Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Piäsivu

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |
Terveh tulgua **livvinkarjalan Wikipedieh**!
Livvinkarjalan Wikipedies on nygöi **4 934** artikkelii. |  |

|  |  |
| --- | --- |
| Päivän kuva Šablonu:Potd/2026-06-10 (olo) | Wiki-kalenduaru
Rodivunnuot
* 1. kezäkuudu (1965) — **Larisa Lazutina**, nevvostolaine da ven'alaine hiihtäi, viizi kerdua oli Olimpiiskoloin kižoin voittajannu.
* 3. kezäkuudu (1860) — **Mihail Perhin**, ven’alaine kulduseppy, Faberže-firman piäneroniekku.
* 9. kezäkuudu (1672) — **Pedru I**, jägimäine Ven’an suari da enzimäine Ven’an keisari.
* 14. kezäkuudu (1920) — **Helmer-Rainer Sinisalo**, nevvostoliiton karjalaine säveldäi da opastai.
* 21. kezäkuudu (1962) — **Viktor Tsoi**, nevvostolaine rock-muzikantu, pajoloin kirjuttai da taidoilii.
* 28. kezäkuudu (1934) — **Vieno Fedotova**, karjalan rahvahan frazeolougien keriäjy da tutkii.

*vie*...
Kuolluot
* 3. kezäkuudu (1899) — **Johann Strauss**, avstrielaine säveldäi, orkestrujohtai da viulunsoittai.
* 8. kezäkuudu (632) — **Muhammad**, islaman vieron prorokku.
* 14. kezäkuudu (1938) — **Edvard Gylling**, suomelaine sotsiualudemokruattine poliitiekku.
* 21. kezäkuudu (1908) — **Nikolai Rimskii-Korsakov**, ven’alaine säveldäi, opastai, orkestranjohtai, yhteiskunnallizel alal ruadanuh, muuzikkuarvostelii.
* 27. kezäkuudu (2001) — **Tove Jansson**, suomenruoččilaine kirjuttai, taidehmualuaju, karikatiirupiirdäi da sarjukoomiksupiirdäi.

*vie*...
 |
| Kategouriet:

|  |
| --- |
|
**Yhteiskundu**
Rahvahat • Kieli • Muat • Kazvatus da opastus • Politiekku • Talohus

 **Tiedo**
Tiähtitiedo • Fiihii • Matematiekku • Biolougii • Geolougii • Muantiedo
 **Histourii**
Hronolougii • Arheolougii • Ristikanzat

 **Muailmannägemys**
Filosoufii • Eloksenkäzitys • Uskondot
 **Tehniekku**
Rakendustehniekku • Biotehniekku • Sähkötehniekku • Tiedotehniekku
 **Kul'tuuru**
Muuzikku • Kirjalližus • Kuvataideh •
Kino • Arhitektuuru • Ristikanzat • Syömizet

 **Sportu da joudoaigu**
Sportu • Himoruado • Joudo

 **Karjal**Kieli • Karjalazet • Karjalan nähtävykset • Karjalaine kul'tuuru • Muuzikku • Kirjalližus • Syömizet
 |

 | Päivän multimedia Šablonu:Motd/2026-06-10 (olo)
 Luaji uuzi kirjutus
Etgo keksi mih näh kirjuttua? Kačahtai
Vältämättömien Wikipedii-kirjutuksien luvettelo. |

|  |
| --- |
# Kazvi

**Kazvit** ollah monisoluzet organizmat, kudamat suajah oman ravingon enne kaikkie yhtevyttämäl. Kuvven organizmumuailman sistiemas net muvvostetah kazvimuailman (Plantae), yhten ydinozallizien organizmoin nelläs piäjoukos elättilöin, sienien-grivoin da alguelättilöinke. Kazviloikse on eri aijoinnu sellitändäs rippujen voidu miäritellä vaihtelii joukko eriluadustu organizmua. Kazviloi tutkii tiijonala on kazvitiedo libo botaniekku.

Kazvit poiketah elättilöis da sienis-grivois moneh tabah. Net ei enimyölleh voija liikkuo paikas toizeh, a pyzytäh kogo elaijan tietyl kazvoalustal. Kazvit ollah tavan mugah omavarazet libo autotrofizet, ku net suajah tarvittavat ainehet yhtevyttämäl. Kazvisolut poiketah elättisolulois muun keskes kiindiel, cel’l’ulouzan muvvostetul soluseinäl da plastidoil, kudamis on väriainehtu. Sienien-grivoin solulois on kitiinan jämpistetty soluseiny, da bakteriloin soluseinäs on murejiinua.
# Carl Linnaeus

| Carl Linnaeus Carl von Linné |
| --- |
|  |
| Roindunimi: | ruoč. *Carl Nilsson Linnaeus* |
| Ammatti: | luonnontiedäi |
| Rodivui: | 23. oraskuudu 1707(1707-05-23) |
| Roindukohtu: | Råshult, Ruočči |
| Kuoli: | 10. pakkaskuudu 1778(1778-01-10) (70-vuodehine) |
| Kuolendukohtu: | Uppsala, Ruočči |
| Tuatto: | Nils Linnaeus[d] |
| Muamo: | Christina Brodersonia[d] |
| Ukko / akku: | Sara Elisabeth Moræa[d] |
| Lapset: | Carl von Linné nuorempi[d], Elisabeth Christina von Linné[d], Lovisa von Linné[d] da Sara Christina von Linné[d] |
| Nimikirjutus: |  |

