Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ruwaandaa

| Riippabiliika Ruwaandaa |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Ballina** | 26,338 km² |
| **Baayyina ummataa** | 12 012 598 (2013) |
| **Tuuta'insa ummataa** | 419,8/km² |
| **Faaruu** | Rwanda Nziza |
| **Koodii lakkoofsa bilbilaa** | +250 |

**Ruwaandaa** biyya Afrikaa keessa jirtu.

|  |
| --- |
| **Dachee Aafrikaa** |
| Aafrikaa Giddu Galeessaa | Aafrikaa Kibbaa | Aljeeriyaa | Angoolaa | Beeniin | Bootiswaanaa | Burkinaa Faasoo | Buruundii | Chaad | Eeritiraa | Gaabon | Gaambiyaa | Gaanaa | Giinii | Giinii-Bisaa’uu | Ijiipti | Iqu’aatoriyaal Giinii | Itoopiyaa | Jibuutii | Kaameruun | Keeniyaa | Keeppi Verdee | Komoroos | Kootdivo’aar | Laayibeeriyaa | Leesoottoo | Liibiyaa | Maalaawwii | Maalii | Madagaskaar | Mooriishes | Mooritaaniyaa | Moozaambiik | Morookoo | Naayijeeriyaa | Namiibiyaa | Niijer | Riippabiliika Dimookiraatawaa Koongoo | Riippabiliika Koongoo | Ruwaandaa | Sa’o Toomee fi Piriinsippee | Sahaaraa Dhihaa | Senegaal | Seraa Liyoon | Siishelsi | Siwaziilaandi | Somaaliyaa | Sudaan | Sudaan Kibbaa | Tanzaaniyaa | Toogoo | Tuniisiyaa | Yugaandaa | Zaambiyaa | Zimbaabuwee |
# Kaarli Firidiriish Gaawus

**Kaarli Firidiriish Gaawus** (Jarmaniffa: Gauß, yoo dubbifama [ɡaʊs]) (30 Ebla 1777 – 23 Gurrandhala 1855) abbaa herregaa lammii Jarmanii kan damee saayinsii baayyedhaaf gummacha guddaa godhedha, kunis tiyoorii lakkoofsaa, aljebraa, istaatistiksii, qaaccessuu, difiresnhiyaal ji'oomeetirii, ji'oodeesii, ji'oofiiziksi, elektirostaatiksi, astironoomii, tiyoorii maatiriksii, fi optiiksii dabalata.

Yeroo tokko tokko Princeps mathematicorum (Laatinii yoo ta'u hiikansaas "mootii herregaa" ykn "abbaa herregaa adda duree") ykn "abbaa herregaa guddaa erga bara durimiitii dhufe" jedhamee kan waammamu Gaawus, damee herregaa fi saayinsii baayyee keessatti shoora olaanaa qaba, seenaa keessatti abbaa herregaa isa guddaadha.

## Wabii
# Waancaa Afrikaa 2021

**Waancaa Afrikaa bara 2021** ( **AFCON 2021** ykn **CAN 2021** jedhamuunis ni waama), sababa ispoonsaraatiin **waancaa AfrikaaTotalEnergies** 2021 jedhamuun beekamu, waancaa Afrikaa, kubbaa miilaa idil-addunyaa waggaa lamatti al tokko gaggeeffamu marsaa 33ffaa ture shaampiyoonaa Afrikaa Konfedereeshinii Kubbaa Miilaa Afrikaa (CAF)n qopheesse. Dorgommiin kun kan keessummeessite Kaameeruun, yoo ta'u Guraandhala 9 hanga Fulbaana 6 bara 2022tti gaggeeffame.

Dorgommiin kun jalqaba ji'a Juunii fi Juulii bara 2021 akka taphatamuuf ture. Haa ta'u malee, CAF Guraandhala 15 bara 2020 haala qilleensaa yeroo sanaa mijataa hin taane irraa kan ka'e dorgommiin kun Guraandhala 9 hanga Fulbaana 6 bara 2021 gidduutti akka taphatamuuf beellama irra deebi'amee akka ture beeksiseera Gaafa 30 June 2020, CAF bu'aa weerara COVID-19 guutuu ardii kanaa hordofuun guyyoota dorgommii kanaa yeroo lammataaf gara Guraandhala 2022tti kan jijjiire yoo ta'u, maqaa waancaa Afrikaa 2021 kaayyoo ispoonsara ta'eef qabateera.

