Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Brunei

Brunei-Darussalam valdivo
Negara Brunei Darussalam
نڬارا بروني دارالسلام‎|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Brunein flagu
 | Brunein gerbu
 |

 |
|
Brunein valdivon gimnu
 |
|  |
| **Iččenäžyön päivymiärät** | 1. pakkaskuudu 1984 |
| **Virallizet kielet** | malaji[d] da brittienglanti[d] |
| **Piälinnu** | Bandar-Seri-Begavan |
| **Suurin linnu** | Bandar-Seri-Begavan |
| **Pinduala** • Kaikkiedah
  |  5 765 km² |
| **Rahvahan lugumiäry** • Hinnoitus (2020)
 |  464 478 hengie  |
| **Val’uuttu** | Brunein dollari[d] |
| **Domeennimi** | .bn[d] |
| **Koudu ISO** | BN |
| **ROK koudu** | BRU |
| **Telefonan koudu** | +673 |
| **Aiguvyöhykkehet** | UTC+8[d] da Asia/Brunei[d] |

**Brunei**, viralline täyzinimi Brunei-Darussalam valdivo (malaisk. Brunei Darussalam, Brunei tarkoittau muailman eländykohtua) on valdivo (sultuanukundu) Liideh-Azies, Kalimantan suaren luodehpuolizes rannas. Muas ymbäri on Suvi-Kitain meri da Malaizii. Pinduala on 5 800 km².

Rahvahan lugumiäry on 401  000 (v. 2011). Piälinnu on Bandar-Seri-Begavan. Brunei kuuluu Rahvahien yhtymäh.
# Rauduheiny

**Rauduheiny** (lat. Achilléa millefólium, ven. тысячелистник обыкновенный) on monivuodehine heinykazvi, Astroin (Asteraceae) pereheh kuului. Ven’al kazvau läs kaikkiel, paiči Siberin pohjazii piirilöi da Loittostu Päiväzennouzuu. Kazvau niittylöil, mečäs, tuhjožikkolois.

## Ulgonägö

Rauduheinän varzi on oigei da voi olla 120 sentii korgevuttu. Rauduheinän juuri on levii da sangei, monien hoikkazien juuriloinke, muanalazien vezoinke. Rauduheiny kukkiu kezäkuus algajen ligakuussah. Sen kukat ollah pienet valgiet libo rouzovoit, kazvetah tukkunah. Rauduheinän andimet kypsetäh heinykuul-syvyskuul.

## Käyttö

Rauduheiniä käytetäh tervehytty parandajes, mavustehennu, metty andajannu da dekoratiivizennu kazvinnu. Mavusteheh niškoi otetah kazvin lehtii da kukkazii, ei oteta vartu. Kuivattuu pilkottu kazvii käytetäh viinua luadijes, pastoksis, ližätäh sidä kazvi- da kartohkurokkah, razvazih da kazvisyömizih, gul’ašših, soussih. Yhtelläh rauduheiniä mavustehennu käytettäjes pidäy olla tarkannu, pidäy tiediä miäry. Kerras liigu käytändy ei ole hyvä tervehyöle.

## Tervehyöle hyvä

Tervehytty parandajes käytetäh rauduheinän lehtii da kukkazii. Rauduheiny on verdy azettai. Sidä juvvah vačantaudiloih, kuzisistieman taudiloih. Rahvas käytetäh sidä unirohtonnu.
# Shanghai

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Linnu
Shanghai kit. *上海*

|  |  |
| --- | --- |
| Mua |
Kitai* Kitai
 |
| Koordinuatat | 31°13′57″ p. l. 121°28′09″ pn. p.﻿ / ﻿31.23250° p. l. 121.46917° pn. p.﻿ / 31.23250; 121.46917    |
| Linnanjohtai | Gong Zheng |
| Perustettu | 1292 |
| Pindu-ala | * 6 341±1 km²

 km² |
| Rahvastu | * ▲24 870 895 hengie (2020)
 |
| Aiguvyöhykeh | UTC+8[d] |
| Telefonan koudu |
21 |
| Poštuindeksat | 200000 |
| Virralline sivu | shanghai.gov.cn |

Ozuta/peitä kartoi

|  |
| --- |
| *Земля* ещё не имеет позиционной карты.Категория:Википедия:Неверно указанные ПозКарты

  |

 **Shanghai**  Wikimedia Commonsas |

**Shanghai** (kit. 上海, pinyin *Shànghǎi*) on yksi KRT:n keskushallindon alazis linnois. Shanghai on muan tärgei kul'tuurukeskus, kudamas sežo on muailman suurin merisadam. Ližäkse Shanghai on Kitain suurin finansukeskus da yksi Päivännouzu-Aazien da muailman piäfinansukeskuksis (New Yorkan, Londonan da Tokion jälgeh).