**Carl Linnaeus** (vuvves 1761 algajen *Carl von Linné*; 23. oraskuudu 1707, Råshult, Ruočči – 10. pakkaskuudu 1778, Uppsala, Ruočči) - ruoččilaine luonnontiedäi (kazvitiedoilii, eläintiedäi, minerualutiedäi) da liečetiedäi. Linnaeus opastui Lundan da Uppsalan yliopistolois. Vuvvennu 1732 häi yksin lähti tiedomatkah Lappih da astui piäl 2000 km viijen kuun aigua. Linnaeus eli mondu vuottu Hollandies, kus puolisti väitösruavon da piästi ilmoih kazvitiijollizii kirjutuksii, kudualoin periä hänes rodih muailman kuulužu tiedomies. Vuvves 1741 algajen kuolendassah Linnaeus oli Uppsalan yliopiston professoru.

Linnaeus oli roinnuhes köyhän kyläpapin pereheh. Eläjes häi sai kuulužuttu kui Ruočis, muga i toizis mualois. Hänes rodih monien akadiemieloin da tiedoyhtymien ozanottai. Ruočis Linnaeus palkittih Pol’arnoin tiähten kunnivomerkil da sanottih dvor’aninakse. Monis mualois perustettih Linnaeusan yhtymät, kuduat levitettih hänen teourieloi. Londonan Linnaeusan yhtymy täh aigassah on yksi muailman suurimii tiedokeskuksii. Täl yhtymäl on bohatin Linnaeusan ruadoloin kogomus,kudai sirrettih Britanieh Ruočispäi.

Linnaeus on kazvi- da eläinmuailman klassifikatsien yhtenäzen sistieman perustai. Täs klassifikatsies viettih yhteh kaikki biolougiitiijon iellizet tiijot. Yksi Linnaeusan piätevoksii on käyttöh pandu bilolougien objektoin terminolougii. Sežo Linnaeus eroitti biolougiilajin sistematiekan algukategouriennu. Häi luadi kazviloin sugupuolisistieman klassifikatsien, kudai käytettih XVIII- da XIX-vuozisual. Nygöi Linnaeus pietäh yhtenny ruočin kirjukielen perustajii. Linnaeus yhtyi perustamah Ruočin kuningaskunnan tiedoakadiemiedu. Hänen avul yliopistolois ruvettih opastamah luonnontiedoloigi.
# Lumikelloine

Lumikelloine
**Lumikelloine** (lat. *Galánthus*) on monivuodine heinykazvi, kudai kuuluu Amarillisoin (Amaryllidaceae) rodukundah. Lumikellostu on yheksätostu lajii. Kukku sai moizen nimen, sendäh gu algau kukkie aijoi keviäl, kuni lumet vie ei sulettu. Lumikellozen igälangu ei ole pitky – läs kuudu.
# Nartsissu

Nartsissu
**Nartsissu** (ven. *нарцисс*, lat. *Narcissus*) on yksialgulehtehizien kazviloin roduu, amarillisoin perehty. Nartsissoi on eri luaduu. Niilöin roindumuannu pietäh Suvi-Jevrouppua da Välimeren mualoi: Ispuaniedu da Portugualiedu.

## Ulgonägö

Nartissu on heinykazvi, kudamal on luja laukku juurennu da hoikat piduličat lentat rouno lehtet. Net ollah muzavanvihandat da levevyön puoles eriluaduzet. Kukat ollah valgiet, keldazet libo kaksivärizet. Niilöil on äimel juovuttai haju.

## Kazvandu

Nartsissu on eräs kallehii dekoratiivizii kevätkukkazii. Sidä istutetah kukkavagoloile, kylvettylöile nurmikkoile. Nartsussu, kui t’ul’pan da kroukussu, on aijoi keviäl kukkii kazvi. Se kukkiu da andau siemendy keviäl da kezän allus. Nartsissu luonnon ololois endizis Nevvostoliiton mualois kazvau vai Karpuatois. Joga vuottu Ukrainah Hust-linnah oraskuun enzimäzenny puoliškonnu tulou äijy turistua ihailemah kazvajua nartsissoin alanguo. Se on Jevroupan suurin nartsissualango. Pienembät alangot ollah Al’pois, Rumiinien mägilöis, Balkuanoil da Suures Brituanies.