Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kamchatka

Localizacion geografica respècte a Russia
Carta topografia de Kamchatka
**Kamchatka** (en rus полуо́стров Камча́тка, *poluóstrov Kamchatka*) es una peninsula de 1 250 km de long en Asia, a l'extrèm èst de Russia, amb una superfícia de 472 300 km². Es banhada per l'Ocean Pacific a l'èst e per la mar d'Okhotsk a l'oèst. La fossa de las illas Kurils, amb una prigondor de 10 500 m, percor la còsta pacifica de la peninsula, contunhant en direccion sud, ribejant las illas Corils.

La peninsula de Kamchatka ocupa la màger part del subjècte federal de Russia nomenat Krai de Kamchatka, resultat de la fusion en 2007 de l'oblast o província de Kamchatka amb l'okrug (districte) autònom dels Koriaks. El Krai de Kamchatka inclutz tanben una part del continent limitròf, en mai de las illas Komandorski e l'illa Karaginski. La majoritat dels 402 500 abitants son russes, mas lo pòble indigena son los koriaks, amb una popopulacion de 13 000 personas, e los itelmèn.
# Illas Aleutianas

Illas Aleutianas

cadena d'illes, Arc volcanic| Nom dins la lenga originala | Aleutian Islands  |
| Estat | Estats Units  |
| Unitat administrativa | Alaska  |
| Fus orari | UTC−10:00  |
| A la broa d'una aiga | Mar de Bering, Ocean Pacific  |
| Coordenadas geograficas | 52°0′0″N 174°0′0″O  |
| Punt culminant | mont Shishaldin  |
| Membre de | Programa sobre l'Home i la Biosfera  |
| URL de Reserva de la Biosfera |   |

Las **illas Aleutianas** (*Aleutian Islands* en anglés) son un archipèla d'illas volcanicas situadas al sud-oèst d'Alaska (Estats Units).
Forman un arc dins la mar de Bering. An una superfícia totala de 17 666 km² e 8162 abitants segon lo recensament de 2002, que mens de la mitat ne son inuits o aleutians.

## Geografia

Forman una cadena d'illas volcanicas al nòrd del Pacific que s'estendon al cors de 1900 km dempuèi la peninsula d'Alaska fins a la de Kamchatka a travèrs de las illas Komandorski. A l'excepcion d'aquelas darrièras illas, qu'apertenon a Russia, la rèsta de l'archipèla es part de l'Estat d'Alaska. Las illas son localizadas al nòrd de la Cencha del Pacific, entre los 52 e los 55 gras de latitud nòrd e los 172 e los 163 gras de longitud oèst.

## Istòria

Las illas foguèron administradas per Russia dempuèi sa descobèrta al sègle XVIII fins a la venda amb la rèsta d’Alaska als Estats Units en 1867. Pendent la Segonda Guèrra Mondiala totas las illas foguèron ocupadas per Japon.

## Economia

Las ressorsas alieuticas d'aquela zòna del Pacific Nòrd son excepcionalas. En 2007, 353 000 tonas de produchs de la mar an transitat pels cais de Dutch Harbor, primièr pòrt de pesca dels Estats Units. Dutch Harbor es pas vertadierament una vila, mas gaireben una zòna industriala. La vila vertadièra se tròba a cinc minutas amb veitura, sus l'illa bessona de Unalaska, ligada dempuèi pauc per un pont.
De mai en mai d'estrangièrs i venon trabalhar dins las fabricas de condicionament de peis.

## Illas de l'èst a l'oèst

* illas del comandador
* illas Andreanof
* illas de las quatre montanhas
* illas Fox
# Seattle

|
 Seattle Lushootseed: *dᶻidᶻəlal̓ič* |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |  |
|  |  |

 |
| Devisa | The City of Flowers (*La ciutat dei flors*); The City of Goodwill (*La ciutat de benvolença*) |
| Escais | The Emerald City, Jet City, Rain City |
| Geografia fisica |
|  Emplaçament Seattle |
| Coordenadas | 47° 36′ 35″ N, 122° 19′ 59″ O |
| Superfícia | 369,2 km² |
|  |
| Geografia administrativa |
| País |  Estats Units |
| Estat |  Washington |
| Comtat | King |
| Cònsol | Jenny Durkan(D) |
|  |
| Geografia umana |
| Populacion (2018) | 730 400 |
| Densitat | 3 242 ab./km² |
|  |
| Autras informacions |
| Fondacion | 1855 |
| Incorporacion | 1869 |
| Fus orari | PST (UTC -8) |
| · estiu (DST) | PDT (UTC -7) |
| Gentilici | en anglés: **Seattleite** o **Seattlite** |
|  |

**Seattle** es la mai granda ciutat de l'estat american de Washington.
Es situada entre lo Puget Sound e lo lac Washington, a aperaquí 155 km al sud de la frontièra amb Canadà. Es lo sèti del comtat de King.

