Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Districte de Wayanad

|
 Districte de Wayanad വയനാട് ജില്ല |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
|  Localizacion del districte de Wayanad en Kerala |
| Administracion |
| País | Índia |
| Estat | Kerala |
| Estatut | districte |
| Capluòc | Kalpetta |
| Lengas | malaialam, adiya, jennu kurumba, kurichiya, mullu kurumba |
| OpenStreetMap | . |
| Direccion relativa a la posicion |  |
| Continent |  |
| Situacion |  |
| Designacion provisòria |  |
| Constellacion |  |
| Tipe d'objècte |  |
| Còs astronomic parent |  |
| Còs astronomic filh |  |
| Luòc de descobèrta |  |
| Grop d'objèctes menors |  |
| Sequéncia de Hubble |  |
| Sul còrs astronomic |  |
| Companhon de |  |
| Tipe espectral |  |
| Tipe espectral |  |
| Fus orari |  |
| Situat sus una isla |  |
| Embocadura |  |
| Tipe de lac |  |
| Lacs sus lo riu |  |
| Grop de lacs |  |
| Situat sul lac |  |
| Afluents del lac |  |
| Emissari del lac |  |
| Bacin idrografic |  |
| Massís de montanhas |  |
| Tipe de montanha |  |
| Coordenadas |  |
| Arquitècte |  |
| Remplaçat per |  |
| Tipe de bastiment |  |
| Material |  |
| Mèstre d'òbra |  |
| Sistèma d'autorotas |  |
| Societat de mantenança |  |
| Pòl d'escambis |  |
| Linha ferroviària |  |
| Operator |  |
| Aligança ferroviària |  |
| Gara |  |
| Pista |  |
| Travèrsa |  |
|  |
|  |
| País |  |
| Compausanta de |  |
| Tipe de division administrativa |  |
| Exclava de |  |
| Enclava |  |
| Capitala |  |
| Cap d'estat |  |
| Regim politic |  |
| Cap de l'executiu |  |
| Representant del partit |  |
| Cap del govèrn |  |
| Assemblada |  |
| Moneda |  |
| Lenga oficiala |  |
| Imne |  |
| Frontalièr de |  |
| Embessonatge |  |
| Subdivisions |  |
| Membre de |  |
| Sant patron |  |
| Domeni internet |  |
| Còde ISO 3166-1 alfa-2 |  |
| Còde ISO 3166-1 alfa-3 |  |
| Còde ISO 3166-1 |  |
| Còde ISO 3166-2 |  |
| Còde AITA |  |
| Còde OACI |  |
| Còde FAA |  |
| Còde INSEE |  |
| Còde de comuna |  |
| Còde del catalòg |  |
| Còde CBS |  |
| Còde GNIS |  |
| Còde GNIS Antarctica |  |
| Còde NUTS |  |
| Còde dantai |  |
| Còde de comuna alemanda |  |
| Còde de districte alemand |  |
| Còde administratiu |  |
| Còde administratiu |  |
| Còde ISTAT |  |
| Còde de gara |  |
| Còde OKATO |  |
| Còde cadastral |  |
| Còde postal |  |
| Còde telefonic internacional |  |
| Prefix telefonic nacional |  |
| Còde d'imatriculacion |  |
| Geografia |
| Superfícia  · Totala | 2 130 km² |
| Demografia |
| Populacion  · Totala (2011) | 817 420 ab. |
| Densitat | 384 |
| Autras informacions |
| Alfabetizacion |
| **ensemble** | 89,03 % |
| **òmes** | 92,51 % |
| **femnas** | 85,70 % |

Lo **districte de Wayanad** (en malaialam, വയനാട് ജില്ല *vayanāṭ jilla*) es un districte de l'estat de Kerala en Índia.

Lo districte es situat dins la cadena de montanhas dels Ghats occidentals.

## Administracion

Lo capluòc del districte es la vila de Kalpetta.

## Fonts

* (en) *Wayanad District: Census 2011-2020 data*
# Bhilali

Bhilali| Locutors | 600 000 a 800 000 |
| Classificacion lingüistica |
| **Bhilali** |
| Còdis lingüistics |
| ISO 639-3 | `bhi`  |
| Ethnologue | `bhi`  |
| Glottolog | `bhil1253`  |
| IETF | bhi  |

Lo **bhilali** (o bhil dungra) es una lenga indoariana parlada en Índia.

