Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Aazii

Aazii
**Aazii** on muakerän suurin muanoza i pindualan i rahvahan lugumiärän mugah. Se muvvostau yhtes Jevroupanke Jevrazien manderehen. Aazien pinduala on nenga 44 milj. km². Tämä tarkoittau 29,4 protsentua muakerän muapindualas da 8,6 protsentua kogonazuspindualas. Rahvastu Aazies eläy piäle 4,6 miljardua hengie, nenga 60 protsentua kogo muailman rahvahalistos.

## Nimen alguperä

Antiekan griekkalazet käytettih Asie-nimie allunperin Anatoulien alovehes. Nimi on mahtollizesti suguo Anatoulien alovehel 1600 eaa - 1100 eaa paistun indojeuroppalazen kielen sanale Assuwa. Assuwa oli bronzukavven aigaine aloveh Kızılırmak-joven päivänlaskupuolel.

## Muanpindu

Aazien pohjazes ollah tundrat. Vähän suvizembäh ollah koskemattomat mečät. Aazien päivänlaskupuoles ollah hyvät mustumuat. Keski-Aazien suurin oza, Ruskies merespäi Mongouliessah, on hiekkumuat. Suurin niilöis on Gobi-hiekkumua. Gimalait eroitetah Keski-Aazien Suvi- da Liideh-Aazien tropikois.

Gimalait ollah muailman korgevin mägiharjandeh. Jovet, kudamien jovenalois ollah Gimalait, kannetah mudua suven peldoloih. Sen periä roitahes tulokkahat muaperät.
# Islandii

Islandii
isl. Ísland|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Islandien flagu
 | Islandien gerbu
 |

 |
|
Islandien valdivongimnu
 |
|  |
| **Virallizet kielet** | Islandien kieli |
| **Piälinnu** | Reikjavik |
| **Suurimat linnat** | Reikjavik, Koupavogyr, Habnarfjordyr, Akyreiri |
| **Pinduala** • Kaikkiedah
  |  103 125 km² |
| **Rahvahan lugumiäry** • Hinnoitus (2021)
 |  368,590 hengie  |
| **Val’uuttu** | Islannin kruunu[d] |
| **Domeennimi** | .is[d] |
| **Koudu ISO** | IS |
| **ROK koudu** | ISL |
| **Telefonan koudu** | +354 |
| **Aiguvyöhykkehet** | UTC±0[d] |

**Islandii** (isl. Ísland on jiämua) on suarivaldivo, kudai sijoittuu Pohjas-Jevroupan päivänlaskus Atlantien valdumeren pohjazas ozas. Valdivon aloveheh kuulutah samannimine suari, kudaman pinduala on 103 tuh. km², da sen lähäl olijat pienet suaret.

Islandien piälinnu on Reikjavik. Muan rahvahan lugumiäry on 368 590 hengie (2021).
# Kalaallit Nunaat

**Kalaallit Nunaat** (karjalakse sežo **Grönlandii** libo **Grenlandii**) on mua da muailman suurin suari Atlantan valdumeren pohjasvuitis Islandien da Kanuadan välis. Suari kuuluu Danien valdivoh, ga sil on olluh vuvves 1979 algajen ičehallindo, kudamua levendettih vie vuvvel 2009. Ičehallindon myö kalaallisutan libo grönlandien kieli sai vuvvel 1979 virrallizen stuatusan danien kielen rinnal da vuvven 2009 uvvistukses se rodih jo muan ainavokse virrallizekse kielekse. Ičehallindosobimuksen mugah Kalaallit Nunaat suau iččenästyö, tahtotanneh suarelazet iče sidä. Suurin vuitti muan puolovehispäi tavoittelou iččenäžytty, ga konkretnoidu pluanua eule vie sendäh, ku ezmäi pidäy sellittiä iččenästymizen talovehellizet vaikutukset.

## Lähtiet
# Baltiekan meri

Baltiekan meri
**Baltiekan meri** on Atlantiekan valdumeren meri Pohjazes Jevroupas.

Baltiekan meren peräpohjaine rajakohtu on n'abapiirin lähäl, peräsuvine kohtu – Vismaran linnan lähäl. Peräpäivänlaskukohtu on Flensburgan lähäl, peräpäivännouzukohtu – Piiterin lähäl.