Aljeeriyaan shaampiyoonaa ittisaa turte, garuu garee isaanii isa gadii xumuruun marsaa jalqabaa irratti hafte. Senegaal yeroo dabalataa booda 0-0n qixa baatee booda tapha xumuraa irratti Masrii 4-2n injifachuun waancaa AFCON jalqabaa injifatte .
# Zaambiyaa

| Zaambiyaa |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Ballina** | km² |
| **Baayyina ummataa** | () |
| **Tuuta'insa ummataa** | /km² |
| **Faaruu** |  |
| **Koodii lakkoofsa bilbilaa** | + |

**Zaambiyaa** biyya Afrikaa keessa jirtu.

|  |
| --- |
| **Dachee Aafrikaa** |
| Aafrikaa Giddu Galeessaa | Aafrikaa Kibbaa | Aljeeriyaa | Angoolaa | Beeniin | Bootiswaanaa | Burkinaa Faasoo | Buruundii | Chaad | Eeritiraa | Gaabon | Gaambiyaa | Gaanaa | Giinii | Giinii-Bisaa’uu | Ijiipti | Iqu’aatoriyaal Giinii | Itoopiyaa | Jibuutii | Kaameruun | Keeniyaa | Keeppi Verdee | Komoroos | Kootdivo’aar | Laayibeeriyaa | Leesoottoo | Liibiyaa | Maalaawwii | Maalii | Madagaskaar | Mooriishes | Mooritaaniyaa | Moozaambiik | Morookoo | Naayijeeriyaa | Namiibiyaa | Niijer | Riippabiliika Dimookiraatawaa Koongoo | Riippabiliika Koongoo | Ruwaandaa | Sa’o Toomee fi Piriinsippee | Sahaaraa Dhihaa | Senegaal | Seraa Liyoon | Siishelsi | Siwaziilaandi | Somaaliyaa | Sudaan | Sudaan Kibbaa | Tanzaaniyaa | Toogoo | Tuniisiyaa | Yugaandaa | Zaambiyaa | Zimbaabuwee |
# Heemeespheera lafaa

Qoodinsa lafaa sarwalaa fi meridiyaanii guddichaa(sargadee guddicha)
 Kaartaa tilmaamaan cinxurbee Bahaa fi Dhihaa agarsiisu
Ji’ograafii fi kaartoogiraafii keessatti, Ji'ograafii ykn kaartoogiraafii keessatti jechi **hemisfeera** jedhu kutaa lamaa lafaa kamiyyuu kan cinxurbee keessa jiru agarsiisa (Giriik ἡμισφαίριον hēmisphairion irraa, "walakkaa lafaa"). Afaan oromoon yoo **Cinlafa ykn Cinxurbee ykn golba lafaa,** akkaataa adda addaatiin walakkaa kaabaa fi kibbaatti ikuwaatoriin ykn walakkaa dhihaa fi bahaatti sarara yaadame kan utubaawwan keessa darbuun qoodamu. cinxurbeewwan teessuma lafaatiin, aadaadhaan, amantiidhaan ykn teessuma lafaa beekamoo ta’an irratti hundaa’uun qoodamuu danda’u. Qoodinsa kana hubachuun raabsa teessuma lafaa, garaagarummaa aadaa fi olka’iinsa amala teessuma lafaa adda addaa qorachuuf barbaachisaa dha.

## Cinxurbeewwan Teessuma Lafaa

Cinxurbeewwan teessuma lafaa adda durummaan sarara dalgee (kaaba-kibba) fi sarara gadee (baha-dhiha) tiin qoodamu:

**Kaaba-Kibbaaa.Cinxurbee Kaabaa : .** Walakkaa gara kaaba sarwala argamu. Hemisfeerri kun tilmaamaan %68 lafa lafaa kan of keessaa qabu yoo ta'u, ummata addunyaa keessaa gara %90 kan qabudha. Ameerikaa Kaabaa, Awurooppaa, Eeshiyaa fi irra caalaan Afrikaa of keessatti qabata.

