Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 20 de genièr

|  |
| --- |
|  **Genièr** en Bulgaria. |
| ←genièr→ |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| 1èr | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |

## Eveniments

* 1942 - Alemanha: Se celèbra la Conferéncia de Wannsee, ont se decidís l'extermini dels josieus que se tròben jos l' esfèra d'influéncia alemanda a Euròpa.

## Naissenças

* 1716 - Rei Carles III d'Espanha (m. 1788)
* 1775 - André-Marie Ampère, fisician francés (m. 1836)
* 1826 - William Charles Bonaparte-Wyse, soldat e poèta irlandés de lenga occitana (m. 1892)
* 1866 - Euclides da Cunha, escrivan brasilièr (m. 1909)
* 1873 - Johannes Vilhelm Jensen, escrivan danés, Prèmi Nobel (m. 1950)
* 1888 - Lead Belly, american e cantaire american (m. 1949)
* 1901 - Mohammed Naguib, president d'Egipte (m. 1984)
* 1915 - Ghulam Ishaq Khan, president de Paquistan (m. 2006)
* 1920 - Isaac Asimov, escrivan rus (m. 1992)
* 1920 - Federico Fellini, realizator italian (m. 1993)
* 1920 - DeForest Kelley, actor american (m. 1999)
* 1930 - Buzz Aldrin, astronauta american
* 1931 - David Morris Lee, fisician american, Prèmi Nobel
* 1940 - Mandé Sidibé, primièr ministre de Mali (m. 2009)
* 1946 - David Lynch, realizator, actor e musician american
* 1949 - Göran Persson, primièr ministre de Suècia
* 1950 - Mahamane Ousmane, president de Nigèr
* 1956 - Bill Maher, presentador de television, comentador politic, escrivan, actor e comedian american
* 1958 - Jimmy Zámbó, cantaire ongrés (m. 2001)
* 1964 - Željko Komšić, òme politic bosnian

## Decèsses

* 1516 - Juan Díaz de Solís, navigaire espanhòl (n. 1470)
* 1819 - Rei Carles IV d'Espanha (n. 1748)
* 1848 - Rei Cristian VIII de Danemarc (n. 1786)
* 1933 - Joan Antòni Injalbèrt, escultor occitan (n. 1845)
* 1936 - Rei Jòrdi V del Reialme Unit (n. 1865)
* 1973 - Amílcar Cabral, politician de Guinèa Bissau (n. 1924)
* 1983 - Garrincha, fotbolaire brasilièr (n. 1933)
* 1984 - Johnny Weissmuller, nataire e actor american (*Tarzan*) (n. 1904)
* 1989 - Józef Cyrankiewicz, primièr ministre de Polonha (n. 1911)
* 1990 - Higashikuni Naruhiko, primièr ministre de Japon (n. 1887)
* 1993 - Audrey Hepburn, actritz bèlga-americana (n. 1929)
* 2005 - Per Borten, primièr ministre de Norvègia (n. 1913)
* 2012 - Etta James, cantaira americana de jazz (n. 1938)
* 2018 - Paul Bocuse, cosinièr francés (n. 1926)

---

Veire tanben :

* 19 de genièr | 21 de genièr
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Grand Bretanha

Grand Bretanha| (gd) Breatainn Mhòr (kw) Breten Veur (sco) Great Breetain (en) Great Britan (cy) Prydain Fawr  |
| --- |
|   |
|   |
| Tipe | Illa  |
| Eponim | Britannia, Brutus de Bretanha e britanics  |
| Part de | Illas Britanicas  |
| Localizacion |
| Estat | Reialme Unit  |
| Banhat per | Mar del Nòrd, Mar d'Irlanda, Mar Celtica e mar de las Ebridas  |
|  |
| Donadas |
| Punt culminant | Ben Nevis  |
| Superfícia | 228 938 km² 209 331 km²  |

La **Grand Bretanha** (var. **Gran Bretanha**; en anglés *Great Britain*/*Britain*; en gaelic escocés *Breatainn Mòr*; en galés: *Prydain Fawr*; en cornic: *Breten Veur*) es una illa bèla del nòrd-oèst d'Euròpa. Es la pus importanta de l'archipèla de las illas Britanicas.

Dins lo contèxt de l'Edat Antica, la Grand Bretanha tanben se pòt sonar **Albion** e **Britània**.

Uèi aquela illa forma la part mai importanta del Reialme Unit e aperten a aquel estat. De còps, se ditz inexactament *Grand Bretanha* per designar lo *Reialme Unit*.

L'illa se compausa a l'ora d'ara de quatre nacions istoricas: Anglatèrra, dins la màger part de l'illa, Escòcia, al nòrd, lo País de Galas, al centre-oèst e Cornoalha, al sud-oèst. Lo gentilici es **britanic -a**.
# The Huffington Post (EUA)

The Huffington Post es un jornal d'informacion estatsunidenc publicat sonque sus Internet fondat per Arianna Huffington, Kenneth Lerer e Jonah Peretti, e utilizant fòrça collaboracions e fonts extèrnas.

L' *Huffington Post* cobrís un larg ventalh de domenis: actualitat, politica, cultura, divertiment, mèdias, religion, vida videnta, afars, eca. Foguèt més linha lo 9 de mai de 2005, per ofrir una responsa progressista (*liberal* en anglés) a d'autres sites coma *Drudge Report*.

## Istoric

Lo site foguèt comprat en febrièr de 2011 per America Online (AOL) per la soma de 315 milions de dolars americans.
Lo site lancèt una web TV als EUA, l'« HuffPost live », lo 13 d'agost de 2012.

En abril de 2011, lo site enfrentèt a un recors collectiu de blogaires que demandavan una remuneracion pel contengut qu'avián publicat.

## Autors

* Alec Baldwin
* Bruce Cohen
* John Conyers
* Richard Dawkins
* Alan Dershowitz
* Howard Fineman
* Larry Gelbart
* Johann Hari
* Gary Hart
* Jesse Jackson
* Alicia Keys
* Yoko Ono
* Robert Reich
* Bernie Sanders
* Yoani Sánchez
* Al Sharpton
* Harry Shearer
* Anne Sinclair
* Cenk Uygur
* Sigourney Weaver
* Bradley Whitford

## Controvèrsia

L' *Huffington Post* es criticat per son estíl tròp sensacionalista e per l'utilizacion de clickbaits, consistissent a puntar sus d'elements sensacionals al prejudici de la qualitat o de l'exactitud per tòca de portar de revenguts publicitaris.

## Notas e referéncias

## Annèxe

### Article connèxe

* Arianna Huffington

### Ligam extèrne

* site oficial
# Òli

Òli d'oliva
**Òli** es un tèrme generic per designar un grand nombre de liquids d'originas divèrsas e idròfobs (que se dissòlvon pas dins l'aiga).

Los òlis comestibles son de lipids generalament d'origina vegetala o animala o minerala.

## Òlis alimentaris

L'òli mai comun istoricament dins lo regim mediterranèu es l'òli d'oliva e, dins la gastronomia mediterranèa, se se precisa pas lo tipe d'òli dins una recèpta o un plat, comprenèm generalament òli d'oliva.

La majoritat dels autres òlis vegetals utilizats en alimentacion son d'òlis de granas, coma l'òli de virasolelh.

### Lista d'òlis alimentaris

* Òli d'oliva
* Òli de virasolelh
* Òli de sesam
* Òli de sòja
* Òli de palma

## Òlis combustibles

Los òlis combustibles son una varietat de mesclas liquida de color jaune a marron clar eissits del petròli brut, o de substàncias vegetalas (biodiesel e biocombustibles).

Son produsits amb diferents procediments de rafinatge, segon los usatges que s'i destinan. Pòdon servir de combustibles per motors, lampas, radiators e tanben de solvents.

## Òlis minerals

Los òlis minerals son eissits per destillacion del carbon, del petròli brut o d'unes sistres bituminals. Servisson essencialament per oliar las pèças mecanicas e pendent longtemps foguèron utilizats per far de lutz (amb lampas).

Una taca d'òli mineral sus de papièr pòt partir si calfam pro, es pas la meteissa causa per una taca d'òli vegetal o d'òli animal.
# 27 de genièr

|  |
| --- |
|  **Genièr** en Bulgaria. |
| ←genièr→ |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| 1èr | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |   |

## Eveniments

* 1213 - Raimon VI de Tolosa, fa omenatge a Pèire II d'Aragon.
* 1945 - Liberacion deu camp d'Auschwitz-Birkenau per l'Armada Arroia.

## Naissenças

* 1756 - Wolfgang Amadeus Mozart, compositor e musican austriac d'estil classic (m. 1791)
* 1797 - Émile Vignancour, imprimeire, escrivan e editor de lenga bearnesa (m. 1873)
* 1810 - Tomás Gomensoro, president d'Uruguai (m. 1900)
* 1832 - Lewis Carroll, escrivan, matematician e fotogràf anglés (m. 1898)
* 1859 - Emperaire Guilhèm II d'Alemanha (m. 1941)
* 1864 - John Walter Gregory, geològ e explorador anglés (m. 1932)
* 1890 - Mauno Pekkala, primièr ministre de Finlàndia (m. 1952)
* 1902 - John Carew Eccles, scientific australian, Prèmi Nobel (m. 1997)
* 1928 - Hans Modrow, primièr ministre d'Alemanha Orientala (m. 2023)
* 1934 - Édith Cresson, femna politica francesa
* 1936 - Samuel Chao Chung Ting, fisician american, Prèmi Nobel
* 1944 - Mairead Corrigan, pacifista irlandesa, Prèmi Nobel
* 1964 - Bridget Fonda, actritz americana
* 1968 - Mike Patton, musician, compositor e actor american (Faith No More, Mr. Bungle, Fantômas, Tomahawk, e Lovage)
* 1980 - Marat Safin, jogaire de tennis rus

## Decèsses

* 1596 - Francis Drake, corsari anglés (n. 1540)
* 1814 - Johann Gottlieb Fichte, filosòf alemand (n. 1762)
* 1901 - Giuseppe Verdi, compositor italian (n. 1813)
* 1921 - Justiniano Borgoño, president de Peró (n. 1936)
* 1922 - Giovanni Verga, escrivan e dramaturg sicilian (n. 1840)
* 1942 (o 28 de genièr) - Kaarel Eenpalu, primièr ministre d'Estònia (n. 1888)
* 1971 - Jacobo Árbenz Guzmán, president de Guatemala (n. 1913)
* 1972 - Mahalia Jackson, cantaira americana de gospel (n. 1911)
* 1983 - Louis de Funès, actor de cinèma francés (n. 1914)
* 2006 - Johannes Rau, president d'Alemanha (n. 1931)
* 2008 - Suharto, president d'Indonesia (n. 1921)
* 2009 - Ramaswamy Venkataraman, president d'Índia (n. 1910)
* 2011 - Mārtiņš Freimanis, cantaire leton (n. 1977)
* 2014 - Pete Seeger, cantaire, compositor e musician american (n. 1919)
* 2018 - Jean-Claude Lattès, editor francés (n. 1941)

---

Veire tanben :

* 26 de genièr | 28 de genièr
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# David Niven

David Niven en 1973
**James David Graham Niven**, mai conegut coma **David Niven** (Londres, 1 de març de 1910 – Château-d'Oex, 29 de julhet de 1983) foguèt un actor de cinèma anglès.
# Mickey Mouse

Lo personatge **Mickey Mouse** (en occitan se revirèssem seriá **Miquèl Mirga**) es un dels personatges mai coneguts mondialament de l'univèrs de las bendas dessenhadas e dels dessenhs animats mondialament. Foguèt lo primièr personatge de l'entrepresa Disney. Lo creèt Walt Disney en 1928 pendent un viatge en tren. A la debuta Mickey foguèt batejat **Mortimer**, e foguèt son esposa que li suggeriguèt lo nom de **Mickey**. En tornar, Walt Disney comencèt a trabalhar amb son cap d'animacion, *Ub Iwerks*, sus aqueste novèl personatge. Lo primièr filme se sonèt *Plane Crazy* mas cap de productor lo volguèt pas distribuir.

Finalament espeliguèt a l'escranh per primièra vegada lo 18 de novembre de 1928 dins *Steamboat Willie*, un dels primièrs filmes sonòrs del cinèma. Vist que foguèt una capitada de las bèlas Walt Disney quitèt pas de realizar d'autres filmes, que de contunha Mickey n'èra lo personatge central. En 1940 se realizèt lo filme pus famós amb aqueste protagonista: *Fantasia*, que li faguèt conéisser una glòria internacionala. Aqueste filme representava una granda innovacion per aquel temps pr'amor que las tecnicas d'animacion emplegadas marquèron una revolucion dins lo mond del dessenh animat.

Mickey ten un gos fidèl que se sona Pluto.