Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bombardier

Fotografia d'un bombardier estatsunidenc B-29.
Fotografia d'un bombardier estrategic sovietic Tupolev TU-16.
Fotografia d'un caçaire-bombardier estatsunidenc F-4 Phantom.
Un **bombardier** (var. **bombardièr**) es un avion militar destinat a l'ataca e a la destruccion de butas terrèstras ò navalas. Son armament èra inicialament format de bombas e es a l'ora d'ara completat per divèrsei tipes de missils èr-sòu. Per cumplir aquel objectiu, un bombardier a generalament :

* una autonòmia granda per aumentar la portada de l'avion.
* una capacitat de transpòrt importanta per aumentar sa poissança de fuòc.
* un sistèma de guidatge pron precís per assegurar la destruccion de la buta.
* de sistèmas de defensa sufisents per anar fins a la buta e tornar venir a sa basa.

Lei premiers bombardiers apareguèron quauqueis annadas avans la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918). Au començament, lei bombas èran trachas dirèctament per l'equipatge amb una precision fòrça limitada mai la guèrra favorizèt lo melhorament d'aqueleis aeronaus. A la fin dau conflicte, apareguèt la tecnica dau bombardament massís que foguèt melhorada durant la Segonda Guèrra Mondiala (1937/9-1945). Avans lo començament dau segond conflicte mondiau, foguèt tanben inventat lo bombardier en picat (Ju 87, SBD Dauntless...) que permetèt de melhorar la precision deis atacas.

Après l'aparicion de l'arma nucleara e lo començament de la Guèrra Freja, leis Estats Units e l'Union Sovietica desvolopèron de bombardiers estrategics amb un rai d'accion fòrça lòng (B-52, B-1, Tu-160...) per atacar dirèctament lo territòri enemic. En parallèl, lei bombardiers integrèron leis evolucions tecnicas dau periòde (reactors, velocitat de còp superiora a Mach 2...). Pasmens, la vulnerabilitat deis avions ai sistèmas antiaerians e lo desvolopament dei missils balistics demeniguèron la necessitat d'alinhar de flòtas fòrça importantas de bombardiers estrategics. En revènge, lo besonh de bombardament classic demora fòrça important. Pasmens, lei bombardiers classics son venguts rars car son remplaçats per d'avions polivalents capables de realizar de missions de bombardament e de combat aerian.

Lei tipes principaus de bombardiers son :

* lei bombardiers estrategics que son destinats a l'ataca de butas estrategicas (vilas, industrias, pòrts...).
* lei bombardiers torpilhaires que son destinats a l'ataca de naviris ò de sosmarins ambé de torpilhas.
* lei bombardiers en picat que son lei precursors deis avions d'ataca au sòu modèrnes.
* leis avions d'ataca au sòu que son d'avions leugiers destinats a l'ataca de butas mobilas coma de carris de combat ò de concentracions de tropas.
* lei caçaires-bombardiers que son d'avions polivalents capables d'atacar de butas terrèstras e que presentan de capacitats de combat quasi identicas a aquelei d'un caçaire.

## Liames intèrnes

* Avion de caça.

## Nòtas e referéncias
# Romantisme

Lo **romantisme** es un movement artistic d'Euròpa occidentala, qu'espeliguèt tre lo sègle XVII en Anglatèrra e en Alemanha. A la debuta del sègle XIX, aquesta mòda s'implantèt tanben en França, Itàlia e en Espanha. Se desvolopèt jos la restauracion e la Monarquia de julhet en reaccion a las regularitats classicas qu'èran jutjadas tròp rigidas e lo racionalisme filosofic dels sègles anteriors.

Lo romantisme se fa per mejan de las revendicacions dels poètas amb lo "ieu". Lor agrada de parlar d'experiéncias personalas e arrestan de tractar l'aspècte fictiu dins los romans e los poèmas. Se caracteriza per una volontat d'explorar totas las possibilitats de l'art per exprimir las extasis e los problèmas de còr e d'arma: es una reaccion de sentiment contra la rason, exalta lo mistèri e çò fantastic en cercar l'evasion e lo plaser dins los sòmis, çò morbid e çò sublim, l'exotisme e lo passat. Es un ideal o una cachavièlha de sensibilitat e de melancolia. Sas valors esteticas e moralas, sas idèas e tematicas nòvas tardèron pas gaire a influenciar d'autres domenis coma la musica o la pintura. Lo romantisme pòt èsser present dins los romans del sègle XIX coma en cò dels escrivans franceses coma Victor Hugo, Chateaubriand, Stendhal, o dels alemands del sègle XVIII coma Eichendorff, Goethe, Hoffmann...
# 2003

|
 2003

 |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| **Ans :** 2000 2001 2002 **2003** 2004 2005 2006
**Decennis :** 1970 1980 1990 **2000** 2010 2020 2030