## Localisacion

La lenga es parlada per los bhilalas, una populacion bhil, dins los districtes de Khargone, Barwani, Dhar e Jhabua en Madhya Pradesh. De grops mens importants se troban dins los districtes de Dewas e Khandwa.

## Classificacion

Lo bhilali fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa.

## Referéncias

## Fonts

* (en) Vinod Wilson Varkey and Kishore Kumar Vunnamatla, 2018, *A Sociolinguistic Study of Bareli/Pauri and Related Languages*, SIL Electronic Survey Reports 2018-0121, SIL International.

* Portal de las lengas
# Palya

Palya| Locutors | 10 000 a 25 000 |
| Classificacion lingüistica |
| **Palya** |
| Còdis lingüistics |
| ISO 639-3 | `bpx`  |
| Ethnologue | `bpx`  |
| Glottolog | `paly1238`  |
| IETF | bpx  |

Lo **palya** (o bareli palya) es una lenga indoariana parlada en Índia.

## Localisacion

La lenga es parlada per los palya, una populacion bhil, dins los tahsils de Barwani e Rajpur del districte de Barwani en Madhya Pradesh.

## Classificacion

Lo palya fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Dos autras lengas son parladas per la populacion dels barela, lo bareli pauri e lo bareli rathwi.

## Referéncias

## Fonts

* (en) Vinod Wilson Varkey and Kishore Kumar Vunnamatla, 2018, *A Sociolinguistic Study of Bareli/Pauri and Related Languages [archive]*, SIL Electronic Survey Reports 2018-0121, SIL International.

* Portal de las lengas
# Vasave

Vasave| Locutors | 1 200 000 |
| Classificacion lingüistica |
| **Vasave** |
| Còdis lingüistics |
| ISO 639-3 | `vas`  |
| Ethnologue | `vas`  |
| Glottolog | `vasa1239`  |
| IETF | vas  |

Lo **vasave** (o vasavi, adawasi dhil, dhogri bhil, keski bhil, bhilori, padwi bhilori, ambodia bhil) es una lenga indoariana parlada en Índia.

## Localisacion

La lenga es parlada dins lo districte de Dhule de Maharashtra e dins lo districte de Bharuch en Gujarat.

## Classificacion

Lo vasave fa partida del grop bhil de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa.

## Referéncias

## Fonts

* (en) Stephen Watters, 2013, *A Sociolinguistic Profile of the Bhils of Northern Dhule District [archive]*, SIL Electronic Survey Reports 2013-004, SIL International.

* Portal de las lengas
# Lengas tharu

Un curador tradicional Tharu descrivent las plantas medicinalas localas en Saptariya Tharu (una lenga Tharu)
Las **lengas tharu** (prononciat thq ) son un grop de las lengas indoarianas. Aquelas son una branca de las lengas indoiranianas qu'apertenon se meteissas a las lengas indoeuropèas. Se parlan en Índia e en Nepal.

## Localisacion

Las lengas tharu son parladas dins la region de Tarai, o Terai, en Nepal, e dins los estats indians vesins d'Uttarakhand, d'Uttar Pradesh e de Bihar.

## Classificacion

Las lengas tharu forman un sosgrop de las lengas bihari:

* tharu
	+ chitwania
	+ dangaura
	+ sonha
	+ kathoriya
	+ kochila
	+ rana
	+ buksa
	+ majhi
	+ musasa

## Reférencias

## Fonts

* (en) Jeff Webster, 2017, *A Sociolinguistic Profile of the Tharu Dialects of the Western Indo-Nepal Tarai*, SIL Electronic Survey Reports 2017-013, SIL International.
* (en) Sheela Verma, 2007, *Magahi*, dins The Indo-Aryan Languages, George Cardona, Danesh Jain (eds.) p. 547-565, Routledge language family series, Londres, Taylor & Francis.

