Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kubee

Laaptooppiin tokko fuula Wiikiipiidiyaa "Incyclopedia" irratti agarsiisa, jildii walitti tuulamaa fi fuula banaa *Encyclopædia Britannica* cinatti
**Kubeen ykn Galmee Beekumsaan** odeeffannoo waa’ee dameewwan beekumsaa hunda ykn damee beekumsaa tokkoo walitti qabuudha. Galmee jechootaa irraa wanti adda isa godhu tokkoon tokkoon barruu waa’ee jecha ykn gaalee tokko qofa osoo hin taane odeeffannoo gadi fageenya qabu kennuu isaati. Kanaafuu, barreeffamni bibliyoogiraafii barreeffama galmee jechootaa caalaa dheeraa fi bal’aa dha. Galmeen jechootaa beekamaan inni durii kitaaba Pliny 's *Naturalis Historia* ykn "Seenaa Uumamaa" (bara 69 Dh.K.D Roomaa keessatti barreeffame) dha. Yeroo ammaa kana, kuusaawwan beekumsaa hedduun interneetii irratti dubbifamuu danda’u (fakkeenyaaf, Wiikiipiidiyaa ).

## hidda jechaa

Jechi **kubee** jedhu jecha lamarra dhufee innis Ku= kusaa bee= beekumsaa irrayii dha.
# Dhabbasaa

**dhabbasaan Afaan ingingiliziin sloth )**garee Neotropical hoosistoota xenarthran kanneen tartiiba xiqqaa **Folivora** uumuudha, kanneen Uumamni kun hedduminaan muka gabbaa jiraata. Sanyiin uumama kanaa shantu jira. Sanyiileen kunniin garee lamatti kan qoodaman yoo ta’u, sanyii quba lamaa fi sanyii quba sadihii jedhamuun adda qoodamu. Dheerinni uumama kanaa seentimeetira 60 haga 76 dheerata. Ulfaatinni qaama isaatis kilograama 3 haga 17  ni ta’a. Sloth wantoota hedduun harkifataadha. Maqaa isaatis amaluma isaa harkifataa kanarraa argate. Uumamni kun humna qabu hunda fayyadamee saffisaan yoo deeme, Sa’aatii takka keessatti Meetira 150 deemuu danda’a. Saffisuma Kanaan jabaatee yoo deeme guyyaa tokko keessatti, Meetira 3600 ykn ammoo Kilomeetira 3.6 deemuu danda’a. Haala Kanaan uumamni kun Adaamaa ka’ee Finfinnee dhaquudhaaf guyyaa 27 isa barbaachisa.

Uumamni kun hedduminaan muka gabbaa jiraata. Sanyiin uumama kanaa shantu jira. Sanyiileen kunniin garee lamatti kan qoodaman yoo ta’u, sanyii quba lamaa fi sanyii quba sadihii jedhamuun adda qoodamu. Dheerinni uumama kanaa seentimeetira 60 haga 76 dheerata. Ulfaatinni qaama isaatis kilograama 3 haga 17  ni ta’a. Sloth wantoota hedduun harkifataadha. Maqaa isaatis amaluma isaa harkifataa kanarraa argate. Uumamni kun humna qabu hunda fayyadamee saffisaan yoo deeme, Sa’aatii takka keessatti Meetira 150 deemuu danda’a. Saffisuma Kanaan jabaatee yoo deeme guyyaa tokko keessatti, Meetira 3600 ykn ammoo Kilomeetira 3.6 deemuu danda’a. Haala Kanaan uumamni kun Adaamaa ka’ee Finfinnee dhaquudhaaf guyyaa 27 isa barbaachisa.

keessaa sloths muka mukaa amma jiranii fi sloths lafa irraa badan dabalatee . Sochii suuta jechuu isaaniitiin kan beekaman, sloths mukaa, jireenya isaanii harka caalu muka bosona roobaa tropical Ameerikaa Kibbaa fi Giddugaleessa Ameerikaa keessatti garagalanii fannifamanii dabarsu . Sloths akka anteaters wajjin walitti dhiyeenyaan kan walqabatu ta'ee fudhatama, walitti dhufanii tartiiba xenarthran Pilosa . Uumamni kun hedduminaan muka gabbaa jiraata. Sanyiin uumama kanaa shantu jira. Sanyiileen kunniin garee lamatti kan qoodaman yoo ta’u, sanyii quba lamaa fi sanyii quba sadihii jedhamuun adda qoodamu. Dheerinni uumama kanaa seentimeetira 60 haga 76 dheerata. Ulfaatinni qaama isaatis kilograama 3 haga 17  ni ta’a. Sloth wantoota hedduun harkifataadha. Maqaa isaatis amaluma isaa harkifataa kanarraa argate. Uumamni kun humna qabu hunda fayyadamee saffisaan yoo deeme, Sa’aatii takka keessatti Meetira 150 deemuu danda’a. Saffisuma Kanaan jabaatee yoo deeme guyyaa tokko keessatti, Meetira 3600 ykn ammoo Kilomeetira 3.6 deemuu danda’a. Haala Kanaan uumamni kun Adaamaa ka’ee Finfinnee dhaquudhaaf guyyaa 27 isa barbaachisa.
# Karibiyaan

**Karibiyaanin** naannoo Garba Karibiyaanii, odoloota isaa (kaan kan Garba Karibiyaaniin marfan, kaan ammoo kan Garba Karibiyaanii fi Garba Kaaba Atilaantiikiin marfaman) fi qarqara garbaa walitti qabatu. Naannoon kun kibba-baha Meeksikoo fi Ardii Ameerikaa Kaabaa, baha Ameerikaa Giddu Galeessaa fi kaaba Ameerikaa Kibbaatti argama.

## Wabii
# Panaamaa

| Riippabiliika Panaamaa |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Ballina** | km² |
| **Baayyina ummataa** | () |
| **Tuuta'insa ummataa** | /km² |
| **Faaruu** |  |
| **Koodii lakkoofsa bilbilaa** | + |

**Panaamaan** biyya Ameerikaa Giddu Galeessaa keessa jirtu.
# Qurxummii dhoqonnaa'a

| ?**Qurxummii dhooqnaawwaa(Jelly Fish)** |
| --- |
|   |
| **odeeffannoo saayinsaawaa** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| mootummaa: | Bineeldoota  |
| Murna: | Qurxuumeelellaa  |
| Cita murnaa: | Medusozoa  |

 |

**Qurxummii dhoqonnaa'a** bineensa galaanaa qolaalqabeeyyii kan murna qurxumelellaa keessatti ramadame yoo ta’u, bocni isaa diskiin iftoomina kan qabu yoo ta’u, uwwisa dhoqonnaa'a kan qabuu fi qaama dheeraa fi haphii kan qabu yoo ta’u“tentacles” jedhama; Inni salphaa fi walxaxaa miti, sababiin isaas mataa, sirna bullaa'insa nyaataa uumamaa, ykn qaamolee

sinteetikii bineensota lafee hin qabne hordofan, akkasumas garaacha,

garaacha nyaata fudhatu waan ta'eef. Bishaan qaama isaa keessaa dhibbeentaa ol’aanaa kan ta’u yoo ta’u, ulfaatina isaa keessaa gara %95 kan ta’u yoo ta’u, qaamolee tokko tokko kan qabu yoo ta’u, afaan isaas gidduutti kan banamu yoo ta’u, tentacles ykn tentacles miiraa hedduu qaba. Qaama isaa walitti hidhuudhaan, achiis bilisaan babal’isuun, fi tentacles isaa bishaan keessa kan socho’u yoo ta’u, sochiin kaarentii bishaanii fageenya dheeraa akka socho’u isa gargaara.
# Hollannaa lafaa

bakka earthquakiin yeroo bayye itti gudatu
Hoollannaan lafaa sababoota adda addaa humnoota keessa lafaatiin uumamu kan akka voolkaanootiinfi walgadhiisuu dhagaa keessaa lafaatiin qaamni lafaa yoo kirkiruudha. Baqqanni irra lafaa kan uumamee kattaalee adda addaa irraayi. Kattaaleen kunniinis akka pilaastikaa amala wal-keessaa yaa’uu yookiin walharkisuu qabu. Garuu yeroo humni guddaan hanga walharkisuu kanaa ol-ta’ee kattichi cabuuf dirqama.Yeroo kattaan cabuu yookiin baqaqu immoo kirkirri lafaa ni uumama. Adeemsa kanaan kattaan yeroo cabu anniisan cimaan gad-dhiifama. Humni gad-dhiifamuu immoo kattaalee bakkaa buta. Kattaan bakkaa butame immoo yeroo bakkatti deebi’uuf yaalii nigodha. Hollannaan (kirkirri lafaa) kallattii hundaan bakka maddu irraa nifaca’a. Bakki hollannaan lafaa irraa maddu fookaasii jedhama. Fageenyi gabaabaan gara irra lafaa qixa fookasiin argamu ippiseentarii jedhama. Hollannaan lafaa kallatiin fuula lafaakan jijjiiruu miti
# Boliiviyaa