**Sègles :** Sègle XX **Sègle XXI** Sègle XXII **Millennis :** Millenni II **Millenni III** Millenni IV

---

**Cronologia mesadièra :**
Gen - Feb - Mar - Abr - Mai - Junh Julh - Ago - Set - Oct - Nov - Dec

---

**Cronologias geograficas :**
Africa - America - Asia - Euròpa - Oceania

---

**Cronologias tematicas :**
Aeronautica • Arquitectura • Astronomia • Automobila • Benda dessenhada • Camins de fèrre • Cinèma • Drech • Economia • Eleccions • Fotbòl • Jòc • Jòc vidèo • Literatura • Musica • Santat e medecina • Sciéncia • Sociologia • Espòrt •
Teatre •
TV

---

**Autres calendièrs :**
Roman •
Chinés •
Gregorian •
Ebrieu •
Indó •
Musulman •
Persan •
Republican |

*Aquesta pagina concernís l'an **2003** del calendièr gregorian.*

## Eveniments

### Occitània

### França

### Euròpa

### Asia

#### Oman

Extension dau drech de vòte ai fremas.

### Mond

* 20 de març: Invasion dera Iraq

### Arts

### Sciéncias e tecnicas

#### Astronomia

Descubèrta d'un satellit suplementari per lo telescòpi Hubble dins lo sistèma de Neptun.

### Economia

## Naissenças

## Decèsses

* 12 de genièr - Maurice Gibb, musician del gròp Bee Gees (n.1949)
* 12 de genièr - Leopoldo Galtieri, dictator d'Argentina (n.1925)
* 25 di februaro - Alberto Sordi, actor italian (n.1920)
* 21 d'abril - Nina Simone, cantaira americana (n.1933)
* 29 de junh - Katharine Hepburn, actritz americana (n.1907)
* 1 de julhet - Herbie Mann, musician de jazz american (n.1930)
* 4 de julhet - Barry White, cantaire e compositor american (n.1944)
* 12 de julhet - Benny Carter, saxofonista american de jazz (n.1907)
* 13 de julhet - Compay Segundo, musician cuban (Buena Vista Social Club) (n.1907)
* 16 de julhet - Celia Cruz, cantaira cubana (n.1925)
* 19 d'agost - Sérgio Vieira de Mello, diplomata brasilièr (n.1948)
* 10 de novembre - Canaan Banana, president de Zimbabwe (n.1936)

## Prèmi Nobel
# 12 d'abril

|  |
| --- |
|  *Sakura* en Japon en **abril**. |
| ←abril→ |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| 1èr | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |

## Eveniments occitans

* 1229 - Lo Tractat de Meus es signat entre lo rei de França e lo comte de Tolosa, preludi a l'annexion dels territòris lengadocians a la corona francesa.

## Eveniments mondials

## Naissenças

* 1577 - Rei Cristian IV de Danemarc (m. 1648)
* 1839 - Nikolai Przhevalskii, geògraf rus (m. 1888)
* 1871 - Ioannis Metaxas, primièr ministre e dictator de Grècia (m. 1941)
* 1884 - Otto Meyerhof, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (m. 1951)
* 1889 - Pierre-Étienne Flandin, primièr ministre de França (m. 1958)
* 1894 - Francisco Craveiro Lopes, president de Portugal (m. 1964)
* 1902 - Louis Beel, primièr ministre dels Païses Basses (m. 1977)
* 1903 - Jan Tinbergen, economista neerlandés, Prèmi Nobel (m. 1994)
* 1908 - Carlos Lleras Restrepo, president de Colómbia (m. 1994)
* 1914 - Adriaan Blaauw, astronòm neerlandés (m. 2010)
* 1924 - Raymond Barre, primièr ministre de França (m. 2007)
* 1933 - Montserrat Caballé, *soprano* catalana (m. 2018)
* 1940 - Herbie Hancock, musician american
* 1942 - Jacob Zuma, president de Sudafrica
* 1947 - Tom Clancy, escrivan american (m. 2013)
* 1947 - David Letterman, actor american
* 1950 - Joyce Banda, president de Malawi
* 1956 - Walter Salles, director brasilièr de cinèma
* 1958 - Benjamín González, atlèta espanhòl (m. 2011)
* 1971 - Fernando Meligeni, jogaire de tennis argentin-brasilièr
* 1983 - Jelena Dokić, jogaira de tennis serbiana-australiana
* 1992 - Chad le Clos, nataira sudafricana

