Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Comunautat Europèa de Defensa

La **Comunautat Europèa de Defensa** (CED) èra un projècte de creacion d'una armada europèa, amb d'institucions supranacionalas, plaçadas jos la supervision del comandant en cap de l'OTAN, quel meteis èra nomenat pel president dels Estats Units d'America. Dins lo contèxte de la Guèrra Freja, lo projècte, qu'èra un esbòç en setembre e octobre de 1950, venguèt un tractat, signat per 6 Estats lo 27 de mai de 1952. Ratificat per la Republica Federala d'Alemanha, Belgica, Luxemborg e los Païses Basses, lo tractat instituent la CED foguèt negat per l'Assemblada Nacionala Francesa lo 30 d'agost de 1954 per 319 vòtes contre 264.

## Consequéncias

Lo fracàs de la CED, e mai la solucion de l'UEO revelan l'incapacitat dels Estats d'Euròpa Occidentala de concebre un sistèma de defensa independament dels Estats Units d'America. R. Marjolin, que foguèt un dels principals collaborators de Jean Monnet lo contèt dins sas memòrias: «l'incapacitat de l'Euròpa a s'unir resulta d'una decision presa implicitament pels Europèus après la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, aquela de se fisar als Americans per lor defensa».

L'idèa d'una defensa europèa tornèt en 1992, per la signatura del tractat de Maastricht (PESC : politica estrangièra e de securitat comuna), confirmada en 2007 per la signatura del tractat de Lisbona, mas totjorn dins l'encastre de l'OTAN, es a dire jos l'estrecha dependéncia dels Estats Units d'America.

## Referéncias
# Lindal de pauretat

Se compren per **lindal de pauretat** lo nivèl de revengut al dejós del qual es impossible de satisfaire las necessitats vitalas.

Existisson fòrça biaisses de definir la pauretat e de decidir ont situar lo lindal de pauretat. Dins lo cas de comparasons internacionalas es important d'utilizar las donadas actualizadas a paritat de poder adquisitiu (o PPP, en anglés). Se conselha d'eliminar las diferéncias que i poiriá aver dins los preses entre las divèrsas economias.

Qualques uns dels biaisses pus utilizats per delimitar un lindal de pauretat son los seguents :

* En foncion de las prestacions socialas. Se l'estat garantís los revenguts minimals (salari minimum, pension minimala, etc.) se pòt considerar aquò coma un indicator de pauretat.
* Coma un percentatge de la renda per capita.
* Coma una quantitat fixa (corregida per l'inflacion). Ex: la Banca Mondiala utliliza sovent 1 dolar al jorn coma lindal de pauretat.

## Pauretat relativa

Se definís coma pauretat relativa la situacion dins la quala subrevenir als besonhs basics cobèrts, lo nivèl de revenguts es substancialament mai pichon que lo de la màger part de la populacion. Lo concèpte de pauretat relativa es sovent ligat al gra d'inegalitat d'una economia.

La Banca Mondiala per comparasons internacionalas utiliza per indicator de pauretat relativa la quantitat de 2 dolars al jorn. Dins lo contèxte de païses desvolopats, mas, sovent se pren coma referéncia 50% de la renda per capita d'una economia. L'INE, per exemple, utiliza 60% de la mejana dels revenguts per unitat de consomacion.

## Pauretat absoluda

Se definís coma pauretat absoluda lo nivèl de revenguts al dejós del qual es pas possible de satisfaire los besonhs basics. Aqueste nivèl depend pas de la distribucion de la renda e deu èsser lo meteis dins totes los païses.
La Banca Mondiala utiliza coma indicator de pauretat absoluda la quantitat de $1 dolar al jorn.
Sovent dins los païses desvolopats, se considèra tanben coma pauretat absoluda 50% del nivèl de pauretat relativa. Aquò vòl dire 25% de la renda per capita d'una economia.
# Pandemia de Covid-19

La **pandemia** de Covid-19 es una pandemia d'una novèla malautiá infecciosa, apelada Malautiá de coronavirus de 2019 o simplament Covid-19, provocada per lo SARS-CoV-2. Comença oficialament lo 17 de novembre de 2020 dins la vila de Wuhan (Província dau Hubei, Republica Populara de China) davant de s'escampar per tot lo monde.

