନାଥ ମହାନ୍ତି
* ଗୋବିନ୍ଦ ବିଦ୍ୟାଧର
* ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ କାନୁନଗୋ
* ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ
* ରମାଦେବୀ ଚୌଧୁରୀ
* ଗୋପାଳବଲ୍ଲଭ ଦାସ
* ବିଭୂତି ପଟ୍ଟନାୟକ
* ରାଧାନାଥ ରାୟ
* ବ୍ରଜନାଥ ବଡ଼ଜେନା
* ବୀରକିଶୋର ଦାସ
* ବନମାଳୀ ଦାସ
* ବିଦ୍ୟୁତପ୍ରଭା ଦେବୀ
* ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ

## ଆଧାର
# ଖଞ୍ଜଣି

| ଖଞ୍ଜଣି |
| --- |
| ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ରୁକୁଣା ରଥଯାତରେ ଖଞ୍ଜଣି ବାଦନ |
| ମାଧ୍ୟମ | ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ତାଳବାଦ୍ୟ |
| ସଂସ୍କୃତି | ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି |
| ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତ | ଲୋକଗୀତ |

**ଖଞ୍ଜଣି** ଏକ ପାରମ୍ପାରିକ ଓଡ଼ିଆ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର । ଖଞ୍ଜଣି ବଜାଇ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭଜନ ଓ ଲୋକଗୀତ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ ।

ଖଞ୍ଜଣି, ଏକ ଏକମୁହାଁ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର । ତିନି-ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳି ଚଉଡା ଗୋଲାକାର କାଠ ବା ମାଟି ବଳୟର ଗୋଟିଏ ପାଖରେ ଚମଡା ଛାଉଣି କରି ଏହି ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ରକୁ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ଅପର ପାଖଟି ଖୋଲା ଥାଏ । ଖଞ୍ଜଣିକୁ ବାମ ହାତରେ ଧରି ଡାହାଣ ହାତ ଆଙ୍ଗୁଳିଦ୍ୱାରା ବଜାଯାଏ । ଖଞ୍ଜଣିରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଏକାଧିକ ଝାଞ୍ଜ ଖଞ୍ଜାଯାଇଥାଏ । ଖଞ୍ଜଣି ବାଜିଲେ, ଝାଞ୍ଜ ବାଜେ । ଖଞ୍ଜଣି ବଜାଇବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ "ଖଞ୍ଜଣି ମାଡ଼" ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀମାନଙ୍କରେ ଖଞ୍ଜଣି ବଜେଇ ଭଜନ ଗାଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିଥାନ୍ତି । ଆଜିକାଲି ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀ କମିବା ସହ, ଖଞ୍ଜଣିର ଆଦୃତି ମଧ୍ୟ କମିବାକୁ ଲାଗିଛି । ତେବେ ବୈଷ୍ନବ ଓ ମହିମା ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖଞ୍ଜଣିର ପ୍ରସାର ଏବେ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଖଞ୍ଜଣି ଓଡ଼ିଶା ବ୍ୟତିତ ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟ, କୁର୍ଦିସ୍ତାନ, ଇରାନ, ଆର୍ମେନିୟା, ତୁର୍କି, ପାକିସ୍ତାନ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ କେନ୍ଦ୍ର-ଏସିଅ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏସବୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଖଞ୍ଜଣି ଜାତୀୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଡାପ, ଡାଫ, ଡଫଲୀ, ଟାଫ, ଡେଫ ଆଦି ନାମରେ ପରିଚିତ ।

## ଆଧାର
# ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କର

| ଆଦିଗୁରୁ, ଦେଶରଜା, ମଉଡ଼ମଣି ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କର |
| --- |
| ଜନ୍ମ | ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ସାହି, ପୁରୀ |
| ମୃତ୍ୟୁ | ୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୭୫ |
| ବୃତ୍ତି(ସମୂହ) | ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଗୁରୁ, କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ, ଓଡ଼ିଶୀ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦକ ଓ ଗୁରୁ, ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଗବେଷକ |
| ଶୈଳୀ | ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ |
| ପିତାମାତା | ପଦ୍ମାବତୀ |

ସିଂହାରୀଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କର** ଜଣେ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ବିଶିଷ୍ଟ ଓଡ଼ିଶୀ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ, ଗୁରୁ ଓ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦକ ଥିଲେ । ପୁରୀର ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ପଦ୍ଧତିରେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦନ କରି ଏହାକୁ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ମୌଳିକ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରଚଳିତ କରାଇପାରିଥିଲେ । ସେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ସିଂହାରୀ ସେବା କରୁଥିବାରୁ *ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କର* ନାମରେ ସେ ବେଶୀ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ତଥା ପ୍ରଚାର ପ୍ରସାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରଙ୍କର ଅବଦାନ ଆଦ୍ୟଗଣ୍ୟ ଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର *ଆଦିଗୁରୁ* ଭାବେ ଜଣାଯାଏ ।

## ଜୀବନୀ

ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର, ପୁରୀର ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ସାହିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିଲାଦିନରୁ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷଣ ରହିଥିଲା । ପିତାମାତାଙ୍କ ମନାକରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ରାତି ଅନିଦ୍ରା ହୋଇ *ସୁଆଙ୍ଗ, ଲୀଳା* ଆଦି ଦେଖୁଥିଲେ । କମ ବୟସରୁ ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ସଂସ୍କୃତ ଟୋଲରେ ସେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ ।

ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରତିହାରୀ, ହରିହର ରାୟଗୁରୁ ଓ ଚିନ୍ତାମଣି ମିଶ୍ର ଆଦି ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ସେ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦନ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ । ପୁରୀର *କାଳିକାକୋଟ* ଥିଲା ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀତ ସାଧନା କେନ୍ଦ୍ର । ସେ ଆକାଶବାଣୀ କଟକ କେନ୍ଦ୍ରର ନିୟମିତ କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀ ଥିଲେ ଓ କଟକ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ ହେବା ଆଗରୁ ଆକାଶବାଣୀ କଲିକତା କେନ୍ଦ୍ରରେ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରୁଥିଲେ । ୧୯୫୪ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀର ଲାଲ କିଲ୍ଲାଠାରେ ଏକ ସଙ୍ଗୀତ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦନ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ । ନିଜ ଘରେ ସେ "ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ" ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୃସିଂହନାଥ ଖୁଣ୍ଟିଆ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମହାପାତ୍ର, କାଶୀନାଥ ପୂଜାପଣ୍ଡା, ଲୋକନାଥ ପାଳ, ଲୋକନାଥ ରଥ, ପଶ୍ଚିମେଶ୍ୱର ଜେନା, ଅଖିଳ କୁମାର ଲେଙ୍କା, ଶ୍ୟାମାମଣି ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ଗୋପାଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା ଅନ୍ୟତମ । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ମର୍ଦ୍ଦଳ ଗୁରୁ ସିଂହାରୀଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଅଭିନୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅନନ୍ୟ ଦକ୍ଷତା ଥିଲା । ସେ ଅନେକ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୃତ୍ୟାଭିନୟରେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।

୧୯୭୫ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୬ତାରିଖରେ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କର ଇହଲୀଳା ସମ୍ବରଣ କରିଥିଲେ ।

## ଗାୟକୀ

ପୁରୀରେ ସିଂହାରୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି
ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କର ପୁରୀରେ ଜନ୍ମିତ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଗାୟନ ଶୈଳୀରେ ପୁରୀର ଗଭୀର ଛାପ ରହିଛି ।

ଅଧୁନା ୟୁଟ୍ୟୁବରେ ତାଙ୍କର ତିନିଗୋଟି ସଙ୍ଗୀତ ଗ୍ରାମୋଫୋନରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇ ଛଡ଼ାଯାଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଦୀନବାନ୍ଧବ ଦଇତାରୀ(ଜଣାଣ) ଓ କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ କିଶୋରୀ ଚମ୍ପୂରୁ ଦୁଇଗୋଟି ଗୀତ - ଛଳବାହିନୀଶ ହେ(ଛ ଗୀତ) ଓ କ୍ଷମାନୁକମ୍ପାଧର ହେ(କ୍ଷ ଗୀତ) ।

## ଆଧାର
# ବୀଣାପାଣି ମହାନ୍ତି

| ବୀଣାପାଣି ମହାନ୍ତି |
| --- |
|  |
| ଜନ୍ମ ଓ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ | (1936-11-11)୧୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୬ ବ୍ରହ୍ମପୁର, ଗଞ୍ଜାମ |
| ମୃତ୍ୟୁ | ୨୪ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୨୨(2022-04-24) (ବୟସ ୮୫) |
| ବୃତ୍ତି | ଅଧ୍ୟାପିକା |
| ଭାଷା | ଓଡ଼ିଆ, ଇଂରାଜୀ |
| ନାଗରିକତା | ଭାରତୀୟ |
| ଶିକ୍ଷା | ସ୍ନାତକୋତ୍ତର (ଅର୍ଥନୀତି) |
| ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ | ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ |
| ସାହିତ୍ୟ କୃତି | *ପାଟଦେଇ* *କସ୍ତୁରୀ ମୃଗ ଓ ସବୁଜ ଅରଣ୍ୟ* |
| ପୁରସ୍କାର | କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର |
| ସମ୍ପର୍କୀୟ | ନିରୁପମା ରଥ (ବଡ଼ ଭଉଣୀ) |

**ବୀଣାପାଣି ମହାନ୍ତି** (୧୧ ନଭେମ୍ବର ୧୯୩୬ - ୨୪ ଅପ୍ରେଲ ୨୦୨୨) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକା ଥିଲେ। ସେ ବୃତ୍ତିରେ ଅର୍ଥନୀତି ଅଧ୍ୟାପିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଆଜୀବନ ସାହିତ୍ୟିକ କୃତି ନିମନ୍ତେ ସେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରସ୍କାର ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନରେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ଓ ଶାରଳା ପୁରସ୍କାରରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ଲେଖିକା ସଂସଦର ସଭାପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

## ଜୀବନୀ

ବୀଣାପାଣି ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଜନ୍ମ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ହୋଇଥିଲା । ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ପୈତୃକ ଗୃହ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ନିକଟସ୍ଥ ଚାନ୍ଦୋଳଠାରେ ଥିଲା । ସେ ୧୯୫୩ ମସିହାରେ ମାଟ୍ରିକ, ୧୯୫୭ରେ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସ୍ନାତକ ଓ ୧୯୫୯ରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଆଜୀବନ ଅବିବାହିତା ଥିଲେ । ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ସେ ଜଣେ ଅର୍ଥନୀତି ଅଧ୍ୟାପିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଓ ୧୯୯୨ରେ ଏଥିରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସାହିତ୍ୟିକ ଜୀବନ କବିତା ଲେଖାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

## ରଚନାବଳୀ

ବୀଣାପାଣି ମହାନ୍ତି ପ୍ରଥମେ କବିତା ରଚନା ଆରମ୍ଭ କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗଳ୍ପ ଓ ଉପନ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା "ତନ୍ଦ୍ରାହତ" ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ନାରୀମହଲରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଗଳ୍ପ *ଗୋଟିଏ ରାତ୍ରୀର କାହାଣୀ* ରବିବାର ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଗଳ୍ପ "ନାଉଗଛ" ତାଙ୍କୁ ବହୁ ପାଠକୀୟ ସ୍ୱୀକୃତି ଆଣି ଦେଇଥିଲା । ପରେ ସେ କବିତା ଛାଡ଼ି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଗଳ୍ପ ଲେଖିବାକୁ ଲାଗିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରଚନା ମୁଖ୍ୟତଃ ଚଳନ୍ତି ଜନଜୀବନକୁ ଭିତ୍ତି କରି । ସେ "ନାଉଗଛ" ଗଳ୍ପଟି ବାଲେଶ୍ୱର କୁନ୍ତଳା କୁମାରୀ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା ସମୟରେ ଲେଖିଥିଲେ । କଲେଜରେ ଆପେ ଆପେ ମାଡ଼ିଥିବା ନାଉଗଛ ଥିଲା ଏ ଗଳ୍ପ ପଛର ପ୍ରେରଣା । ସେହିପରି *ପାଟଦେଈ* ଗଳ୍ପଟି ଭୁବନେଶ୍ୱରର ରସୁଲଗଡ଼ ଛକରେ ବସରେ ଜୋର କରି ଠେଲି ବସାଯାଇଥିବା ଏକ ଝିଅକୁ ଦେଖି ଲେଖାଯାଇଥିଲା ।

## ରଚନାବଳୀ

### ଗପ

୧.ଶକୁନୀର ଛକା
୨.ଅପହଞ୍ଚ ଆକାଶ
୩. ପାଟଦେଇ

### ଉପନ୍ୟାସ

* *ସୀତାର ଶୋଣିତ*
* *ମନସ୍ୱିନୀ*
* *କୁନ୍ତୀ କୁନ୍ତଳା ଶକୁନ୍ତଳା*

### ଆତ୍ମଜୀବନୀ

* *ବିତିଯାଇଥିବା ଦିନ*

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର

* ପଦ୍ମଶ୍ରୀ, ୨୦୨୦
* କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୯୦ (ପାଟଦେଇ*ପାଟଦେଇ* ପାଇଁ)
* ଅତିବଡ଼ୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୯
* ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୧୯୭୦ (*କସ୍ତୁରୀ ମୃଗ ଓ ସବୁଜ ଅରଣ୍ୟ* ପାଇଁ)
* ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର (କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ), ୧୯୭୪ (ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚାର ସମିତି ପ୍ରଦତ୍ତ)
* ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର, ୨୦୧୦
* ସାହିତ୍ୟ ଭାରତୀ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୨
* ଧରିତ୍ରୀ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ସମ୍ମାନ, ୧୯୮୦
* ବିଷୁବ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୦

## ମୃତ୍ୟୁ

୨୦୨୨ ମସିହା ଅପ୍ରେଲ ୨୪ ତାରିଖରେ ୮୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବୀଣାପାଣି ମହାନ୍ତିଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

## ଆଧାର
# ରାମହରି ଦାସ

| ରାମହରି ଦାସ |
| --- |
|  |
| ଜନ୍ମ |  (1953-02-01) ୧ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୫୩ କାନପୁର, ଭୋଗରାଇ, ବାଲେଶ୍ୱର |
| ଜାତୀୟତା | ଭାରତୀୟ |
| ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ | ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ |
| ବୃତ୍ତି(ସମୂହ) | ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ଗୁରୁ, ଗବେଷକ |
| ଓଡ଼ିଶୀ ଗୁରୁକୂଳ |
| ଶୈଳୀ | ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ |
| ପିତାମାତା | ଦୀନବନ୍ଧୁ ଦାସ, କ୍ଷେତ୍ରମଣି ଦାସ |

**ରାମହରି ଦାସ** (ଜନ୍ମ: ୧ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୫୩) ଜଣେ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ବିଶାରଦ । ୩୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି, ସେ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା, ପରିବେଷଣ, ଶିକ୍ଷାଦାନ ଓ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ରତୀ ଅଟନ୍ତି ।

## ବାଲ୍ୟଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା

ରାମହରି ଦାସ, ୧୯୫୩ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୧ ତାରିଖ ଦିନ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଭୋଗରାଇ ବ୍ଳକ ଅନ୍ତର୍ଗତ କାନପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଦୀନବନ୍ଧୁ ଦାସ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ କ୍ଷେତ୍ରମଣି ଦାସ ଅଟେ । ପିଲାଦିନରୁ ତାଙ୍କର ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ରହିଥିଲା । ମାଟ୍ରିକ ପାସ କରିବା ପରେ, ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିଜେବି ଜୁନିୟର କଲେଜର ଯୁକ୍ତ ଦୁଇ ପଢ଼ିବା ସହ, ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।

## ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ

ଉଭୟ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ ଓ ଶିକ୍ଷାଦାନକୁ ବୃତ୍ତି କରିଥିବା ରାମହରି, ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରଚାର ଓ ପ୍ରସାର କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ । ସେ, ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ଗୁରୁ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିସାରି, ସେହି ଅନୁଷ୍ଠାନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ସେବାନିବୃତ ହୋଇସାରିଛନ୍ତି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସଦସ୍ୟ ଓ ଗୁରୁ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ର ଓଡ଼ିଶୀ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିସାରିଛନ୍ତି । ସେବା ନିବୃତ ହେବା ପରେ, ସେ ବହୁ ବେସରକାରୀ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଛନ୍ତି ଓ ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳଠାରେ ନିଜର ଏକ ଗୁରୁକୁଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରୁଛନ୍ତି ।
ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ପାଇଁ ଗଠିତ କମିଟିରେ, ସେ ଜଣେ ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରତ ।

## ରଚିତ ପୁସ୍ତକ

* ଅଳଙ୍କାର ରତ୍ନାବଳୀ
* ସଙ୍ଗୀତ ସଂଜ୍ଞା - ୧୯୮୯
* ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତର ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରୟୋଗ - ୨୦୦୪

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର

* ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୮-୨୦୦୯
* କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର, ୨୦୦୮
* ଯଦୁମଣି ଦାଶ ସାରସ୍ୱତ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୭

## ଆଧାର
# ଧନେଶ୍ୱର ସ୍ୱାଇଁ

| ବାଦ୍ୟଶ୍ରୀ ଗୁରୁ ଧନେଶ୍ୱର ସ୍ୱାଇଁ |
| --- |
|  |
| ଜନ୍ମ |  (1953-05-18) ୧୮ ମଇ ୧୯୫୩ ନହନ୍ତର, ପୁରୀ |
| ବୃତ୍ତି(ସମୂହ) | ଓଡ଼ିଶୀ ମର୍ଦ୍ଦଳ ଶିଳ୍ପୀ, ଗୁରୁ, ବାଦ୍ୟ ସଂଯୋଜକ, ଗବେଷକ |
| ଶୈଳୀ | ଓଡ଼ିଶୀ ସଙ୍ଗୀତ |
| ପୁରସ୍କାର | କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ |

*ବାଦ୍ୟଶ୍ରୀ* **ଧନେଶ୍ୱର ସ୍ୱାଇଁ** (ଜନ୍ମ : ୧୮ ମଇ ୧୯୫୩) ଜଣେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦକ ଓ ଗୁରୁ ଅଟନ୍ତି । ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦନ ପାଇଁ ସେ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ସେ ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ଗୁରୁ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟଛନ୍ତି ।

## ଜୀବନୀ

ଧନେଶ୍ୱର, ୧୯୫୩ ମସିହାରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ନହନ୍ତରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ନିଜ ଗାଁରେ ଥିବା ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀରେ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ଆଦି ଶୁଣି ସେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ । ସିଂହାରୀ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦର କର ଓ ଗୁରୁ ବନମାଳି ମହାରଣାଙ୍କଠାରୁ ସେ ବିଧିବଦ୍ଧ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦନ ଶିଖିଛନ୍ତି । ୧୯୭୯ ମସିହାରେ ସେ ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମର୍ଦ୍ଦଲ ବିଭାଗରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ୧୯୮୦ ମସିହାରୁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କ ସହିତ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବଜେଇ ଆସୁଛନ୍ତି । ଏକକ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସେ ବହୁବାର ମଞ୍ଚରେ ପରିବେଷଣ କରିଛନ୍ତି । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା, ଜର୍ମାନୀ, ସ୍ପେନ, ବେଲଜିଅମ, ଡେନମାର୍କ, ନରୱେ, ଫିନଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଚୀନ, ସିଙ୍ଗାପୁର, ମାଲେସିଆ, ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ, ଜୋର୍ଡାନ, ଇସ୍ରାଏଲ ଆଦି ଦେଶରେ ସେ ମର୍ଦ୍ଦଳ ବାଦନ ପରିବେଷଣ କରିସାରିଛନ୍ତି ।

ସେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟରେ ସଙ୍ଗୀତ ସଂଯୋଜନା ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କର କିଛି ଲୋକପ୍ରିୟ ସଂଯୋଜନା ମଧ୍ୟରେ 'ପଞ୍ଚଦେବ ସ୍ତୁତି', 'ଦଶ ମହାବିଦ୍ୟା', 'ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଜଗନ୍ନାଥ', 'ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ' ଆଦି ଅନ୍ୟତମ ।

## ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର

* କେନ୍ଦ୍ର ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୧୩
* ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର - ୨୦୦୮
* ବାଦ୍ୟଶ୍ରୀ - ୧୯୯୯ (ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ କଳା ପରିଷଦଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ)

## ଆଧାର
# ଛଉ ନାଚ

| ଛଉ |
| --- |
| ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଛଉରେ ରାଧାକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରାସଲୀଳା |
| ମାଧ୍ୟମ | ଗୀତ-ନାଟ |
| ପ୍ରକାର | ମୟୂରଭଞ୍ଜ (ଓଡ଼ିଶା), ପୁରୁଲିଆ (ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ), ଷଢ଼େଇକଳା (ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ) |
| ସଂସ୍କୃତି | ଓଡ଼ିଆ ଚଳଣି |
| ସୃଷ୍ଟି | ଓଡ଼ିଶା,  ଭାରତ |
| ସମୟ କାଳ | ମଧ୍ୟଯୁଗ |

ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଛଉ ନାଚ ପରିବେଷଣ କରୁଛନ୍ତି ଇଲିଆନା ସିତାରିଷ୍ଟ ।
**ଛଉ ନାଚ** (ଛଉ ନାଟ) ଏକ ଯୁଦ୍ଧଭିତ୍ତିକ ଭାରତୀୟ ନାଟ ଯାହା ଓଡ଼ିଶାର ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରୁ ଜନ୍ମଲାଭ କରିଛି ।ର

## ପ୍ରକାର

ଛଉ ନାଚରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଖଣ୍ଡା ଓ ଢାଲ ।
ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର:

* ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଛଉ

ଏହା ମୟୂରଭଞ୍ଜରୁ ଜନ୍ମଲାଭ କରିଛି । ଏଥିରେ ନାଟ ସାଙ୍ଗରେ ତୁରୀ, ମାଦଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରର ବାଦନକରି ନାଚମାଧ୍ୟମରେ ଯୁଦ୍ଧର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥାଏ ।
* ଷଢ଼େଇକଳା ଛଉ

ଏହା ପୁରାତନ ଓଡ଼ିଶା ଓ ଏବେକାର ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଷଢ଼େଇକଳାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
* ପୁରୁଲିଆ ଛଉ

ଏହା ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ପୁରୁଲିଆଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
## ଛଉ ଶବ୍ଦର ଜନ୍ମ