| Boliiviyaa (Oromoo) Bolivia (Ispaaniffa) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Afaan Hojii** | Afaan Ispeen |
| **Ballina** | 1 098 581 km² |
| **Baayyina ummataa** | 10 027 254 (2012) |
| **Tuuta'insa ummataa** | 9,13/km² |
| **Faaruu** | Faaruu Boliiviyaa |
| **Koodii lakkoofsa bilbilaa** | +591 |

Uyuni
**Boliiviyaa** biyya Ameerikaa Kibbaa keessa jirtu.
# Albeeniyaa

| Shqipëria Albeeniyaa |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Ballina** | 28 748 km² |
| **Baayyina ummataa** | 2 886 026 (2016) |
| **Tuuta'insa ummataa** | 100,39/km² |
| **Faaruu** | Hymni i Flamurit |
| **Koodii lakkoofsa bilbilaa** | +355 |

**Albeeniyaa** biyya Yuurooppi keessa jirtu.

|  |
| --- |
| **Yuurooppi** |
| Aayerlaandi | Aayislaandi | Albeeniyaa | Andooraa | Armeeniyaa | Beelaarus | Beeljiyeem | Boosniyaa fi Herzegoviinaa | Bulgeeriyaa | Cheekiyaa | Deenmaark | Fiinlaandi | Firaansi | Giriik | Hangaarii | Islovaakiyaa | Isloveeniyaa | Ispeen | Istooniyaa | Iswiidin | Jarmanii | Ji'oorjiyaa | Kirooshiyaa | Kosoovoo | Laativiyaa | Laaksembargi | Liikteenistaayin | Lituheeniyaa | Maqedooniyaa | Moldoovaa | Monaakoo | Mooltaa | Moonteneegroo | Neezerlaandi | Noorwey | Oostiriyaa | Poolaandi | Poorchugaal | Raashiyaa | Romaaniyaa | Saan Maariinoo | Saayippires | Sarbiyaa | Siwiizerlaandi | Tarkii | Vaatikaan | Xaaliyaanii | Yunaayitid Kingidem | Yuukireen |
# Doonaaldi Tiraampi

Doonaaldi John Tiraampi (Waxabajjii 14, 1946 dhalatan) nama siyaasaa, nama miidiyaa fi daldalaa Ameerikaa yoo ta'an, bara 2017 hanga 2021tti pirezidaantii Ameerikaa 45ffaa ta'uun tajaajilaniiru.

Tiraamp Doonaaldi (2017)
## Jireenya Dhuunfaa

### Jireenya Jalqabaa

1964tti Doonaald Joon Tiraamp Waxabajjii 14, 1946, Hospitaala Jaamaayikaa magaalaa Niiw Yoorkitti kutaa Kuwiins keessatti argamutti dhalate,[3][4] mucaa afraffaan Fred Trump, dhalataa Bronx keessatti misooma qabeenyaa kan warri isaa godaantota Jarmanii turan, fi Meerii Anne MacLeod Trump, godaantota Iskootilaandi irraa taate. Tiraamp obbolaa isaanii angafaa Maryanne, Fred Jr., fi Elizabeth, fi obboleessa isaanii quxisuu Robert waliin naannoo Jamaica Estates Queens keessatti guddatan, akkasumas mana barumsaa dhuunfaa Kew-Forest School daa'immanii irraa kaasee hanga kutaa torbaffaatti baratan.[5][6][7] Umurii isaa waggaa 13tti mana barumsaa bultii dhuunfaa kan ta'e Akkaadaamii Waraanaa Niiw Yoorkitti galmaa'e,[8] bara 1964tti ammoo Yunivarsiitii Foordiam keessatti galmaa'e. Waggaa lama booda gara Mana Barumsaa Wharton Yunivarsiitii Pensilvaaniyaatti jijjiiramee, Caamsaa 1968tti digrii B.S. dinagdee keessatti.[9][10] Bara 2015tti abukaatoon Tiraamp Maayikeel Koohen kolleejjiiwwan Tiraamp, mana barumsaa sadarkaa lammaffaa fi Boordii Kolleejjii galmee barnootaa Tiraamp yoo gadhiisan tarkaanfii seeraa akka fudhatu doorsisee ture.[11]

Tiraamp yeroo kolleejjii keessa turan bara Waraana Veetnaam keessatti wixinee barattootaa afur argatan.[12] Bara 1966tti qorannoo fayyaa irratti hundaa’uun tajaajila waraanaaf ga’umsa qabu jedhamee kan fudhatame yoo ta’u, ji’a July 1968tti boordii wixinee naannoo sanaa tajaajiluuf ulaagaa guutuu qaba jedhee ramade.[13] Waxabajjii 1968tti, 1-Y, a conditional medical deferment,[14] jedhamuun ramadame,[14] bara 1972tti ammoo sababa lafee spurs ta'een 4-F irra deebi'amee ramadame, kunis dhaabbataadhaan tajaajila irraa isa dhorke.[15]

### Maatii

Bara 1977tti Tiraamp moodeela Cheek Ivana Zelníčková fuudhe.[16] Ijoollee sadii godhatan: Donald Jr. (1977 dhalate), Ivanka (1981 dhalate) fi Eric (1984 dhalate). Ivaanaa bara 1988tti lammii Ameerikaa uumamaa taate.[17] Hiriyoonni gaa'elaa kun bara 1992tti wal hiikan, kunis hariiroo Tiraamp taphattuu Marla Maples waliin qaban hordofeeti.[18] Traamp fi Maples bara 1993 wal fuudhanii bara 1999 wal hiikan.Intala tokko Tiffany (1993 dhalattee) kan Kaalifoorniyaa keessatti Marlaan guddifte qabu.[19] Bara 2005tti Tiraamp moodeela lammii Islooveeniyaa Meelaaniyaa Knauss fuudhe.[20] Ilma tokko qabu, Baaroon (bara 2006 dhalate).[21] Melaniyaan bara 2006tti lammummaa U.S. argatte.[22]
# Afaan Sarbiyaa

| Afaan Sarbiyaa (*српски srpski*) |
| --- |
| Kan dubbatamu: | Kirooshiyaa, Moonteneegroo, Sarbiyaa |
| Naannoo: | Yuurooppi |
| Dubbattoota: | 8 700 000 |
| Sadarkaa: |  |
| Qooddama: |  |
| Haala Ofiseelummaa |
| Afaan ofiseelaa: | Sarbiyaa |
| Kan too'atu: |  |
| Koodii |
| ISO 639-1 | sr |
| ISO 639-2 | srp |
|  Bakka itti dubbatamu |
| Kanas ilaali: – Afaan |
# Maqedooniyaa Kaabaa

| Riippabiliika kaaba Maqedooniyaa (Oromoo) |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Ballina** | km² |
| **Baayyina ummataa** | () |
| **Tuuta'insa ummataa** | /km² |
| **Faaruu** |  |
| **Koodii lakkoofsa bilbilaa** | +389 |

**Maqedooniyaa** biyya Yuurooppi keessa jirtu.

|  |
| --- |
| **Yuurooppi** |
| Aayerlaandi | Aayislaandi | Albeeniyaa | Andooraa | Armeeniyaa | Beelaarus | Beeljiyeem | Boosniyaa fi Herzegoviinaa | Bulgeeriyaa | Cheekiyaa | Deenmaark | Fiinlaandi | Firaansi | Giriik | Hangaarii | Islovaakiyaa | Isloveeniyaa | Ispeen | Istooniyaa | Iswiidin | Jarmanii | Ji'oorjiyaa | Kirooshiyaa | Kosoovoo | Laativiyaa | Laaksembargi | Liikteenistaayin | Lituheeniyaa | Maqedooniyaa | Moldoovaa | Monaakoo | Mooltaa | Moonteneegroo | Neezerlaandi | Noorwey | Oostiriyaa | Poolaandi | Poorchugaal | Raashiyaa | Romaaniyaa | Saan Maariinoo | Saayippires | Sarbiyaa | Siwiizerlaandi | Tarkii | Vaatikaan | Xaaliyaanii | Yunaayitid Kingidem | Yuukireen |