Seattle es una de lss vilas mai importantas de la còsta pacifica dels Estats Units. Es un pòrt important especializat dins lo comèrci transpacific. Constituís tanben un grand pòl industrial en America del Nòrd. D'una superfícia de 369,2 km2, Seattle compta 630 320 abitants (2010). L'aira metropolitana de Seattle totaliza 3 427 200 abitants çò que ne fa la 15ena aglomeracion dels Estats Units.

La vila foguèt fondada al mitan del sègle xix e batejada en omenatge al cap amerindian Seattle. Son escai, *la ciutat emerauda*, ven de la color verda dels bòsques que l'enrodan. Òm la nomena tanben la vila de la pluèja (*Rainy City*), « la pòrta d’Alaska », *Queen City*, o encara *Jet City*, en referéncia al pes economic de Boeing dins la region. Seattle es la vila natala de Jimi Hendrix e de Bill Gates e es coneguda coma le berceau de la musica grunge e de sos grops mitics coma Nirvana. Sos abitants on la reputaciona de beure fòrça cafè, e nombrosas companhiás coma Starbucks e Tully's Coffee i foguèron fondadas. Seattle aculhiguèt la tresena conferéncia ministeriala de l’OMC en 1999 qu'aviá provocat de manifestacions altermondialistas. D'entrepresas celèbras, coma los avions de Boeing, Amazon.com e Microsoft an son sètis socials a Seattle.

#### Personalitats que visquèron a Seattle

* Elisha Peyre Ferry (mòrt a Seattle)
* Jimi Hendrix (nascut a Seattle)
* Kenny G (nascut a Seattle)
* Ray Charles
* Quincy Jones
* los grops de rock Nirvana e Pearl Jam
* lo grop de rock Alice in Chains

## Referéncias
# Vancouver

|
 Vancouver *City of Vancouver* |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  | Armas de Vancouver, {{{estat}}} |
|  | Armas |

 |
| Geografia fisica |
|  Emplaçament de Vancouver (roge) dins son airal urban (gris) e la província de Colómbia Britanica (verd). |
| Coordenadas | 49° 30′ N, 123° 06′ O |
| Superfícia | 114,97 km² |
| Altituds  · Maximala  · Minimala |   152 m 0 m |
|  |
| Geografia politica |
| País |  Canadà |
| Província |  Colómbia Britanica |
| Region | Lower Mainland |
| Cònsol | Kennedy Stewart (Sens etiqueta) |
| Còde geografic | 24 66023 |
|  |
| Geografia umana |
| Populacion (2016) | 631 486 |
| Densitat | 5 492,6 ab./km² |
|  |
| Autras informacions |
| Incorporacion | 6 d'abril de 1886 |
| Omonim | George Vancouver |
| Fus orari | PST (UTC -8) |
| · estiu (DST) | PDT (UTC -7) |

**Vancouver** (prononciacion: [vænˈkuːvə]) es una vila costièra situada al sud de la província canadenca de Colómbia Britanica. Foguèt nomenada aital après sa "descobèrta" pel capitani britanic George Vancouver, qu'exploriguèt la region cap a 1790. Lo nom *Vancouver* a per origina lo neerlandés "van Coevorden," que designa qualqu'un originari de Coevorden, una vila dels Païses Basses.

Pus grand airal metropolitan de l'oèst de Canadà, Vancouver es tanben la tresena vila del país en populacion.
Segon lo recensament de 2016, Vancouver a una populacion de 631 486 abitants.
Sos estajants son etnicament e lingüisticament divèrses; 52% parlan pas l'anglés coma primièra lenga.

De ressècs s'establiguèron en 1867 per l'esplecha forestièra dins un airal nomenat *Gastown* qu'anava venir lo nuclèu a l'entorn del qual la vila creisseriá. Vancouver prenguèt l'estatut de ciutat en 1886. En 1887, lo camin de fèrre transcontinental foguèt estendut fins a la vila per aprofechar dels avantatges de son grand pòrt natural, que vendriá un ligam vital per la rota comerciala entre l'Orient, l'èst de Canadà, e Londres.