L'Urgéncia de Santat Publica de Portada Internacionala es declarada per l'Organizacion Mondiala de la Santat lo 30 de genier de 2020.

En julhet de 2020, mai de 200 país son tocadas per lo virús, a ja tuat mai de 590 000 personas per un totau de mai de 13 milions cas confiermats.

## Cronologia de la Pandemia

La malautiá seriá aparegut entre Octòbre e Decembre 2019 e lo premier pacient oficiau es identificat lo 1er Decembre 2019 dins la Província de Hubei, en China.

## Referéncias
# Neoclassicisme

Fotografia dau Teatre Wielki de Varsòvia, un exemple d'arquitectura neoclassica.
Lo **neoclassicisme** es un movement artistic qu'es apareguda dins la pintura, l'escultura, lo teatre, la musica e l'arquitectura entre 1750 e 1830. S'inspira de l'art grèc e roman antic après la redescubèrta dei roïnas de Pompei e Herculanum.

## Liames intèrnes

* Classicisme.
* Grècia antica.
* Roma antica.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
# Sophie Adenot

Sophie Adenot|   (2025)  |
| Biografia |
| Naissença | 5 de julhet de 1982  (43 ans) Cosne-Cours-sur-Loire  |
|  |
|  |
| Donadas personalas |
| Formacion | Institut supérieur de l'aéronautique et de l'espace (2001–2003) Massachusetts Institute of Technology (2004–2004) École de l'Air (2005–2006) Empire Test Pilots' School (fr)  (2018–2018) École du personnel navigant d'essais et de réception (ca)  (2017–2017) Maison d'éducation de la Légion d'honneur (ca)  (–1999)  |
| Carrièra militara |
| Arma | Armée de l'air et de l'espace  |
| Trabalha per | Airbus Helicopters (ca)   (2004 -  2005) Direction générale de l'Armement  (2019 -  2022) Agéncia Espaciala Europèa  (novembre 2022 -  |
| Autres |
| Maire | Isabelle Adenot (ca)   |
| Fraires | Richard Adenot (fr)   |
| Prèmis |
| Desplegar* (28 d'abril de 2022)  cavalièr de l'Òrdre Nacional del Meriti
* (2021)  médaille de l'Assemblée nationale (fr)
* (2020)  Jove Líder de l'Fundació Francoamericana (ca)
 |
|

---

 |
|      |

**Sophie Adenot**, nascuda lo 5 de julhet de 1982 a Cosne-Cours-sur-Loire (Nièvre), es una militara, engenhaira e astronauta francesa. Durant la la mission *Epsilon*, en febrièr de 2026, venguèt la segonda femna francesa, après Claudie Haigneré, d'efectuar un vòl espacial, e rejonh aital lo grop de detz astronautas franceses qu'an atenh l'orbita abans ela.

Seguiguèt una formacion d'engenhaire aeronautic a l'Institut supérieur de l'aéronautique et de l'espace (ISAE-SUPAERO) a Tolosa e al Massachusetts Institute of Technology (MIT) a Cambridge als Estats Units. Trabalhèt primièr per Airbus Helicopters, rejonhèt puèi l'Armada de l'aire e de l'espaci ont venguèt pilòt d'elicoptèr puèi pilòt d'ensages, la primièra sus elicoptèr en França.

En novembre de 2022, fasiá partida dels cinc candidats retenguts per l'Agéncia espaciala europèa (ESA) per son quatren grop d'astronautas. Completetèt sa formacion iniciala en abril de 2024, puèi li mes seguent foguèt afectada a la mission SpaceX Crew-12 amb un enlairament lo 13 de febrièr de 2026 per un sojorn de nòu meses a bòrd de l'estacion espaciala internacionala.
# Ministèri de l'Educacion Nacionala (França)

Ministèri de l'Educacion Nacionala|  |
| Donadas |
| Tipe | Ministèri |
| Lenga oficiala | Francés |
| Economia |
| Istòria |
| Fondacion | 1828 |

Lo **Ministèri de l'Educacion Nacionala** es l'administracion francesa cargada de la politica d'educacion de França.