Meren pinduala (ilmai suariloi) on 415 tuhattu km². Vien miäry on 21,5 tuhattu km³.

Baltiekan meri on Ven'an, Estounien, Latvien, Litvan, Pol’šan, Germuanien, Danien, Ruočin sego Suomen mualoin rajal.
Baltiekan meren suurimat lahtet ollah: Suomenlahti, Pohjanlahti, Riijanlahti, Kuršinlahti (suolatoivezine lahti, kuduan Kuršin hiekkuniemimua eroittau Baltiekan meres).
Erähät tutkijat erikseh sanotah Saaristomeres, kudai on Baltiekan meren ozannu.
Suurimat saaret ollah: Gotland-, Öland-, Bornhol'm-, Volin-, Rygen-saaret, Ahvenanmua da Suarenmua.
Jovet, kuduat langetah Baltiekan mereh, ollah: Neva, Narva, Daugava, Neman, Pregol'a, Visla, Oder sego Venta.
# Turtsii

Turcien tazavaldu
tur. Türkiye Cumhuriyeti|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Turcien flagu
 | Turcien gerbu
 |

 |
|
Turcien valdivongimnu
 |
|  |
| **Virallizet kielet** | turki[d] |
| **Piälinnu** | Ankara |
| **Suurimat linnat** | Ankara, Stambul, Izmir, Bursa, Antalija |
| **Pinduala** • Kaikkiedah
  |  783 562 km² |
| **Rahvahan lugumiäry** • Hinnoitus (2023)
 |  85 279 553 hengie  |
| **Val’uuttu** | Turkin liira[d] |
| **Domeennimi** | .tr[d] |
| **Koudu ISO** | TR |
| **ROK koudu** | TUR |
| **Telefonan koudu** | +90 da +36 |
| **Aiguvyöhykkehet** | UTC+3[d], Europe/Istanbul[d] da Asia/Istanbul[d] |

**Turcii** libo **Turki**, virallizesti Turcien tazavaldu (tur. Türkiye Cumhuriyeti) on valdivo Lounas-Azies. Valdivon pieni oza on Liideh-Azies. Päivännouzus Turcii rajoittuu Gruuzienke, Armienienke, Azerbaidžuananke da Irananke, suves Irakanke da Sirienke, päivänlaskus Gretsienke da Bolguarienke. Valdivo rajoittuu Välimerenke da Mustamerenke, Egejan da Mramoran merilöinke. Virralline kieli on turkilaine kieli. Piälinnu on Ankara. Muan pinduala on 783 562 km². Rahvahan lugumiäry on 85 279 553 hengie (2023).

## Aihies muijal

|  |  |
| --- | --- |
|  | Türkiye Wikivarastos |

* www.turkiye.gov.tr
# Amerikan Yhtysvallat

Amerikan Yhtistynnyöt Valdivot
angl. *United States of America*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Amerikan flagu
 | Amerikan gerbu
 |

 |
|
Amerikan valdivongimnu
 |
|  |
| **Iččenäžyön päivymiärät** | 4. heinykuudu 1776 |
| **Virallizet kielet** | havaiji[d] da Ispanien kieli |
| **Piälinnu** | Vašington |
| **Suurimat linnat** | New York, Los-Angeles, Čikago, Hjuston, Filadelfii |
| **Pinduala** • Kaikkiedah
  |  9 833 517 km² |
| **Rahvahan lugumiäry** • Hinnoitus (2022)
 |  333 287 557 hengie  |
| **Val’uuttu** | Yhtysvaldoin dollar[d] |
| **Domeennimi** | .us[d] |
| **Koudu ISO** | US |
| **ROK koudu** | USA |
| **Telefonan koudu** | +1 |
| **Aiguvyöhykkehet** | UTC−12[d], UTC−11[d], UTC−9[d], UTC−8[d], UTC−7[d], UTC−6[d], UTC−5[d], UTC−4[d], UTC+10[d], UTC+12[d], SST[d], Atlantic Time Zone[d], Yhdysvaltain keskinen aika[d], Alaska Time Zone[d], Kalliovuorten aika[d] da ChST[d] |

**Amerikan Yhtistynnyöt Valdivot**, libo **AYV**, **Yhtysvallat**, **Amerikku** (angl. *United States of America, USA, U.S., America*) on valdivo Pohjas-Amerikas. Muan pinduala on 9,5 miljonua km² (muailman nelläs tila). Rahvahan lugumiäry on 328 miljonua hengie (2019, muailman kolmas tila). Amerika on federatiivine valdivo, sie on 50 ozavaldivoloi da Kolumbia federualline aloveh.

Piälinnu on Vašington. AYV:n eläjii sanotah amerikkalazikse, muadu – Amerikakse. Amerikan nuaburit: pohjazes on Kanada, suves on Meksikko, on olemas merenraja Ven'anke. Päivänlaskus on Tyynimeri, päivännouzus on Atlantan valdumeri da pohjazes on Pohjaine jiämeri.
# New York

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Linnu
New York

|  |  |
| --- | --- |
| Flagu | Gerbu |
|  |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Mua |
Amierikan YhtysvallatAmierikan Yhtysvallat |
| Koordinuatat | 40°42′46″ p. l. 74°00′22″ pl. p.﻿ / ﻿40.71278° p. l. 74.00611° pl. p.﻿ / 40.71278; -74.00611    |
| Johtai | Zohran Mamdani[d] |
| Perustettu | 1624 |
| Pindu-ala | * 1 213,369839 km²

 km² |
| Rahvastu | * ▲8 804 190 hengie (1. sulakuudu 2020)
 |
| Aiguvyöhykeh | Yhdysvaltain itäinen aika[d], UTC−5[d] da UTC−4[d] |
| Telefonan koudu |
212, 347, 646, 718, 917, 929 |
| Poštuindeksat | 10000–10499, 11004–11005, 11100–11499 da 11600–11699 |
| Virralline sivu | nyc.gov/main |

Ozuta/peitä kartoi

|  |
| --- |
| *Земля* ещё не имеет позиционной карты.Категория:Википедия:Неверно указанные ПозКарты

  |

 **New York**  Wikimedia Commonsas |

Nägymät New Yorkah
**New York** libo **New York City**, viralline nimi **City of New York**, on Yhtysvaldoin New Yorkan ozavaldivos olii linnu. Linnas eli vuonnu 2014 arvion mugah 8 491 079 ristikanzua. New York on Yhtysvaldoin toizekse suurembii linnoi. Kaikkiedah alvehel eläy 23 632 722 hengie. New York on muailman tärgevimii talovus- da kul'tuurukeskuksii da *Globalization and World Cities Study Groupin* mugah yksi muailman nelläs tärgevimis muailmanlinnois Tokion, Pariižan da Londonan ohel. Linnu on vie YK:n da monien toizien kanzoinvälizien järjestölöin kodipaikku.

## Viittehet
# Shanghai

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Linnu
Shanghai kit. 上海

|  |  |
| --- | --- |
| Mua |
Kitai* Kitai
 |
| Koordinuatat | 31°13′57″ p. l. 121°28′09″ pn. p.﻿ / ﻿31.23250° p. l. 121.46917° pn. p.﻿ / 31.23250; 121.46917    |
| Linnanjohtai | Gong Zheng |
| Perustettu | 1292 |
| Pindu-ala | * 6 341±1 km²

 km² |
| Rahvastu | * ▲24 870 895 hengie (2020)
 |
| Aiguvyöhykeh | UTC+8[d] |
| Telefonan koudu |
21 |
| Poštuindeksat | 200000 |
| Virralline sivu | shanghai.gov.cn |

Ozuta/peitä kartoi

|  |
| --- |
| *Земля* ещё не имеет позиционной карты.Категория:Википедия:Неверно указанные ПозКарты

  |

 **Shanghai**  Wikimedia Commonsas |

**Shanghai** (kit. 上海, pinyin *Shànghǎi*) on yksi KRT:n keskushallindon alazis linnois. Shanghai on muan tärgei kul'tuurukeskus, kudamas sežo on muailman suurin merisadam. Ližäkse Shanghai on Kitain suurin finansukeskus da yksi Päivännouzu-Aazien da muailman piäfinansukeskuksis (New Yorkan, Londonan da Tokion jälgeh).

Vuonnu 2022 Shanghain rahvahalisto oli 26 875 500, mi luadi sidä muailman rahvasrikkahiman linnan. Vuonnu 2021 Shanghain ulgomuankaupan tilavus oli 10,09 trl. yuanua da Pudongan kanzoinväline lendoazemu käzitteli enämbi 32,2 mln. matkustajua.

## Viittehet