### Referéncias
# Païses baltics

Situacion geografica dels païses baltics en Euròpa
Los **païses baltics** recampan tres estats situats a l'èst de la Mar Baltica:

* Letònia
* Estònia
* Lituània

Representan amassa 175 239 km² per una populacion de 6 136 423 abitants.
# Topografia

Exemple de carta topografica contemporanèa.
La **topografia** es la sciéncia que permet la mesura e la representacion sus un plan ò una carta dei formas e dei detalhs visibles dau relèu naturau (montanhas, rius, etc.) e artificiau (construccions, rotas, etc.). Son objectiu principau es donc de determinar la posicion e l'altitud d'un ponch situat dins una zòna donat que que siegue la talha d'un continent, d'una region ò d'una carriera. Es una disciplina geografica anciana car lei premierei cartas assaiant de representar una region datan de la fin de la Preïstòria e dau començament de l'Antiquitat Auta (petroglif de Bedolina, cartas primitivas en Egipte e en Mesopotamia, etc.). Uei, la topografia es largament fondada sus la geodesia qu'es lo domeni scientific e tecnic que s'ocupa de la determinacion matematica de la forma de la Tèrra.

## Liames intèrnes

* Cartografia.
* Geografia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
# Carta nautica

Carta maritima elaborada en 1630 en occitan a Marselha per August Rossin
Una **carta nautica** es una mena particulara de mapa que representa graficament, a una escala reducha, los elements indispensables per far de navegacion maritima. Se pensa qu'aqueste tipe de carta apareguèt a l'entorn de la mitat del sègle XIII, e una de las primièras mapas conegudas es la Carta pisana, una carta anonima e non datada facha dins la peninsula italiana.

Long del temps, las cartas son estadas melhoradas dins sas representacions e actualament indican tanben la prigondor de l'aiga e l'elevacion del terrenh. Recentament, pòdon inclure tanben d'informacion complementària coma los perilhs de navegacion, la localizacion de las lums e mai d'autras ajudas per se dirigir per mars e oceans.
# Sistèma de coordenadas celèstas

Representacion dei quadrants galactics utilizats dins lo sistèma de coordenadas galacticas.
Un **sistèma de coordenadas celèstas** es un sistèma de coordenadas utilizat en astronomia per determinar una posicion dins lo cèu. Diferents sistèmas existisson qu'utilizan de grilhas de coordenadas especificas d'un biais analòg ai coordenadas geograficas utilizadas per localizar un ponch a la superficia de la Tèrra : utilizan un plan de referéncia e devesisson lo cèu entre dos emisfèris. Cada sistèma es dich segon son plan de referéncia :

* sistèma de coordenadas orizontalas.
* sistèma de coordenadas oràrias.
* sistèma de coordenadas eqüatorialas.
* sistèma de coordenadas eclipticas.
* sistèma de coordenadas galacticas.

De formulas matematicas permèton de passar d'un sistèma a un autre.

## Liames intèrnes

* Ascension drecha.
* Declinason.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
# Nautor

La **nautor** (var. **hautor**) a de significacions que se precisan segon lo domeni en question.

## Metrologia

En metrologia (sciéncia de las mesuras):

* La **nautor** es la distància verticala entre un punt (o un objècte assimilat a un punt) e un nivèl de referéncia especificat. O encara la dimension d'un objècte, presa dins lo sens vertical. Vejatz *Sistèma Internacional d'Unitats*.

* En altimetria e geografia, la **nautor** es nomenada « altitud » quand mesura l'altitud (h) d'un punt terrèstre al repècte d'un nivèl de referéncia (qu'es mai sovent un Ellipsoíd de referéncia o Datum). La cal pas confondre amb l'elevacion (H) d'un punt terrèstre, que se calcula dempuèi lo Geoíd (nivèl mejan de las mars) de tal biais que se trapa segon la region estudiada.

## Geometria

* La **nautor** es un segment de drecha perpendicular que passa per un vertèx d'un poligòn, d'un cilindre o d'una piramida fins a la basa.

