Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gandhara

Extension territòriala de Gandhara.
**Gandhara** es una region istorica d'Asia Centrala e d'Índia situada dins lo Nòrd-Oèst de l'actual Paquistan e dins lo Nòrd-Èst d'Afganistan.

## Istòria

Del sègle VI abC a -326, Gandhara fa partida de l'Empèri Aquemenida. en 326, Alexandre lo Grand se'n apodera.

Del sègle IV abC a -180, Gandhara fa partida de l'Empèri Maurya.

En 40 apC, Kujula Kadphises, un rei yuezhi, fondèt l'Empèri koshan e conquistèt Gandhara.

## Fonts

## Nòtas e referéncias
# Huns Blancs

|  |
| --- |
| Expansion de l'empèri dei Huns Blancs vèrs 500 |
| Tipe | grop etnic istoric e estat istoric  |
| Lenga | Bactrian  |
| Religion | Bodisme  |

Lei **huns blancs** (o huns heftalites) fuguèron un pòble nomada que formèt una confederacion en Asia Centrala a la fin dau periòde antic.

## Istòria

Un cavalièr eftalita, representacion sus un bòl (vèrs 460-479)
Los eftalitas Conquistèron Sogdiana en 479, una partida dau nòrd de la China modèrna en 493 e, après una tièra de guèrras, destruguèron l'Empèri Gupta e conquistèron una partida de l'Índia septentrionala e centrala. Impausèron tanben lo pagament d'un tribút important ai Sassanidas. Lo declin acomencèt au sègle VI ambé la pèrda d'Índia e, finalament, la destruccion de l'Empèri dei huns blancs per una coalicion formada dei Sassanidas e dei tujues.
# Fèu

Lo tèrme **fèu** (del latin *feudum*, el meteis de livant del bas francic ancian *fehu*) designava un ben o un revengut, lo benefici, confiat en retribucion d'un servici.

Se lo fèu es constituit —non d'una tèrra— mas dels revenguts d'aquesta tèrra, lo vassal, beneficiari del fèu, a alavetz la fruicion de la tèrra. Lo tèrme de «fruicion» apareguèt al sègle XV e designava l'accion de dispausar d'un ben. Lo tèrme es ligat a l'usufruit; lo dreit de fruicion d'un ben d'un autre.
# 15 de julhet

|  |
| --- |
|  Lo Grand Canhon en **julhet**. |
| ←julhet→ |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| 1èr | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |

## Eveniments

## Naissenças

* 1606 – Rembrandt, pintre olandés (m. 1669)
* 1892 – Walter Benjamin, filosòf alemand (m. 1940)
* 1953 – Jean-Bertrand Aristide, president d'Haití
* 1956 – Marky Ramone, musician american (The Ramones)
* 1976 – Diane Kruger, actritz alemanda de cinèma

## Decèsses

---

Vejatz tanben:

* 14 de julhet | 16 de julhet
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# 7 de decembre

|  |
| --- |
|  Ongria en **decembre**. |
| ←decembre→ |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| 1èr | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |

## Eveniments

* 1941 - La flòta japonesa ataca Pearl Harbor, Hawaii. Lo jorn seguent, los Estats Units declaran guèrra a Japon.
* 1975 - Indonesia ocupa lo Timor-Leste.
* 2004 - En l'Afganistan Hamid Karzai pren possession coma president del país.
* 2007 : Començament de la batalha de Musa Qala entre l'armada afgana ajudada per la Coalicion e lei Talibans durant la Segonda Guèrra d'Afganistan.
* 2014 - Lo tifon Hagupit daissa granda destruccion en las Filipinas, provòca la mòrt de 2 personas e daissa 1.2 milions desplaçats.