## Decèsses

* 1555 - Reina Joana Ièra d'Espanha (n. 1479)
* 1900 - Tomás Gomensoro, president d'Uruguai (n. 1810)
* 1945 - Franklin Delano Roosevelt, president dels Estats Units (n. 1882)
* 1971 - Igor Tamm, fisician rus, Prèmi Nobel (n. 1895)
* 1975 - Josephine Baker, dansaira americana (n. 1906)
* 1980 - William Richard Tolbert, Jr., president de Liberia (n. 1913)
* 1997 - George Wald, scientific american, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1906)
* 2008 - Patrick John Hillery, president de la Republica d'Irlanda (n. 1923)

---

Vejatz tanben :

* 11 d'abril | 13 d'abril
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Liverpool

|
 Liverpool

 |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
|

|  |
| --- |
| Armas |

 |
| Geografia fisica |
| Coordenadas | 53° 25′ 02″ N, 3° 05′ 58″ O |
| Superfícia | 111,84 km² |
| Altituds  · Mejana |   70 m |
| Geografia politica  |
| Estat | Reialme Unit  |
| País | Anglatèrra |
| Geografia umana |
| Populacion (?) | 466 400 ab. |
| Autras informacions |
|  [archive] |

**Liverpool** (AFI: [ˈliverpul]; en anglés britanic: [ˈlɪvəˌpuːl]) es una ciutat britanica del nòrd-oèst d'Anglatèrra. Liverpool tenguèt l'estatut de *borough* dempuèi 1207, e foguèt elevada al reng de ciutat en 1880.

Liverpool es situat dins sud-oèst del comtat istoric de Lancashire, dins nòrd oèst d'Anglatèrra, sus la riba èst de l'estuari del riu Mersey.

## Referéncias
# 4 de novembre

|  |
| --- |
|  Autinhac en **novembre**. |
| ←novembre→ |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| 1èr | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |

## Eveniments

## Naissenças

* 1650 - Rei Guilhèm III d' Anglatèrra (m. 1702)
* 1792 - Carlos Antonio López, president de Paraguai (m. 1862)
* 1896 - Carlos Polistico Garcia, president de las Filipinas (m. 1971)
* 1908 - Joseph Rotblat, fisician nuclear polonés-britanic, Prèmi Nobel de la Patz (m. 2005)
* 1915 - Alistair Cameron Crombie, istorian australian (m. 1996)
* 1932 - Thomas Klestil, president d'Àustria (m. 2004)
* 1933 - Charles Kuen Kao, fisician e engenhaire chinés, Prèmi Nobel
* 1946 - Robert Mapplethorpe, fotograf american (m. 1989)
* 1948 - Amadou Toumani Touré president de Mali
* 1951 - Traian Băsescu, president de Romania
* 1955 - Matti Vanhanen, primièr ministre finlandés
* 1956 - Jordan Rudess, musician american
* 1957 - Anthony John Abbott, primièr ministre d'Austràlia
* 1961 - Ralph Macchio, actor american
* 1972 - Luís Figo, fotbolaire portugués
* 1979 - Audrey Hollander, actritz pornografica americana
* 1991 - Alon Day, pilòt de corsas israelian
* 1991 - Yann Phesans, actor francés

## Decèsses

* 1847 - Felix Mendelssohn, compositor alemand (n. 1809)
* 1893 - Pierre Tirard, primièr ministre de França (n. 1827)
* 1924 - Gabriel Fauré, compositor, organista e pianista francés (n. 1845)
* 1995 - Yitzhak Rabin, primièr ministre d'Israèl e Prèmi Nobel de la Patz (n. 1922)
* 1995 - Gilles Deleuze filosòf francés (suicidi) (n. 1925)
* 2008 - Michael Crichton, escrivan american (n. 1942)
* 2011 - Norman Foster Ramsey, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1916)

---

Veire tanben :

* 3 de novembre | 5 de novembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# The Ramones

The Ramones.

Lei **Ramones (The Ramones)** son un grop de punk fondat en 1974 a Nòva York. Fòrça especialistas considèran qu'es aqueu grop que fondèt la musica punk en 1975.

## Grop

* *Joey Ramone* :Cant
* *Johnny Ramone*:Guitarrista
* *DeeDeeRamone*:Guitarrista
* *Marky Ramone*:Bateire

## Discografia

* Ramones - 1976
* Leave Home - 1977
* Rocket To Russia - 1977
* Road To Ruin - 1978
* End Of The Century - 1980
* Pleasant Dreams - 1981
* Subterranean Jungle - 1983
* Too Tough To Die - 1984
* Animal Boy - 1986
* Halfway To Sanity - 1987
* Brain Drain - 1989
* Mondo Bizarro - 1992
* Acid Eaters - 1993
* ¡Adios Amigos! - 1995

## Ligams extèrnes

* (en) Sit Oficiau
* (en) Sit Oficiau de Joey Ramone
* (en) Sit Oficiau de Marky Ramone & The Speedkings
# Vasa

Popa deu Vasa
Pont deu Vasa
Lo **Vasa** qu'ei vaishèth Suèc bastit entre 1626 e 1628. Mau calculat, que colè lo 10 d'agost de 1628, dia deu son purmèr viatge. Retrobat dens las annadas 50, que ho pescat en 1961 e qu'ei adara un musèu d'Estocòlme.
# Colonha

*Köln
Kölle*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
| Superfícia | 405 km2 |
| Populacion | 991 395 (2007) |
| Densitat | 2 447 ab./km2 |
| Prefècte | Fritz Schramma |
| Internet | . |

**Colonha** (en alemand *Köln*) es la quatrena vila d'Alemanha per òrdre d'importància. Se situa dins lo land de Ren del Nòrd-Vestfàlia. Sa populacion es de 991 395 abitants en 2007. Lo gentilici es colonhés.

Colonha

## Mèdias

* Deutschlandfunk (Deutschlandradio)
# Euròpa Orientala

Posicion aproximativa de l’Europe Orientala
L'**Euròpa Orientala** o **Euròpa de l'Èst** es l'ensems dels Estat d'Euròpa de lengas eslavas orientalas, en mai d'autres païses qu'apartenguèron a l'URSS (Païses Baltes, Moldàvia) o que la dominacion sovietica foguèt fòrça fòrta (Romania).
Geograficament, es la partida orientala d'Euròpa, delimitada a l'èst per Oral e Caucàs.

Lo tèrme Euròpa Orientala es una nocion geografica alara que lo tèrme Blòc de l'Èst es una nocion ideologica e politica que designa un ensems que compreniá tanben la majoritat dels païses de l'Euròpa centrala en mai de qualques païses de l'Euròpa del Sud e de l'Euròpa del Nòrd.

## Definicion geografica

L'Euròpa de l'Èst segon *Time*.
Estrictament parlant, los païses de l'Euròpa de l'Èst serián:

* Bielorussia
* Russia
* Ucraïna
* Romania
* Moldàvia

E i enclure mai largament :

* Païses del Nòrd:
	+ Finlàndia (geograficament nòrd-nòrd-èst )
	+ Estònia (géograficament nòrd-nòrd-èst )
	+ Letònia (país balta)
	+ Lituània (geograficament nòrd-èst)
* Païses del sud (dels Balcans) :
	+ Albania
	+ Bòsnia e Ercegovina
	+ Bulgaria
	+ Chipre
	+ Croàcia
	+ Eslovaquia
	+ Eslovènia
	+ Grècia
	+ Macedònia del Nòrd
	+ Montenegro
	+ Serbia

* Païses d'Euròpa centrala:
	+ Republica Chèca
	+ Ongria
	+ Polonha

E de biais encara mai larg:

* Païses d'Euròpa centrala:
	+ Alemanha
	+ Àustria

## Euròpa Orientala « istorica », eretjada de la guèrra freja

**En blau**:Païses membres de l'OTAN pendent la guèrra freja
**En gris**: Païses neutres, sovent classificats tanben en Euròpa de l'Oèst
**En roge**:Païses del blòc de l'èst
Modèl:Vejatz tanben

Pendent la Guèrra Freja, « Euròpa Orientala » designava los païses del continent que se trapava del costat oriental del Ridèl de fèrre.

## Definition de l'ONU

Las regions d'Euròpa segon lo còde estatistic de l'ONU :

**En blau**:Euròpa del Nòrd

**En Cian**:Euròpa de l'Oèst

**En Ròsa**:Euròpa de l'Èst

**En Verd**:Euròpa del Sud

## Nòtas e referénceias

## Vejatz tanben

* Guèrra Freja
* Union sovietic
* Blòc de l'Èst
# 1r de novembre

|  |
| --- |
|  Autinhac en **novembre**. |
| ←novembre→ |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
| 1èr | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |

## Eveniments

* 1755 - Tèrratrem e tsunami a Lisbona, Portugal, causan entre 30 000 e 70 000 mòrts e granda destruccion.
* 1981 - Independéncia d'Antigua e Barbuda

## Naissenças

* 1762 - Spencer Perceval, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1812)
* 1778 - Rei Gustau IV Adòlf de Suècia (m. 1837)
* 1782 - Frederick John Robinson, primièr ministre del Reialme Unit (m. 1859)
* 1816 - José Santos Guardiola, president de Honduras (m. 1862)
* 1838 - Khedrup Gyatso, la 11en dalai-lama (m. 1856)
* 1878 - Carlos Saavedra Lamas, diplomata argentin, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1959)
* 1880 - Alfred Wegener, scientific, geofisic e meteorològ interdisciplinari alemand (m. 1930)
* 1889 - Philip Noel-Baker, pacifista canadian, Prèmi Nobel de la Patz (m. 1982)
* 1924 - Süleyman Demirel, president e primièr ministre de Turquia
* 1942 - Marcia Wallace, actritz americana (m. 2013)
* 1950 - Robert B. Laughlin, fisician american, Prèmi Nobel en 1998
* 1956 - Gaby Albrecht, cantaira alemanda
* 1961 - Petr Pavel, militar e òme politic chèc
* 1962 - Anthony Kiedis, cantaire e compositor american (Red Hot Chili Peppers)
* 1978 - Lázaro Ramos, actor brasilièr
* 1986 - Sarah Dernis, jogaira occitana de fotbòl

## Decèsses

* 1894 - Tsar Alexandre III de Russia (n. 1845)
* 1903 - Christian Matthias Theodor Mommsen, Prèmi Nobel de Literatura (n. 1817)
* 1907 - Alfred Jarry, escrivan de teatre francés (n. 1873)
* 1959 - Zhang Jinghui, militar e politician chinés (n. 1871)
* 1972 - Ezra Pound, poèta american (n. 1885)
* 1993 - Severo Ochoa, scientific espanhòl, Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina (n. 1905)
* 1996 - Junius Richard Jayewardene, primièr ministre e president de Sri Lanka (n. 1906)
* 1996 - Maati Bouabid, primièr ministre de Marròc (n. 1927)
* 2001 - Juan Bosch, president de la Republica Dominicana (n. 1909)
* 2009 - Claude Lévi-Strauss, antropològ francés (n. 1908)

---

Vejatz tanben:

* 31 d'octobre | 2 de novembre
* genièr | febrièr | març | abril | mai | junh | julhet | agost | setembre | octobre | novembre | decembre
* Calendièr d'eveniments (los 366 jorns de l'an).
# Nòva York (estat)

Estat de Nòva York| New York (en)  |
|

(Bandièra)
 |
|  Capitoli de Nova York (ca)   |
| Devisa | «I Love New York (ca) »  |
| Simbòl | siàlid de l'est (ca)   |
| Nom oficial | State of New York (en)  |
| Escais | The Empire State  |
| Administracion |
| Capitala | Albany  |
| Politica |
|  • Governadora (ca)   | Kathy Hochul (2021–)  |
| Geografia |
|   |
| 43° N, 75° O |
|  |
| **Estat** | Estats Units d'America  |
|  |
| Superfícia | 141 300 km²  |
| Percentatge d'aiga | 13,62 %  |
| Altitud mejana | 305 m  |
| Punt mai bas | Ocean Atlantic (0 m)  |
| Punt culminant | Mont Marcy (ca)  (1 629 m)  |
| Fus orari | Zona orària de l'Èst UTC−05:00 (mul)  (ora estandard) America/Nòva York UTC−04:00 (ora d'estiu)  |
| Demografia |
|  • Totala | 20 201 249  ab. (1 d'abril de 2020 ) |
|  • Densitat | 142,97 ab./km² |
| Autras informacions |
| ISO 3166-2 | US-NY  |
|

