Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sibiila alkaalii

**Sibiilonni alkaali** elementoota keemikaalaa gabatee peereedikii keessatti garee IA ykn 1ffaa jalatti argamu fi gulantaan annisaa(sheeliin) isaanii gara alaa jiran elektiroonii tokko tokko qofa abaachuun raabsii elektiroonii isaanii gaasotaluujii ns1 ta'e dha. Isaaniis: liitiyeem (Li), soodiyemii (Na), pootaasiyeemii (K), raabiidiyeemii (Rb), seeziyeemii (Cs), fi firaansiyeemii (Fr) of keessaa qabu.
# X-rays

X-ray foto harkaa nitti issa Rontgen kasse
**X-rays** yokan **Rontgen rays** kan jedhamu kuni gossa Electromagnetic radiation yoo ta'u, Wavelengthiin issa 10-0.01 Nanometers fi Frequency issa immo 30 hanga 30,000 PHz ta'a. X-rayiin kan fayyadamanif Radiography fi Crystallographyiif. X-rayiin gossa Ionizing Radiation jedhamani jallatti qodama, kanafu bayye sodachisaa dha. Afaan Bayyettin X-rayiin *Rontgen radiation* jedhama kunis namicha radiation qo'atte Wilhelm Rontgen jedhamu irra ka'unni.
# Chaad

| *République du Tchad* جمهورية تشاد *Ǧumhūriyyat Tšād* Riippabiliika Chaad |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Afaan Hojii** | Arabiffaa fi Firaansiffa]] |
| **Ballina** | 1 284 000 km² |
| **Baayyina ummataa** | 17 000 000 (2020) |
| **Tuuta'insa ummataa** | 10,6/km² |
| **Faaruu** | La Tchadienne |
| **Koodii lakkoofsa bilbilaa** | +235 |

**Chaad** biyya Afrikaa keessa jirtu.

|  |
| --- |
| **Dachee Aafrikaa** |
| Aafrikaa Giddu Galeessaa | Aafrikaa Kibbaa | Aljeeriyaa | Angoolaa | Beeniin | Bootiswaanaa | Burkinaa Faasoo | Buruundii | Chaad | Eeritiraa | Gaabon | Gaambiyaa | Gaanaa | Giinii | Giinii-Bisaa’uu | Ijiipti | Iqu’aatoriyaal Giinii | Itoopiyaa | Jibuutii | Kaameruun | Keeniyaa | Keeppi Verdee | Komoroos | Kootdivo’aar | Laayibeeriyaa | Leesoottoo | Liibiyaa | Maalaawwii | Maalii | Madagaskaar | Mooriishes | Mooritaaniyaa | Moozaambiik | Morookoo | Naayijeeriyaa | Namiibiyaa | Niijer | Riippabiliika Dimookiraatawaa Koongoo | Riippabiliika Koongoo | Ruwaandaa | Sa’o Toomee fi Piriinsippee | Sahaaraa Dhihaa | Senegaal | Seraa Liyoon | Siishelsi | Siwaziilaandi | Somaaliyaa | Sudaan | Sudaan Kibbaa | Tanzaaniyaa | Toogoo | Tuniisiyaa | Yugaandaa | Zaambiyaa | Zimbaabuwee |
# Sararran Dagalee

Ji’ograafii keessatti, **Sararran Dagalee** sararran yaadaa giloobii fi kaartaairratti dhihaa gara bahaatti yookiin bahaa gara dhihaattisararamanii argamaniidha. Sararran dagalee fuula lafaairratti hin argaman. Sararran dagalee fageenya Mudhiilafaa irraa gara bantii Kaabaa fi bantii Kibbaatti argamuittiin safaruuf fayyadda. Sararran Dagalee keessaa beekamoon sarara Mudhii lafaa (0°), sarara Kaansarii 23½° ka fi Sarara Kaappirikoornii 23½° ki fa’a. Sararri Mudhii lafaa qaamalafaa hemisfeera Kaabaa fi Kibbaatti bakka lama walqixa ta’etti qooda. Sararri Mudhii lafaa fageenya garabantii kaabaa fi bantii Kibbaatti argamu safaruuf akkaka’umsaatti tajaajila. Fageenyi Mudhii lafaa irraa hangaBantii kaabaattis ta’ee hanga Bantii Kibbaatti jiru 90°ta’a. Sararran Dagalee akkuma Mudhii lafaa irraa garaaKaabaa fi Kibbaatti deemamuun dheerinni isaaniisgaggabaabbataa deema. Sararran Dagalee sararran waltarree ennaa ta’an, hundi isaaniituu wal hin tuqan,
# Daakiyyee

| ?**Ducks** |
| --- |
|  The brown bird on the left is the female; the brightly colored one on the right is the male, called a drake. This is the most common duck in the world, the mallard (*Anas platyrhynchos*) |
| **odeeffannoo saayinsaawaa** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| mootummaa: | Animalia  |
| Murna: | Chordata  |
| Gita: | Aves  |
| Tartiiba: | Anseriformes  |
| Warra: | Anatidae  |

 |

 Bakka isheen deemtu isaan deemu: bu'aa maxxansaa
 Duck Australian freckled duck, dhiira.
**Daakkiyyeen simbirroota maatii Anatidae keessa jiranidha . Daakkiyyeen shaaloo fi haadhmaara, maatii tokko keessa jiran wajjin walitti dhufeenya guddaa qabu.**

Duck garee monophyletic miti. Isaanis ' form taxon ' dha. Sangaa fi hantuutni maatii tokko keessa kan jiran ta’us hantuuta hin jedhaman. Garaagarummaan inni guddaan hantuutni morma gabaabaa qabaachuu isaaniiti, akkasumas xiqqaa ta’uu isaaniiti.

Simbirroonni dambalii fi bishaan keessa cuuphaman kanneen biroo kan akka grebes fi loons, hantuuta miti. Daa'imni hantuutni *hantuuta* jedhama, hantuutni dhiiraa ammoo *drake* jedhama . Hantuutni baay’een isaanii simbirroota bishaan keessa jiraatanidha. Bishaan soogidda fi bishaan qulqulluu keessatti argamuu danda'u .

Maatiin xiqqaan Anatinae ("dabbling Daakkiyyeen") bishaan gubbaa ykn lafa irratti, ykn hamma danda'anitti gadi fageenyaan osoo guutummaatti hin liqimfamin ol-dhumuudhaan sooratu.