Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Teatru

Teatru
Sarah Bernhardt Hamletina (1899)
**Teatru** on ezittäjän taidehen muodo, kuduas ozuttelijat näytelläh rahvahan ies paginua, muuzikkua, tansii, liikkehii da viippavuksii käyttäjen. Tavan mugah kerrondan ližäkse teatral on eri muodoloi, nengomii kui ouperu, operettu, balettu, pantomiimu, kiinalaine ouperu da kabuki. Teatruezityksii puaksuh ozutetah teatrurakendukses, kudai on niih niškoi suunniteltu da rakendettu.
# 2023

| vuvvet
 |
| --- |
|  2019

```
·  2020
·  2021
·  2022
—  **2023**
```

 **— 2024**

```
·  2025
·  2026
·  2027
```
 |
| Vuozikymmenet
 |
| 2000-lugu · 2010-lugu — **2020-lugu** — 2030-lugu · 2040-lugu
 |
| Vuozisuat
 |
| XX vuozisada — **XXI vuozisada** — XXII vuozisada
 |

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon

## Ken kuoli sinä vuon
# Norviegii

Norviegien kuningaskundu
Kongeriket Norge|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Norviegien flagu
 | Norviegien gerbu
 |

 |
|
Norviegien valdivon gimnu
 |
|  |
| **Virallizet kielet** | kirjanorja[d], Saamelazien kielet, uusnorja[d] da Norjan kieli |
| **Piälinnu** | Oslo |
| **Suurimat linnat** | Oslo, Bergen, Tronheim |
| **Pinduala** • Kaikkiedah
  |  385 207 km² |
| **Rahvahan lugumiäry** • Hinnoitus (2026)
 |  5 627 400 (2026) hengie  |
| **Val’uuttu** | Norviegien kronu[d] |
| **Domeennimi** | .no[d] |
| **Koudu ISO** | NO |
| **ROK koudu** | NOR |
| **Telefonan koudu** | +47 |
| **Aiguvyöhykkehet** | UTC+1[d] |

Norviegii kartal
**Norviegien kuningaskundu** (kirjunorviegiekse **Kongeriket Norge**, uuzinorviegiekse Kongeriket Noreg) libo **Norviegii** (*Norge* libo *Noreg*) on perustuslailline monarhii Pohjas-Europas. Mua kuuluu Pohjasmualoih da Skandinavieh. Se on Ruočin päivännouzu- da Suomen pohjasnaapuri, da sil on yhtehisty rajua sežo Ven'an kel. Pindualal varsinaine Norviegii on kolmannekse suurin Pohjasmua. Muan päälinnu da suurin linnu on Oslo.

## Lähtehet
# 1999

| vuvvet
 |
| --- |
|  1995

```
·  1996
·  1997
·  1998
—  **1999**
```

 **— 2000**

```
·  2001
·  2002
·  2003
```
 |
| Vuozikymmenet
 |
| 1970-lugu · 1980-lugu — **1990-lugu** — 2000-lugu · 2010-lugu
 |
| Vuozisuat
 |
| XIX vuozisada — **XX vuozisada** — XXI vuozisada
 |

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon

## Ken kuoli sinä vuon

* 7. kevätkuudu **Stanley Kubrick** - yhtysvaldalaine kino-ohjuaju
* 25. kezäkuudu **Jevgenii Morgunov** — kinoartistu
# 2003

| vuvvet
 |
| --- |
|  1999

```
·  2000
·  2001
·  2002
—  **2003**
```

 **— 2004**

```
·  2005
·  2006
·  2007
```
 |
| Vuozikymmenet
 |
| 1980-lugu · 1990-lugu — **2000-lugu** — 2010-lugu · 2020-lugu
 |
| Vuozisuat
 |
| XX vuozisada — **XXI vuozisada** — XXII vuozisada
 |