## Nòtas e referéncias

* (fr) Aqueste article es parcialament o en totalitat eissit d’una traduccion de l’article de Wikipèdia en francés intitolat « *Ministère de l'Éducation nationale (France)* ».

## Vejatz tanben

|  |
| --- |
| Sus d'autres projècte de Wikimedia: |
| Commons | **Commons** (Galariá) |
| Commons | **Commons** (Categoria) Modèl:Commonscat/categories |

### Articles ligats

* Govèrn francés

### Ligams extèrnes

* Sit oficial [archive]
# Nauts de França

Nauts de França| Hauts-de-France (fr)  |
|

(Bandièra)
 |
|   |
| Nom oficial | Région Nord-Pas-de-Calais-Picardie (fr)  |
| Administracion |
| Capitala | Lilla  |
| Politica |
|  • President del Conselh regional | Xavier Bertrand (ca)  (2016–)  |
| Geografia |
|   |
| 49° 55′ N, 2° 42′ E |
|  |
| **Estat** | França |
| **Division territoriala francesa** | França metropolitana  |
|  |
| Superfícia | 31 813 km²  |
| Punt culminant | Watigny (197 m)  |
| Demografia |
|  • Totala | 5 992 194  ab. (1 de genièr de 2023 ) |
|  • Densitat | 188,36 ab./km² |
| Autras informacions |
| ISO 3166-2 | FR-HDF  |
|

---

 |
| Sit web | hautsdefrance.fr  |

Los **Nauts de França** (en francés: *Hauts-de-France*), son una region administrativa e una collectivitat territoriala de l’estat francés eissida de la fusion de las ancianas regions de Nòrd-Pas de Calais e Picardia. La region es tradicionalament de lenga picarda, mas s’i parla tanben francés e flamenc.

S'estend sus 31 806 km 2 e compta cinc departaments : Aisne, Nòrd, Oise, lo Pas de Calais e Somme. Lo capluòc n’es Lilla, principala vila de la region e aperabans ja capluòc del Nòrd Pas de Calais. Amians, capluòc de l'anciana Picardia, es la segonda vila de la region.

## Composicion

| Division | Nombre |
| --- | --- |
| Departaments | 5 |
| Arrondiments | 26 |
| Cantons novèls | 145 |
| Comunas | 3838 |

## Istòria e politica

Lo nom compausat dels noms de las regions fusionadas, dins l'òrdre alfabetic (Nòrd-Pas de Calais-Picardia), èra provisòri. Se cambièt en setembre de 2016.
Lo president del conselh regional es Xavier Bertrand dempuèi lo 4 de genièr de 2016.

## Referéncias
# Economia d'Alemanha

| Economia d'Alemanha |
| --- |
|   |
| Moneda | Èuro |
| Organizacions comercialas | OMC, Union Europèa, OCDE |
| Estadisticas |
| PIB | USD 2 812 miliards (2009) |
| Reng PIB | 6ena granda |
| Creissença del PIB | -5% (2009) |
| PIB per càpita | 34 200 (2009) (2009) |
| PIB per sector | agricultura 0,9%, industria 27,1%, comèrci e servicis 72% (2009) |
| Inflacion | 0%%(2009) |
| IDH | cap d'informacions |
| Populacion jol lindal de pauretat | 11% (2001) |
| Fòrça de trabalh | 43,51 milions (2009) |
| Fòrça de trabalh per ocupacion | agricultura 2,4%, industria 29,7%, comèrci e servicis 67,8% (2005) |
| Caumatge | 8,2% (2009) |
| Partenaris comercials |
| Expòrts | 1 187 miliards (2009) |
| Sòcis principals | França 9,7%, Estats Units 7,1%, Reialme Unit 6,7%, Païses Basses 6,6%, Itàlia 6,4%, Àustria 5,4%, Belgica 5,2%, Espanha 4,4%, Polonha 4% (2008) |
| Impòrts | 1 022 miliards (2009) |
| Sòcis principals | Païses Basses 12,5%, França 8,3%, Belgica 7,5%, Republica Populara de China 6,2%, Itàlia 5,7%, Reialme Unit 5,4%, Àustria 4,3%, Russia 4,2%, Estats Units 4,2% (2008) |
| Finanças publicas |
| Deute extèrne | 5 208 miliards (2009) |
| Revenguts | USD cap d'informacions |
| Despensas | 1 540 miliards (2009) |

L'economia d'Alemanha es la principala de l'Union Europèa, e la 5ena del mond, aprèp los Estats Units d'America, China, Japon e Índia.