* Portal de las lengas
# Lengas tibetobirmanas

Las lengas **tibetobirmanas** son las lengas non sineticas de la familha de las lengas sinotibetanas, que mai de 400 son parladas dins las nautas tèrras de l'Asia del sud-èst e dins d'unas parts de l'Asia de l'èst e del sud: entre China, Índia, Tibet, Nepal, Botan, Birmania e dins qualques regions de Paquistan, de Bangladèsh, de Tailàndia, de Laos e quitament de Vietnam. Aperaquí 60 milions de personas parlan las lengas tibetobirmanas, que aperaquí la mitat parlan lo birman, e 13 % de lengas tibetanas. Lo nom deriva de las lengas pus parlada, es a dire lo birman (mai de 35 milions de locutors) e las lengas tibetanas (mai de 8 millions). Aquelas lengas an tanben de tradicions literàrias importantas, que datan respectivament dels sègles XIIen e VIIen. La màger part de las autras lengas son parladas per de comunautats fòrça pus pichonas, e nombrosas d'entre elas son pas estats descritas en detalh.

## Vejatz tanben

* Lengas per familha
# Organizacion Maritima Internacionala

Estats membres de l'organizacion en 2014.
L’**Organizacion Maritima Internacionala** es una institucion especializada dei Nacions Unidas basada a Londres. Fondada en 1948, es encargada de la gestion dei questions relativas a la navegacion. Seis objectius principaus son lo desvolopament de la collaboracion entre leis Estats membres dins lo domeni de la reglementacion maritima, la definicion e l'adopcion dei règlas de seguretat, la prevencion dei pollucions marinas e la lucha còntra lei discriminacions. En 2022, 174 Estats èran membres de l'organizacion e 3 entitats territòrialas (Hong Kong, Macau, Illas Feròe) èran membres associats.

## Liames intèrnes

* Convencion dei Nacions Unidas sus lo drech de la mar.
* Navegacion.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
# Imperatiu (gramatica)

En gramatica, l’**imperatiu** es un dels diferents mòdes gramaticals (amb l'indicatiu, lo condicional, lo subjonctiu, etc.).

## Utilizacion

L'imperatiu es un mòde gramatical exprimissent una **injonction**.

* un **òrdre** o una **comanda** (exemples 1, 2) ;
* una **requista** o un **demanda** (exemples 3, 4) ;
* una **exigéncia** o une **suplica** (exemple 5, 6) ;
* una **invitacion** (exemples 7, 8, 9) ;
* un **conselh** (exemple 10) ;
* una **instruccion** (exemple 11);
* un **desir**, une **benediccion** o una **malediccion** (exemples 12, 13) ;
* una **preguièra** (exemple 14) ;
* una **permission** (exemples 15, 16).

**Combinat amb una negacion**, l'imperatiu permet entre d'exprimir:

* una **interdiccion** (exemple 17) ;

mas pas necessàriament: tanben, pòt simplament exprimir:

* un **conselh**.

1. Manja ton entrepan!
2. Calatz-vos!
3. Gilbèrt, passa-me lo sal, se vos plai!
4. Presta-me cinc èuros!
5. Daissatz-me!
6. Menatz-me al Consulat Terrian!
7. Passa a l’ostal a l’escasença!
8. Torna prene donc un talh de còca!
9. Mogam lo cafè!
10. Pren una aspirina e assaja de te pausar un pauc!
11. Viratz a esquèrra al fuòc, puèi contunhatz en avant sus 50 mètres!
12. Passa una bon jornada!
13. Vai al diable!
14. Pardona-nos nos ofensas!
15. Fuma se vols!
16. D'acòrdi, a ta partida de fotbòl, vai!
17. Toca a pas res!
18. Toca pas mon gredon!

Aquestas categorias son ni exclusivas ni estancas.

Caracterizan un vejaire pragmatic e social los diferents tipes d'actes de paraula qu'un imperatiu pòt realizar.

## Conjugason dins la lengas indoeuropèas

L'imperatiu es un mode atestat plan actiu en indoeuropèu, Mai sovent jo la forma del radical nud.

### Anglés

En anglés, s’utiliza l'infinitiu nud per exprimir l'imperatiu, levant la particula « to » que precedís normalament lo radical. La sola forme declinada de l'imperatiu es a segonda persona del singular, levat lo vèrb « to be » (èsser), realizat a l'imperatiu per « be » (Puslèu que la forma de l'indicatiu, « are »).

* Come** here.* (Ven ! / Venètz !)
* Be back** by tonight.* (Torna/ Tornatz aqueste ser.)
* Let's go! (Amen!)

### Occitan

A l'imperatiu, en occitan, i a pas que lo present e lo passat, a la segonda persona del singular e a las primièra e segonda personas del plural. Pel passat s’utiliza las formas del subjonctiu

### Neerlandés

En neerlandés, l'imperatiu pòt mirar lo passat: *Had geholpen !* « (auriai volgut que) aguèsses ajudat », e pòt tanben mirar Lo present.
# Google

*Pel motor de recèrca, vejatz Google (motor de recèrca)*

|  |
| --- |
|  |

**Google** es una societat americana fondada lo 27 de setembre de 1998 dins Silicon Valley en Califòrnia per Larry Page e Sergey Brin.

## Istòria

En 1996, Google, es nomenat BackRub, qu'es lo nom d'un projècte de recèrca de dos estudiants de l'Universitat de Stanford : Larry Page e Sergey Brin. Volián crear un motor de recèrca melhor que los qu'existissián a l'epòca, amb un sistèma d'analisi de las relacions entre los sits web.

Lo nom de domeni « google.com » es registrat lo 15 de setembre de 1997.

Los dos estudiants tornan nomenar lo projècte Google en referéncia al mot Gogol. Gràcias als amics e la familha, crèan la societat Google Inc. lo 7 de setembre de 1998.

En febrièr de 1999, es ja 500 000 requestas cada jorn que Google deu tractar, puèi en agost tres milions. En març, la societat muda a Palo Alto. Lo motor de recèrca acaba son periòde de tèst lo 9 de decembre.

## Referéncias
# Projeccion frontala

La **projeccion frontala** o matte painting en anglés es un procediment cinematografic que consistís a pintrar un decòr n'i daissant d'espacis vuèits, ont una o mai d'una scènas filmadas son incorporadas.

Aquel sistèma economic permet d'espandir fins a l'infinit los rèireplans sens aver a bastir de decòr gigant. Foguèt pro utilizat pels films de sciéncia-ficcion (que *Star Wars*), perque permet de daissar larga plaça a la creativitat e a l'imaginari.

## Tecnica

Tradicionalament, s'utilizava de pinturas acrilicas sus veire per crear de scenas de talha variabla (a l'entorn de dos mètres carrats), verges de pigments sus de luòcs precís. Una scèna vertadièra (amb d'elements de decors en armonia) èra filmada a part, de biais que coïncide amb l'espaci daissat liure. I aviá tres tecnicas per fusionar l'ensems:

* La **projeccion en avant**: la scèna filmada es projectada sus una placa de veire miègreflectritz e l'ensems se torna filmar per una autre camèra.
* La **retro-projeccion**: la scèna filmada es projectada enré de la placa de veire, visibla per transparéncia, e l'ensems se torna filmar per una autra camèra.
* L'**imatge amagat**: la scèna es filmada amb una resconduda. Sol un segment tèst (gaireben 60 mètres de filme) es desvolopat e projectetat sus la placa que se deu realizar la pintura. Los artistas veson atal exactement los contorns de la reconduda e pòdon realizar lor pintura. Lo rèste del filme es pas desvelopat. Quand lo *matte painting* es acabat, se torna utilzar lo meteis filme per filmar sonque la pintura. Atal lo filme conten la mescla de las scènas, ambedoas sul negatiu e sens sistèma de duplicacion, çó que melhora sa qualitat. Es un procés riscat, perque la mendra dèca de manipulacion damatja lo negatiu.

Lo nivèl de detalh de las pinturas sul veire depend de la durada de la scena: per mens de quatre segondas l'uèlh demora gaire suls details, arribat a detz o pòt. Una scèna de jorn demanda èsser mai detalhada qu'aquela realizada de nuèch. Tanben, lo centre de la pintura es trabalhat melhor que los marges, perque l'uèlh s'i pausa naturalament en primièr. La qualitat finala es garantida per un ajustament precís dels contorns, de l'esclairatge, e pel fach que se dona mai l'attencion sus l'accion (qu'es vertadièrament filmada), puslèu que sul decosr.