## Naissenças

* 1860 - Joseph Cook, primièr ministre d'Austràlia (m. 1947)
* 1863 - Pietro Mascagni, compositor italian (m. 1945)
* 1915 - Eli Wallach, actor e comedian american (m. 2014)
* 1924 - Mário Soares, president de Portugal
* 1928 - Noam Chomsky, lingüista e filosòf american
* 1952 - Gisèle Pelicot, executiva retirada francesa
* 1956 - Larry Bird, basquetbolaire american
* 1956 - Iveta Radičová, primièra ministra d'Eslovaquia
* 1957 - Alfons López Tena, politician valencian
* 1958 - Marie Louise Coleiro Preca, president de Malta
* 1966 - Lucía Etxebarria, escrivan espanhòl
* 1972 - Hermann Maier, esquiaire austrian
* 1973 - Fabian Pelós, jogaire de rugbi occitan
* 1974 - Annette Salmeen, bioquimista e nadaira americana
* 1979 - Sara Bareilles, cantautora e pianista americana
* 1989 - Nicholas Hoult, actor
* 1990 - Urszula Radwańska, jogaira de tennis polonesa
* 1990 - David Goffin, jogaire de tennis bèlga
* 2003 - Princessa Catarina Amèlia dels Païses Basses

## Decèsses

* 43 ab C - Cicero, filosòf, politician, avocat e consòl roman (n. 106 ab C)
* 1254 - Papa Innocenci IV (n. c. 1195)
* 1892 - Joseph-Philibert Girault de Prangey, fotograf e dessenhaire francés (n. 1804)
* 1894 - Ferdinand de Lesseps, constructor del Canal de Suèz e del Canal de Panamà (n. 1805)
* 1906 - Élie Ducommun, jornalista soís, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1833)
* 1947 - Nicholas Murray Butler, Prèmi Nobel de la Patz (n. 1862)
* 1977 - Peter Carl Goldmark, inventor ongrés-american (n. 1906)
* 1993 - Félix Houphouët-Boigny, president de la Còsta d'Evòri (n. 1905)
* 1993 - Wolfgang Paul, fisician alemand, Prèmi Nobel (n. 1913)
* 1998 - Martin Rodbell, bioquimista american, Prèmi Nobel (n. 1925)
* 2012 - Renat Cailús, escrivan occitan (n. 1921)

## Referéncias

---

Veire tanben :

* 6 de decembre | 8 de decembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Maltés

Maltés| Malti  |
| Locutors | 570 000 (2012) |
| Classificacion lingüistica |
| Lengas afroasiaticas* Lengas semiticas
	+ Arabi
		- Arabi magrebin
			* Arabi preilian
				+ Arabi sicilian
					- **Maltés**
 |
| Estatut oficial |
| Oficial de | Malta |
| Estatut de conservacion |
| **AtudatEXExtinct* (Atudat)**MenaçatCRCritically endangered* (En dangièr critic)
**SESeverely endangered* (En dangièr sevèr)
**DEDevinitely endangered* (En dangièr definitiu)
**VUVulnerable* (Vulnerable)
**SegurNENot Endangered* (Non en dangièr)
**ICHEL *Red Book: Not Endangered
Classada coma lenga **segura** (**NE**) per l'*Atlàs de las lengas menaçadas dins lo mond*
 |
| Còdis lingüistics |
| ISO 639-1 | `mt`  |
| ISO 639-2 | `mlt`  |
| ISO 639-3 | `mlt`  |
| **Mòstra**Article primièr de la Declaracion dels dreches de l'òme en **maltés**
L-Artiklu 1. Il-bnedmin kollha jitwieldu ħielsa u ugwali fid-dinjità u d-drittijiet. Huma mogħnija bir-raġuni u bil-kuxjenza u għandhom iġibu ruħhom ma' xulxin bi spirtu ta' aħwa.
 |
| Mapa |
|  |

Lo **maltés** (autonim: *Malti*) es una varietat autoctòna de la lenga aràbia parlada a Malta. Uèi lo jorn, los filològs consideran lo maltés coma un idiòma pro diferenciat qu'aparten a la familha semitica. Es la lenga nacionala de la Republica de Malta, cooficialament amb l'anglés.

Es una lenga per elaboracion que deriva de l'arabi dialectal de Magrèb. La nòrma lingüistica del maltés es independenta e acumula de traches diferencials a respècte de l'arabi: utiliza l'alfabet latin en luòc de l'alfabet arabi e accèpta un grand nombre de manlèus a l'italian e a l'anglés.

La pus anciana documentacion en maltés es un poèma que data de 1585, mas compausat al sègle xv.

