Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fosfòr

|
 15 silici ← fosfòr → sofre |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| N ↑ P ↓ As |

|  |
| --- |
| Taula periodica |

 |
| Generalitats |
| Nom, Simbòl, Numèro atomic | fosfòr, P, 15 |
| Familha d'elements quimics | nonmetals |
| Grop, Periòde, Blòc | 15, 3, p |
| Aparéncia | incolòr/roge/blanc argentat  |
| Massa atomica | 30.973761(2) g/mol |
| Configuracion electronica | [Ne] 3s2 3p3 |
| Electrons per nivèl energetic | 2, 8, 5 |
| Proprietats fisicas
 |
| Fasa | solid |
| Densitat (temperatura ambienta) | (blanc) 1.823 g/cm³ |
| Densitat (temperatura ambienta) | (roge) 2.34 g/cm³ |
| Densitat (temperatura ambienta) | (negre) 2.69 g/cm³ |
| Punt de fusion | (blanc) 317.3 K (44.2 °C, 111.6 °F) |
| Punt d'ebullicion | 550 K (277 °C, 531 °F) |
| Calor de fusion | (blanc) 0.66 kJ/mol |
| Calor de vaporizacion | 12.4 kJ/mol |
| Capacitat calorifica | (25 °C) (blanc) 23.824 J/(mol·K) |
|

Pression de vapor (blanc)| *P*/Pa | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| a *T*/K | 279 | 307 | 342 | 388 | 453 | 549 |

 |
|

Pression de vapor (roge)| *P*/Pa | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| a *T*/K | 455 | 489 | 529 | 576 | 635 | 704 |

 |
| Proprietats atomicas
 |
| Estructura cristallina | monoclinic |
| Estat d'oxidacion | ±3, **5**, 4 (oxid leugièrament acid) |
| Electronegativitat | 2.19 (Escala de Pauling) |
| Potencials d'ionizacion (mai) | 1èr : 1011.8 kJ/mol |
| 2nd : 1907 kJ/mol |
| 3en : 2914.1 kJ/mol |
| Rai atomic | 100 pm |
| Rai atomic calculat | 98 pm |
| Rai covalent | 106 pm |
| Rai de van der Waals | 180 pm |
| Informacions divèrsas
 |
| Magnetisme | pas de donada |
| Conductivitat termica | (300 K) (blanc) 0.236 W/(m·K) |
| Modul de Bulk | 11 GPa |
| Numèro CAS | 7723-14-0 |
| Isotòps pus estables |
|

Article : Isotòps del (de l') fosfòr| iso | NA | Mièja vida | MD | ED (MeV) | PD |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 31P | 100% | P es estable amb 16 neutrons |
| 32P | syn | 14.28 d | β- | 1.709 | 32S |
| 33P | syn | 25.3 d | β- | 0.249 | 33S |

 |
|  |

Lo **fosfòr** (del grèc ancian φωσφόρος / phōsphóros, « portaire de lutz », per allusion a la quimioluminescéncia emanant del fosfòr blanc, vesedor dins l'escuritat quand es expausat a de l'oxigèn) es l'element quimic de numèro atomic 15, de simbòl P. Dins la taula periodica, se tròba dins lo cinquen grop principal, o 15en grop IUPAC o grop azòt. Es un membre del grop dels pnictogèns.
# Maui

|  |
| --- |
| **Maui** |
|  |
| **País** | Hawaii |
| **Localizacion** | Illas d'Hawaii |
| **Latitud** |  |
| **Longitud** |  |
| **Superfícia** | 1902 km² |
| **Còstas** | km |
| **Punt culminant** | Haleakalā 3055 m |
| **Populacion** Densitat | 117 644 ab.  ab./km² |

**Maui** es la segonda pus granda illa de l'archipèla d'Hawaii, amb una superfícié de 1 902 km2 e un litoral de 240 km de longor. Aperten a l'Estat american d'Hawaii, e forma lo comtat de Maui amb tres autras illas, Molokai, Lanai e Kahoolawe.
# Erupcion hawaiana

Esquèma generau d'una erupcion hawaiana : (1) Plumacho volcanic fòrça limitat ; (2) Fònt de lava e degasatge aisat ; (3) Cratèr ; (4) Lac de lava ;(5) Fumarola ; (6) Colada de lava fòrça lònga ; (7) Penda volcanica generalament doça ; (8) Sòcle geologic ; (9) Sill (chaminèia segondària) ; (10) Chaminèia volcanica (durada de sejorn dau magma febla) ; (11) Sèrva magmatica ; (12) Dic.
Leis **erupcions hawaianas** son un tipe d'erupcion volcanica. Son caracterizadas per de lavas fòrça fluidas, basalticas amb una concentracion de silici febla. Aquò permet l'escolament de la lava sus lei flancs dau volcan sus de distàncias lòngas que pòdon agantar de desenaus de quilomètres. Lo desagatge dau magma es aisat e son emission se forma siá sota la forma d'una fònt de lava d'unei centenaus de mètres d'autor amb un debit regular siá sota la forma d'un lac de lava situat dins lo cratèr. Una activitat hawaiana regulara entraïna generalament la formacion d'un volcan bloquier. Certanei volcans coma Mauna Loa, Kilauea o Nyiragongo an un regim eruptiu quasi unicament hawaian.

Aqueleis erupcions son generalament gaire perilhosas mai pòdon causar de destruccions importantas en causa dei coladas de lava que son capablas de destrurre la màger part deis infrastructuras umanas. L'Indici d'Explositat Volcanica d'una erupcion hawaiana se situa generalament entre 0 e 1.

* Erupcion de Mauna Loa en 1984.
* Lac de lava de Kilauea en 1954.
* Lac de lava d'Erta Ale en 2001.
* Fònt de lava de Kilauea en 1983.
# Indonesian

Indonesian| Bahasa Indonesia  |
| Parlat en | Indonesia e Timòr Èst |
| Sistèma d'escritura | alfabet latin |
| Classificacion lingüistica |
| Lengas austronesianas* Lengas malaiopolinesianas
	+ Lengas malaiosubawanas
		- Lengas malaicas
			* Malai
				+ **Indonesian**
 |
| Estatut oficial |
| Oficial de | Indonesia |
| Còdis lingüistics |
| ISO 639-1 | `id` e `in`  |
| ISO 639-2 | `ind`  |
| ISO 639-3 | `ind`  |
| Ethnologue | `ind`  |
| Glottolog | `stin1234`  |
| ASCL | 6504  |
| IETF | id  |
| Mapa |
|  |

L'**indonesian** (autonim: *bahasa indonesia*, AFI: [baˈha.sa in.doˈne.si.ja]) es una varietat estandardizada del malai, pròpria d'Indonesia.

L'intercompreneson amb lo malai de Malàisia (*bahasa malaysia*) es completa.
Lo grop indonesian-malaisian comptariá atal mai de 250 000 000 de locutors çò que ne fa, demograficament, una lenga comparabla al francés o al portugués e la tèrça (o quarta) lenga mai parlada d'Asia.

## Estatut

Lo **bahasa indonesia** es la sola lenga oficiala d'Indonesia (245 000 000 d'estatjants en 2013). Tot ben que i a mai de 726 lengas en Indonesia, sol lo bahasa indonesia es reconegut per las autoritats.
Es tanben una lenga oficiala auxilària de Timor.

## Locutors

Gaireben 10% de la populacion lo parla coma lenga mairala e 88,5% lo parla coma lenga segonda.
Lo nombre de sos locutors es gaireben de 220 000 000 en 2013 mas amb la particularitat d'èsser mai que mai de locutors que parlan lo bahasa indonesia coma lenga segonda.
54% de la populacion de Timor pòt tanben parlar lo bahasa indonesia.

## Nòtas e referéncias
# Getúlio Vargas

| Getúlio Vargas |
| --- |
|   |
| Biografia |
| Signatura |
|  |
|

---

 |
|   |

**Getúlio Dornelles Vargas** (1882-1954) avocat e òme politic, foguèt president de Brasil en 2 ocasions:

La primièra ocasion, entre 1930 e 1945 (non elegit per la populacion), se devesís en 3 periòdes:

* govèrn provisòri (aprèp la deposicion de Washington Luís, entre 1930 e1934),
* govèrn constitucional (de 1934 a 1937, jos la constitucion de 1934), e
* la dictatura (*Estado Novo*, de 1937 a 1945 aprèp aver impausat la constitucion brasilièra de 1937, inspirada per la dictatura polonesa). La dictadura de Getúlio foguèt depausada lo 29 d'octobre de 1945 per un movement militar.

La segonda ocasion foguèt entre 1951 e 1954, quand Getúlio foguèt elegit president dirèctament per la populacion. Mas lo 25 d'agost de 1954, aprèp una granda crisi politica, Getúlio se suicidèt.

## Vejatz tanben

* Getúlio

* Portal de Brasil

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedit per **Augusto Tasso Fragoso** |  **President de Brasil (1èr periòde) 1930 - 1945** | Seguit per **José Linhares** |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedit per **Eurico Gaspar Dutra** |  **President de Brasil (2nd periòde) 1951 - 1954** | Seguit per **João Café Filho** |
# Gabriel Ramanantsoa

| Gabriel Ramanantsoa |
| --- |
|   |
| Biografia |

**Gabriel Ramanantsoa** (1906-1979) militar, foguèt lo president e tanben lo primièr ministre de Madagascar entre 1972 e 1975.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedit per **Philibert Tsiranana** |  **President de Madagascar 11 d'octobre de 1972 - 5 de febrièr de 1975** | Seguit per **Richard Ratsimandrava** |
# Abdelaziz Bouteflika

| Abdelaziz Bouteflika |
| --- |
| President d'Argeria |
|  |
| Mandat |
| 27 d'abril 1999–2 d'abril de 2019 |
| Predecessor | Liamine Zéroual |
| Successor | Abdelkader Bensalah |
| Partit | *Front de libération nationale* - FLN |
| Biografia |
| Naissença | 2 de març de 1937 Oujda, Marròc |
| Conjunt | Amal Triki |
| Nacionalitat | argerian |
| Profession | òme politic |
| Religion | Sofisme |
| President d'Argeria |

**Abdelaziz Bouteflika** (; en arabi :عبد العزيز بوتفليقة(ʿAbd al-ʿAzīz Būtaflīqa) [ʕabd lʕziːz buːtfliːqa]), òme politic n. 1937, foguèt president d'Argeria.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedit per **Liamine Zéroual** |  **President d'Argeria 27 d'abril de 1999 - 2 d'abril de 2019** | Seguit per **Abdelkader Bensalah** |
# Beirot

|
 Beirot بيروت Bayrūt |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
|  |
| . |
| Geografia fisica |
| Coordenadas | 33° 53′ 23″ N, 35° 30′ 01″ E |
| Geografia politica |
|  |
| País | Liban  |
| governorat | Governorat de Beirot |
| Geografia umana |
| Populacion (2014) | 361,366 ab. |
| Autras informacions |
| http: |

**Beirot** (arabi: بيروت, *Bayrūt*; en ancian occitan, *Barut*) es la capitala de Liban. La ciutat compta 1.200.000 abitants, mas l'aira metropolitana dos milions d'abitants.
Malgrat las grèvas destruccions causadas per la guèrra civila (1975-1990), Beirot es tornada a èsser la principala plaça financièra, bancària e comerciala del levant. Mercé a son istòria cosmopolita, la ciutat representa en mai un centre cultural e accademic de primièra importància.

## Nòtas e referéncias
# Theobroma cacao

*Theobroma cacao*

cacautièr

Classificacion| Règne | Plantae |
| Division | Magnoliophyta |
| Classa | Magnoliopsida |
| Òrdre | Malvales |
| Familha | Sterculiaceae |
| Genre |
Theobroma |

Nom binominal

Theobroma cacaoL., 1753**

Òrdre
Malvales
Familha
Malvaceae

*Theobroma cacao*
Lo **cacautièr** (en latin : *Theobroma cacao*) es un arbre de la familha *Sterculiaceae* originari d'America tropicala. Se nomena cacau las granas grassas secas e parcialament fermentadas de l'arbre, utilizadas per la fabricacion del chocolat.

*Theobroma*, en grèc, significa "beguda dels dieus"; *cacau* ven del nahuatl *cacahualt*, çò que concòrda amb una legenda aztèca que considerava la grana del cacau d’origina divina.

## Descripcion botanica

Lo cacautièr es una espècia tropicala diploïda originària d'America del Sud. Ven naturalament dins lo bacin d'Orinoco e d'Amazonas a febla altitud al pè de la Cordilhièra dels Andes (entre 200 e 400 m).

Es un arbre que mesura de 3 à 10 m de naut, cauliflori de fuèlhas sempre verdas. Florís a 3 ans e dona de flors, fruts e fuèlhas tot l'an. Atenh son plen rendement entre 7 e 10 ans e viu fins a 100 ans. Sas flors fan aperaquí 1 cm e sonque 1% d'entre elas donan de fruts. L'arbre pòt produire annalament fins a 20 000 flors de color ròsas e blancas.

Flors
# Langosta

Palinuridae

Langosta

Classificacion| Règne | Animalia |
| Embrancament | Arthropoda |
| Sosembr. | Crustacea |
| Classa | Malacostraca |
| Sosclassa | Eumalacostraca |
| Superòrdre | Eucarida |
| Òrdre | Decapoda |
| Sosòrdre | Macrura Reptantia |
| Infraòrdre | Chelata |
| Superfamilha | Palinuroidea |

**Reng de precisarPalinuridaeLatreille, 1802**

Lei **langostas** (var. **lingosta**) (Palinuridae) son una familha de crustacèus decapòdes dei mars temperadas e tropicalas. Son caracterizats per un còrs alongat, d'antenas lòngas e espinosas e d'unei pinças atrofiadas. Comestibles de remarca, son pescats per sa carn saborosa e son considerats coma un produch de luxe e un enjòc economic important dins mai d'una region. N'existís 12 genres diferents que gropan plusors desenaus d'espècias.

## Liames intèrnes

* Crustacèus.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
# Unitarisme (teologia)

L’**unitarisme** es una doctrina qui assegura que Dieu es **un sòu e mesme esperit**, e non pas una sola natura o "osia" en tres ipostasas coma l'afirma lo dògma de la Trinitat : **Paire**, **Filh** e **Esperit**. Segon lo dògma de la Trinitat, quelas tres personas divinas participen d'una sòla natura divina unica .

## referencia
# Ignacy Jan Paderewski

| Ignacy Jan Paderewski |
| --- |
|   |
| Biografia |
| Signatura |
|  |

**Ignacy Jan Paderewski** (1860-1941), compositor, pianista, compositor, diplomata e òme politic, foguèt primièr ministre de Polonha entre genièr e novembre de 1919.

Paderewski estudièt als conservatoris de Varsòvia, Berlin e Viena. Amplièt sos estudis de composicion amb Friedrich Kiol e Heinrich Urba a Berlin. Coneguèt ailà Richard Strauss.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedit per **Jędrzej Moraczewski** |  **Primièr ministre de Polonha 17 de genièr - 27 de novembre de 1919** | Seguit per **Leopold Skulski** |
# Voivodat de Lublin

Lo **voivodat de Lublin** (en polonés : *Województwo lubelskie*) es un voivodat de Polonha. Foguèt creat lo 1er de genier de 1999. Son capluòc es Lublin. Ten una superfícia de 25 155 km² e teniá en 2003 2 191 000 abitants.
# Vòlga

| Vòlga |
| --- |
|   |
| Volgarivermap.png |
| Caracteristicas |
| Longor | 3 700 km |
| Bacin | 1 350 000 km2 |
| Debit mejan | 8 060 m3⋅s-1 |
| Riu |
| Font | Puèges de Valdaï |
| Embocadura | Mar Caspiana |
| Geografia |
| Païses traversats | Russia |
| Vilas principalas | Iaroslavl, Nizhni Nòvgorod, Kazan, Olianovsk, Samara, Saratov, Volgograd, Astrakhan |

**Vòlga** (en rus *Волга*) es lo flume pus long d'Euròpa. Amb sos afluents, drena mai d'un terç de la superfícia de la Russia europèa. Sa font se tròba dins los pueges de Valdaï a 228 mètres d'altitud entre Moscòu e Sant Petersborg abans de se traire dins la mar Caspiana après una longa escorreguda de 3 690 km. Lo flume es navegable gaireben dins sa totalitat gràcias a las òbras realizadas, especialament durant la segonda mitat del sègle XX.
Son bacin idrografic, d'une superfícia de 1 350 000 km2 concentra dempuièi la Segonda Guèrra Mondiala una part importanta de las activitats industrialas de Russia. Vòlga ten una plaça importanta dins la cultura russa e inspirèt nombroses romans, tablèus e cansons.
# Mar de Siberia Orientala

La **Mar de Siberia Orientala** es una mar de l'Ocean Artic situada entre lo litorau de Siberia au sud, l'archipèla de Nòva Siberia a l'oèst, la Mar de Laptev e l'illa de Wrangel a l'èst. Es una zòna pauc estudiada caracterizada per un clima dur, una salinitat febla, una raretat relativa de la preséncia d'organismes vivents (animaus ò vegetaus), una prefondor febla generalament inferiora a 50 m maugrat una superficia de 936 000 km² e de marèias egalament fòrça feblas e inferioras a 25 cm.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
# Acinonyx jubatus

*Acinonyx jubatus*

Classificacion| Règne | Animalia |
| Sosembr. | Vertebrata |
| Superclassa | Tetrapoda |
| Classa | Mammalia |
| Coòrta | Placentalia |
| Òrdre | Carnivora |
| Sosòrdre | Feliformia |
| Familha | Felidae |
| Sosfamilha | Felinae |
| Genre |
Acinonyx |

Nom binominal

Acinonyx jubatus(Schreber, 1775)**

Reparticion geografica

   <span style="background: #**Error d'escript : la foncion « trim » existís pas.**">**<font color="#**Error d'escript : la foncion « trim » existís pas.**">/**  preséncia istorica

   <span style="background: #**Error d'escript : la foncion « trim » existís pas.**">**<font color="#**Error d'escript : la foncion « trim » existís pas.**">/**  preséncia febla

   <span style="background: #**Error d'escript : la foncion « trim » existís pas.**">**<font color="#**Error d'escript : la foncion « trim » existís pas.**">/**  preséncia mejana

   <span style="background: #**Error d'escript : la foncion « trim » existís pas.**">**<font color="#**Error d'escript : la foncion « trim » existís pas.**">/**  preséncia elevada

Estatut CITES

  Annèxe I , Rev. del 01/07/1975

Estatut de conservacion UICN

 **VU** A2acd; C1 : **Vulnerable**

Guepard
Guepard
Lo **Guepard** (*Acinonyx jubatus*) es un membre atipic de la familha dels felins, que caça gràcias a sa vista plan aguda e sa granda velocitat. Es un dels animals terrèstres mai rapids: pòt arribar fins a 110 km/h sus de cortas distàncias.

### Ligams extèrnes

* Referéncia ITIS : *Acinonyx jubatus* (Schreber, 1775) (fr) (+ version anglesa (en))
* Referéncia Animal Diversity Web : *Acinonyx jubatus* (en)
* Referéncia NCBI : *Acinonyx jubatus* (en)
* Referéncia UICN : espècia *Acinonyx jubatus* (Schreber, 1775) (en)
* Referéncia CITES : espècia *Acinonyx jubatus* (Schreber,1775)  (+ répartition) (sul site de l’UNEP-WCMC) (mescla francés e anglés)
* Referéncia Fonses documentari ARKive : *Acinonyx jubatus*  (en)
* Fòtos
# Tibet

|
 Tibet

 |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
|  |
| Bandièra de Tibet |
| **Nom** | བོད Tibet |
|  |
| Tibet en Asia |
| **Religion principala** | bodisme |
| **Vila mai granda** | Lassà |
| **Gentilici** | tibetan, tibetana |

**Tibet** (བོད pr. [pʰø̀ʔ] en tibetan) es un país de l’Asia centrala ocupat gaireben tot per la Republica Populara de China. Es lo país e la patria tradicionala del pòble tibetan e tanben d’autres grops etnics tals que los pòbles monpa, tamang, qiang, sherpa e lhoba. Abriga uèi tanben un un nombre considerable de chineses han e Hui. Tibet es la region plus nauta de la planèta, amb una altitud mejana de 5 000 m. [1] La montanha pus nauta de Tibet es lo mont Everest, pus nauta montanha de la planèta, que culmina a 8 848 m d'altitud.
# Falha

Una falha dins lo causse a Bedarius, (Erau)
Una **falha** es un accident geologic discontinú format dins lei ròcs superficiaus de la Tèrra (aperaquí a 200 km de prigondor) per fractura, que lei concentracions dei fòrças tectonicas i despassan la sieuna resistència. La zona de ruptura a una superfícia mai o mens definida nommada plan de la falha e sa formacion s'acompanha d'un liscament dei ròcs tangenciaus (parallèl) a aquest plan.
# Peninsula de Shandong

Peninsula de Shandong|   |
| Tipe | Peninsula  |
| Localizacion |
| Estat | Republica Populara de China  |
| Banhat per | Mar Jauna  |
|  |

La **peninsula de Shandong** ò **peninsula de Jiaodong** es una peninsula situada sus lo litorau orientau de China. Marca lo limit entre la Mar de Bohai e la Mar Jauna.

## Liames intèrnes

* Republica Populara de China.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
# Illa de Norfolk

**Norfolk**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| capitala legala populacion | Kingston (pas de donadas) |
| capitala de fach populacion | Burnt Pine (pas de donadas) |
|  |
| Rei | Charles III |
| Administrator | Gary Hardgrave |
| Primièr ministre | Lisle Snell |
| Superfícia | 34,6 km2 |
| Populacion Densitat | 2141 (est. 2009) 61,9 ab./km2 |
| Còde de país ISO 3166 | NF |
| Domeni internet | .nf |
| Pagina oficiala |  |

L’illa de **Norfolk** es una illa de l’Ocean Pacific que depend d’Austràlia.

### Istòria

Foguèt poblada per de Maòris venguts de Nòva Zelanda (illa del Nòrd o illas Kermadec), puèi «descobèrta» per James Cook en 1774. Aquel li donèt lo nom d’una nòbla anglesa, Mary Blount, duquessa de Norfolk.

Colonia penitenciària dependenta de Sydney (Austràlia), foguèt evacuada al començament del sègle XIX, qu'èra tròp cara a manténer.

En 1856, los abitants de Pitcairn, subrepoblada, obtenguèron lo drech de s'i installar.

En 1901, la sobeiranetat foguèt transferida a Austràlia.

En 1979 recebèt un estatut d'autonomia limitada, emai se l'illa es pas representada al Parlament d'Austràlia.

En 2015 Austràlia decidís d’anullar l’autonomia. Lo 1èr de julhet de 2016 es annexada a la Nòva Gallas del Sud.

### Geografia

Las illas Nepean (al centre) e Philip (al fons) vistas de Norfolk
L'illa de Norfolk es la sola poblada. Las illas vesinas de Nepean e Philip son pas abitadas.

La vila principala es Burnt Pine, que recampa la majoritat de la populacion e dels bastiments oficials, e que pòt èsser considerada coma capitala de fach.

### Economia

L'illa viu subretot del torisme e de qualques facilitats fiscalas (s'i pagan pas las talhas australianas).

### Ligams extèrnes

* Govèrn de Norfolk
* Norfolk sul sit del Ministèri australian de las regions

### Referéncias
# Victòria (Estat)

Victòria (Estat)| *Victoria* |
|

(Bandièra)
 |
|   |
| Devisa | "Peace and Prosperity" (Patz e Prosperitat) e "The Place to Be" |
| Simbòl | sariga de Leadbeater, Lichenostomus melanops cassidix, Phyllopteryx taeniolatus, Epacris impressa, aur e Koolasuchus cleelandi (ca)   |
| Nom oficial | Victoria (en-au)  |
| Escais | The Garden State e The Education State  |
| Administracion |
| Capitala | Melbourne  |
| Lenga oficiala | anglés australian  |
| Politica |
| Forma de govèrn | Monarquia constitucionala e Democracia representativa  |
|  • Monarca (ca)   | Margaret Gardner (ca)   |
|  • Primièr ministre  | Jacinta Allan (ca)  (2023–)  |
| Geografia |
|  |
| 36° 51′ 15″ S, 144° 16′ 52″ E |
|  |
| **Estat** | Austràlia  |
|  |
| Superfícia | 227 444 km²  |
| Percentatge d'aiga | 4,3 % |
| Altitud mejana | 236 m  |
| Punt mai bas | mar (0 m) |
| Punt culminant | Mt. Bogong 1 986 m |
| Fus orari | +10 |
| Demografia |
| Populacion | 2en |
|  • Totala | 5 022 300 ab. (fin de junh de 2005) |
| Autras informacions |
| Prefix telefonic | 03 e 02  |
| ISO 3166-2 | AU-VIC  |
|

---

 |
| Sit web | vic.gov.au  |

**Victòria** z-es l'estat pus petit d'Austràlia, fòra Tasmania. 'Quo-es dins lo sud-èst dau continent. Z-a una populacion de 5 milions de personas, amb la màger densitat dau país. Son chapluòc z-es Melbourne, dins Port Phillip. 'Quo-es au dret de l'illa de Tasmania.

## Istòria

Après la fondacion de la colonia de Nòva Galas dau Sud en 1788, lo continent australian fuguèt devesit en doas partidas, l'orientala se nommèt **Nòva Galas dau Sud** e l'occidentala Nòva Olanda. Jos l'administracion coloniala de Sydney, se faguèt lo primèir assetament en **Victòria**, Portland. Melbourne se fondèt en 1835.
En 1851 se descobriguèt d'aur a Ballarat. Après se realizèron mai de descubèrtas au long de tot l'estat. Las minas èran tan importantas que la populacion cresquèt desmesuradament. Aquel an Nòva Galas dau Sud venguèt independenta. En 1901 Victòria devenguèt un estat d'Austràlia. Mentre que Canberra èra construita Melbourne fuguèt lo chapluòc.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Estats e territòris de l’Austràlia** |  |

 |
| *Estats*
Austràlia Meridionala •
Austràlia Occidentala •
Nòva Galas del Sud (amb l’Illa Norfolk) •
Queensland •
Tasmania •
Victòria
*Territòris interiors*
Territòri de la capitala australiana •
Territòri del Nòrd •
Territòri de la baia de Jervis
*Territòris exteriors*
Antartic australian •
Territòris Australians de l'Ocean Indian (Illa Christmas •
Illas Cocos) •
Illa Lord Howe •
Illas Ashmore e Cartier •
Illas de la Mar de Coralh •
Illa Heard e illas McDonald |
# Garramilla

**GarramillaDarwin*
**Territòri del Nòrd**|

|  |
| --- |
|  |

 |
| País | Austràlia |
| Superfícia | 112,01 km² |
| Populacion | 109 478 (2004) |
| Latitud | 12° 27′ S |
| Longitud | 130° 50′ È |
| Localizacion de la vila en Austràlia |
|  |

**Garramilla** (*Darwin* en anglés) es la capitala e la vila principala del Territòri del Nòrd en Austràlia.