Passat un periòde d'estagnacion entre 2001 e 2005, amb un taus de creissença annuala de 0,7% e un caumatge elevat en aquel periòde, l'economia creissèt de 2,6% en 2007.

Dintre las principalas rasons per aiçò èra lo caumatge elevat e l'estancada macroeconomica amai la reduccion del nivèl d'inversions en novèlas fabricas e equipaments, en mai de la pauca creissença del consum intèrne.

La modernizacion e integracion de l'èst alemand contunha d' èsser un procès en demòra e de còst elevat, amb la transferéncias d'oèst a èst de 80 miliards de dolars per an.

## Nòtas e referéncias

* Portal de l'economia
# Aleksandr Pushkin

| Aleksandr Pushkin |
| --- |
|  |
| Biografia |
| Naissença | 6 de junh de 1799 Moscòu |
| Mòrt | 10 de febrièr de 1837 Sant Petersborg |
| Signatura |
|  |

**Aleksandr Sergueievich Pushkin** (en rus; Александр Сергеевич Пушкин) (Moscòu, 6 de junh (26 de mai, segon lo calendièr julian) de 1799 – Sant Petersborg, 10 de febrièr (29 de genièr, segon lo calendièr julian) de 1837) foguèt un poèta e novelista rus de l'èra del romantisme, considerat sovent coma lo fondador de la literatura russa modèrna e lo melhor poèta rus.

Foguèt un pionièr de l'usatge de la lenga russa dins sos poèmas e òbras e creèt un estil narratiu —mescla de drama, roman e satira— que dempuèi es associat a la literatura russa e qu'influencièt notablement figuras literàrias de Russia, coma Nikolai Gogol, Fiodor Dostoievskii, Leon Tolstoi o Fiodòr Tiuchev, atal coma los compositors russes Piotr Chaikovskii e Modest Mússorgski.

## Referéncias
# Aeronautica

Vòl en formacion de F-16 sus la vila de Nòva York.
Prototipe de l'avion de Clement Ader
L'**aeronautica** es la sciéncia o disciplina en relacion amb l'estudi, la concepcion e la fabricacion dels aparelhs mecanics pesucs capables de s'auçar en vòl o las tecnicas de contraròtle d'avions. L'aeronautica inclutz una branca nomenada aerodinamica. Aquela branca estúdia lo movement de l'aire a l'entorn dels objectes en movement, coma los avions. Aquelas doas brancas son una partida de la sciéncia fisica.

Se deu pas confondre aeronautica amb aviacion (que se referís a la gestion dels avions), emai que en practica frequentament s'utilize un tèrme per se referir a l'autre.

## Los començaments de l'Aeronautica

Plan abans lo començament de l'aventura scientifica de l'aeronautica, las gents avián idèa de desvolopar de biaisses de volar. Dins la legenda grèga, Icar e son paire Dedal construiguèron d'alas de plumas empegadas amb de cera, e s'escapèt de la preson. Alara Icar, meravilhat, volèt tròp prèp del solelh, la cera se fondèt e se desfaguèron las alas, casèt a la mar. Quand se comencèt d'estudiar scientificament lo biais de volar, se comencèt de comprendre la basa l'aerodinamica, de mena primitiva. Coma scientifics que comencèron d'estudiar l'aeronautica i a Leonardo da Vinci. Da Vinci estudièt lo vòl dels aucèls per desvolopar d'esquèmas de las primièras maquinas volantas al sègle XV ApC. Sos esquèmas, coma per exemple l'Ornitoptèr, faguèron fracas quand s'ensagèt en practica. Las maquinas de batement d'alas que se dessenhèt èran tròp pichonas per s'auçar pro, o alara trop pesugas per èsser accionadas pels umans. Malgrat que l'Ornitoptèr venguèt un tèma d'interès per de scientifics passionats, aquel instrument foguèt remplaçat pel planaire al sègle XIX.

Sir George Cayley dessenhèt de modèls de planaires en 1804; lo primièr planaire amb equipatge, lo "Coachman Carrier", s'aucèt en 1853. Volèt pendent prèp de 130 mètres traversant una val a Brompton-by-Sawdon, prèp de Scarborough, ambedós dins lo comtat de Yorkshire, en Anglatèrra.

## Aeronautica modèrna

La recèrca dins l'aeronautica modèrna es subretot contrarotlada per d'entrepresas independentas e d'universitats. Existisson tanben, divèrsas agéncias de govèrn qu'estúdian l'aeronautica, coma la NASA, als Estats Units d'America e l'Agéncia Espaciala Europèa (ESA) en Euròpa

## Engenhariá aeronautica

L'engenhariá aeronautica es un camp de recèrca, dessenh, fabricacion e manteniment en bon estat de productes coma los avions, missils e satellits espacials. Es en relacion amb los camps scientifics de l'Aerodinamica, Materials, Tecnologia, Estructuras dels avions e Mecanica dels fluids.

## Vejatz tanben

* Aviacion
* Aerodinamica
* Astronautica
* Avion
* Autogir
* Elicoptèr
# Passatge del Nòrd-Èst

**Passatge del Nòrd-Èst** (blau) e la rota alternativa pel  **Canal de Suèz**  (roge).
Lo **Passatge del Nòrd-Èst** o **Rota de la Mar del Nòrd** (en rus: Северный морской путь, *Severniy morskoy put*), es una rota de navegacion que jonh l'ocean Atlantic amb l'ocean Pacific tot en seguent la còsta septentrionala de Russia. La major part de la rota se tròba dins las aigas de l'Artic e d'unas parts sonque son liures de glaç durant dos meses l'an. Coneguda fins al començament del sègle XX coma Passatge del Nòrd-Èst, dins l'actualitat lo nom de la rota en rus es mai emplegat , especialament per son acronim en anglés, NSR (*Northern Sea Route*).

## Referéncias
# Amnistia Internacionala

Amnesty International|  |
| Lògo d'Amnistia Internacional.

---

 |
| Eslògan | It is better to light a candle than to curse the darkness. *Val mai alucar una candela que malasir l'escuritat* |
| Donadas |
| Tipe | ONG |
| Istòria |
| Fondacion | Julh de 1961 |

 **Amnistia Internacionala** (**AI**) (*en anglés: Amnesty International*) es una
organizacion non governamentala que trabalha per la defensa dels dreches umans. En 1977 recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz *per sa ferma luta contra la tortura dins lo monde*.

## Istòria

Tèxte de traduire Porcion de tèxte anglés de traduire en occitan

**⤇ Clicatz aicí per mai d'instruccions**

## Objectius

Los objectius principals d'Amnistia Internacionala son :

* **La desliurança dels presonièrs per motius de consciéncia** (aqueles que son estats empresonats per aver exercit lo lor drech a exprimir las soas cresenças politicas o religiosas de faiçon pacifica),
* L'obtencion d'un **judici just per los presonièrs politics**,
* L'**abolicion de la tortura**,
* La denonciacion de las disparicions e assassinats politics,
* L'**abolicion de la pena de mòrt**, coma de totas las formas de tortura e tractaments crudèls per los presonièrs,
* La **condamnacion dels abuses fachs pels grops d'oposicion** inclusent la presa d'ostatges, la tortura e la mòrt de presonièrs, e mai los assassinats intencionals e arbitraris,
* L'**assisténcia als exiliats** que son en perilh per que son pas respectats lors dreches dins lors païses d'origina,
* La **cooperacion amb d'autras ONG, amb las Nacions Unidas e amb las organizacions intergovernamentalas de caractèr regional**,
* L'**organizacion de l'educacion als dreches de l'Òme** e de programas per crear una consciéncia sus aquel tèma.