## Referéncias

* Portal de las lengas
# Sung Jae-ki

| Sung Jae-ki |
| --- |
|   |
| Biografia |

**Sung Jae-ki**, (en corean: **성재기 成在基**) nascut lo 11 de setembre de 1967 - mòrt lo 26 de julhet de 2013 foguèt un militant sud-corean dels dreches umans.

### Ligams extèrnes

* (en) *South Korean channel films suicide*
* (en) *Suicide performance and journalist ethics* News Dongah*.*
* (es) Grabación de un suicidio en Corea del Sur abre el debate sobre la ética de los medios de comunicación
* (es) Activista Sung Jae-ki se suicidó frente a las cámaras de televisión
# Romaní

Romaní| Romani chib  |
| Classificacion lingüistica |
| **Romaní** |
| Estatut oficial |
| Oficial de | lenga officiala en la comuna de Chouto Orizari (Macedònia)
reconeguda coma **lenga minorizada** en:
 Macedònia del Nòrd : Serbia :Eslovènia  Ongria Alemanha Romania Russia Norvègia  Suècia :Finlàndia  |
| Estatut de conservacion |
| **AtudatEXExtinct* (Atudat)**MenaçatCRCritically endangered* (En dangièr critic)
**SESeverely endangered* (En dangièr sevèr)
**DEDevinitely endangered* (En dangièr definitiu)
**VUVulnerable* (Vulnerable)
**SegurNENot Endangered* (Non en dangièr)
**ICHEL *Red Book: Definitely Endangered
Classada coma lenga **menaçada** (**DE**) per l''Atlàs de las lengas menaçadas dins lo mond
 |
| Còdis lingüistics |
| ISO 639-2 | `rom`  |
| ISO 639-3 | `rom`  |
| Mapa |
|  |

Lo **romaní** o **gitano**, **cingaro** o **tzingarin**, o **ròm** (en romaní: *Romani chib*) es una lenga indoeuropèa de la branca indoiraniana, mai precisament indoariana. Es la lenga del pòble gitano (ròms), originari del nòrd d'Índia, qu'entreprenguèt una migracion massiva cap a la debuta del millenni II a la seguida d'una invasion turca gaznevida puèi seldjokida per colonizar l'Asia Menora.

Lo romaní se desvolopèt a partir d'una sola lenga populara o prakrit parlada dins la val mejana del flume de Ganges e que sa forma sabenta èra lo sanscrit.

Pendent lo long sejorn dels sieus locutors (1071-1381) dins lo Sultanat de Rom, jos dominacion seldjokida en Asia Menora, e ont la lenga oficiala èra lo persan e las lengas vernacularas lo grèc e l'armenian, lo romaní s'es enriquit de fòrça mots d'aquelas tres lengas.

Los manlèus a las divèrsas lengas europèas que lo romaní costegèt son posteriors al sègle XIV.

L’esfòrç de codificacion de la lenga es pro recent. Demèst los linguistas mai engatjats i aviá Marcèl Cortiada.

## Dialèctes

* romaní balcanic, lo còde ISO 639 qu'ei rmn
* romaní baltic, lo còde ISO 639 qu'ei rml
* romaní carpatic, lo còde ISO 639 qu'ei rmc
* romaní calò finés, lo còde ISO 639 qu'ei rmf
* romaní sinte, lo còde ISO 639 qu'ei rmo
* romaní vlah, lo còde ISO 639 qu'ei rmy
* romaní galés, lo còde ISO 639 qu'ei rmw

## Derivats

Lo postrolhàs a maites manlèus al romaní dins lo vocabulari.
# Sint Maarten

*País de Sant Martin
Land Sint Maarten*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| *Devisa nacionala: cap*  |
| Lengas oficialas | neerlandés, anglés |
| capitala | Philipsburg |
|  |
| Rei | Guilhèm Alexandre |
| Primièr ministre | Silveria Jacobs |
| Superfícia | 34 km² |
| Populacion | 39 689 |
| Estat | dels Païses Basses |
| Moneda | Florin de las Antilhas Neerlandesas |
| Ora | UTC-4 |
| Imne nacional | O Sweet Saint Martin's Land |
| ISO-3166 | 534 SX SXM |
| Domeni internet | .sx |
| Còde telefonic | +1-721 |

Lo **país de Sant Martin** o **Sant Martin del Sud** es la mitat sud de l'illa de Sant Martin, dins las pichonas Antilhas. Dempuèi 2010 forma un país del Reialme dels Païses Basses. Dins la majoritat de las lengas se garda lo nom neerlandés **Sint Maarten** per far la distincion amb la part francesa de l'illa.