**b.Cinxurbee Kibbaa : .** Walakkaa kibba sarwala argamu. Lafa lafaa keessaa %32 qofa kan of keessaa qabu yoo ta'u, ummata addunyaa keessaa gara %10 kan jiraatudha. Ameerikaa Kibbaa, Awustiraaliyaa, Antaarktikaa fi kutaalee kibba Afrikaa of keessatti qabata.

**Baha-Lixaaa.Cinxurbee Bahaa : .** Walakkaan gara bahaatti meridiyaanii jalqabaa fi dhiha meridiyaanii 180ffaa irraa argamu . Hemisfeerri kun irra caalaan Afrikaa, Awurooppaa, Eeshiyaa fi Awustiraaliyaa, akkasumas Galaana Hindii fi Dhiha Paasifikii of keessatti qabata.

**b.Cinxurbee Dhihaa : .** Walakkaa kan gara dhihaatti meridiyaanii jalqabaa fi baha meridiyaanii 180ffaa irraa argamu. Hemisfeerri kun Ameerikaa Kaabaa fi Kibbaa, baha Galaana Paasifikii, Galaana Kaaribiyaanii fi irra caalaan Galaana Atlaantiik of keessatti qabata.
.
# Al Hilaal SFC

| Al Hilal kutaalee hojii socho'an |
| --- |
| </img> **Kubbaa miillaa** </br> **(kan dhiiraa) .** | </img> **Kubbaa miillaa** </br> **(kan dubartootaa) .** |

**Kilabii Kubbaa Miilaa Sa'uudii Al Hilaal** ( Template:Lang-ar : نادي الهلال السعودي

), salphaatti **Al Hilal** jedhamuun kan beekamu kilabii ispoortii hedduu ogummaa qabu yoo ta'u, teessoo isaa Riyaad, Sa'udii Arabiyaa keessa jira. Gareen kubbaa miilaa isaanii Liigii Ogeessota Sa'udii irratti dorgoma . Afaan Arabaatiin Al Hilal jechuun *ji'a* Ji'aa jechuudha . Kilabii Eeshiyaa keessatti faayame yoo ta'u, waancaa ofiisaa 66 injifateera. Al Hilal akkasumas waancaa ardiilee baay'ee Eeshiyaa keessatti galmeessuun rikoordii qaba, akkasumas waancaa Liigii Piroofeeshinaalaa 18 galmeessisuun rikoordii qaba.

Waxabajjii 16 bara 1957 kan hundeeffame Al Hilaal erga bara 1976 hundeeffamee kaasee bara dorgommii hunda irratti hirmaatan sadii keessaa tokko.

Walumaagalatti Al Hilaal dorgommii dachaa irratti waancaa ofiisaa 68 injifateera,

Dorgommii biyya keessaatiin waancaa Liigii Piroofeeshinaalaa 19, waancaa Gonfoo Prinsi 13, waancaa Federeeshinii Sa’uudii torba, waancaa mootii kudhan, waancaa Suuper sadii rikoordii, akkasumas waancaa Hundeessaa Sa’uudii .

Ardii irratti, Al Hilal waancaa Konfedereeshinii Kubbaa Miilaa Eeshiyaa saddeet injifateera — Shaampiyoonsi Liigii AFC bara 1991, 2000, 2019 fi 2021, waancaa mo'attoota waancaa Eeshiyaa bara 1997 fi 2002, fi waancaa Suuper Eeshiyaa bara 1997, 2000 . Adoolessa bara 2009tti Al Hilal IFFHS tiin Kilabii Eeshiyaa cimaa Jaarraa 20ffaa jedhamuun badhaafame.

Akka idil-addunyaatti Al Hilal waancaa kilaboota addunyaa FIFA irratti taphoota dachaa taphateera, Waancaa Kilaboota Addunyaa bara 2022 irratti lammaffaa ba'aniiru .