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସାହିତ୍ୟିକ ଓ ଗବେଷକ ସୀତାକାନ୍ତ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ଅନୁସାରେ "ଛଉ" ଶବ୍ଦ ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ "ଛାଉଣି"ରୁ ଆସିଅଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ସେନାଛାଉଣି ଓ ଏହା ରାଜାରାଜୁଡ଼ା ସମୟର ସେନାମାନଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧକଳାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।

## ଛଉ ନୃତ୍ୟରେ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଗଣ

### ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର

1. ପଣ୍ଡିତ ଗୋପାଳ ପ୍ରସାଦ ଦୁବେ (୨୦୧୧)(ଝାରଖଣ୍ଡ)
2. ମକର ଧ୍ୱଜ ଦାରୋଗା (୨୦୧୧) (ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ)

### ସଂଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର

1. ସୁଧେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ସିଂଦେଓ (୧୯୬୩) (ଷଢେଈକଳା ଛଉ)
2. ଅନନ୍ତ ଚରଣ ସାଈ (୧୯୭୧)(ମୟୂରଭଞ ଛଉ)
3. କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ (୧୯୭୫) (ମୟୂରଭଞ ଛଉ)
4. କେଦାରନାଥ ସାହୁ (୧୯୮୧) (ଷଢେଈକଳା ଛଉ)
5. ଗମ୍ଭୀର ସିଂ ମୁରା (୧୯୮୨) (ପୁରୁଲିଆ ଛଉ)
6. ମଦନ ମୋହନ ଲେଂକା (୧୯୮୭)(ମୟୂରଭଞ ଛଉ)
7. ଶ୍ରୀ ହରି ନାୟକ (୧୯୮୮)(ମୟୂରଭଞ ଛଉ)
8. ବିକ୍ରମ କୁମ୍ଭକାର (୧୯୯୦) (ମୟୂରଭଞ ଛଉ)
9. ଚନ୍ଦ୍ର୍ ଶେଖର ଭଞ(୧୯୯୧)(ମୟୂରଭଞ ଛଉ)
10. ଶଶଧର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ (୨୦୦୪) (ଷଢେଇକଳା ଛଉ)

ଭୁବନେଶ୍ୱର ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଛଉ ପରିବେଷଣ କରୁଛନ୍ତି ଏକ ସଙ୍ଗୀତ ଦଳ ।
## ଆଧାର

## ଅଧିକ ତ‌ଥ୍ୟ

* Mauyrbhanj district website with information on Chhau
* Chau: The Rare Mask Dances Archived 2006-10-07 at the Wayback Machine.
# ଗୋପାଳପୁର ଟସର ବସ୍ତ୍ର

| ଗୋପାଳପୁର ଟସର ବସ୍ତ୍ର |
| --- |
| Geographical indication |
| Alternative names | Gopalpur Tussar Fabrics |
| Type | ହସ୍ତତନ୍ତ, ବସ୍ତ୍ର |
| Area | ଗୋପାଳପୁର,ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲା, ଓଡ଼ିଶା |
| Country | ଭାରତ |
| Registered | ୨୦୦୯ |
| Material | ହସ୍ତତନ୍ତ |

**ଗୋପାଳପୁର ଟସର ବସ୍ତ୍ର**  ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହସ୍ତକଳା ବସ୍ତ୍ର । ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର **ଗୋପାଳପୁର ଗ୍ରାମ** ଟସର ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହି ହସ୍ତତନ୍ତ କଳା ୨୦୦୯ରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଅଧିନରେ ଭାରତୀୟ ଭୌଗଳିକ ସଂକେତ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା । ଟସର ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଧୋତି, ଯୋଡ଼ା, ଶାଲ, ସ୍କାର୍ଫ ଏବଂ ଶାଢ଼ୀ ଆଦି ରୂପରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

## ତିଆରି ପ୍ରଣାଳୀ

### ସୁତା ତିଆରି

ଛାଞ୍ଚରେ ସୁତା ତିଆରି ହୁଏ । ଏଥିଲାଗି ମହିଳାମାନେ ଅଧିକାଂଶ ନିୟୋଜିତ ଥାନ୍ତି । ମହିଳାମାନେ ସୁତା ରିଲିଂରେ ସହଯୋଗ କରିଥାନ୍ତି । ବୁଣାକାରୀ ଡାହାଣ ହାତରେ କାଠର ନଟେଇ ଧରି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ସୁତା ଖିଅକୁ ଧରି ଟସର ସୁତାକୁ ରିଲ କରିଥାନ୍ତି । ଏକ ସମାନ ଗତିରେ ବୁଲେଇ ବୁଲେଇ ଏସବୁ ସମ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି । ବାନ୍ଧ କାମ ହାତରେ ହୋଇଥାଏ ତେଣୁ ଏହାର ଦାମ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ । ରିଲିଂମେସିନ ମଧ୍ୟ ବଜାରରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଲାଣି ଯାହା ସମୟ ବଂଚାଇଥାଏ ଏବଂ ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।
ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିରେ ଚରଖା ସାହାଯ୍ୟରେ ଚଡକି ଚାରିପଟେ ପକାଇ ନଳି ପୁରଣ କରାଯାଏ । ଏବେ ଗାନ୍ଧି ଚରଖା ବଦଳରେ ଧାତବ ଚରଖା(ସାଇକେଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ ଚରଖା) ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।

### ବୁଣା

କଟ ଶଟଲ ଉପାୟରେ ବୁଣାଯାଇଥାଏ । ଫୋଡ଼ା କୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ସନ୍ନିବେଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଏକ ସମଯସାପେକ୍ଷ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟେ । ଟାଇ ଏବଂ ଡାଇ ଉପରେ ଫୋଡ଼ା କୁମ୍ଭ ଆଧାରରେ ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦନ କରିହୁଏ ।

### ସଜ୍ଜା

ବସ୍ତ୍ରକୁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ରଙ୍ଗାୟିତ କରାଯାଏ ମୁଖ୍ୟ ରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ନାରଙ୍ଗୀ, ଲାଲ, ବାଇଗଣୀ, ଏବଂ ଧୂସର ।

## ଟସର ବସ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସାୟ

ବ୍ୟବସାୟୀ ସଙ୍ଘ (PWCS), ସ୍ୱୟଂ ସହାୟକ ଗୋଷ୍ଠୀ (SHG), ବୟନିକା (OSHWCS),ସମ୍ବଲପୁରୀ ବସ୍ତ୍ରାଳୟ (SERIFED)ଆଦି ଦେଶୀ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଭାଗଲପୁର ଚମ୍ପା, କଲିକତା , ଦିଲ୍ଲୀ, ବେଙ୍ଗାଳୁରୁବଜାର ଏବଂ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ବଜାରରେ ବିକ୍ରୟ ହୋଇଥାଏ । ୨୦୧୩ -୧୪ ମସିହା ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କ୍ଲଷ୍ଟରରେ ୭୪୫ କରଘାରେ ପାଖାପାଖି ୫୦୦୦ ଲୋକ ଏହି ବ୍ୟବସାୟରେ ନିର୍ଭର କରି ନିଜ ଗୁଜୁରାଣ ମେଣ୍ଟେଇଥାନ୍ତି ।

## ଆଧାର
# ପଶାପାଲି ଶାଢ଼ୀ

ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟଭରା ପଶାପାଲି ଶାଢ଼ୀ
**ପଶାପାଲି ଶାଢ଼ୀ** ଓଡ଼ିଶାର ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ବୁଣାଯାଉଥିବା ଏକ ତନ୍ତବୁଣା ଶାଢ଼ୀ ପଶାପାଲି ନାମଟି ଶାଢ଼ୀ ଉପରେ ଥିବା ପଶା ବା ଚେସ ଖେଳର ପାଲିରେ ଥିବା କଳା-ଧଳା ରଙ୍ଗର ବିଭାଜନ ପରି ଥିବା ପ୍ରକାରରୁ ଆସିଛି ।

## ଅଧିକ ପଠନ

* ପଶାପାଲି ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ୀ

## ଆଧାର

* Sonepur Handloom Cluster Archived 2011-07-23 at the Wayback Machine.
* bomkai silk Archived 2010-12-11 at the Wayback Machine.
* sambalpuri and sonepuri patta saree Archived 2016-03-03 at the Wayback Machine.
* Deal inked with national brands to promote state products

## ବାହାର ତଥ୍ୟ
# ତାରକସି କାମ

କଟକର ରୂପା ତିଆରି ତରକାଶୀ କାନଫୁଲ
ନାରୀମାନେ ଜୁଡ଼ାରେ ଖୋସୁଥିବା ରୂପା ତାରକସି ବେଲକଣ୍ଟା
**ତାରକସି କାମ** ଏକ ଭାରତୀୟ ଧାତୁକଳା । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର କଟକରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ବଣିଆମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ରୂପାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତାରରେ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାଜସଜ୍ଜା ସରଞ୍ଜାମ ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି ।

## ଆରମ୍ଭ

୧୮୭୩ ମସିହାରେ କଟକର ବଣିଆମାନଙ୍କର ତାରକସି କାମ
ଏହା ୫୦୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ପୁରୁଣା ଏକ ପାରମ୍ପରିକ କଳା ଯାହା କଟକ ଓ ଆଖ ପାଖର ସ୍ଥାନୀୟ କାରିଗରମାନେ ଅନେକ ପିଢ଼ି ଧରି କରିଆସୁଛନ୍ତି । ଅଧୁନା, ଅଧିକାଂଶ ରୂପା କାରିଗର କଟକର । ଅତୀତରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଦେଶ ବଣିଜ କାଳରେ ସାଧବମାନେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଆହୁରି ଅନେକ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଦେଶସବୁକୁ ଏସବୁ ନେବା ବେଳରେ ଏହି କଳା ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲା ।

## କାରିଗରୀ

ପାରମ୍ପାରିକ ଭାବେ ତାରକସି କାମରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ରୂପା ତାର ପାଇଁ ରୂପାକୁ ଅତି ପତଳା କଣା ଭିତରେ ପଶାଇ ଟାଣି ସରୁ ତାର ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ । ପରେ ବଣିଆମାନେ ଏହି ତାରକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଅଳଙ୍କାର ଆଦି ତିଆରି କରନ୍ତି ।

## ଆଧାର

## ବାହାର ଲିଙ୍କ
# ବାଲେଶ୍ୱରୀ ଓଡ଼ିଆ

| ବାଲେଶ୍ୱରୀ ଓଡ଼ିଆ |
| --- |
| ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଆ |
| ବାଲେଶ୍ୱରୀ ଓଡ଼ିଆ |
| ମାତୃଭାଷା ଅଞ୍ଚଳ | ଭାରତ |
| ଅଞ୍ଚଳ | ଓଡ଼ିଶା (ବାଲେଶ୍ୱର, ଭଦ୍ରକ, ମୟୂରଭଞ୍ଜ, କେନ୍ଦୁଝର) |
| ଜାତିସତ୍ତା | ଓଡ଼ିଆ |
|  | ଇଣ୍ଡୋ-ଇଉରୋପୀୟ* ଇଣ୍ଡୋ-ଇରାନୀୟ
	+ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ
		- ପୂର୍ବ
			* ଓଡ଼ିଆ
				+ **ବାଲେଶ୍ୱରୀ ଓଡ଼ିଆ**
 |
|  | ଓଡ଼ିଆ |
| ଭାଷା କୋଡ୍ |
| ISO ୬୩୯-୩ | – |
| *ଗ୍ଲୋଟୋଲୋଗ* | `nort2660`  ଉତ୍ତର ବାଲେଶ୍ୱର ଓଡ଼ିଆ |