Vuonnu 2022 Shanghain rahvahalisto oli 26 875 500, mi luadi sidä muailman rahvasrikkahiman linnan. Vuonnu 2021 Shanghain ulgomuankaupan tilavus oli 10,09 trl. yuanua da Pudongan kanzoinväline lendoazemu käzitteli enämbi 32,2 mln. matkustajua.

## Lähtiet
# Kirjasto

**Kirjasto** libo **bibliotiekku** on kirjoin, käzikirjutuksien, kartoin, magnitofannoloin lentoin, aiguvälijulgavoloin libo muuloin moizien dokumentoin kundoh pandu kerävys, libo paikku, kus tädä kerävysty säilytetäh. Kirjasto on organizatsii, kudai hoidau kerävysty da tariččou sih perustuvii palveluloi, kui laihinpalveluloi, tiedopalveluo libo toizii sen jyttyzii. Nygöi kirjastoloin kerävykset roitahes kui painatettulois muga i verkos ilmah piästettylöis libo juattulois materjualois. Kirjastot voijah tožo avvuttua klientoi tiijonečos libo organizuija välläh suadavannu olevua materjualua kebjieh käytettäväkse.

Kirjasto
# Piäsivu

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |
Terveh tulgua **livvinkarjalan Wikipedieh**!
Livvinkarjalan Wikipedies on nygöi **4 934** artikkelii. |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Päivän kuva Šablonu:Potd/2026-06-09 (olo) | Wiki-kalenduaru
Rodivunnuot
* 1. kezäkuudu (1965) — **Larisa Lazutina**, nevvostolaine da ven'alaine hiihtäi, viizi kerdua oli Olimpiiskoloin kižoin voittajannu.
* 3. kezäkuudu (1860) — **Mihail Perhin**, ven’alaine kulduseppy, Faberže-firman piäneroniekku.
* 9. kezäkuudu (1672) — **Pedru I**, jägimäine Ven’an suari da enzimäine Ven’an keisari.
* 14. kezäkuudu (1920) — **Helmer-Rainer Sinisalo**, nevvostoliiton karjalaine säveldäi da opastai.
* 21. kezäkuudu (1962) — **Viktor Tsoi**, nevvostolaine rock-muzikantu, pajoloin kirjuttai da taidoilii.
* 28. kezäkuudu (1934) — **Vieno Fedotova**, karjalan rahvahan frazeolougien keriäjy da tutkii.

*vie*...
Kuolluot
* 3. kezäkuudu (1899) — **Johann Strauss**, avstrielaine säveldäi, orkestrujohtai da viulunsoittai.
* 8. kezäkuudu (632) — **Muhammad**, islaman vieron prorokku.
* 14. kezäkuudu (1938) — **Edvard Gylling**, suomelaine sotsiualudemokruattine poliitiekku.
* 21. kezäkuudu (1908) — **Nikolai Rimskii-Korsakov**, ven’alaine säveldäi, opastai, orkestranjohtai, yhteiskunnallizel alal ruadanuh, muuzikkuarvostelii.
* 27. kezäkuudu (2001) — **Tove Jansson**, suomenruoččilaine kirjuttai, taidehmualuaju, karikatiirupiirdäi da sarjukoomiksupiirdäi.

*vie*...
 |
| Kategouriet:

|  |
| --- |
|
**Yhteiskundu**
Rahvahat • Kieli • Muat • Kazvatus da opastus • Politiekku • Talohus

 **Tiedo**
Tiähtitiedo • Fiihii • Matematiekku • Biolougii • Geolougii • Muantiedo
 **Histourii**
Hronolougii • Arheolougii • Ristikanzat

 **Muailmannägemys**
Filosoufii • Eloksenkäzitys • Uskondot
 **Tehniekku**
Rakendustehniekku • Biotehniekku • Sähkötehniekku • Tiedotehniekku
 **Kul'tuuru**
Muuzikku • Kirjalližus • Kuvataideh •
Kino • Arhitektuuru • Ristikanzat • Syömizet

 **Sportu da joudoaigu**
Sportu • Himoruado • Joudo

 **Karjal**Kieli • Karjalazet • Karjalan nähtävykset • Karjalaine kul'tuuru • Muuzikku • Kirjalližus • Syömizet
 |

 | Päivän multimedia Šablonu:Motd/2026-06-09 (olo)
 Luaji uuzi kirjutus
Etgo keksi mih näh kirjuttua? Kačahtai
Vältämättömien Wikipedii-kirjutuksien luvettelo. |

|  |
| --- |
# Liivin kieli

|  |
| --- |
| Liivin kieli |
| Valdivo | * Latvii
 |
| Kotoisin | Dundagan kunta[d], Ventspilsin kunta[d], Riga da Ventspils[d] |
| Kirjoitusjärjestelmä | latinalaiset aakkoset[d] |
| Puhujien määrä | * 0 hengi
 |
| UNESCO-kielistatus | 5 kriittisesti uhanalainen[d] |
| Ethnologue-kielistatus | 9 Dormant[d] |
| Kuvaileva URL | uralic.clld.org/languages/5 |
|  |
| Hoijetah Wikiprojektas | Obelepédia[d] |
| Sukupuuton ajankohta | 2013 |
| Wikimedia Incubator URL | incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/liv |
| Wikimedien kielikod | liv |
| Mediafailat Wikiaital |

**Livõ kēļ** (liivin kieli) on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkuoh kuului baltiekku-suomelaine kieli. Liivin kieldy on paistu Latvies. Jälgimäzet kylät kus paistih liivin kieldy oldih Kuurinmuan rannas Liideh-Latvies. Enne tostu muailmanvoinua liivie paistih vie 12 kyläs. Jälgimäine ristikanzu ken pagizi liivie muamankielenny kuoli 103-vuodizennu 2.6.2013. Nygöi liivin kieldy maltau hyvin vaiku 65 inehmisty da 300 maltau vähäzel. Liivikse luajittui pajoloi pajattau joukko nimeltäh Tulli lum.

Liivin kieline wikipedii

|  |
| --- |
| **Suomelas-ugrilazet kielet** |
| **Ugrilaizet** | Vengrii | Hanti | Mansi |
| **Permiläizet** | Zir'ankomi | Permikomi | Udmurta |
| **Marilaizet** | Niittymari | Mägimari |
| **Mordvalaizet** | Erzä | Mokša |
| **Saamelazet** | Akkala† | Anaransaami | Kiltinänsaami | Luulajansaami | Pohjassaami | Piitimensaami | Koltansaami | Suvisaami | Turjansaami | Uumajansaami |
| **Baltiekkusuomelaizet** | Eesti | Suomi (kveni・meänkieli) | Ižora | Karjala | Liivi | Vepsä | Voti | Võro |
# Valgo-Ven'a

**Valgo-Ven'a** libo **Beloruussii** (belor. *Беларусь*) on Päivännouzu-Jevroupan valdivo.

Valgo-Ven'a, Beloruussii
Беларусь|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Valgo-Ven'an flagu
 | Valgo-Ven'an gerbu
 |

 |
|
Gimnu: *«Мы, беларусы» — «Myö, valgoven’alazet»*
 |
|  |
| **Iččenäžyön päivymiärät** | 25. kevätkuudu 1918
25. elokuudu 1991 |
| **Virallizet kielet** | Valgoven'an kieli da Ven'an kieli |
| **Piälinnu** | Minsku |
| **Suurimat linnat** | Minsku, Vitebsku, Hrodno, Homel', Mohil'ov |
| **Val’uuttu** | rubl’u[d] |
| **Domeennimi** | .by[d] da .бел[d] |
| **Koudu ISO** | BY |
| **ROK koudu** | BLR |
| **Telefonan koudu** | +375 |
| **Aiguvyöhykkehet** | UTC+3[d] da Europe/Minsk[d] |

Sen virralline nimi on Valgo-Ven'an tazavaldu (belor. *Рэспубліка Беларусь*). Rahvahan lugumiäry on 9 498  700 hengie (vuvven 2016 allus), pinduala on 207  600 km². Se on 93. sijal muailmas rahvahan lugumiäryn mugah da 84. sijal pindualan mugah.

Sen piälinnu da muan suurin linnu on Minsku. Virrallizet kielet ollah beloruussien (valgoven'an) da ven'an kielet.

Suurit linnat: Minsku, Vitebsku, Hrodno, Homel', Mohil'ov.

Luodehes tazavaldu rajoittuu Litvanke, päivänlaskus – Pol'šanke, pohjazes – Latvienke, päivännouzus – Ven'anke, suves – Ukrainanke.

Valgo-Ven'an flagu, vuvvet 1918, 1991-1995Valgo-Ven'an gerbu, vuvvet 1918, 1991-1995
## Lähtehet
# Thomas Edison

| Thomas Edison |
| --- |
|  |
| Roindunimi: | angl. *Thomas Alva Edison* |
| Ammatti: | insinööri, keksijä, yrittäjä, fizikku, matematikku, käsikirjoittaja, elokuvarežissör, elokuvatuottaja |
| Rodivui: | 11. tuhukuudu 1847(1847-02-11) |
| Roindukohtu: | * Milan[d]
 |
| Kuoli: | 18. ligakuudu 1931(1931-10-18) (84-vuodehine) |
| Kuolendukohtu: | * West Orange[d], Essexin piirikunta[d], New Jersey[d], Amierikan Yhtysvallat
 |
| Tuatto: | Samuel Ogden Edison[d] |
| Muamo: | Nancy Elliott[d] |
| Ukko / akku: | Mary Stilwell Edison[d] da Mina Miller[d] |
| Lapset: | Charles Edison[d], Theodore Miller Edison[d], Thomas Alva Edison Jr.[d], Marion Estelle Edison Oeser[d], Madeleine Edison[d] da William Leslie Edison[d] |
| Nimikirjutus: |  |

