Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Aristootil

**Aristootil (Giriik: *Ἀριστοτέλης*, Aristotélēs; A.L.A 384 – 322 DhKD) saayintistii fi filoosofera Giriik yoo ta'u magaalaa Maqedooniyaa Isteejiraa, Chaldiis, qarqara kaabaa Giriik durii keessatti dhalate. Abbaansaa, Nikoomachus, yeroo Aristootil daa'ima ture du'e, kana booda Pirooksenus kan Eetarines guddistuusaa ta'e guddise. Umurii kudha-saddeetitti, Aristootil Akkaadaamii Pileetoo kan Ateensi keessa jiru gale, achi keessas amma umuriinsaa soddomii-torba ta'utti ture (347 DhKD). Barreeffamni Aristootil mataduree gara garaarratti barreeffame – fiiziksii, baayoloojii, zuwooloojii, meetaafiiziksii, yaayaa, safuu, aartii fi bareeda, walaloo, tiyaatira, wallee, xiinluga, siyaasaa fi mootummaa – kunis falaasama dhihaa kan guutuu ta'e kan jalqabaati. Pileeton erga du'ee yeroo gabaabaa booda, Aristootil Ateensi gadilakkise, gaaffii Filiippi kan Maqedooniyaatin, Aleeksaander Guddicha bara 343 DhKD kaasee barsiise. Akka Insaayikiloppidiya Biritaanikaan jedhutti "Aristootil saayintistii dhugaa kan jalqabaati... kanaafis saayintistiin kamirraayyuu oolmaa qaba"**
# Afaan Somaalee

**Afaan Somaal** afaan maatii afaanota Afro-Eshitic keessaa tokko kan ta'ee fi Kushitic jedhamuun beekamudha. Biyyoota Gaanfa Afrikaa, Itoophiyaa, Jibuutii, Somaaliyaa fi Keeniyaa keessatti dubbattoota miliyoonaan lakkaa'aman qaba.
# Afrikaa Kibbaa

| *Republiek van Suid-Afrika* *Republic of South Africa* Rippabiliika Afrikaa Kibbaa |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| **Ballina** | 1 219 912 km² |
| **Baayyina ummataa** | 54 956 900 (2015) |
| **Tuuta'insa ummataa** | 42,4/km² |
| **Faaruu** | Faaruu Aafrikaa Kibbaa |
| **Koodii lakkoofsa bilbilaa** | +27 |

**Afrikaa Kibbaa** biyya Afrikaa keessa jirtu.

|  |
| --- |
| **Dachee Aafrikaa** |
| Aafrikaa Giddu Galeessaa | Aafrikaa Kibbaa | Aljeeriyaa | Angoolaa | Beeniin | Bootiswaanaa | Burkinaa Faasoo | Buruundii | Chaad | Eeritiraa | Gaabon | Gaambiyaa | Gaanaa | Giinii | Giinii-Bisaa’uu | Ijiipti | Iqu’aatoriyaal Giinii | Itoopiyaa | Jibuutii | Kaameruun | Keeniyaa | Keeppi Verdee | Komoroos | Kootdivo’aar | Laayibeeriyaa | Leesoottoo | Liibiyaa | Maalaawwii | Maalii | Madagaskaar | Mooriishes | Mooritaaniyaa | Moozaambiik | Morookoo | Naayijeeriyaa | Namiibiyaa | Niijer | Riippabiliika Dimookiraatawaa Koongoo | Riippabiliika Koongoo | Ruwaandaa | Sa’o Toomee fi Piriinsippee | Sahaaraa Dhihaa | Senegaal | Seraa Liyoon | Siishelsi | Siwaziilaandi | Somaaliyaa | Sudaan | Sudaan Kibbaa | Tanzaaniyaa | Toogoo | Tuniisiyaa | Yugaandaa | Zaambiyaa | Zimbaabuwee |