ଜଣେ ବାଲେଶ୍ୱରୀ ଓଡ଼ିଆ ବକ୍ତାଙ୍କ ଗୀତ ଓ କାହାଣୀ
**ବାଲେଶ୍ୱରୀ ଓଡ଼ିଆ** ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ ଉପଭାଷା ବା ବୋଲି । ଏଥିରେ ମୂଳ ଓଡ଼ିଆଠାରେ କେତେକ ସ୍ଥଳ ଲେଖାଗତ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଥାଏ । ଏହା ବାଲେଶ୍ୱର , ଭଦ୍ରକ ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ କଥିତ । ମୟୁରଭଞ୍ଜରର ବୋଲିରେ ସେଠାକାର ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କ ଭାଷାର ଉଚ୍ଚାରଣର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥିଲା ବେଳେ ଉତ୍ତର ବାଲେଶ୍ୱରର ଉଚ୍ଚାରଣ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ।

ଏଥିରେ ମାନକ ଓଡ଼ିଆ ସହିତ ଭାଷାଗତ ଭିନ୍ନତା ରହିଛି । ଏହି ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକରେ କହୁଥିବା ଉପଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଓ ଆଦିବାସୀ ଭାଷା ଗୋଷ୍ଠୀର ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରଭାବ ସହିତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଉତ୍ତର ଉପକୂଳ ବାଲେଶ୍ୱର ଅଞ୍ଚଳର ବାଲେଶ୍ୱରୀ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଅଛି ଯାହା ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାର ନିକଟସ୍ଥ ମେଦିନୀପୁରୀ ଉପଭାଷା ସହିତ କିଛି ସମାନତା ରହିଛି । ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଉପଭାଷାରେ ମାନକ ଓଡ଼ିଆ ସହ ଅଧିକ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି ।

### ଲେଖା ଉଦାହରଣ

ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା କିଛି ଶବ୍ଦ:

| Standard Odia | Baleswari Odia |
| --- | --- |
| କଣ/କଅଣ | କିସ |
| କାହିଁକି | କେନେ |
| ଓଡ଼ିଶା | ଉଡ଼ିଶା |
| ପୋଟଳ | ପୁଟୁଳ |
| ଖାଇବାକୁ | ଖାଇତେ |
| ଶୋଇବାକୁ | ଶୁଇତେ |
| ଯିବି | ଯିମି |
| ଗୋଡ଼ | ଗୁଡ଼ |
| ପୋଲ | ପୁଲ |
| ଲୁଣ, ଲୁଗା | ନୁଣ, ନୁଗା |
| ଓଲଟା | ଉଲଟା |

## ଆଧାର
# ଗଞ୍ଜାମୀ ଓଡ଼ିଆ

| ଗଞ୍ଜାମୀ ଓଡ଼ିଆ |
| --- |
| ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶା |
| ଗଞ୍ଜାମୀ |
| ମାତୃଭାଷା ଅଞ୍ଚଳ | ଭାରତ |
| ଅଞ୍ଚଳ | ଓଡ଼ିଶା (ଗଞ୍ଜାମ, ଗଜପତି, କନ୍ଧମାଳ) ଓ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ (ଶ୍ରୀକାକୁଲମ ଜିଲ୍ଲା, ପାର୍ବତୀପୁରମ ଜିଲ୍ଲା) |
| ଜାତିସତ୍ତା | ଓଡ଼ିଆ |
|  | ଇଣ୍ଡୋ-ଇଉରୋପୀୟ* ଇଣ୍ଡୋ-ଇରାନୀୟ
	+ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ
		- ପୂର୍ବ
			* ଓଡ଼ିଆ
				+ **ଗଞ୍ଜାମୀ ଓଡ଼ିଆ**
 |
|  | ଓଡ଼ିଆ |
| ଭାଷା କୋଡ୍ |
| ISO ୬୩୯-୩ | – |
| *ଗ୍ଲୋଟୋଲୋଗ* | `sout2666`  Southern Oriya |

**ଗଞ୍ଜାମୀ ଓଡ଼ିଆ** ବା **ଦକ୍ଷିଣୀ ଓଡ଼ିଆ** ତଥା ସାଧାରଣ ଭାଷାରେ **ବର୍‌ହମ୍‌ପୁରିଆ**, ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ କଥିତ ଉପଭାଷା ବା ବୋଲି । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ, ଗଜପତି ଓ କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏବଂ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ଶ୍ରୀକାକଲୁଲ ଓ ପାର୍ବତୀପୁରମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକମାନେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ ପ୍ରଚଳିତ ବୋଲିକୁ ବ୍ରହ୍ମପୁରିଆ ବା ବର୍‌ହମ୍‌ପୁରିଆ କୁହାଯାଏ ।

## ତୁଳନା

ଗଞ୍ଜାମୀ ଓ ମାନକ ଓଡ଼ିଆ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣ (କିନ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ) ପାର୍ଥକ୍ୟର ଏକ ତାଲିକା:

| ମାନକ ଓଡ଼ିଆ | ଗଞ୍ଜାମୀ ଓଡ଼ିଆ |
| --- | --- |
| କଣ/କଅଣ | କିଅଣ/କିସ |
| ତରକାରି | ତୁଣ/ତିଅଣ |
| ଲୋକ | ନୋକ |
| ଲୁଣ | ନୁଣ |
| ଓଲଟା | ଉଲଟା |
| ବିରକ୍ତ | ବିଜାର |
| ଗୋଳିଆ ଘାଣ୍ଟି | ଆଲରା |
| ଖଟା | ଆମ୍ବିଳ |
| ସଜନା | ମୁନିକା |
| ବନ୍ଧାକୋବି | ପତ୍ରକୋବି |
| ଗୁଡ଼ିଏ | ମେଞ୍ଚେ |
| ଯେମିତି ସେମିତି | ଜିନ୍ତି ସିନ୍ତି |
| ଠିପି | ଖାପ |
| ତାଲା | ଗେଡ଼ା |
| ପିଟିବା | କୋଡ୍ଡିବା |
| ଖାଇବା | ତେଣ୍ଡିବା/ଗେମ୍ଫିବା |

## ଆଧାର

## ଅଧିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ

* Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2017). "Southern Oriya". *Glottolog 3.0*. Jena, Germany: Max Planck Institute for the Science of Human History. `{{cite book}}`: External link in ``|chapterurl=`` (help); Unknown parameter `|chapterurl=` ignored (`|chapter-url=` suggested) (help)
# ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ ଓଡ଼ିଆ

| ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ ଓଡ଼ିଆ |
| --- |
| ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଆ |
| ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ |
| ମାତୃଭାଷା ଅଞ୍ଚଳ | ଭାରତ |
| ଅଞ୍ଚଳ | ଓଡ଼ିଶା (ସୁନ୍ଦରଗଡ଼) |
| ଜାତିସତ୍ତା | ଓଡ଼ିଆ |
|  | ଇଣ୍ଡୋ-ୟୁରୋପୀୟ ଭାଷା* ଇଣ୍ଡୋ-ଇରାନ ଭାଷା
	+ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା
		- ପୂର୍ବ ଇଣ୍ଡୋ-ଆର୍ଯ୍ୟ ଭାଷା
			* ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା
				+ **ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ ଓଡ଼ିଆ**
 |
|  | ଓଡ଼ିଆ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା |
| ଭାଷା କୋଡ୍ |
| ISO ୬୩୯-୩ | – |
| *ଗ୍ଲୋଟୋଲୋଗ* | `nort2659`  Northwestern Oriya |

**ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ ଓଡ଼ିଆ** (ଓଡ଼ିଆ: ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ ଓଡ଼ିଆ) କିମ୍ବା ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ହେଉଛି ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା ତଥା ଓଡ଼ିଶାର ଆଖପାଖ ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କରେ କଥିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଏକ ଉପଭାଷା । ଛତିଶଗଡ଼ର ଯଶପୁର ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ସିମଡେଗା ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହି ଭାଷା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।

## ଏହାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ

ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀର ବିବିଧତା ଦକ୍ଷିଣରେ ସମ୍ବଲପୁରୀ ସମେତ ନାଗପୁରୀ ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ୀ ଭାଷାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି, କାରଣ ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଛତିଶଗଡ଼ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ସୀମାବଦ୍ଧ ହୋଇଛି ।

ଏହି ବିବିଧତାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଟେ (ସାଧାରଣ ଓଡ଼ିଆ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ୀ):

* ଶବ୍ଦର ଅନ୍ତିମ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ବିଲୋପ (ଶ୍ବା ବିଲୋପନ)

ଯେପରି- ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧସୂଚକ ପଦ ମାମଲାରେ, ଲୋକର (lokara) - ଲୋକର୍ (lokar)

* କିଛି ଧ୍ବଂନ୍ୟାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ- 'o'ରୁ 'a', 'l'ରୁ 'n', ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ 'da'ରୁ 'ṛa' ।

ଯେପରି - ମୋ ପାଇଁ - ମୋତେ (mote) - ମତେ (mate), ସେ ପାଇଥିଲେ - ପାଇଲେ (pāile) - ପାଇନେ (pāine), did- କଲି (kali) - କନିଁ (kanĩ), great- ବଡ (ḍa) - ବଡ଼ (baṛa)

* କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିବିଧତା

ଉତ୍ପତ୍ତି- 'କି' ସ୍ଥାନରେ 'କୁ', କାହିଁକି (kāhĩki)

ସ୍ଥାନବାଚକ - 'ର' ବଦଳରେ 'ରେ', ଉତ୍ତରରେ - ଜବାବର (jabābra), ଜଙ୍ଗଲରେ - ବଣର (baṇara)

ସମ୍ବନ୍ଧବାଚକ (ସର୍ବନାମ) - ତୁମର - ତୋର (tora) - ତୋହୋର୍ (tohor)

## ଆଧାର
# ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ

| ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ |
| --- |
| ସ୍ଥାପନା | ଜୁଲାଇ 25, 1957 (1957-୦୭-25) |
| ସଭାପତି | ହୃଷୀକେଶ ମଲ୍ଲିକ |
| ସଚିବ | ପ୍ରବୋଧ କୁମାର ରାଉତ |
| ୱେବ୍‌ସାଇଟ | odishasahityaakademi.org/ |

ଓଡ଼ିଆ: ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମି ଏକ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ସାହିତ୍ୟିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ । ଏହା ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଗଠନ କରିଥିଲେ। । ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ , ସାହିତ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କ୍ରିୟାକଳାପଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐକ୍ୟ ସୁଦୃଢ କରିବା । ୧୯୭୦ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୨୫ ତାରିଖରେ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ଏହାକୁ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ସଂଗଠନର ମର୍ଯ୍ୟଦା ଦିଆ ଯାଇଥିଲା ।

## ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ

ଏହି ସଂସ୍ଥାପନ ନିମ୍ନଲିଖିତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ  ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ।

### ପୁରସ୍କାର

* ଅତିବଡୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ପୁରସ୍କାର
* ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର
* ଯୁବ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ
* ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା

### ପ୍ରକାଶନ

ଓଡ଼ିଆ ଲେଖା ଏବଂ ପୁସ୍ତକ ସଂକୁଳିତ, ସମ୍ପାଦିତ ଏବଂ ପ୍ରକାଶିତ କରିବା ଏକାଡେମୀର ଅନ୍ୟତମ କାର୍ଯ୍ୟ ।

### ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ

* ଆଲୋଚନା ଚକ୍ର ଆୟୋଜନ

## ଆଧାର