# ଯଅ

| ଯଅ |
| --- |
|  |
| ଯଅର ଚିତ୍ର |
| Scientific classification |
| Kingdom: | Plantae |
| (unranked): | Angiosperms |
| (unranked): | Monocots |
| (unranked): | Commelinids |
| Order: | Poales |
| Family: | Poaceae |
| Subfamily: | Pooideae |
| Tribe: | Triticeae |
| Genus: | *Hordeum* |
| Species: | H. vulgare |
| Binomial name |
| Hordeum vulgare L. |
| Synonyms |
|

List
* + *Frumentum hordeum* E.H.L.Krause nom. illeg.
	+ *Frumentum sativum* E.H.L.Krause
	+ *Hordeum aestivum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum americanum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum bifarium* Roth
	+ *Hordeum brachyatherum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum caspicum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum coeleste* (L.) P.Beauv.
	+ *Hordeum daghestanicum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum defectoides* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum durum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum elongatum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum gymnodistichum* Duthie
	+ *Hordeum heterostychon* P.Beauv. [Spelling variant]
	+ *Hordeum hexastichon* L.
	+ *Hordeum hibernaculum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum hibernans* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum himalayense* Schult.
	+ *Hordeum hirtiusculum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum horsfordianum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum ircutianum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum jarenskianum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum juliae* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum kalugense* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum karzinianum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum kiarchanum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum laevipaleatum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum lapponicum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum leptostachys* Griff.
	+ *Hordeum macrolepis* A.Braun
	+ *Hordeum mandshuricum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum mandshuroides* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum michalkowii* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum nekludowii* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum nigrum* Willd.
	+ *Hordeum pamiricum* Vavilov nom. inval.
	+ *Hordeum parvum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum pensanum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum polystichon* Haller
	+ *Hordeum praecox* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum pyramidatum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum revelatum* (Körn.) A.Schulz
	+ *Hordeum sativum* Jess. nom. illeg.
	+ *Hordeum sativum* Pers. nom. inval.
	+ *Hordeum scabriusculum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum septentrionale* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum stassewitschii* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum strobelense* Chiov.
	+ *Hordeum taganrocense* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum tanaiticum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum tetrastichum* Stokes
	+ *Hordeum transcaucasicum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum violaceum* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Hordeum walpersii* R.E.Regel nom. inval.
	+ *Secale orientale* Schreb. ex Roth nom. inval.
 |

**ଯଅ** (*Hordeum vulgare* L.), ଘାସ ପରିବାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଟେ । ଏହା ନାତିଷିତୋଷ୍ଣ୍ଣ ଜଳବାୟୁରେ ବଢୁଥିବା ଏକ ଶସ୍ୟ ଜାତୀୟ ଫସଲ । ୧୩,୦୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବିଶେଷତଃ ୟୁରେସିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଷ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଥମ ଫସଲ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଯଅ ମଧ୍ୟ ପଶୁ ଖାଦ୍ୟ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ମଦ ପାଇଁ ଅମ୍ଳୀଭବନ ଜିନିଷର ଉତ୍ସ ଭାବେ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଶୁଦ୍ଧ ସୁସ୍ୱାଦୁ ପାନୀୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟର ଉପାଦାନ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ସୁପ୍, ସିଝା ଖାଦ୍ୟରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଯଅ ପାଉଁରୁଟିରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ ଯଅ ଦାନାକୁ ପାରମ୍ପରିକ ଉପାୟରେ ପାଣିରେ ବତୁରାଇ ଗଜା ବାହାର କରାଯାଏ ।
୨୦୦୭ ମସିହାରେ ପୃଥିବୀରେ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ତାଲିକାରେ, ଉଭୟ ଉତ୍ପାଦନ ପରିମାଣ (୧୩୬ ନିୟୁତ ଟନ୍) ଓ ଚାଷଜମି କ୍ଷେତ୍ରଫଳ (566,000 square kilometres or 219,000 square miles) ହିସାବରେ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା ।

## ଶବ୍ଦର ବ୍ୟୁତ୍ପତି

ଯଅର ପୁରୁଣା ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ ହେଉଛି *bære*, ଯାହା ପ୍ରୋଟୋ-ଇଣ୍ଡୋ-ୟୁରୋପିଆନ୍ ଶବ୍ଦର ସମୟକୁ ନେଇଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଲାଟିନ ଶବ୍ଦ *ଫରିନା* ତଥା *ଫ୍ଲୋର* ଜାତୀୟ ଅଟେ । *ପୁରୁଣା ଇଂରାଜୀ*ରେ ଆଧୁନିକ ଇଂରାଜୀର ସିଧାସଳଖ ପୂର୍ବଜ ହେଉଛି ବ୍ୟୁତ୍ପାଦିତ ବିଶେଷଣ *bærlic,* ଯାହାର ଅର୍ଥ *ଯଅ-ର* । *bærlic* ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମ ଆଧାର ୯୬୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ *ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ ଇଂରାଜୀ ଅଭିଧାନ*ରେ ଯୌଗିକ ଶବ୍ଦ *bærlic-croft*ରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ମୂଳ ଶବ୍ଦ *bære* ଉତ୍ତର ସ୍କଟଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ *ବିଅର* ଭାବେ ବଞ୍ଚିରହିଛି ଏବଂ ଏହା ସେଠାରେ ବଢୁଥିବା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ୬ ଧାଡ଼ିକିଆ ଯଅର ପ୍ରଜାତିକୁ ଦର୍ଶାଏ । ବାର୍ନ ଶବ୍ଦର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯଅ-ଘର ("barley-house"), ଯାହା ମଧ୍ୟ ଏହି ଶବ୍ଦର ଆସିଅଛି ।

## ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ

ଯଅ
ଏକ ଯଅ ମୂଳର cross-section
ଯଅ ଘାସ ପରିବାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଟେ । ଏହା ଏକ ସ୍ୱ-ସଙ୍ଗମ କରୁଥିବା ୧୪ଟି ଗୁଣସୂତ୍ର ଥିବା diploid ପ୍ରଜାତି । ଚାଷ କରାଯାଉଥିବା ଯଅର ବନ୍ୟ ପୂର୍ବଜ ହେଉଛି, *Hordeum vulgare* subsp. *ସ୍ପୋଣ୍ଟାନିଅମ*, ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ଓ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଆଫ୍ରିକାର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ତୃଣଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ disturbed habitatsରେ ମଧ୍ୟ ବହୁଳ ଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଛଡା ବନ୍ୟ ଯଅ ଦେଖିବା ବିରଳ ଓ ସାଧାରଣତଃ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ତଥାପି genome-wide ବିବିଧତା ଚିହ୍ଙକାରୀତ ଥୟ ଅନୁଯାୟୀ ତିବତ ଯଅ ଚାଷର ଅନ୍ୟ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ କେନ୍ଦ୍ର ।

## ଚାଷ

## ଆଧାର