* La **nautor d'un triangle** es la drecha eissida d'un vertèx e qu'es perpendiculara al costat opausat. Exemple: Dins un triangle ABC, la nautor H eissida del vertèx A es perpendiculara al costat [BC].

## Astronomia

En astronomia, la **nautor** es l'angle que fa la direccion visada al repècte a l'orizontala; es lo complement de la distància zenitala. La nautor e l'azimut constituisson lo sistèma de coordonadas orizontalas.

## Navegacion maritima

* La **nautor** d'aiga es l'amplitud atenguda per la marèa a un instant donat; se détermina per un calcul de marèa. Aponduda a la sonda indicada sus la mapa de marina, permet de coneisser la prigondor efectiva a aquel instant (lo nivèl de referéncia de las mapas de marina - zèro de las cartas - essent aquel de las mars mai bassas).
* La **nautor** d'un objècte recobèrt per la marèa es comptada tanben dempuèi lo zèro de las mapas e precisada sus la mapa per una chifra soslinhada.
* la **nautor** d'un punt de reperi, d'una balisa, del fogal d'un far o du taulièr d'un punt es indicada sus las mapas de marinas dempuèi lo nivèl atengut per las plenas mars de coefficient 95.

## Navegacion aeriana

* La **nautor** es la distància verticala entre un punt e lo sòl. La cal pas confondre amb l'altitud o un nivèl de vòl.
	+ L'altitud es la distància verticala entre un punt e lo nivèl de la mar. La nautor e l'altitud son doncas egalas al dessus de la mar.
	+ Lo nivèl de vòl (o FL = *Flight level*) es una superfícia isobara. Es egal a l'altitud quand la pression atmosferica es de 1013 hPa al nivèl de la mar e que la temperatura al nivèl de la mar es de 15 °C. Es sonque dins aquela condicion e al dessus de la mar que *nautor = altitud = nivèl de vòl*.

## Musica

En musica, la **nautor** es la frequéncia d'un son musical, d'una nota de musica.

## Nòtas e referéncias
# Bill Clinton

**William Jefferson Clinton**|  |
| President dels (país): |  Estats Units |
| Periòde de govèrn: | 20 de genièr de 1993-20 de genièr de 2001 |
| Predecessor: | George H. W. Bush |
| Successor: | George Walker Bush |
| Data de naissença: | 19 d'agost de 1946 |
| Luòc de naissença: | Hope, Arkansas |
| Profession: | avocat |
| Partit politic | Partit Democrata |

**William Jefferson Clinton**, mai conegut coma **Bill Clinton** (Hope, Arkansas, 19 d'agost de 1946) es un òme politic american del Partit Democrata que foguèt lo 42en president dels Estats Units d'America de 1993 a 2001. Sa molhèr es Hillary Rodham Clinton.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedit per **George H. W. Bush** |  **President dels Estats Units 1993-2001** | Seguit per **George Walker Bush** |
# Rubidi

|
 37 - ← rubidi → Estronci |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| K ↑ Rb ↓ Cs |

|  |
| --- |
| Taula periodica |

 |
| Generalitats |
| Nom, Simbòl, Numèro atomic | rubidi, Rb, 37 |
| Familha d'elements quimics | metals alcalins |
| Grop, Periòde, Blòc | 1, 5, s |
| Aparéncia | blanc argentat  |
| Massa atomica | 85.4678(3) g/mol |
| Configuracion electronica | [Kr] 5s1 |
| Electrons per nivèl energetic | 2, 8, 18, 8, 1 |
| Proprietats fisicas
 |
| Fasa | solid |
| Densitat (temperatura ambienta) | 1.532 g/cm³ |
| Densitat liquida al punt de fusion | 1.46 g/cm³ |
| Punt de fusion | 312.46 K (39.31 °C, 102.76 °F) |
| Punt d'ebullicion | 961 K (688 °C, 1270 °F) |
| Calor de fusion | 2.19 kJ/mol |
| Calor de vaporizacion | 75.77 kJ/mol |
| Capacitat calorifica | (25 °C) 31.060 J/(mol·K) |
|