## Secretaris Generals

*Fichièr:Salil shetty.jpgSalil Shetty, Secretari General*
*Irene Khan, Secretari General entre 2001 e 2010*

|  | Secretari General | Mandat |
| --- | --- | --- |
| Reialme Unit | **Peter Benenson** | 1961–1966 |
| Reialme Unit | **Eric Baker** | 1966–1968 |
| Reialme Unit | **Martin Ennals** | 1968–1980 |
|  Suècia | **Thomas Hammarberg** | 1980–1986 |
| Reialme Unit | **Ian Martin** | 1986–1992 |
| Senegal | **Pierre Sané** | 1992–2001 |
| Bangladèsh | **Irene Khan** | 2001–2010 |
| Índia |  **Salil Shetty** | 2010 – |

## Articles ligats

* Sakineh Mohammadi Ashtiani.

## Ligams extèrnes

* Sit web d'Amnistia Internacionala (en)
* Pagina Oficiala de l'institut Nobel, Prèmi Nobel de la Patz 1977 (en)
* Espanha (es), França (fr) e Itàlia (it).

## Nòtas
# Óblast de Kherson

L'óblast de Kherson en Ucraïna
L'**óblast de Kherson** (en ucraïnian: Херсонська область, *Khersons’ka oblast’*) es una subdivision administrativa d'Ucraïna. Sa capitala es la vila de Kherson. Comptava 1 milion d'abitants en 2021.

## Geografia

L'óblast de Kherson es situat al sud d'Ucraïna e cobrís una superfícia de 28 461 km2. Es banhat al sud-èst per la mar d'Azov e al sud-oèst per la mar Negra. Dnièpre la traversa a partir del nòrd oèst. La restanca de Kakhovka e l'estuari de Dnièpre se tròban dins l'oblast. L'istme de Perekop separa l'óblast de Kherson de la peninsula de Crimèa.

L'oblast es limitat al nòrd par l'óblast de Dnipropetrovsk, a l'èst par l'óblast de Zaporizhzhia, al sud per la mar d'Azov, los paluns e lònas de Syvach, la republica autonòma de Crimèa e la mar Negra, a l'oèst per l'óblast de Mykolaiiv.
# Wuhan

Wuhan
**Wuhan** (en chinés **武汉 - Wǔhàn**, pron. *Ohang*) ei la capdau de la província chinesa deu Hubei e la ciutat mei poblada de China Centrau. Se situa a l'Èst de la plana de Jianghan. Ei tanben un cairehorc de comunicacion important. A haut o baish 9 100 000 abitants (2006). Dens las annadas 1920, Wuhan èra la capdau d'un Kuomintang d'esquèrra, miat per Wang Jingwei en oposicion a Chiang Kai-shek.
# Richard Strauss

**Richard Strauss**|  |
| Profession: | compositor, pianista e cap d'orquèstra |
| País: |  Confederacion Germanica |
| Estil: | romantic |
| Data de neishença: | 11 de junh de 1864 |
| Lòc de neishença: | Munic, Confederacion Germanica |
| Data de decès: | 8 de seteme de 1949 |
| Lòc de decès: | Garmisch, Alemanha |

**Richard Strauss** (Munic, l'11 de junh de 1864 - Garmisch, lo 8 de seteme de 1949) que ho un compositor aleman d'estil romantic tardiu. Qu'ei mei que mei famó per'mor de las soas opèras, deus son lieder. A la fin de la soa vita qu'aucupè pòste oficiau dens lo monde musicau deu IIIau Reich mes shens tanpauc aprovar la soa ideologia.