A l'ora d'ara, los *matte paintings* son realizats informaticament, mai sovent per modelizacion 3D, e venon de vertadièrs « decors numerics ». S'agís de fach d'una de las nombrosas sisas incorporadas dins la composicion numerica finala d'un efècte especial cinematografic.

L'utilizacion de decors sus veire fa impossible l'estereoscopia impossible.

## Ligams extèrnes

* (en) Matte Paintings de Bruno Serre
* (en) Raphael Lacoste, *Matte Painter* e *Concept Artist*
* (en) Frederic St-Arnaud, *Digital Matte-Artiste*
* (en) Leonardo Sedevcic, Digital Matte-Painter
* (en) Jean-Baptiste Verdier, Digital Matte-Painter
* (en) Lavarda Jeremy, Matte painter e Concept Artist
* (en) Nicolas Fidala, Matte painter - Film Director
* (fr) Digital Matte Painting.fr, Site informatiu
* (en) Thiên-Co Pham, *Digital Matte Painter* e *Concept Artist*
# Realizator de l'animacion

Lo **realizator de l'animacion** es lo realizator en carga de toi lei facetas dau procès d'animacion d'un filme d'animacion o d'una seria animada per una presa de vista reala.
# Trivium

Del latín, *trivium* (*tres*: "tres" e *via*: "via", "camino"), confluéncia de tres camins.
Dins la Antigüetat e la Etat Media, tres de las siete arts liberals relativas a la eloquéncia: gramatica, retorica e dialectica (o logica)
Dins las universitats medievalas, lo trivium compreniá los tres aspèctes basics de la coneissença: La gramatica coma mecanica del lengaje; La logica (o dialectica - logica e dialectica llegaron a èsser sinónims dins lo tiemp) qu'es la "mecanica" del pensamient e lo análisis; e la retorica qu'es lo us del lengaje per instruir e persuadir. Dins la escolastica medievala se consideran camps preparatoris pel quadrivium, lo aquel compren la aritmetica, la geometria, la musica e la astronomia

## Ligams

* Arts liberalas
* Quadrivium
# Farmacia

La **farmacia** (del grèc: φάρμακον, "medicament") es l'ensems de las sciéncias teoricas e aplicadas que menan a concebre, fabricar, contrarotlar e dispensar los medicaments.

Per farmacia se pòt tanben referir al luòc ont se preparan e se dispensan los medicaments. Aqueste luòc es mai precisament sonat "oficina de farmacia" per lo distinguir del concèpte de sciéncia.

Los farmacians partejan amb los quimistas e los mètges la responsabilitat de sintetizar de compausats organics amb valor terapeutica, e mai se lo farmacian es l'unic capable de far aqueles compausats bons per l'usatge curatiu. De mai, cada còp amb mai frequéncia se sollicita conselh a la comunitat de farmacians en matèria de santat e igièna. La Farmacia compren, en mai de las coneissenças sus medicaments, coneissenças suls efièches que pòdon aver aqueles al còrs uman e las proprietats quimicas e biologicas del còrs ont agís amb ajuda de disciplinas de la meteissa farmacia o d'autres camps parions coma son la farmacologia, farmacocinetica, farmacodinamica, toxicologia e quimia farmaceutica.

## Nòtas e referéncias
# Movement afroamerican dels dreches civics

Marcha dels dreches civics a Washington en 1963.
Lo **movement afroamerican dels dreches civics** (1954-1968) designa lo movement american que visava a establir una realla egalitat de dreches civics pels afroamericans en abolissent la legislacion instaurant la segregacion raciala. Lo pastor protestant Martin Luther King, apòstol de la non-violéncia, en deven l'una de las figuras las mai celèbras.

## Vejatz tanben

|  |
| --- |
| Sus d'autres projècte de Wikimedia: |
| Commons | **Commons** (Galariá) |
| Commons | **Commons** (Categoria) Modèl:Commonscat/categories |

### Articles ligats

* Boicòt dels buses de Montgomery
* Viatges de la Libertat
* Martin Luther King
* Rosa Parks