Pression de vapor| *P*/Pa | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| a *T*/K | 434 | 486 | 552 | 641 | 769 | 958 |

 |
| Proprietats atomicas
 |
| Estructura cristallina | cubica de còs centrat |
| Estat d'oxidacion | 1 (oxid fòrtament basic) |
| Electronegativitat | 0.82 (Escala de Pauling) |
| Potencials d'ionizacion (mai) | 1èr : 403.0 kJ/mol |
| 2nd : 2633 kJ/mol |
| 3en : 3860 kJ/mol |
| Rai atomic | 235 pm |
| Rai atomic calculat | 265 pm |
| Rai covalent | 211 pm |
| Rai de van der Waals | 244 pm |
| Informacions divèrsas
 |
| Magnetisme | pas de donada |
| Resistivitat electrica | (20 °C) 128 nΩ·m |
| Conductivitat termica | (300 K) 58.2 W/(m·K) |
| Velocitat del son | (20 °C) 1300 m/s |
| Modul de Young | 2.4 GPa |
| Modul de Bulk | 2.5 GPa |
| Duretat de Mohs | 0.3 |
| Duretat de Brinell | 0.216 MPa |
| Numèro CAS | 7440-17-7 |
| Isotòps pus estables |
|

Article : Isotòps del (de l') rubidi| iso | NA | Mièja vida | MD | ED (MeV) | PD |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 83Rb | syn | 86.2 d | ε | - | 83Kr |
| γ | 0.52, 0.53, 0.55 | - |
| 84Rb | syn | 32.9 d | ε | - | 84Kr |
| β+ | 1.66, 0.78 | 84Kr |
| γ | 0.881 | - |
| β- | 0.892 | 84Sr |
| 85Rb | 72.168% | Rb es estable amb 48 neutrons |
| 86Rb | syn | 18.65 d | β- | 1.775 | 86Sr |
| γ | 1.0767 | - |
| 87Rb | 27.835% | 4.88×1010 y | β- | 0.283 | 87Sr |

 |
|  |
# Pulsar

Representacion artistica d'un pulsar que trai de la matèria d'una estela pròche.
Un **pulsar** es un objècte astronomic que produtz un senhal periodic comprés entre una millisegonda e qualques desenas de segondas. Seriá una estela de neutrons virant lèu lèu sus se meteissa (periòde tipic de l'òrdre de la segonda, vèire fòrça mens per los pulsars millisegonda) e emetent un fòrt raionamement electromagnetic dins la direccion de son axe magnetic.

Le nom de pulsar ven del fach qu'a sa descobèrta, aqueles objèctes son estat d'en primièr interpretats coma essent d'estelas variablas sujetas a de pulsacions fòrças rapidas. *Pulsar* es l'abreviacion de *pulsating radio source* (radiofont pulsanta). Aquela ipotèsi s'es lèu revelada erronèa, mas lo nom es demorat.

Lo primièr pulsar foguèt observat lo 28 de novembre de 1967, per Jocelyn Bell Burnell e Antony Hewish.

### Referéncias
# Cornoalha

Cornoalha| Cornwall (en-gb) Kernow (kw)  |
|
(Bandièra)
 |
|   |
| Nom oficial | Cornwall (en)  |
| Administracion |
| Capitala | Truro  |
| Geografia |
|   |
| 50° 18′ N, 4° 54′ O |
|  |
| **Estat** | Reialme Unit |
| **Nacion constitutiva** | Anglatèrra |
| **Region** | Anglatèrra del sud-oèst  |
|  |
| Superfícia | 3 562,3326 km²  |
| Demografia |
|  • Totala | 575 525  ab. (2020 ) |
|  • Densitat | 161,56 ab./km² |
|

---

 |
| Sit web | cornwall.gov.uk  |

**Cornoalha** (/kurnuaʎɑ, -ʎa/; en cornic: *Kernow* [kɛrnɔʊ] o [ˈkɛrnɔ]; en anglés: *Cornwall* [ˈkɔːrnwɔːl, -wəl]) es una nacion non reconeguda del sud-oèst de l'illa de Grand Bretanha, formant un comtat ceremonial integrat oficialament a Anglatèrra, al Reialme Unit.

La capitala n'es Truro e lo gentilici es **cornic -a**.

