Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sosgenre (biologia)

En sistematica, lo **sosgenre** es un taxon que recampa artificialament las espècias presentant entre elas, fòrça caractèrs similars e occupant generalament d'airals de reparticion geografica semblables.

## Ierarquizacion

## Vejatz tanben

Taxonomia, Sistematica, classificacion scientifica, classificacion classica, règne vegetal
# Gagauz (lenga)

Lo **gagauz** (**Gagauz dili**, **Gagauzca** o **Gökoğuzca**) es la lenga turquesa daus Gagauzes o *Gökoğuz*, pòble turcofòne mas crestian ortodoxe vivent en Ucraïna, Moldàvia, la Romania e en Bulgaria. Oficialament es parlat per mai o mens 162.200 personas e es lenga oficiala en Gagauzia, region autonòma de Moldàvia, mas es usada au quotidian que per environ 50000 personas, perque los Gagauzes s'exprimen usualament en rus dempuèi lo XIXe sègle.

## Ortografia

Lo prumier alfabet utilizat per 'quela linga fuguet l'alfabet grèc a la fin dau sègle XIX.

De 1957 a la dissolucion de l'URSS in 1991, lo gagauz s'escriguet en cirillic. Aura, s'emplec un alfabet de basa latina, creat d'apres l'afabet truc moderne, emb tres letras de mai : **ä** representa lo son **æ** (coma lo *ə* en Azèri), **ê** representa lo **ə**, qu'exista pas en Turc, e **ț** o **ţ** per lo son **ts** coma en Romanés. D'autre biai, coma lo Crimean Tatar, lo Turc, e quauquas lingas Turcas, lo Gagauz a pas la letra **ğ**, qu'es venguda muda.

### Alfabèt latin

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | Ä ä | B b | C c | Ç ç | D d | E e | Ê ê |
| [ɑ] | [æ~ɛ] | [b] | [dʒ] | [tʃ] | [d] | [e] | [ə] |
| F f | G g | H h | I ı | İ i | J j | K k | L l |
| [f] | [g, ɟ] | [x, h~ħ] | [ɯ~ɨ] | [i] | [ʒ] | [k, c] | [l, ʎ] |
| M m | N n | O o | Ö ö | P p | R r | S s | Ş ş |
| [m] | [n, ɲ] | [o] | [ø] | [p] | [r] | [s] | [ʃ] |
| T t | Ţ ţ | U u | Ü ü | V v | Y y | Z z |
| [t] | [ts] | [u] | [y] | [w, vʲ] | [j] | [z] |  |

### Alfabèt cirillic *(istoric)*

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Ӓ ӓ | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | Ӂ ӂ | З з | И и | Й й | К к | Л л | М м |
| Н н | О о | Ӧ ӧ | П п | Р р | С с | Т т | У у |
| Ӱ ӱ | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ |
| Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |  |  |  |

## Referéncias

* Portal de las lengas
# Efiech tunèu

Representacion de l'efiech tunèu.
L’**efiech tunèu** designa la proprietat que tèn un objècte quantic de passar una barriera de potenciau en despiech d'una energia insuffisenta. D'efiech, per una particula quantica, la foncion d'onda s'annula pas au nivèu de la barriera mai s'atenua a l'interior. Ansin, se a la sortida, la particula a una probabilitat de preséncia non nulla, pòu passar la barriera.

## Liames intèrnes

* Mecanica quantica.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
# Laboratòris Bell

Site dels Laboratòris Bell a Murray Hill.
Lo Bell Labs Holmdel Complex, ancian celèbre campus dels Laboratòris Bell situat a Holmdel, dins lo New Jersey.
Los **Laboratòris Bell** - *Bell Telephone Laboratories* o *AT&T Bell Laboratories* - , mai conegut coma **Bell Labs**, o *Los Bell Labs*), foguèron fondadas en 1925 e implantats a Murray Hill dins l'Estat american de Nòva Jersei. En 2009, faguèron partit del centre de recerca e desvolopament d'Alcatel-Lucent.

Bell Labs despausèt mai de 29 000 brevets. Las recercas menadas als laboratòris Bell aguèron una importància capitala dins de domenis coma las telecomunicacions (malhum telefonic, television, comunicacions per satellit, etc) e l'informatica (transistor, Unix, C e C++, eca). D'aqueles laboratòris venon lo transistor, la cellula fotoelectrica, lo lasèr e l'extraordinari desvelopament de las comunicacions per fibra optica.

## Nòtas e referencias