Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 16 de julhet

|  |
| --- |
|  Lo Grand Canhon en **julhet**. |
| ←julhet→ |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| 1èr | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |

## Eveniments

## Naissenças

* 1872 - Roald Amundsen, explorator norvegian (m.1928)
* 1888 - Frits Zernike, fisician neerlandés, Prèmi Nobel de Fisica en 1953 (m.1966)
* 1911 - Ginger Rogers, actritz americana (m.1995)
* 1925 - Mahathir Mohamad, primièr ministre de Malàisia
* 1941 - Desmond Dekker, musician jamaican de reggae (m.2006)

## Decèsses

* 1989 - Herbert von Karajan, maèstro austriac (n.1908)
* 2003 - Celia Cruz, cantaira cubana (n.1924)

---

Vejatz tanben:

* 15 de julhet | 17 de julhet
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Octava (solfegi)

Octava de do sus la clau de sol.Ua **octava** en musica qu'ei un intervau enter dus sons qui la frequéncia deu segond e ei lo doble o la meitat de la frequéncia deu purmèr. Los dus sons que hèn sonar alavetz la medisha nòta mes dab hautors desparieras puish que lo son de frequéncia mei elevada qu'ei mei agut.

Dens la musica occidentau e dens lo son solfegi aquestas duas nòta que son los dus cap d'ua gama.

* Portal de la musica
# Nòta (solfegi)

Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si, Do, Si, La, Sol, Fa, Mi, Re, Do sus la clau de SolEn solfegi, ua **nòta** designa un deu noms e deus simbòls representant la hautor d'un son. Dens las escalas diatonica e cromatica de la musica occidentau, las nòtas que son au nombre de 7 e que hon nomadas Do (Ut a l'origina), Re, Mi, Fa, Sol, La, Si per Guido d'Arezzo a partir deu poëma *Ut Queant Laxis*.

Las nòtas de musica que son notadas suu pentagrama en foncion de la clau emplegada ; dens lo cas de la clau de Sol, lo Sol qu'ei marcat sus la linha deu miei e las nòtas que s'encadenan dens l'òrdi ascendent Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si e, dens un òrdi descendent Do, Si, La, Sol, Fa, Mi, Re.

Cada nòta qu'ei definida per la soa frequéncia. Ua medisha nòta qu'eixisteish dab diferentas hautors. Las hautor superioras que son multiples de 2 d'ua medisha nòta grava.

Uei la frequéncia relativa de las nòtas qu'ei definida a partir deu La de 440 Hz, mes aquesta frequéncia de referéncia qu'a coneguda variantas leugèras qui inspiran los acordatges deus ensembles de musica anciana e, en particular barròca.

Frequéncia de las nòtas| Note\octave | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Do | 32,70Hz | 65,41Hz | 130,81Hz | 261,63Hz | 523,25Hz | 1046,50Hz | 2093,00Hz | 4186,01Hz |
| Do♯ | 34,65Hz | 69,30Hz | 138,59Hz | 277,18Hz | 554,37Hz | 1108,73Hz | 2217,46Hz | 4434,92Hz |
| Re | 36,71Hz | 73,42Hz | 146,83Hz | 293,66Hz | 587,33Hz | 1174,66Hz | 2349,32Hz | 4698,64Hz |
| Re♯ | 38,89Hz | 77,78Hz | 155,56Hz | 311,13Hz | 622,25Hz | 1244,51Hz | 2489,02Hz | 4978,03Hz |
| Mi | 41,20Hz | 82,41Hz | 164,81Hz | 329,63Hz | 659,26Hz | 1318,51Hz | 2637,02Hz | 5274,04Hz |
| Fa | 43,65Hz | 87,31Hz | 174,61Hz | 349,23Hz | 698,46Hz | 1396,91Hz | 2793,83Hz | 5587,65Hz |
| Fa♯ | 46,25Hz | 92,50Hz | 185,00Hz | 369,99Hz | 739,99Hz | 1479,98Hz | 2959,96Hz | 5919,91Hz |
| Sol | 49,00Hz | 98,00Hz | 196,00Hz | 392,00Hz | 783,99Hz | 1567,98Hz | 3135,96Hz | 6271,93Hz |
| Sol♯ | 51,91Hz | 103,83Hz | 207,65Hz | 415,30Hz | 830,61Hz | 1661,22Hz | 3322,44Hz | 6644,88Hz |
| La | 55,00Hz | 110,00Hz | 220,00Hz | 440,00Hz | 880,00Hz | 1760,00Hz | 3520,00Hz | 7040,00Hz |
| La♯ | 58,27Hz | 116,54Hz | 233,08Hz | 466,16Hz | 932,33Hz | 1864,66Hz | 3729,31Hz | 7458,62Hz |
| Si | 61,74Hz | 123,47Hz | 246,94Hz | 493,88Hz | 987,77Hz | 1975,53Hz | 3951,07Hz | 7902,13Hz |

* Portal de la musica
# Escala musicau

Ua **escala musicau** qu'ei un ensemble de nòtas alinhadas en òrdi ascendent (de la mei grava dinc a la mei aguda) o descendent (de la mei aguda dinc a la mei grava) qui pòden estar utilizadas per compausar o interpretar ua pèça de musica.