## Midä rodih sinä vuon

## Ken rodihes sinä vuon

## Ken kuoli sinä vuon

* 12. kezäkuudu **Gregory Peck** — amierikkalaine ozuttelii
* 12. syvyskuudu **Johnny Cash** — pajattai, säveldäi
# 12. sulakuudu

|  |
| --- |
| ← **Sulakuu** → |
| En | To | Ko | Ne | Pi | Su | Py |
|   |   | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
| Vuozi 2026 |

**12. sulakuudu** - 102. vuvven päivy (103. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 263 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat

* Ven'an Federatsii Kosmonaftiekan päivy
* Kazahstan Tiedoalan ruadajien päivy
* Liberii Kanzallizen vällälepiäzendän päivy

## Midä rodih sinä piän

## Ken rodihes sinä piän

* 1839 **Nikolai Prževal'skii** — muantiedoilii, Keski-Aazien tutkii
* 1933 **Montserrat Caballé** — ispuanielaine ouperan pajattai

## Ken kuoli sinä piän

* 1938 **F'odor Šal'apin** — ven’alaine ouperan pajattai
* 1945 **Franklin Delano Roosevelt** — 32. amierikkalaine prezidentu
* 1980 **Arkadii S'evernii** — pajoloin ezittäi (šanson)

|  |  |
| --- | --- |
|  | 12. sulakuudu Wikivarastos |
# Lerpwl

**Lerpwl** (kymrikse) libo **Liverpool** (angliekse) on linnu Pohjas-Anglies lähil Kymrinmuan rajua.

## Lerpwlan kymriläzet

Hos Lerpwl sijaiččou Kymrinmuan ulgopuolel, se on ainos olluh tärgei linnu kymriläzile da sidä on kučuttu Pohjas-Kymrinmuan ebävirrallizekse piälinnaksegi. 1800-luvun allus linnah muutui äijän kymriläzii eččimäh parembua elostu da vuodeh 1813 mennes joga kymmenes Lerpwlan eläi oli kymriläine. Muuttoliikeh jatkui vie 1800-luvun loppupuolel, konzu linnah muutui 50 000 kymrilästy ruavon peräs. Enimälleh linnas oli enämbi 70 kymrinkielisty kirikkyö da vie nygöigi on jällel erähii.

1800-luvun puolivälis kymriläzet ruadajat srojittih linnah hieru, kudamua nygöigi kučutah nimel *Kymriläzet uuličat* (kymrikse *Strydoedd Cymreig* libo *Strydoedd Cymraeg*, angliekse *Welsh Streets*). Nämmil uuličoil on kymrinkielisty alguperiä olijat nimet. Taloit tyhjettih da 2010-luvun algupuolel planiiruittih niilöin kuadamistu, ga myöhembi pluanua muutettih da allettih kohendua vahnoi taloloi uvvessah eländäh pädijöikse.

Kymrin kielen kunnivokse joga vuozi piettävy kanzalline Eisteddfod-pruazniekku on järrestetty äijän kerdua Lerpwlas: 1884, 1900 da 1929. Vuozi 1929 on samal jälgimäine kerdu, konzu pruazniekku on pietty Kymrinmuan nygözien rajoin ulgopuolel. Ku Lerpwlua ehoitettih uvvessah vuvven 2007 pruazniekan pidopaikakse, sidä ei yksikai vallittu sendäh, ku äijät kymriläzet ei pietty Kymrinmuan ulgopuolistu kohtua enämbi pädijänny pruazniekale.

Lerpwlas eläy nygöigi äijän kymriläzii da sie ruadau Lerpwlan kymriläzien siebru (kymrikse *Cymdeithas Cymry Lerpwl*), kudai järrestäy eriluaduzii tapahtumii da kymrin kielen opastandua. Linnan kymriläzil on sežo oma hora *Côr Cymry Lerpwl* da alovehel jullatah kymrinkielisty lehtie *Yr Angor*.