---

 |
| Sit web | ny.gov  |

**Nòva York** (var. **Nava York, Nuòva York**; en anglés: *New York* ) es un estat del nòrd-èst dels Estats Units d'America.
L'estat de Nòva York confronta los estats de Nòva Jersei e Pensilvània al sud e de Connecticut, Massachusetts, e Vermont a l'èst. L'estat ten una frontièra maritima dins l'Ocean Atlantic amb Rhode Island, a l'èst de Long Island, e una frontièra internacionala amb las províncias canadencas de Quebèc al nòrd e Ontàrio a l'oèst e al nòrd. La populacion de l'estat foguèt estimada a 19.8 million d'abitants en 2015.
La vila de Nòva York es la mai granda vila e lo centre economic de l'estat.

La capitala de l'estat es Albany.

## Istòria

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. **Vòstra ajuda** es benvenguda !
## Geografia

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. **Vòstra ajuda** es benvenguda !
## Economia

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. **Vòstra ajuda** es benvenguda !
## Ligams extèrnes

Aquesta seccion es voida, pas pro detalhada o incompleta. **Vòstra ajuda** es benvenguda !
# Maurice Chevalier

**Maurice Auguste Chevalier**|  |
| Profession: | Cantaire e actor de cinèma |
| País: |  França |
| Data de naissença: | 12 de setembre de 1888 |
| Luòc de naissença: | París, França |
| Data de decès: | 1 de genièr de 1972 |
| Luòc de decès: | París, França |

**Maurice Auguste Chevalier** (1888–1972) foguèt un actor de cinèma e cantaire francés.
# Domeni public (proprietat intellectuala)

Lo **domeni public**, en drech de la proprietat intellectuala, designa l'ensems deis òbras de l'esperit que son usatge es pas o plus limitat per la lèi franc dei drechs inalienables coma lo drech morau.
# Manitòba

Manitòba| Manitoba |
|

(Bandièra)
(Escut d'armas) |
|   |
| Devisa | Gloriosus et liber*(Latin) « Gloriós e liure »* |
| Simbòl | cavèca lapona, Bison de las planuras, Sander vitreus, Pulsatilla patens, White spruce, niquèl, Andropogon gerardii e Tilosaure  |
| Nom oficial | Manitoba (en)  |
| Administracion |
| Capitala | Winnipeg |
| Lenga oficiala | anglés  |
| Politica |
| Forma de govèrn | Democracia parlamentària  |
|  • Monarca  | Carles III  |
|  • Primièr ministre  | Wab Kinew (ca)  (2023–pas cap de valor)  |
| Geografia |
|   |
| 55° N, 97° O |
|  |
| **Estat** | Canadà  |
|  |
| Superfícia | 647 797 km²  |
| Punt mai bas | Baia d'Hudson (0 m)  |
| Punt culminant | mont Bady (832 m)  |
| Fus orari | -6 e -5 |
| Demografia |
| Populacion | 5en |
|  • Totala | 1 342 153  ab. (2016) |
|  • Densitat | 2,07 ab./km² |
| Economia |
| Moneda | dolar canadenc  |
| Autras informacions |
| Còdi postal | R  |
| Domeni Internet | mb.ca |
| ISO 3166-2 | CA-MB  |
|

---

 |
| Sit web | gov.mb.ca  |

**Manitòba** es una província de Canadà. Manitòba es situat dins l'oèst canadian e confronta los estats americans de Dakota del Nòrd e Minnesòta al sud, Nunavut e la Baia d'Hudson al nòrd, Saskatchewan a l'oèst, e Ontàrio a l'èst.

En 1870 venguèt la primièra província creada de totes los territòris. Louis Riel nomenèt la nòva província "Manitoba" del mot algonquin "Manitou", que significa 'eime'. Manitòba, dins la region de la *Red River Valley*, foguèt lo luòc de la primièra colonia de pòblament de l'oèst canadenc.

La capitala e pus granda vila n'es Winnipeg.