Philipsburg, capitala de Sint Maarten
### Istòria

Lo 10 d'octobre de 2010, l'illa obtenguèt un estatut d'autonomia al dintre del Reialme dels Païses Basses, a l'escasença de la dissolucion de las Antilhas Neerlandesas.

## Nòtas e referéncias
# Batalha dei Frontieras

|
 Batalha dei Frontieras

 |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| Informacions generalas |
| Data | 10-28 d'aost de 1914 |
| Luòc | Frontieras francoalemanda e sud de Belgica |
| Eissida | Victòria alemanda |
| Belligerants
  |
|  França
 Reiaume Unit |  Empèri Alemand |
| Fòrças en preséncia
  |
|  1 250 000
 70 000 |  1 300 000 |
| Pèrdas |
|  140 000
 1 600 |  200 000 |

La **Batalha dei Frontieras** se debanèt au començament de la Primièra Guèrra Mondiala dau 10 au 28 d'aost entre lei fòrças francesas e alemandas. S'acabèt per una victòria alemanda e una invasion dau territòri francés que foguèt arrestada durant la Premiera batalha de Marna.
# Maria Callas

Maria Callas (1958)
**Maria Callas** (Nòva York, 2 de decembre de 1923 – Paris, 16 de setembre de 1977) foguèt una de las cantairas (soprano)d'opèra mai famosas del mond; éra coneguda coma "la divina".

Nascuda en Nòva Yòrk (EE UU), mas d'origina grèga, debutèt en l'opèra en 1938 e foguèt dins actiu fins a 1974.

Maria èra dotat d'una votz fòrça poderosa e vasta, gran actritz e amb un grand talent artistic. Revisquèt lo bel cant e foguèt una de las paucas sopranos que trionfèron amb l'opèra *Norma*. Autras capitadas foguèron *Medea*, *La traviata* e *Tosca*.

Protagonizèt la pellicula *Medea* de Pier Paolo Pasolini en 1969

En la siá vida privada, mantenguèt una relacion amb l'entrepreneire grèc Aristoteles Onassis.

Morisses en París d'un atac cardíaco.
# Leipzig

| *Leipzig* |
| --- |
|  |
|  |
|  |

|  |
| --- |
|  |

 |
| Donadas generalas |
| Toponim oficial | **Leipzig** |
| País | Alemanha |
| Land | Saxònia |
| Districte *(Regierungsbezirk)* | Leipzig |
| Arrondiment *(Landkreis)* | Leipzig (vila-arrondiment) |
| Còde comunal *(Gemeindeschlüssel)* | 14 3 65 000 |
| Còde postal | 04003–04357 |
| Indicatiu telefonic | +49-341 |
| Immatriculacion | L |
| Latitud | 51° 19’ 59’’ Nòrd |
| Longitud | 12° 22’ 59’’ Èst |
| Altitud (*NN*) | 113 m |
| Superfícia | 297,37 km² |
| Populacion | 544 479 ab. *(31 dec. 2014)* |
| Densitat | 1831 ab./km² |
| Nombre de quartièrs (*Ortsteile*) | 63 |
| Sit web | www.leipzig.de |
| Politica 2004-2009 |
| Cònsol *(Bürgermeister)* | Burkhard Jung (SPD) |
| Partits al poder | SPD |

Leipzig es la pus granda vila de Saxònia. Sa populacion èra estimada a 544 000 abitants en 2014. Sa superficia totala es 297,4 km².

Recebèt los privilègis de ciutat l'an 1165. Es coneguda dempuèi aquesta epòca per sas fièras de Pascas e de Sant Miquèl que fan d'ela una plaça de comèrci plan importanta.

La seuna universitat foguèt fondada en 1409. Joan Sebastian Bach i trabalhèt entre 1723 e 1750.

La vila foguèt tanben la capitala de l'edicion alemanda fins a la Segonda Guèrra Mondiala.