## Lähtiet
# 4. kylmykuudu

|  |
| --- |
| ← **Kylmykuu** → |
| En | To | Ko | Ne | Pi | Su | Py |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |
| Vuozi 2026 |

**4. kylmykuudu** - 308. vuvven päivy (309. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 57 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat

* **Yhtys Kuningaskundu** — Guy Fawkesan yö
* **Itualii** — Kanzallizen yhtevyön päivy
* **Ven'a** — Rahvahallizen yhtevyön päivy

## Midä rodih sinä piän

## Ken rodihes sinä piän

* 1956 **Igor' Tal'kov** — ven’alaine nevvostolaine pajattai, runoilii

## Ken kuoli sinä piän

* 1847 **Felix Mendelssohn** — germuanien säveldäi, pianistu
* 2011 **Norman Foster Ramsey** — amierikkalaine fizikku, Nobel’-palkindon suaju (1989)
# Ramones

Ramones kontsertas vuvvennu 1980
**Ramones** oli New Yorkas vuvvennu 1974 perustettu punkrock-joukkoveh. Joukkovehen muuzikku oli humorististu da yksinkerdastu, hos enzidiskan ilmahpiäständän aigah popul´arnoin muuzikan muailmua haldivoittih vie progressiivistu rockua soittajat bändit. Ramones oli vikse tärgevin yksittäine bändi, kudai toi muutostu täh tilandeheh da luadi punk-genrie popul´arnoikse.

Ramonesan jäzenii oldih bändin histourien aijannu Johnny Ramone, Dee Dee Ramone, Joey Ramone, Tommy Ramone, Marky Ramone, Richie Ramone, Elvis Ramone da C.J. Ramone. Heis alguperäzii jäzenii oldih Joey, Johnny, Tommy da Dee Dee. Ramonesan jäzenet käytettih kai sugunimenny Ramonie, hos hyö ei ni oldu velleksii libo muudu rod'nua toine toizele.

John Cummings (Johnny) da Thomas Erdelyi (Tommy) oldih mollembat samas Tangerine Puppets -bändis vuozinnu 1965-67. Hyö tuttavuttih Douglas Colvinan (Dee Dee) kel, kudai ei ammui muutti Germuaniespäi, da Jeffrey Hymanan (Joey) kel, kudai silloi oli artistu vuvvennu 1972 perustetus glam rock -bändis Sniper.

Vuvvennu 1974 Cummings da Colvin kučuttih Hyman yhtyö heijänke joukkovehekse. Sil aigua Colvin oli piäpajattai da soitti ritmu- da bassogituarua, Cummings piägituaristi, da Hyman barabuanois. Colvin, kudai terväh vaihtoi bassoh, oli enzimäine ku otti nimen "Ramone", kuččujen iččiedäh Dee Dee Ramone. Idejan häi sai Paul McCartneyspäi, kudai käytti Paul Ramon -nimie omassah sen aigazes joukkovehes. Dee Dee sai toizetgi ottamah nimen da sai idejan ku otettas bändin nimekse Ramones. Sit Hyman rodih Ramonesan piäpajattajakse, da allus bändin manadžerannu ruadai Erdelyi rubei soittamah barabuanoi.

### Stuudiial'bomat

| **Al'bom** | **Ilmahpiästetty** | **Yhtysvaltoin al'bomluvettelos** | **Brittnien al'bomluvettelos** |
| --- | --- | --- | --- |
| *Ramones* | 23. sulakuudu 1976 | 111 | – |
| *Leave Home* | 10. pakkaskuudu 1977 | 148 | 45 |
| *Rocket to Russia* | 4. kylmykuudu 1977 | 49 | 60 |
| *Road to Ruin* | 22. syvyskuudu 1978 | 103 | 32 |
| *End of the Century* | 4. tuhukuudu 1980 | 44 | 14 |
| *Pleasant Dreams* | 29. heinykuudu 1981 | 58 | – |
| *Subterranean Jungle* | tuhukuus1983 | 83 | – |
| *Too Tough to Die* | ligakuus 1984 | 172 | 63 |
| *Animal Boy* | 18. oraskuudu 1986 | 143 | 38 |
| *Halfway to Sanity* | 15. syvyskuudu 1987 | 172 | 78 |
| *Brain Drain* | 18. oraskuudu 1989 | 122 | 75 |
| *Mondo Bizarro* | 1. syvyskuudu 1992 | 190 | 87 |
| *Acid Eaters* | talvikuus 1993 | 179 | – |
| *¡Adios Amigos!* | 18. heinykuudu 1995 | 148 | 62 |

* Blitzkrieg Bop Failu:Ramones-Blitzkrieg Bop.ogg
* Šablonu:Listen

## Lähtehet
# 2014

| vuvvet
 |
| --- |
|  2010

```
·  2011
·  2012
·  2013
—  **2014**
```

 **— 2015**

```
·  2016
·  2017
·  2018
```
 |
| Vuozikymmenet
 |
| 1990-lugu · 2000-lugu — **2010-lugu** — 2020-lugu · 2030-lugu
 |
| Vuozisuat
 |
| XX vuozisada — **XXI vuozisada** — XXII vuozisada
 |

## Midä rodih sinä vuon

* **XXII talviolimpiadukižat** oli pietty 7.–23. tuhukuudu 2014 Ven'al Sočis. Sočis pietyt olimpiadukižat oldih ezmästy kerdua Ven'al järjestetyt talvikižat. Vuvven 1980 kezäolimpiadukižat piettih Moskovas, sillozes Nevvostoliitos.

* **Oma mua** -lehti da **Vienan Karjala** -lehti oli yhtistetty. Uuzi lehti sai nimen Oma Mua. Lehtes on kirjutustu kui livvikse, mugai vienankarjalakse. Lehtes on 12 sivuu.

## Ken rodihes sinä vuon

## Ken kuoli sinä vuon

* 17. sulakuudu **Gabriel García Márquez** — kolumbielaine kirjuttai, Nobel-palkindon suannuh (1982)
* 11. heinykuudu **Tommy Ramone** — yhtysvaldulaine muuzikko (Ramones)
* 4. syvyskuudu **Donatas Banionis** — litvalaine ozuttelii
# 1. kylmykuudu

|  |
| --- |
| ← **Kylmykuu** → |
| En | To | Ko | Ne | Pi | Su | Py |
|   |   |   |   |   |   | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
| 30 |   |   |   |   |   |   |
| Vuozi 2026 |

**1. kylmykuudu** - 305. vuvven päivy (306. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 60 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat

## Midä rodih sinä piän

## Ken rodihes sinä piän

## Ken kuoli sinä piän

* 1888 **Nikolai Prževal'skii** — muantiedoilii, Keski-Aazien tutkii
* 1894 **Aleksandru III** — ven’alaine tsuari (1881 - 1894)
# 15. ligakuudu

|  |
| --- |
| ← **Ligakuu** → |
| En | To | Ko | Ne | Pi | Su | Py |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
| Vuozi 2026 |

**15. ligakuudu** - 288. vuvven päivy (289. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 77 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat

## Midä rodih sinä piän

## Ken rodihes sinä piän

* 1814 **Mihail Lermontov** - ven’alaine runoilii.
* 1844 **Friedrich Nietzsche** – germuanielaine ajattelii, klassine filoulogu, säveldäi, runoilii

## Ken kuoli sinä piän

* 1884 **Daniel Europaeus** - suomelaine kielentutkii.

|  |  |
| --- | --- |
|  | 15. ligakuudu Wikivarastos |
# 7. ligakuudu

|  |
| --- |
| ← **Ligakuu** → |
| En | To | Ko | Ne | Pi | Su | Py |
|   |   |   | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |   |
|   |   |   |   |   |   |   |
| Vuozi 2026 |

**7. ligakuudu** - 280. vuvven päivy (281. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 85 päiviä.

## Tämän päivän pruazniekat

## Midä rodih sinä piän

* 2016 Inkubatoraspäi ilmestyi livvinkarjalaine Wikipedii.

## Ken rodihes sinä piän

* 1952 Vladimir Putin — Ven'an presidentu.

## Ken kuoli sinä piän

* 1849 Edgar Allan Poe oli yhtysvaldulaine kirjailii da runoilii.

|  |  |
| --- | --- |
|  | 7. ligakuudu Wikivarastos |