Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Taipèi

Taipèi| 台北市 (zh-tw) Tâi-pak-tshī (nan) 臺北市 (nan-hani)  |
|

 |
|   |
| Simbòl | Ficus microcarpa, Rhododendron e Urocissa caerulea  |
| Nom oficial | 臺北 (zh-tw)  |
| Administracion |
| Capitala | Districte de Xinyi  |
| Capitala de | Taiwan, Republica de Formosa, Territòri japonés de Taiwain, Taiwan e Taiwan (provincia)  |
| Lenga oficiala | mandarin de Taiwan  |
| Politica |
|  • Cònsol màger  | Chiang Wan-an (ca)  (2022–)  |
| Geografia |
|   |
| 25° 02′ 15″ N, 121° 33′ 45″ E |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Estat | Taiwan |

 |
| Superfícia | 271,7997 km²  |
| Altitud mejana | 10 m  |
| Fus orari | UTC+08:00  |
| Demografia |
|  • Totala | 2 442 991  ab. (setembre 2025 ) |
|  • Densitat | 8 988,2 ab./km² |
| Autras informacions |
| Còdi postal | 100  |
| Prefix telefonic | 02  |
| ISO 3166-2 | TW-TPE  |
|

---

 |
| Sit web | gov.taipei  |

Musèu e Palais Nacional de Taiwan a Taipei.
**Taipèi**, de còps retranscrit **Taibei** (/taj.pɛj/; chinés: 臺北, Pinyin: *Táiběi*), es *de facto* la capitala de Taiwan dempuèi 1949. Situada a l'extrèm septentrional de l'illa, la ciutat de Taipèi es una municipalitat especiala directament administrada per la Republica de China (Taiwan).

Vista de Taipei de nuèch.
## Nòtas e referéncias
# Cercle artic

Mapa del glòbe indicant lo cercle artic en roge
Lo **cercle artic** es un dels cinc parallèls principals indicats sus las mapas terrèstras. Es lo parallèl de 66° 33' 39" de latitud nòrd, la latitud pus meridionala ont se pòt observar lo solelh de mièjanuèit.

## Definicion

Lo cercle artic marca lo limit sud del jorn polar al solstici de junh e de la nuèit polara al solstici de decembre. Al delà del cercle artic, lo solelh demòra en dessús de l'orizont pendent almens vint-e-quatre oras d'arrèu almens un còp l'an (solelh de mièjanuèit). Recipròcament, lo solelh demòra en dejós de l'orizont pendent almens vint-e-quatre oras d'arrèu almens un còp l'an.

En fach, a causa de la refraccion e que lo solelh apareis coma un disc e pas coma un punt, se pòt apercebre una partida del Solelh de mièjanuèit la nuèit del solstici de junh fins a 50' (90 km) al sud del cercle artic (del meteis biais al solstici de decembre, se pòt apercebre una partida del solelh fins a 50' al nòrd del cercle artic). Aquò se verifica solament al nivèl de la mar: de s'auçar aumenta aquelas valors.

## Posicion

La posicion del cercle artic es determinada per l'enclinason de l'axe de rotacion de la Tèrra a respièch de l'ecliptica. Aquel angle es pas constant e seguís de cicles amb de periòdes divèrses. A causa de la nutacion, l'enclinason oscilla de 9" (gaireben 280 m a la superfícia) sus un periòde de 18,6 ans. Lo cicle principal a un periòde de 41 000 ans e una amplitud de 0,68°, o 76 km a la superfícia. Actualament, l'enclinason demenís de gaireben 0,47" cada an e lo cercle artic se muda cap al nòrd de 14 m cada an.

## Païses traversats

Lo cercle artic travèrsa los païses seguents, en partissent de 0° de longitud cap a l'Èst :

* Norvègia (lo cercle artic travèrsa d'illas al larg de la còsta norvegiana, entre elas Sørnesøya, Storselsøy e Rangsundøya)
* Suècia
* Finlàndia
* Russia
* Estats Units d'America (Alaska)
* Canadà (Yukon, Territòris del Nòrd-Oèst, Nunavut, amb l'illa de Baffin)
* Danemarc (Groenlàndia)
* Islàndia (Grímsey)

Los territòris situats pus al nòrd del cercle artic son pauc poblats. Las pus grandas villas son Mormansk (325 100 abitants) e Norilsk (135 000 abitants), totas doas en Russia. Tromsø en Norvègia a 62 000 abitants. Rovaniemi en Finlàndia es situada subretot al sud del cercle artic e a prèp de 58 000 abitants.

## Vejatz tanben

* Parallèl (geografia)
* Cercle antartic
* Cercle polar
# Estrech de Bering

*Imatge de satellit de l'estrech de Bering, amb las illas Diomedes al mitan*
L'**estrech de Bering** (en anglés *Bering Strait*, en rus *Берингов пролив*, *Béringov proliv*) es lo passatge marin situat entre lo cap Dejnev en Asia extèma orientala, e lo cap del Prince de Galas, qu'es lo punt mai occidental d'America; es a dire que dessepara Siberia d'Alaska, o çò qu'es parièr, Russia dels Estats Units.

Ten una largor de 85 km e una fonsor de 30 m a 50 m. Religa la mar dels Chokchis (part de l'ocean Artic), al nòrd, amb la mar de Bering (part de l'ocean Pacific), al sud. Al mitan de l'estrech se trapan las illas Diomède.

Recep son nom de l'explorador rus d'origina danesa Vitus Bering, que foguèt lo primièr que lo traversèt en 1728.

Segon una ipotèsi, lo primièr poblament uman d'America venguèt d'Asia en traversar l'estrech de Bering, durant la darrièra epòca glaciària.

Existís un projècte de bastir un pont (nomenat *Pont Intercontinental de la Patz*) o un tunèl sosmarin per religar Siberia e Alaska a travèrs de l'estrech.
# Bacin de Tarim

Lo bacin de Tarim
Lo **Bacin de Tarim** es lo pus grand bacin endoreïc terrèstre. Se situa en China Occidentala. Es enviroutat per unei cadenas de montanhas coma lei monts Tian Shan au nòrd, lei monts Pamir a l'oèst e lei monts Kunlun au sud. Es magerament ocupat per lo dèsert de Taklamakan. Dins lo corrent de l'Antiquitat e de l'Edat Mejana, foguèt una region estrategica en causa de sa situacion sus la Rota de la Seda.

## Liames intèrnes

* Republica Populara de China.
* Rota de la Seda.
* Desèrt de Taklamakan.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias