Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fuula Dura

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | Anaadhufu gara Wikipiidiyaa
Galmee Beekumsaa bilisaa kan namuu gulaaluu danda'u.
Barruu 1,979 Afaan Oromoon |  |

|  |
| --- |
| Tarree Fuula Hundaa · Jijjiirama Dhihoo · Gargaarsa · Barreessuu 29 Waaxabajjii 2026 |

Mata Duree Har'aa

|  |
| --- |
| **RammaddiwwanMirkanbeekii**
|**Herrega**
|Xiinnaannoo • Fiiziksii
•  Xinsootra(Keemistirii)
Xinjiree
|Xiinannoo
**Mahaandisummaa** • **InformaatiiksiSaayinsii Hawaasaa**
 | Siyaasa
|Category:Seera
 Heera
 Amantii
 | Og-Fakkii
| Og-sagalee
|Ximmadda
|Xinwaadurii
|Dinagdee **Afaan**
||Xinqooqa
|Xinsammuu
**Seenaa**
| **Lafxii**
|**FalaasamaOromo**
Aartii Oromoo • Afaan Oromoo‎ • Ispoortii Oromoo • Nyaata aadaa Oromoo‎ • ‎Ogbarruu Oromoo • Fereersa Oromoo

**Falka**
Matangoo(internet) • Hoji Mahandisaa • Geejjiba • Oomisha • Qonna

**Oromiyaa**
Aanolee Oromiyaa‎ • Godinaalee Oromiyaa • Magaalota Oromiyaa |

**Oromiyaan** kutaalee Itoophiyaa kurnan keessaa tokkodha. Ballina lafa bahaa hanga kibba-dhihaa biyya keessatti 353,632 km² ta'e qabaatee, baayyina uummataa bara 2002 tilmamee hanga miliyoona digdamii-afurii qabdi, kunis ballina lafaa fi baay'ina ummataan biyyaa keessaa tokkofaa ishee tasisaa. Isheenis kan ofii keessa qabduu: kutaa Arsii, Baalee, Harargee, Iluu Abbaa Booraa, Kafaa, Shawaa, Sidaamoo fi Wallagga of keessaa qabdi, Booranaa fi Gujiin Sidaamoo jalatti walitti qabama turan. Magaalaan guddoon Oromiyaa durii Finfinnee yoo taatu, kan ammaa garuu Adaamaadha. Bara booda gaaffii mirgaa sabni Oromoo gaafateen booda gara Finfinneetti deebbite. Magaallan gugguddoon biraa Oromiyaa keessatti argaman Adaamaa, Amboo, Asallaa, Bishooftuu, Dambidoolloo, Fiichee, Gimbii, Gobbaa, magaalaa Jimmaa, Mattuu, Nagallee Booranaa, Naqamtee, Shaashamannee fi Walisoo dha.Barruu saayiinsawaa
Lafjoolee Sirna Biiftuu
(Tbd)Damee

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Poortaalii:Seenaa jireenyaa | Poortaalii:Ispoortii | Poortaalii:Saayinsii | Category:Xin-hawaa |
| **Seenaa jireenyaa** | **Ispoortii'** | **Saayinsii** | Xin-hawaa |
| Poortaalii:Aadaa Oromoo | Poortaalii:Oromiyaa | Poortaalii:Afrikaa |
| **Aadaa Oromoo** | **Oromiyaa** | **Afrikaa** |

Wiikipiidiyaa Afaanota Afrikaa kan Biraatin

Afrikaans ·
አማርኛ ·
Bamanankan ·
Chi-Chewa ·
chiShona ·
chiTumbuka ·
Eʋegbe ·
Fulfulde ·
Gĩkũyũ ·
Hausa ·
Ìgbo ·
isiXhosa ·
Kinyarwanda ·
Kirundi ·
Kiswahili ·
Kongo ·
Lingala ·
Luganda ·
Malagasy ·
Oromoo ·
Sängö ·
seSotho ·
Setswana ·
SiSwati ·
Soomaaliga ·
ትግርኛ ·
Tshivenda ·
Twi ·
Wolof ·
Yorùbá ·
Zulu
**Odeeffannoo Wiikipidiyaa Afaan Oromootin...** |
|  |
# Moosii

Biqiltoonni **moosii (saaphuyyee)** biriyoofaayitoota ta’anii baalaafi jirma salphaa ta’e qabu. Garuu sirna tishuu vaaskularii hin qaban. Kanaafuu, jirma, baalaafi hidda dhugaa ta’e hin qaban. Kilooroofilii waan qabaniif footoosinteesisii ni gaggeessu. Caasaa hidda fakkaatu kan bishaan biyyee keessaa xuuxuu **raayizooyidii(hidda maarqoo)** jedhamu qabu. Iddoo jiidhinni jiru, gaaddisa jala, kattaa irra, jirma mukaa gurguddaa irraafi ala baaxii manaa irratti biqilannii jiraatu.