## Istòria

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. **Vòstra ajuda** es benvenguda !
## Geografia

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. **Vòstra ajuda** es benvenguda !
## Economia

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. **Vòstra ajuda** es benvenguda !
## Ligams extèrnes

* Wikipèdia en lenga cornica
* See Cornwall - Best Photos from Cornwall

## Referéncias
# Òslo

|
 Òslo

 |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Bandièra | Armas |

 |
| Geografia politica |
|  |
| País | Norvègia  |
| region | Østlandet |
| Geografia umana |
| Populacion (2016) | 658,390 ab. |
| Autras informacions |
| oslo.kommune.no |

**Òslo** (en occitan: [ˈɔslu] , mai rarament [ˈɔzlu]; en norvegian: *Oslo*, AFI: [ˈʊ̂ʂlʊ]  o [ˈʊ̂slʊ, ˈʊ̀ʂlʊ]), tradicionalament **Cristiània**, es la capitala de Norvègia. Es situada dins lo sud-èst del país e deten los estatus de comuna e comtat simultanèament. Òslo es una de las ciutats pilòtas del Conselh d'Euròpa, aital coma lo sèti del comtat de Viken, ja que la ciutat se troba fòra d'aquela circonscripcion. Es la tresena metropòli escandinava mai poplada, sonque superada per Copenaga e Estocòlme, que s'estend dins la region d'Østlandet.

Durant l'Epòca vikinga, Òslo foguèt fondada en 1040 jol nom d'**Ánslo**. Harald Hardrada la causiguèt coma *kaupstad*, es a dire un centre de comèrci. Mai tard, foguèt elevada en evescat en 1070. Òslo venguèt finalament capitala del reialme de Norvègia sota lo règne d'Haakon V, a l'entorn de 1300. Après la destruccion de la ciutat per un incendi en 1624, foguèt reconstruida pel rei Cristian IV de l'autre costat de la baia, prèp de la fortalesa d'Akershus, del qual ten lo nom de **Christiania**, mai tard **Kristiana** (ortografia alternativa de 1877 a 1924).

Òslo ocupa lo territòri que se situa al limit septentrional del fiòrd omonim. Dins totas las autras direccions, la vila es enrodada de puèges verdoses. A l'entorn se comptan una quarantena d'illas, la mai importanta essent Malmøya (0,56 km²), e pas mens de 343 lacs. Aquestes darrièrs constituisson una font importanta d'aiga potabla per tot l'oèst de la ciutat. Lo punt culminant es lo Kirkeberget, a una altitud de 629 mètres. E mai que la superfícia cobèrta per la vial siá remarcabla respècte a las autras metròpolis europèas, la populacion d'Òslo demòra feble: lo territòri municipal compren nombroses parcs e espacis obèrts, que li balhan un aspècte ventilat e verd.

## Referéncias

Òslo, Norvègia.
# Alisis

Vents d'oèst (flèchas blavas)
Vents alisis nòrd (flèchas jaunas)
 Vents alisis sud (flèchas castanha)
Los **alisis** o los **vents alisis** bufan d'un biais relativament constent l'estiu e mens en l'ivèrn. Circulan entre los tròpics, entre lo 30-35º de latitud cap a l'Eqüator. Se dirigisson dempuèi la nautas pressions subtropicalas, cap a las bassas pressions eqüatorialas. Lo movement de rotacion de la Tèrra desvia los Alisis cap a l'oèst e, per aquò, bufan del nòrd èst cap al sud oèst dins l'emisfèri nòrd e del sud èst cap el nòrd oèst dins l'emisfèri sud.

Los periòdes ont los alisis bufavan amb mens intensitat constituissian un perilh del temps de la navigacion de vela pels vitges que se dirigissian cap al continent american, perque se formavan temps calmas de pauc de vent qu'empachavan d'avançar.

A l'Eqüator se produsís un massís d'aire calent ascendent, provòca una zòna de bassas pressions que va ocupar una autra massa d'aire que representa los alisis. Las massas d'aire calent pujan, venent fred progressivament e se dirigisson en sens contrari als Alisis, cap a las latitudas subtropicalas, d'ont venon aqueles. Los vents alisis forman part de la circulacion de Hadley que transpòrta la calor dempuèi las zònas equatorialas fins a aquelas subtropicalas remplaçant l'aire caud per un aire mas fred de las latitudas superioras. La rotacion terrèstre produsís aqueles vents en modificar los corrents miègjornals de transpòrt de calor.
# Union Astronomica Internacionala

Carta dei estats que fasián partida de l'UAI en 2015.
L’**Union Astronomica Internacionala** (UAI) es una associacion internacionala non governamentala destinada a coordenar lo trabalh deis astronòms professionaus. Sòci dau Conseu Internacionau dei Sciéncias, es tanben cargada de la denominacion deis objèctes celestiaus.

## Liames intèrnes

* Astronomia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias