Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Devanagari

Manuscrit Rigveda en Devanāgarī (sègle XIX)
Lo **devanāgarī** (sanscrit: देवनागरी, AFI: [deːʋɐˈnaːɡɐɽiː]), o nāgarī, es un alfabet alfasillabari originari d'Índia e de Nepal.

S'escriu d'esquèrra cap a drecha, sens cap de distincion entre majusculas e minusculas, e es reconeissable per la preséncia d'una linha distintiva orizontala al suc de las letras e que las liga amassa.

Lo devanāgarī es l'escritura principala utilizada per l'indi, lo marata, e lo nepalés. Dempuèi lo sègle XIX, lo pus comunament emplegat per escriure lo sanscrit. Lo devanāgarī es tanben emplegat pel gujari, lo bhili, lo bhojpuri, lo concani, lo magahi, lo maithili, lo marwari, lo newari, lo garhwali e lo kumaoni, lo santali, las lengas tharu, e de còps que i a sindhi, panjabi, e cashmiri. Èra autrescòps utilizat per escriure lo gujarati.

| Lingüistica |
| --- |
| Zònas del cervèl qu’influéncian la paraula |
| Lingüistica generala |
| Fonetica · Fonologia · Lexic · Morfologia · Sintaxi · Semantica · Pragmatica · Tipologia lingüistica |
| Lingüistica aplicada |
| Aquiscion del lengatge · Psicolingüistica · Sociolingüistica · Antropologia lingüistica · Lingüistica generativa · Lingüistica cognitiva · Lingüistica descriptiva · Lingüistica comparada · Etimologia · Estilistica · Còrpus lingüistic |
# Guit

Un guit assetat sus un mur de brica.
Los **guits** tanben sonats **rits**, **anets** o **tirons**, son d'ausèls de la sosclassa dels neornites, de l'òrdre dels anserifòrmes e de la familha dels anatidats. Se repartisson en tres sosfamilhas :

* los anatinats, ont se tròba los guits de superfícia (genre *Anas*) e los guits cabussaires (genres *Aythya*, *Netta*, etc.)
* los merginats, o guits piscivòrs
* los oxiurinats

Demest los guits, se pòt destriar :

* lo guit colverd (*Anas platyrhynchos*), guit de superfícia ;
* lo fuligula morilhon (*Aythya fuligula*), guit cabussaire ;
* la neta rossa (*Netta rufina*), guit cabussaire ;
* le guit mandarin (*Aix galericulata*), guit forestièr ;
* lo bèc de rassèga tufat (*Mergus serrator*), guit piscivòr.

## Guit domestic

Lo guit es estat domesticat coma polalha, o espècia de polassariá. Òm l'elèva per sa carn.
Cal destriar las divèrsas raças de guits domestics de l'espècia Anas platyrhynchos interfecondas amb lo guit colverd e lo guit de Barbariá, espècia domesticada en America del Sud. Aquestas doas espècias essent correntament ibridadas per produire lo guit mulard (ibrid esteril).

Lo guit se pòt aprestar de mantun biais. Citem en particular :

* en cosina francesa, lo guit amb l'irange, lo magret de guit
* en cosina chinesa, lo guit pequinés, lo guit lacat
* Vejatz tanben : Recèptas de guit

## Fòtos

* Guit de Barbariá mascle
* Guit de Barbariá femèla
* Guit colverd
* Guit colverd (un mascle e una femèla - en marron)
* Guit colverd mascle se brofantGuit colverd mascle se brofant
* Guits mandarinsGuits mandarins

## Vejatz tanben

|  |
| --- |
| **Fichièr àudio** |
| **De dificultats per utilizar aqueles mèdias ?De dificultats per utilizar aqueles mèdias ?* |
| modificar  |
# Mamot lanós

mamot lanós

Esqueleta del pus grand exemplar europèu conegut, a Siegdorf.

Classificacion| Règne | Animalia |
| Embrancament | Chordata |
| Sosembr. | Vertebrata |
| Classa | Mammalia |
| Sosclassa | Theria |
| Infraclassa | Eutheria |
| Òrdre | Proboscidea |
| Familha | Elephantidae |
| Genre |
Mammuthus |
| Espècia |
Mammuthus primigenius |

Lo **mamot lanós** (*Mammuthus primigenius*) foguèt una espècia de mamifèr de la familha dels elefantids uèi desapareguda. Amb son espessa forradura de long pelses, èra una espècia adaptada al clima extrèm de l'edat de gèl. *Mammuthus primigenius* aviá una talha similara a la de l'elefant asiatic actual. Se son trobat fòrça òsses e de defensas corbadas, e tanben de còsses entièrs congelats, d'exemplars d'aquesta espècia de mamot en Siberia, per las islas de l'Artic e en America del Nòrd. Lo primièr especimèn complèt d'aqueste animal se descobriguèt en 1806, près de la desbocadura del riu Lena, en Siberia.
# Judeoespanhòl

Judeoespanhòl| Lingua djudeo-espanyola — גﬞודיאו־איספאנייול — לאדינו‎ — Ladino — Djudeo-espanyol  |
| Locutors | 400 000 |
| Classificacion lingüistica |
| **Judeoespanhòl** |
| Estatut de conservacion |
| **AtudatEXExtinct* (Atudat)**MenaçatCRCritically endangered* (En dangièr critic)
**SESeverely endangered* (En dangièr sevèr)
**DEDevinitely endangered* (En dangièr definitiu)
**VUVulnerable* (Vulnerable)
**SegurNENot Endangered* (Non en dangièr)
**ICHEL *Red Book: Severely Endangered
Classada coma lenga **grèvament menaçada** (**SE**) per l'*Atlàs de las lengas menaçadas dins lo mond*
 |
| Còdis lingüistics |
| ISO 639-2 | `lad`  |
| ISO 639-3 | `lad`  |
| Ethnologue | `lad`  |
| Glottolog | `ladi1251`  |
| UNESCO | 374  |
| IETF | lad  |
| Endangered | 3444  |
| Mapa |
|  |

Lo **judeoespanhòl** (var. **judeoespanhòu**) o **judeocastelhan** es una lenga romanica venent del castelhan ancian amb d'influéncias de l'ebrieu. Los locutors son gaireben exclusivament de jusieus sefarditas, encara qu'istoricament n'aviá de locutors ashkenazim a Tessalonica e a Istambol.

## Ligams

* lad.wikipedia.org, La Vikipedya en Judeo-Español, לה בֿיקיפידייה אין גֿודיו־איספאנײל

* Portal de las lengas