Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Siyaatil

**Siyaatil** magaalaa naannoo qarqara garbaa jirtu yoo taatu, USA keessatti mootummmaa naannoo Waashingiten keessatti argamti. Bara 2012tii, magaalaan kun jiraattota 634,535 kan qabduu fi akkasumaas magaalaa USA ariitidhaan guddachaa jiran keessa ishii tokko. Naannoo magaalaa Siyaatil uummata miliyoona 4 ta'u kan jiraatu wayita ta'u kunis USA keessaa sadarkaa 15ffaa qabata.

Dhalattoonni Ameerikaa (Native Americans), odoo qubattooni Yuurooppi kan jalqaba hin dhufin dura, naannoon Siyaatil waggaa 4,000 ol achi jiraachaa turan. Artur A. Deenii fi gareen isaa gaafa Sadaasa 13, 1851 iddoo Alkii Pooyint jedhamu ga'an. Bara 1853, qubsumni isaanii gara iddoo amma magaalaan Siyaatil jirtu kanatti kan jijjiirrame yoo ta'u maqaa Siyaatil jedhus kennameef. Maqaan kunis kan moggaafameef nama yeroo sana gosa naannoo san turan kan Duwamish fi Suqu'amish jedhaman bulchu kan Si'aal jedhamu irraayi.
# Fuula Dura

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Anaadhufu gara Wikipiidiyaa
Galmee Beekumsaa bilisaa kan namuu gulaaluu danda'u.
Barruu 1,970 Afaan Oromoon |  |

|  |
| --- |
| Tarree Fuula Hundaa · Jijjiirama Dhihoo · Gargaarsa · Barreessuu 9 Adooleessa 2026 |

Mata Duree Har'aa

|  |
| --- |
| **RammaddiwwanMirkanbeekii**
|**Herrega**
|Xiinnaannoo • Fiiziksii
•  Xinsootra(Keemistirii)
Xinjiree
|Xiinannoo
**Mahaandisummaa** • **InformaatiiksiSaayinsii Hawaasaa**
 | Siyaasa
|Category:Seera
 Heera
 Amantii
 | Og-Fakkii
| Og-sagalee
|Ximmadda
|Xinwaadurii
|Dinagdee **Afaan**
||Xinqooqa
|Xinsammuu
**Seenaa**
| **Lafxii**
|**FalaasamaOromo**
Aartii Oromoo • Afaan Oromoo‎ • Ispoortii Oromoo • Nyaata aadaa Oromoo‎ • ‎Ogbarruu Oromoo • Fereersa Oromoo

**Falka**
Matangoo(internet) • Hoji Mahandisaa • Geejjiba • Oomisha • Qonna

**Oromiyaa**
Aanolee Oromiyaa‎ • Godinaalee Oromiyaa • Magaalota Oromiyaa |

**Oromiyaan** kutaalee Itoophiyaa kurnan keessaa tokkodha. Ballina lafa bahaa hanga kibba-dhihaa biyya keessatti 353,632 km² ta'e qabaatee, baayyina uummataa bara 2002 tilmamee hanga miliyoona digdamii-afurii qabdi, kunis ballina lafaa fi baay'ina ummataan biyyaa keessaa tokkofaa ishee tasisaa. Isheenis kan ofii keessa qabduu: kutaa Arsii, Baalee, Harargee, Iluu Abbaa Booraa, Kafaa, Shawaa, Sidaamoo fi Wallagga of keessaa qabdi, Booranaa fi Gujiin Sidaamoo jalatti walitti qabama turan. Magaalaan guddoon Oromiyaa durii Finfinnee yoo taatu, kan ammaa garuu Adaamaadha. Bara booda gaaffii mirgaa sabni Oromoo gaafateen booda gara Finfinneetti deebbite. Magaallan gugguddoon biraa Oromiyaa keessatti argaman Adaamaa, Amboo, Asallaa, Bishooftuu, Dambidoolloo, Fiichee, Gimbii, Gobbaa, magaalaa Jimmaa, Mattuu, Nagallee Booranaa, Naqamtee, Shaashamannee fi Walisoo dha.Barruu saayiinsawaa
Lafjoolee Sirna Biiftuu
(Tbd)Damee

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Poortaalii:Seenaa jireenyaa | Poortaalii:Ispoortii | Poortaalii:Saayinsii | Category:Xin-hawaa |
| **Seenaa jireenyaa** | **Ispoortii'** | **Saayinsii** | Xin-hawaa |
| Poortaalii:Aadaa Oromoo | Poortaalii:Oromiyaa | Poortaalii:Afrikaa |
| **Aadaa Oromoo** | **Oromiyaa** | **Afrikaa** |

Wiikipiidiyaa Afaanota Afrikaa kan Biraatin

Afrikaans ·
አማርኛ ·
Bamanankan ·
Chi-Chewa ·
chiShona ·
chiTumbuka ·
Eʋegbe ·
Fulfulde ·
Gĩkũyũ ·
Hausa ·
Ìgbo ·
isiXhosa ·
Kinyarwanda ·
Kirundi ·
Kiswahili ·
Kongo ·
Lingala ·
Luganda ·
Malagasy ·
Oromoo ·
Sängö ·
seSotho ·
Setswana ·
SiSwati ·
Soomaaliga ·
ትግርኛ ·
Tshivenda ·
Twi ·
Wolof ·
Yorùbá ·
Zulu
**Odeeffannoo Wiikipidiyaa Afaan Oromootin...** |
|  |
# Karaa Waraabessaa

Ruda Xurree Aannannoo
**Milky Way** ykn afaan Oromoon " **Xurree Aannannoo ykn Karaa Waraabessaa** " walitti qabama ykn biifama urjiilee fi qaamolee samii adda addaati. Ballinni Ruda Xurree Aannannoo gara kiloo meetrira 1,000,000,000,000,000,000 ykn waggaa ifa 100,000 ykn 30 kiloopaaskaalii ta'a jedhamee tilmaamamama. Fageenyi fiixee tokko irraa gara fiixee isa kaaniitti (daayameetiraan) safarame waggaa ifa 100,000 dha. Urjiilee biiliyoona 100 hanga 400 gidduutti akka of keessaa qabu tilmaamameera. Ruda kana keessatti sirna Biiftuu ykn aduu giddu galeessa godhate jira.

## Xinjecha

Hundumti keenya ifa cofgoggeewwan giccisa baayyeetiin halkan dukkana samii qaxxaamuran argineerra. Kana Giriikonni durii **Miilki-Weyii** jechuun moggaasan. Misiirii fi Chaayinoota duriif **malkaa garhawaa** yommuu ta’u, Araboonnii immoo **Darbuul tabbaanaa** jedhuun kunis **"Karaa Aananaawaa"** dha.Afaan oromoon ammoo "**Xurree Aannannoo Ykn malkaa garhawaa ykn Karaa Waraabessaa**" jedhama.Saaybeerotni immoo akka **maxhodhaa dunkaana** samii keessatti ilaalu turan Durii jalqabee qorattootni waa’ee uumama isaa hubachuuf yaalii godhaa turan. Baay’een isaanii, kan akka Anaksaagooras bara Girikii durii keessa ykn Al Biruunii bara giddugaleessaa Pershiyaa keessa, urjiilee baay’ee walitti dhiyaataniin kan umameedha jechuun tilmaamanii turan.

## Dabalataaf:

* Hawaa
* Urjilee
* Gurmuurjii
* Ruda
* Sirna Biiftuu
* Lafjoolee ykn pilaaneetoota
* Meerikurii(Qaamuu-daalacha)
* Bakkalcha(Venus)
* Lafa
* Arraasaa(Maarsii)
* Harrattuu(Juupitaar)
* lafqubeellaa(Saatarniii)
* Yuuraanis (Urjii Badheessaa)
* Neeptuuniin(Garba-samii)
* Bungulkattaa
* Qorsaa
* Qaanqorsaa
# Google

Leeri Peeji fi Serji Birin bara 2003
**Google** dhaabbata teknoloji idil addunyaa Ameerika kan oomishaa fi tajaajila intarneetiin walqabatu kanneen akka teknoloji beeksisa onlaayni, serch injiin, kilawud komputing, mosaaji fi hardiweer irra bu'uureffateedha. Amazoon, Appilii fi Maaykirosoft waliin, dhaabbata teknoloji *gurguddoo afur* keessa tokkotti ilaallama.

Fulbaana 1998 keessa Google kan hundeessan Leeri Peej fi Serjiy Birin Yuuniversiti Stanford Kaalifoorniyaatti barattoota Ph.D turan. Isaan lamaan walitti sheerii gara dhibbentaa 14 kan qabanii fi humna filu abbaa qabeenyaa *(stockholder voting power*) dhibbentaa 56 karaa *suupper vootingiin* kan too'ataniidha. Kaaliforniyaa keessatti gaafa Fulbaana 4, 1998 Google akka dhaabbata dhuunfaa Kaaliforniyaatti kan isaan hundeessan.