Lo biais de las nòtas de se succedir dehens l'escala que pòt variar segon que las nòtas de la gama e sian pròchas o pas ; òm parla atau de gama cromatica se las nòtas e son desseparadas per sonque un miei tons o de gamas diatonicas se son deseparadas per tons e miei tons. La plaça deus miei tons dens ua gama diatonica que forma un esquema d'encadenament de la nòta qu'òm apera mòde e qui son escala musicau en octavas (dab sèt nòtas diferentas, la ueitau estant ua repeticion de la purmèra mes mei aguda).

Los ancians grècs que teorizèn e qu'identifiquèn sèt mòdes : lo mòde ionian, lo mòde dorian, lo mòde frigian, lo mòde lidian, lo mòde mixolidian, lo mòde aeolian e lo mòde locrian. La musica occidentau modèrna b'emplega generaument pas sonque dus mòdes gessits deus ancians mòdes grècs : lo mòde major e lo mòde menor.

A despart deus mòdes qui son escalas diatonicas devesidas en octavas, òm pòt emplegar d'autes menas d'escalas musicaus. Las gamas pentatonicas, per exemple que descompausan en cinc nòtas enlòc de ueit. Òm pòt tanben emplegar pas sonque tons o compausar gamas dab unitats inferioras au miei ton.

* Portal de la musica
# Mòde major

Gama ascendenta e descendenta de Do majorLo **mòde major** qu'ei un un mòde musicau gessit deu mòde ionian ; aquò que vòu díser qu'ei ua seria de set nòtas diferentas dab ua ueitau qui tornar prodúser la purmèra ua octava mei haut qui ostendeish los intervaus seguents : T-T-M-T-T-T-M (on las T e son tons e la M miei tons.

Qu'ei lo mòde fondamentau de la musica occidentau (amassa dab lo mòde menor) e qu'ei suu modèl de la gama de Do en mòde major que s'ealternan e s'encadenan las tòcas blancas e negras deus clavièrs deu piano.

Au contre deu mòde menor qui semble seriós e/o triste, lo mòde major qu'ei considerat dens la cultura occidentau com gaujós.

Que's pòt nòta interpretar ua gama major a partir de quina nòta qui sia, dab la condicion d'arrespectar los intervaus deu mòde major.

## Signatura tonica de las gama majoras

Ceucle de als dièsis, deus bemòl e de las loas gamas majoras e relativas menoras, marcats dens lo sistèma anglosaxon on A=La, B=Si, C=Do, D=Re, E= Mi, F=Fa, G=Sol.
### Signatura tonica a partir d'ua dièsi

Dens ua particion las dièsi que pòden estar dab un nombre maximum de 7 e que son mentavudas dens l'òrdi seguent : Fa, Do, Sol, Re, La, Mi, Si. Entà saber quina ei la tonalitat d'ua particion en mòde major que cau espiar la nòta de la darrèra dièsi : la nòta tonica de tonalitat majora qu'ei la nòta seguenta dens la gama de Do M (Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si, Do). Per exemple, ua particion en mòde major escrivuda dab sonque ua diesi qu'ostendeish donc un Fa# com darrèra diesi ; dens la gama de Do M, la nòta qui segueish lo Fa qu'ei sol ; dab ua dièsi que signa donc la tonalitat de Sol Major (notada Sol M).

* Do M - O dièsi
* Sol M - 1 dièsi
* Re M - 2 dièsis
* La M - 3 dièsis
* Mi M - 4 dièsis
* Si M - 5 dièsis
* Fa# M - 6 dièsis
* Do# M - 7 dièsis

### Signatura tonica a partir d'un bemòl

Dens ua particion, l'òrdi deus bemòl qu'ei : Si, Mi, La, Re, Sol, Do, Fa. Dab donque un bemòl, la gama majora qu'ei la de Fa M. Dens tots los autes cas la gama majora qu'ei indicada per l'avant darrèr bemòl. Per exemple, dab 4 bemòls, l'avant darrèr qu'ei un Lab : qu'ei la gama de Lab M.
# Semiton

Sus lo clavièr deu pianò cadas tòcas tanhentas qu'ei (que siin negras o blancas) que son desseparadas per un interval d'un miei ton.
En solfegi, **semiton** qu'ei un interval enter duas nòtas qui representa la meitat d'un
ton.

Òm pòt trobar mieis tons dehens ua gama diatonica (per exemple, enter lo mi e lo fa o enter lo si e lo do dens la gama de do major).

Dens ua gama cromatica, totas las nòtas que son desseparadas per un miei ton.

* Portal de la musica
# Ciutat de Panamà

|
 Ciutat de Panamà

 |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
|  |
| De naut en bas, d'esquèrra a drecha: Canal de Panamà, Panoramic près de l'Avenida Balboa, Pont de las Americas, Obelisc e bustes de la Plaza de Francis dins l'ensemble monumental de Las Bóvedas, Vieille vila de Panamà e Catedrala metropolitana de Panamà. |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Bandièra | Armas |

 |
| Geografia fisica |
|  |
| Coordenadas | 9° 00′ N, 79° 30′ O |
| Geografia politica  |
| País | Panamà  |
| Província | Panamà  |
| Districte | Panamà  |
| Consol | José Luis Fábrega |

La **Ciutat de Panamà** o simplament **Panamà** (en castelhan: *Panamá*, [sjuˈða(ð) ðe panaˈma]) es la capitala de Panamà. Sa populacion èra estimada a 1 063 000 abitants en 2000. Sa superfícia totala es de 275 km². Foguèt fondada lo 15 d'agost de 1519 per Pedro Arias de Ávila.
# Sègle XVI

Millenni I | **Millenni II| Millenni III**
../.. | Sègle XIV | Sègle XV |  **Sègle XVI** | Sègle XVII | Sègle XVIII | ../..

Ans 1500 | Ans 1510 | Ans 1520 | Ans 1530 | Ans 1540

Ans 1550 | Ans 1560 | Ans 1570 | Ans 1580 | Ans 1590

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1501 | 1502 | 1503 | 1504 | 1505 | 1506 | 1507 | 1508 | 1509 | 1510 |
| 1511 | 1512 | 1513 | 1514 | 1515 | 1516 | 1517 | 1518 | 1519 | 1520 |
| 1521 | 1522 | 1523 | 1524 | 1525 | 1526 | 1527 | 1528 | 1529 | 1530 |
| 1531 | 1532 | 1533 | 1534 | 1535 | 1536 | 1537 | 1538 | 1539 | 1540 |
| 1541 | 1542 | 1543 | 1544 | 1545 | 1546 | 1547 | 1548 | 1549 | 1550 |
| 1551 | 1552 | 1553 | 1554 | 1555 | 1556 | 1557 | 1558 | 1559 | 1560 |
| 1561 | 1562 | 1563 | 1564 | 1565 | 1566 | 1567 | 1568 | 1569 | 1570 |
| 1571 | 1572 | 1573 | 1574 | 1575 | 1576 | 1577 | 1578 | 1579 | 1580 |
| 1581 | 1582 | 1583 | 1584 | 1585 | 1586 | 1587 | 1588 | 1589 | 1590 |
| 1591 | 1592 | 1593 | 1594 | 1595 | 1596 | 1597 | 1598 | 1599 | 1600 |

Veire tanben : Lista dels sègles, Chifras romanas

---
# Grana Colómbia

| Republica de Colómbia o Grana Colómbia |
| --- |
| *República de Colombia* (es)  |
| 1821–1830 |
|
[[Fichièr:Banèra de Grana Colómbia|bordadura|120x90px]]
[[Fichièr:Escut de grana Colómbia|75px]]

 |
| [[Fichièr:|250px]] |
| Capitala | Bogotá |
| Govèrn | Republica |
| **Precedit per** Vicereiautat de Nava Granada Capitania Generau de Veneçuela Presidéncia de Quito Províncias Unidas de Nava Granada Tresau Republica de Veneçuela Província Libre de Guayaquil | **Succedit per** Estat de Veneçuela Estat de Nava Granada Republica d'Eqüator |

La **Grana Colómbia** que ho un immens país situat au nòrd deu continent sud-american e qui ho constituit en bèth amassar los territòris de las ancianas entitats administrativas coloniaus de la Vicereiautat de Nava Granada, la Capitaneria Generau de Veneçuela e de la Presidéncia de Quito ; d'un aute punt de vista, qu'amassè tanben entitats politicas jà gessidas deu procès d'independénica tau com : las províncias Unidas de Nava Granada, la Tresau Republica de Veneçuela e la Província Libre de Guayaquil.

Aqueth estat que vadó en 1821 a l'escadença deu Congrès de Cúcuta dab lo nom de **Republica de Colómbia** ; lo nom de *Grana Colómbia* qu'ei emplegat entà la distinguir de l'actuau Colómbia gessida de la secession d'aqueth efemèr estat.