Thomas Alva Edison hänen Ft. Meyersan kois Floridas 1914.
Edison da fonogruafu vuvvennu 1878.
**Thomas Alva Edison** (11. tuhukuudu 1847 Milan, Ohio – 18. ligakuudu 1931 West Orange, New Jersey) oli yhtysvaldulaine keksii da biznesmies. Hän oli omassah aijan produktivnoiloimbii keksijöi da hänen nimis oli 1093 patentua.

Edisonoin ezi-tuatat, Hollandien Edesonat, tuldih New Jerseyh vuvvennu 1730.

## Edisonan keksindölöi

* *fonogruafu*, kudai oli haldivoiččii iänentoistolaiteh enne *gramofonan* keksimisty, käytettih sežo sanelulaittehennu
* *hehkulampu*
* *kinetoskouppu*, laiteh, kudamas kačotah sen sydämeh da kudamas nägöi eläjiä kuvua
* *mikrofon*
* *kinoprojektoru*
* *Edison-kandu*

## Lähtehet

* Charles Edison| Nimikeh= Edison, keksijä |Sivu= 281| Seliteh= Historian suurmiehiä| Ilmahpiästäi= Oy Valitut Palat – Reader's Digest Ab| Ilmahpiäständykohtu= Helsinki| Vuozi= 1972| Tunnisteh= ISBN 951-9078-00-2

## Aihies muijal

* Edisonin lyhyt elämäkerta
* Kaikki patentit
* Let us not forget - A message to the American people - Blue Amberol -fonogruafusilinderale 30.12.1918 tallendettu Edisonan pagin enzimäizen muailmanvoinan loppiettuu (iänitiijosto 1:47 min)
# Nikola Tesla

| Nikola Tesla |
| --- |
|  |
| Roindunimi: | **Lua-haireh: expandTemplate: template "lang-sr" does not exist.** |
| Ammatti: | keksii, inženieru |
| Rodivui: | 10. heinykuudu 1856(1856-07-10) |
| Roindukohtu: | Smil’an, Avstrien imperii |
| Kuoli: | 7. pakkaskuudu 1943(1943-01-07) (86-vuodehine) |
| Kuolendukohtu: | New York, Yhtysvallat |
| Tuatto: | Milutin Tesla[d] |
| Muamo: | Đuka Mandic[d] |
| Ukko / akku: |  |
| Nimikirjutus: |  |

**Nikola Tesla** (serb. Никола Тесла; 10. heinykuudu 1856 Smil’an, Avstrien imperii – 7. pakkaskuudu 1943 New York, Yhtysvallat) oli keksii sähkötehniekan da radivotehniekan alal, inženieru da fiiziekko. Roinduperiä myöte häi oli serbielaine. Rodivui da kazvoi Avstro-Vengries. Ruadoi Fransies da Yhtysvallois. Vuvvennu 1891 häi sai Yhtysvalloin kanzalližuon.

Tesla otti ozua vaihtovirran, kolmivaihevirran da induktiomotoran luadimizes da kehittämizes. Se avvutti siirdyö tevolližusrevol’ucien toizeh etuappah. Teslan kunnivokse on nimitetty magniettuvuon tihevyön tesla-mittuyksikkö, avtomašinvalmistai Tesla Motors, sego Belgradan Nikola Teslan lendoazemu. Tutkii sai monet palkindot: E. Kressonan, J. Skottan da T. Edisonan medalit.

Nikola Teslaa pietäh yhtenny nygyhistourien merkiččijöis keksijöis. Tesla on sežo yksi radivotehniekan kehittäjis. Myöhembi hänele myönnettih sit patentu. Radivon ozutettuu Tesla sai muailman tunnustamizen arvokkahannu inženierannu da keksijänny. Teslan aigazet ruavot avattih dorogua nygyaigazele sähkötehniekale. Hänen keksindöt oldih innovatiivizet. Monien Teslan patentoin hyövyttämine onnistui vaste hänen kuolendan jälgeh.
Sežo NikolaTesla on efiran olemizen kannattai. Häi pidi monii koitteluloi tovestumah efirua eri ainehiennu, kuduadu voi käyttiä tehniekas.