Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mahatma Gandhi

| Mohandas Karmchand Gandhi |
| --- |
|  |
| Roindunimi: | gudžarati *મોહનદાસ ગાંધી* |
| Ammatti: | poliitiekku, filosofu |
| Rodivui: | 2. ligakuudu 1869(1869-10-02) |
| Roindukohtu: | Porbandar, Indii |
| Kuoli: | 30. pakkaskuudu 1948(1948-01-30) (78-vuodehine) |
| Kuolendukohtu: | Uuzi Deli, Indii |
| Tuatto: | Karamchand Uttamchand Gandhi[d] |
| Muamo: | Putlibai Karamchand Gandhi[d] |
| Ukko / akku: | Kasturba Gandhi[d] |
| Lapset: | Harilal Gandhi[d], Manilal Gandhi[d], Manilal gandhi[d] da Devdas Gandhi[d] |
| Nimikirjutus: |  |

**Mohandas Karamchand Gandhi** (2. ligakuudu 1869, Porbandar, Indii – 30. pakkaskuudu 1948, Uuzi Deli, Indii), tavan mugah kučuttu nimel Mahatma Gandhi oli Indien iččenäžysliikkehen johtai. Hänet tundietah vägivallattoman vastustandan kannattajannu da kehittäjänny.

## Eloskerdu

Gandhi rodivui bohatah hindupereheh Porbandaran linnas. Hänen pereh oli ylen uskondolline. 13-vuodehizennu Mohandas meni yhteh Kasturbainke. 19-vuodehizenny Gandhi lähti opastumah juristakse Londonah. Vuonnu 1893 häi lähti ruadamah Suvi-Afriekkah, kus häi enzikerran käytti vägivallattomua vastustandua. Häi tahtoi, gu Suvi-Afriekan indielazet suadas oigevukset. Gandhi kehoitti indielazii parandamah omii taboi da opastumah anglien kieldy.

## Kuolendu

30. pakkaskuudu v. 1948 hinduradikualu Nathuram Godse ambui Gandhin Birla Houses Uuzi Delis. Tappai pidi Ghandie viäränny Indien heikkovukses. Godse da hänen rikosozaniekku Narazan Apte suudittih kuolemah da kuaznittih. Tapandupaikas Birla Houses rodih vuvvennu 1984 muzei Ghandhi Smiriti. Gandhin tuhku juattih monih urnih, kudualoi työnnettih eri puolile Indiedy da toizile mualoile.

## Musto

Delis on Gandhin kanzalline muzei. Monis linnois on Mahatma Gandhin mustomerkit, ezimerkikse San Franciskas, Moskovas, Dušanbes, Minskas. Sežo monis mualois piästih ilmoih poštumarkat Gandhin kunnivokse.
# Vanuatu

Vanuatun flaguVanuatun gerbu
Vanuatu
**Vanuatu** on Tyynenmeren valdivo, kudai sijoittuu Melanezies. Sen viralline nimi on Vanuatun tazavaldu. Pohjazes se rajoittuu Solomonan suariloin alovehvezilöinke, päivänlaskus – Avstrualienke, lounuas – Uvven Kaledonien alovehvezilöinke, päivännouzus – Fidžin alovehvezilöinke. Randuviivan pitkevys on 2528 km. Vanuatun tazavaldu sijoittuu Uuziloin Gebridoin suariston 83 suarel. Muan yhtehine pinduala on 12 190 km². Vanuatun rahvahan lugumiäry on 234 023 hengie (v. 2009). Piälinnu on Port-Vila.
# Gonduras

Gondurasan Tazavaldu
isp. *República de Honduras*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Gondurasan flagu
 | Gondurasan gerbu
 |

 |
|
Gondurasan valdivon gimnu
 |
|  |
| **Iččenäžyön päivymiärät** | 15. syvyskuudu 1821 |
| **Virallizet kielet** | Ispanien kieli |
| **Piälinnu** | Tegusigal’pa |
| **Suurin linnu** | Tegusigal’pa |
| **Pinduala** • Kaikkiedah
  |  112 090 km² |
| **Rahvahan lugumiäry** • Hinnoitus (2013)
 |  8 448 465 hengie  |
| **Val’uuttu** | Hondurasin lempira[d] |
| **Domeennimi** | .hn[d] |
| **Koudu ISO** | HN |
| **ROK koudu** | HON |
| **Telefonan koudu** | +504 |
| **Aiguvyöhykkehet** | UTC−6[d] da America/Tegucigalpa[d] |

**Gonduras** libo Gondurasan Tazavaldu (isp. *República de Honduras*) on valdivo Keski-Amerikas. Enne valdivon nimi oli Ispuanielaine Gonduras.
Liidehes Gonduras rajoittuu Nikaraguanke, lounazes Sal’vadoranke da päivänlaskus Gvatemalanke. Pohjazes on Kariban meri, suves on Tyyni valdumeri.
Muan pinduala on 112 090 km². Rahvahan lugumiäry on 8 448 465 hengie (v.2013). Piälinnu on Tegusigal’pa. Viralline kieli on ispuanielaine.
# Senegalu

Senegalan tazavaldu
fr. *République du Sénégal*
arab. جمهورية السنغال‎|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Senegalan flagu
 | Senegalan gerbu
 |

 |
|
Senegalan valdivon gimnu
 |
|  |
| **Iččenäžyön päivymiärät** | 20. kezäkuudu 1960 |
| **Virallizet kielet** | Frantsien kieli, wolof[d], Badyara[d] da Balanta[d] |
| **Piälinnu** | Dakar |
| **Suurimat linnat** | Dakar, Ziginšor, Kaolak |
| **Pinduala** • Kaikkiedah
  |  196 722 km² |
| **Rahvahan lugumiäry** • Hinnoitus (2021)
 |  18 103 345 hengie  |
| **Val’uuttu** | Länsi-Afrikan CFA-frangi[d] |
| **Domeennimi** | .sn[d] |
| **Koudu ISO** | SN |
| **ROK koudu** | SEN |
| **Telefonan koudu** | +221 |
| **Aiguvyöhykkehet** | UTC±0[d] da Africa/Dakar[d] |

**Senegalu**, virrallizesti **Senegalan tazavaldu** on valdivo Päivänlasku-Afriekas. Se sijaiččou suvehpäi Senegalu-jovespäi. Päivänlaskus se rajoittuu Atlantan valdumerenke, pohjazes Mavritanienke, päivännouzus Malinke da Gvineanke, suves Gvinea-Bisaunke. Senegalan alovehes on Gambii-valdivo. Virralline kieli on frantsien kieli. Piälinnu on Dakar. Muan pinduala on 196 722 km². Rahvahan lugumiäry on 13 300 410 hengie.
# Aruabien kieli

**Aruabien kieli** (arab. اللغة العربية‎) on kieli, kudai kuuluu afroaazielazeh kielipereheh. Täl kielel pagizijua on läs 240 miljonua hengie. Aruabien kieldy hyö pietäh muamankielenny. Vie läs 50 miljonua hengie pietäh sidä omannu toizennu kielenny. Aruabien kielel on kirjutettu Koran. Se on piäpyhäkniigu isluamas. Kogo muailmas sih uskojua on 1,57 miljardua hengie. Kirjukielen pohjannu on aruabien kirjaimikko. Aruabien kieli on valdivolline kieli kaikis Aruabien mualois. Vie sil on valdivollizen kielen stuatussu Izrail’as, Čadas, Eritrejas, Džibutis, Somalilendas, Somalis da Komorilois.
# Žurnualu

**Žurnualu**  (fr. *journal* - päivykirju, frantsien kieles *jour* — päivy, suutkat) - on aijanmugaine painettu painos.

Žurnualas on alallizii rubriekoi, yhteiskunnalis-poliittizii, tiijollizii da toizii kirjutuksii da literatuurutevoksii.

Žurnualu, kui gaziettugi, ollah median piäainehet.

### Žurnualan lajit

Žurnualat lajitellah:

* periodizen mugah - ei ole jogapäivästy žurnualua, ollah vaigu joganedälihizet da jogakuuhizet, vie ollah moizet, kuduat piästäh ilmoih kerran kahtes kuukaudes libo harvembi;

* miärän mugah;

* temuatiekan mugah;

* stiilin mugah.

### Žurnualan mallit

Žurnualaat voijah olla:

* Internet-žurnualu;

* Teležurnualu;

* tiedožurnualu.

### Žurnualan ominažuot

Sendäh, ku žurnualat piästäh ilmoih harvembi, migu gazietat, net ei anneta aktualistu informatsiedu. Net ollah analitičeskoit.

### Internet-žurnualu

Konzu Internetan ilmestyy, žurnualat ilmestyttih verkoh. Enzimäi saitale pandih žurnualan arhiivoi. Myöhembi ilmestyttih online-žurnualat. Net ei piästä ilmoih, a ollah vaiku Internetas. Nygöi erähil niilöis lugijua on enämbi, migu bumuagužurnualoil.