* Portal de la musica
# Basilèa

Basilèa| Basel (de)  |
|

(Escut d'armas) |
|   |
| Nom oficial | Basel (de-ch)  |
| Administracion |
| Capitala de | Canton de Basilèa-Vila  |
| Lenga oficiala | alemand  |
| Politica |
| Cònsol màger |
|  • Cap d'Estat | Beat Jans (ca)  (–2024) Conradin Cramer (2024–)  |
| Geografia |
|   |
| 47° 33′ 38″ N, 7° 35′ 26″ E |
|  |
| **Estat federat** | Soïssa |
| **Canton** | Canton de Basilèa-Vila  |
|  |
| Superfícia | 23,85 km²  |
| Altitud mejana | 260 m  |
| Fus orari | UTC+01:00 (ora estandard) UTC+02:00 (ora d'estiu)  |
| Demografia |
|  • Totala | 176 329  ab. (31 de decembre de 2024 ) |
|  • Densitat | 7 393,25 ab./km² |
| Autras informacions |
| Còdi postal | 4000, 4001, 4002, 4005, 4009, 4010, 4018, 4019, 4020, 4030, 4031, 4040, 4051, 4052, 4053, 4054, 4055, 4056, 4057, 4058, 4059, 4070, 4075 e 4091  |
| Prefix telefonic | 061  |
|

---

 |
| Sit web | bs.ch  |

**Basilèa** (ancianament *Baila*, en alemand *Basel*) es la tresena vila de Soïssa e lo capluòc de canton de Basilèa-Vila. La comuna de Basilèa comptava 174 491 estatjants al començament de l'annada 2015. Se situa al nòrd-oèst de Soïssa. L'aglomeracion triestatala de Basilèa compta 830 000 estatjants.

## Galariá

* Basilèa
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Referéncias
# Arequipa

Localizacion d'Arequipa entre leis aglomeracions pus importantas de Peró.
**Arequipa** es una vila dau sud de Peró. Es un centre demografic, economic, politic e culturau important dau país. D'efèct, en 2015, èra la tresena ciutat pus poblada amb aperaquí 920 000 abitants, lo segond pòl industriau (bens manufacturats e textil) e lo sèti de la Cort Constitucionala de Peró. Son centre istoric de 332 ectaras foguèt classat au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO en 2000.

Lei recèrcas arqueologicas mostran una preséncia umana que data dau millenari VI av. JC. Avans la conquista espanhòla, l'endrech èra una region agricòla de l'Empèri Inca. La vila foguèt fondada lo 15 d'aost de 1540 per lo *conquistador* Garcí Manuel de Carbajal. Venguèt rapidament un centre economic important fòrça fidèu a l'Empèri Espanhòu. Après l'independéncia de Peró, la vila foguèt lo centre de mai d'un còp d'estat e foguèt brevament la capitala dau país en 1835-1836 e en 1882-1883. Au sègle XX, la vila contunièt de participar activament ais insureccions perovianas fins ais annadas 1950. Son industralizacion acomencèt a la fin deis annadas 1960 e conoguèt una creissença importanta gràcias a una diversificacion fòrta e la proximitat de Brasil, de Chile e de Bolívia.

## Liames intèrnes

* Centre istoric d'Arequipa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
# Lac Titicaca

Ciutat de CopacabanaVista aeriana deu lacLo **lac Titicaca** o lo **lac Titicacà** que's tròba dens l'altiplano enter Bolívia e Peró a ua hautor de 3800 mètres. Qu'ei navigable e qu'ostend ua pregondor maximum de haut o baish 360m.

Deu costat bolivian òm troba la ciutat de Copacabana e deu costat perovian Puno.
# Abu Dhabi

**Abu Dhabi** (o **Abo Dabi** ; en arabi: أبو ظبي) es la capitala de l'Emirat d'Abu Dhabi e dels Emirats Arabis Units. Sa populacion èra estimada a 1 432 900 abitants en 2006. Sa superfícia totala es de 67 340 km².

Vista d'Abu Dhabi.
# Haitham bin Tariq

| Haitham bin Tariq |
| --- |
|   (2023)  |
| Biografia |

**Haitham bin Tariq al Said** (n. 1954) es lo soudan d'Oman dempuèi 2020. Succedís al cosin Qaboos que l'aviá nomenat successor dins una letra de durbir après sa mòrt.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedit per **Qaboos bin Said Al Said** |  **Soudan d'Oman 11 de genièr de 2020-** | Seguit per **en foncions** |