*Neues Rathaus* (Nòva comuna) de Leipzig.
Glèisa de Sant Tomàs (*Thomaskirche*).
Tramvia de Leipzig.
# Hexapoda

Hexapoda

bambaròt comun (*Melolontha melolontha*)

Classificacion segon ITIS| Règne | Animalia |
| Sosrègne | Bilateria |
| Infrarègne | Protostomia |
| Superembr. | Ecdysozoa |
| Embrancament | Arthropoda |

Sosembrancament

**HexapodaBlainville, 1816**

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Aqueste article es un esbòs de completar a prepaus de la fauna. Podètz partejar vòstras coneissenças en lo modificant*. |

Los **Hexapòds** (*Hexapoda*) constituisson un sosembrancament qu'amassa principalament los insèctes e d'autres artropòdes de tres parèls de patas : los proturs, diplurs e collembòls, considerats par las classificacions pus ancianas coma d'òrdres de la classa dels insèctes, e que constituisson totes los tres la classa dels Entognats.

Los hexapòds son lo pus important embrancament en nombre sus Tèrra amb mai d'un milion d'espècias descbèrtas e encara de 2 a 30 milions d'espècias de descbrir. Representatián segon las estimacions, 80 % de las espècias animalas e son presents dins totes los climas e totes los mitans.
# Tanakh

**Tanaḥ**, retranscrit tanben **Tanakh** (en ebrieu: תנך‎, TNK), es un acronim qu'identifica la Bíblia ebrieva, coincidís en granda partida amb l'Ancian Testament crestian, levat los libres deuterocanonics (los libres que foguèron acceptats dins lo canon crestian pas qu'a la fins del sègle xvi, es a dire: Los dos libres del Macabèus, Judit, Tobias, Saviesa, Siracida e Baruc; tampauc fan pauc partit del Tanaḥ Bèl e lo dragon e Susanna, que dins los deuterocanonics forman los dos darrièrs capítols de Danièl). L'acronime de la Tanaḥ se basa sus las letras ebrievas inicialas de caduna de les tres partidas del tèxt:

1. **Torah** [תורה], que significa "lei", "ensenhament" e/o "instruccion". També es anomenat *Ḥumaš* [חומש], derivat de ḥamesh [חמש] significant "cinc", en referéncia als cinc libres de Moïses. En grèc es lo "Pentateuc".
2. **Neviïm** [נביאים], que significa "Profètas".
3. **Ketuvim** [כתובים], que significa "escrits".

Lo Tanaḥ se nomena egalament **Mikra** o **Miqra** [מקרא] ('lectura').

## Libres del Tanaḥ

Los libres de la Torah foguèron anomenats amb la primièra paraula més important qu'apareís dins lo tèxte. Los noms son pas las traduccions de l'ebrièu, mas venon dels noms Grècs creats per a la traduccion ebraïca de la Septuaginta, que venguèron la basats dels noms rabinics que descrivon la tematica dels libres.

* La Torah (Pentateuc) conten:

1. Genèsi [בראשית]
2. Exòde [שמות]
3. Levitic [ויקרא]
4. Libre dels Nombres [במדבר]
5. Deuteronòmi [דברים]

* Los libres dels *Neviïm* ("Profètas") son:

6. Libre de Josuè [יהושע]
7. Libre dels Jutges [שופטים]
8. Libres Samuèl (I & II) [שמואל]
9. Libres dels Reis (I & II) [מלכים]
10. Libre d'Isaïas [ישעיה]
11. Libre de Jeremias [ירמיה]
12. Libre d'Ezequièl [יחזקאל]
13. los dotze profètas menors: [תרי עשר]
I. Libre d'Osè [הושע]
II. Libre de Joèl [יואל]
III. Libre d'Amós [עמוס]
IV. Libre d'Abdias [עובדיה]
V. Libre de Jonàs [יונה]
VI. Libre de Miquèas [מיכה]
VII. Libre de Naüm [נחום]
VIII. Libre d'Abacuc [חבקוק]
IX. Libre de Sofonias [צפניה]
X. Libre d'Agèu [חגי]
XI. Libre de Zacarias [זכריה]
XII. Libre de Malaquias [מלאכי]
* Los *Ketuvim* ("Escrits") són:

14. Libre dels Psalmes [תהלים]
15. Libre dels Provèrbis [משלי]
16. Libre de Jòb [איוב]
17. Cantic dels Cantics [שיר השירים]
18. Libre de Rut [רות]
19. Libre de las Lamentacions [איכה]
20. Eclesiastas [קהלת]
21. Libre d'Estèr [אסתר]
22. Libre de Danièl [דניאל]
23. Libre d'Èsdras - Libre de Neemias [עזרא ונחמיה]
24. Libres de las Cronicas (I & II) [דברי הימים]
# Duratz

*Duratz*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| País | Albania |
| Superfícia | 338.30 |
| Populacion | 175 110 (2011) |
| Latitud | 41°18′48″N |
| Longitud | 19°26′45″O |
| Localizacion de la vila en Albania |
|  |

**Duratz** (*Durrës* en albanés) es una vila litorala d'Albania, la segonda dau país après Tirana. Sa populacion èra estimada a 175 110 abitants, en 2011. Sa superfícia totala es 338.30 km².

## Toponimia

Duratz es estat coneguda sos fòrça noms diferents, en lengas diferentas.

* En grèc, **ΔυρράχιοDyrráchio*, ancianament tanben **ἘπίδαμνοςEpídamnos*
* En latin, **Dyrrachium** o mei ancianament **Epidamnus En albanés, **Durrës En italian, **Durazzo En serbocroat, **Драч**/**Drač En turc, **Dıraç** (**دراج** en turc otoman)
* En aromanés, **Durus**

## Istòria

Duratz es una de las vilas mei vielhas d'Albania. Vadot part de l'empèri roman en 219 avant J-C durant la segonda guèrra illiriana. Durant la grana guèrra civila romana, hot lo sèti en 48 avant J-C de la Batalha de Duratz entre Juli Cesar e Gnèu Pompèu.

Sos l'empèri roman, Duratz èra l'extremitat occidentau de la Via Egnàcia, que miava a Tessalonica e Constantinòple. Au sègle IV, Duratz vadot metropòli de la província d'Epir Nòva. Èra ses d'un avescat dempuei 58, que vadot donc archivescat en 449.

* Durrës
*
*
*
*
*
*
*
*
# Daniel Ortega

| Daniel Ortega |
| --- |
|   (2024)  |
| Biografia |
| Signatura |
|  |

**José Daniel Ortega Saavedra**, èx-guerrilhèr e òme politic n. 1945, es lo president actual de Nicaragua. Tanben foguèt president entre 1985 e 1990.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedit per **Junta de Reconstruccion Nacional** |  **President de Nicaragua 10 de genièr de 1985 - 25 d'abril de 1990** | Seguit per **Violeta Chamorro** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedit per **Enrique Bolaños** |  **President de Nicaragua dempuèi lo 10 de genièr de 2007** | Seguit per **cap** |
# 2 de setembre

|  |
| --- |
|  Norvègia en **setembre**. |
| ←setembre→ |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| 1èr | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |

## Eveniments

* 1945 - rendicion de Japon e fin de la Segonda Guèrra Mondiala
* 1945 - independéncia de Vietnam.

## Naissenças

* 1853 - Wilhelm Ostwald, quimista alemand, Prèmi Nobel (m. 1932)
* 1877 - Frederick Soddy, quimista britanic, Prèmi Nobel (m. 1956)
* 1924 - Daniel arap Moi, president de Kenya
* 1946 - Billy Preston, cantaire e musician american (m. 2006)
* 1962 - Keir Starmer, òme politic britanic
* 1964 - Keanu Reeves, actor canadian
* 1966 - Salma Hayek, actritz mexicana

## Decèsses

* 1969 - Ho Chi Minh, líder del Vietnam del Nòrd (n.1890)
* 1973 - John Ronald Reuel Tolkien, escrivan anglés (n.1892)
* 1991 - Alfonso García Robles, diplomata mexican, Prèmi Nobel de la Patz (n.1911)
* 1992 - Barbara McClintock, geneticiana americana, Prèmi Nobel (n.1902)
* 2001 - Christiaan Barnard, mètge sudafrican (n.1922)

---

Vejatz tanben:

* 1 de setembre | 3 de setembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).