# ଲେଗ କ୍ରିକେଟ

ଲେଗ କ୍ରିକେଟ|  |
| Highest governing body | ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ଲେଗ କ୍ରିକେଟ କାଉନସିଲ |
| Characteristics |
| Equipment | ବଲ, ଉଇକେଟ |
| Venue | କ୍ରିକେଟ ପଡ଼ିଆ |

**ଲେଗ କ୍ରିକେଟ** ଏକ ଭିନ୍ନ ଧରଣର କ୍ରିକେଟ ଖେଳ, ଯେଉଁଥିରେ ବଲକୁ ପାଦରେ ମରାଯାଇ ଖେଳାଯାଏ । ଏହା ୧୧ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳାଯାଏ । ଏହି ଖେଳଟି ୮୦ ଫିଟ ବା ୧୨୦ଫିଟ ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧା ବିଶିଷ୍ଟ ଗୋଲାକାର ଖେଳ ପଡ଼ିଆରେ ଖେଳାଯାଏ । ଏହି ଖେଳ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଖେଳାଯାଏ ।

ସାଧାରଣ କ୍ରିକେଟ ଖେଳରେ ବ୍ୟାଟଦ୍ୱାରା ବଲକୁ ମରାଯାଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ଲେଗ କ୍ରିକେଟରେ ବ୍ୟାଟର କାମ ଖେଳାଳିର ପାଦ କରେ । ପାଦଦ୍ୱାରା ବଲକୁ ମରାଯାଇ ରନ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ । ବୋଲର ଅଣ୍ଡରାଆର୍ମ ବୋଲିଂ କରିଥାଏ । ଲେଗମ୍ୟାନ ବଲକୁ ଲାତ ମାରି ରନ ସଂଗ୍ରହ କରିଥାଏ । ବଲ ମାରି ବାଉଣ୍ଡରୀ ବାହାରକୁ ପଠେଇଲେ ଲେଗମ୍ୟାନକୁ ୪ ବା ୬ ରନ ମିଳିଥାଏ ।

ଓଡ଼ିଆ ଖେଳାଳୀ ଚନ୍ଦନ ରାୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ଲେଗ କ୍ରିକେଟ ଦଳର ଅଧିନାୟକ ।

## ଇତିହାସ

୧୯୯୯ ମସିହାରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜ୍ୟର ଔରଙ୍ଗାବାଦ ସହରର ସେଣ୍ଟ ଫ୍ରାନ୍ସିସ ହାଇସ୍କୁଲଠାରେ *ମେହୁଲ ସୋରାଥିଆ* ନାମକ ବାଳକ ଲେଗ କ୍ରିକେଟର ଉଦଭାବନ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ବାଙ୍ଗାଲୋରର *ଏସ ନାଗରାଜ* ନାମକ କ୍ରୀଡ଼ାଶିକ୍ଷକ ଏହି ଖେଳକୁ ସ୍କୁଲ ପିଲାଙ୍କ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ସାମିଲ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଯୋଗୀନ୍ଦର ପ୍ରସାଦ ବର୍ମା ନାମକ ଦିଲ୍ଲୀର ଅନ୍ୟ ଜଣେ କ୍ରୀଡ଼ାଶିକ୍ଷକ ଏହି ଖେଳର ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ଏସ ନାଗରାଜ ଓ ଯୋଗୀନ୍ଦର ପ୍ରସାଦ ବର୍ମାଙ୍କୁ ଲେଗ କ୍ରିକେଟର ଜନକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

## ବୈଶିଷ୍ଟ

ଲେଗ କ୍ରିକେଟ ଖେଳ ୧୧ଜଣ ଖେଳାଳୀ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଖେଳାଯାଏ । ଏହା ୮୦ଫିଟ ବ୍ୟା ୧୨୦ଫିଟ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବୃତ୍ତାକାର ପଡ଼ିଆରେ ଖେଳାଯାଏ । ପିଚର ଲମ୍ବ ୪୨ଫିଟ ବା ୪୮ଫିଟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ୮ଫୁଟ ହୋଇଥାଏ । ଷ୍ଟମ୍ପର ଚଉଡ଼ା ୧ ଫିଟ ହୋଇଥାଏ ।

ପିଚ

| ବିଭାଗ | ବାଳକ | ବାଳିକା | ଉଭୟ |
| --- | --- | --- | --- |
| ୧୨ ବର୍ଷରୁ କମ-ମିନି | ୪୪ ଫୁଟ | ୪୪ ଫୁଟ | ୪୪ ଫୁଟ |
| ୧୪ ବର୍ଷରୁ କମ ସବ-ଜୁନିୟର | ୪୪ ଫୁଟ | ୪୪ ଫୁଟ | ୪୪ ଫୁଟ |
| ୧୭ ବର୍ଷରୁ କମ ଜୁନିୟର | ୪୬ ଫୁଟ | ୪୬ ଫୁଟ | ୪୬ ଫୁଟ |
| ୧୯ ବର୍ଷରୁ କମ ସିନିୟର | ୪୮ ଫୁଟ | ୪୮ ଫୁଟ | ୪୮ ଫୁଟ |
| ମହିଳା/ପୁରୁଷ | ୪୮ ଫୁଟ | ୪୮ ଫୁଟ | ୪୮ ଫୁଟt |

ବାଉଣ୍ଡରୀ

| ବିଭାଗ | ବାଳକ | ବାଳିକା | ଉଭୟ |
| --- | --- | --- | --- |
| ୧୨ ବର୍ଷରୁ କମ-ମିନି | ୭୦ ଫୁଟ | ୭୦ ଫୁଟ | ୭୦ ଫୁଟ |
| ୧୪ ବର୍ଷରୁ କମ ସବ-ଜୁନିୟର | ୮୦ ଫୁଟ | ୮୦ ଫୁଟ | ୮୦ ଫୁଟ |
| ୧୭ ବର୍ଷରୁ କମ ଜୁନିୟର | ୯୦ ଫୁଟ | ୮୫ ଫୁଟ | ୯୦ ଫୁଟ |
| ୧୯ ବର୍ଷରୁ କମ ସିନିୟର | ୧୦୦ ଫୁଟ | ୧୦୦ ଫୁଟ | ୧୦୦ ଫୁଟ |
| ମହିଳା/ପୁରୁଷ | ୧୨୦ ଫୁଟ | ୧୨୦ ଫୁଟ | ୧୨୦ ଫୁଟ |

ଷ୍ଟମ୍ପ

|  |  |
| --- | --- |
| ୩ ଷ୍ଟମ୍ପର ଚଉଡ଼ | ୧୨ ଇଞ୍ଚ, ୧ ଫୁଟ |
| ଷ୍ଟମ୍ପର ଉଚ୍ଚତା | ୨୪-୩୦ ଇଞ୍ଚ , ୨-୨.୫ ଫୁଟ |

## ଫେଡେରେସନ

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ସ୍ତରରେ ଲେଗ କ୍ରିକେଟର ବ୍ୟବସ୍ଥା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ଲେଗ କ୍ରିକେଟ କାଉନସିଲ ରହିଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ୍ ସୁରେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ଏହି କାଉନସିଲର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଯୋଗୀନ୍ଦର ପ୍ରସାଦ ବର୍ମା କାଉନସିଲର ସଚିବ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଭାରତରେ ଲେଗ କ୍ରିକେଟ ଫେଡେରେସନ ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ସୋସାଇଟି ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ ଆକ୍ଟ ୧୮୬୦ ମସିହାରେ ରେଜିଷ୍ଟର କରାଯାଇଛି । ଏହା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ଲେଗ କ୍ରିକେଟ କାଉନସିଲ ସହିତ ଅନୁବନ୍ଧିତ । ଭାରତ ବ୍ୟତୀତ ନେପାଳ, ଭୁଟାନ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ଫ୍ଲୋରିଡ଼ା, ଘାନା ଓ ପାକିସ୍ଥାନରେ ଏହି ଖେଳର ଖେଳାଯାଏ ।

## ପ୍ରତିଯୋଗିତା

ଲେଗ କ୍ରିକେଟ ଫେଡେରେସନଦ୍ୱାରା ଭାରତରେ ଦିଲ୍ଲୀର ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଷ୍ଟାଡ଼ିୟମରେ ୨୦୧୨ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଜାତୀୟ ଚମ୍ପିୟନସିପ, ସିନିୟର ନେସନାଲ ଟି-୧୦ ଆଦି ପ୍ରତିଯୋଗୀତ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ୨୪ଟି ଦଳ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ୨୦୧୨ ମସିହାରୁ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସହରରେ ଏହି ଖେଳର ନେସନାଲ ଗେମମାନ ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଛି ।

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀକ ସ୍ତରରେ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଭାରତ ନେପାଳ ବିପକ୍ଷରେ ପ୍ରଥମ ଟି-୧୦ ଶୃଙ୍ଖଳା ଜିତିଥିଲା ।

## ଆଧାର

## ବାହାର ଆଧାର

* Official website of Leg Cricket Federation, India
* Official website of Indian Rural Olympic Association
* Official website of School Sports and Cultural Activities Federation-India Archived 2025-02-17 at the Wayback Machine.