Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Antisemitisme

L'estela de David jauna que los nazis obligavan los josieus de portar.
L'**antisemitisme** es l'ostilitat o lo prejutjat cap als josieus coma grop religiós, etnic o racial, que se manifesta coma l'òdi cap a un individú, o coma persecucion institucionalizada e violenta. L'ideologia explicita del nazisme d'Adolf Hitler foguèt l'exemple extrèma de l'antisemitisme, que menèt al genocidi conegut coma olocaust dels josieus europèus al sègle XX.

## Etimologia

La paraula *semita* fa referéncia a Sèm, que segon los escrichs biblics foguèt lo primièr filh de Noé, paire dels ebrieus, assirians, babilonians, elamitas, arabs e d'autras comunautats de l'Orient Mejan. Per extension, *semita* comencèt a èsser utilizat per a designar los pòbles parlant las lengas semeticas e las lors realizacions culturalas. Mentre qu'aviá una basa etnica, lo mot *semita* evoluèt de sa significacion originala cap a un sens novèl, racial aqueste còp.

Lo mot *antisemitisme* foguèt utilizat pel primièr còp en 1879 pel jornalista Wilhelm Marr dins son libre *Zwanglose Antisemitische Hefte* (e Wilhelm Scherer utilizèt lo meteis an la paraula *antisemiten* dins la *Neue Freie Presse*). Pauc de meses aprèp, Wilhelm Marr fondèt la *Liga dels antisemitas* (*Antisemiten-Liga*).

## Tipe d'antisemitisme

### Antisemitisme religiós

Tomas de Torquemada (antisemitisme religiós).
Abans lo sègle XIX, l'antisemitisme èra religiós, basat sus las interaccions e las interpretacions del cristianisme e de l'islam a subjècte del judaïsme. Dempuèi que lo judaïsme èra la religion minoritària mai importanta dins l'Euròpa cristiana e lo mond musulman, los josieus èran l'objècte de la violéncia e la persecucion per de motius religioses de la part dels cristians e musulmans, amb una primièra expulsion de França en 1182. A la diferéncia de l'antisemitisme en general, aquel prejutjat es dirigit cap a la quita religion, mas, tocava pas los josieus que s'èran convertits a una autra religion. Las leis qu'enbissián las practicas del judaïsme èran basadas sus l'antisemitisme religiós, coma las expulsions dels josieus de diverses païses europèus pendent l'Edat Mejana.

### Antisemitisme racial

Adolf Hitler (antisemitisme racial).
Prenen per origina las idèas antropologicas sus la raça nascudas pendent lo sègle de las Luces, l'antisemitisme racial venguèt la forma dominanta de l'antisemitisme a partir del sègle XIX fins ara. L'antisemitisme racial remplacèt en practica l'òdi del judaïsme coma religion amb coma concepcion dels josieus coma grop racial distincte, pauc se cal la practica religiosa. Amb la pujada de l'antisemitisme racial, las teorias de conspiracion suls josieus planificant la dominacion del mond venguèt una expression populara de l'antisemitisme dempuèi la fin del sègle XIX.

## Vejatz tanben

* Los protocòls dels savis de Sion
* Leis de Nuremberg
* Antisionisme

## Referéncias
# Dean Martin

Dean Martin dins lo film *Rio Bravo* en 1959
**Dino Paul Crocetti**, mai conegut coma **Dean Martin**, (Steubenville, Ohio, 7 de junh de 1917–Beverly Hills, 25 de decembre de 1995) foguèt un actor, comic e cantaire american.

## Biografia

Dino Crocetti nasquèt en 1917 dins una familha modèsta a Steubenville. Son paire Gaetano Crocetti èra un barbièr italian vengut dels Abruces (Itàlia) e sa maire, Angela Crocetti, una italoamericana, çò que faguèt que Dino parlava pas qu'italian quand dintrèt a l'escòla. Aguèt de sofrir las galejadas dels autres escolans que se trufavan de son anglés marrit.

Dino abandonèt lèu los estudis tre qu'acabèt lo collègi e comencèt a trabalhar dins mantun domeni. Venguèt a peó, benziner, croupier, e subretot boxaire. Arribèt a conéisser una cèrta capitada dins lo mond de la bòxa jos l'escais de Kid Crocetti.

Lo 2 d'octobre de 1941 se maridèt amb Elizabeth Anne McDonald e amassa aguèron quatre enfants. Lo parelh durèt pas gaire qu'en 1949 Dean divorcièt..

Encara que Dean Martin capitèt de suscitar d'interès a la Metro-Goldwyn-Mayer e a Columbia Pictures cap de contracte se fasiá pas. Lo cambiament màger dins sa carrièra se produsiguèt quand rescontrèt lo comic Jerry Lewis al Glass Hat Club a Nòva York, ont totes dos fasián son espectacle. Martin e Lewis venguèron rapidament amics e decidiguèron de participar cadun als espectacles de l'autre e formèron aital un duo musical e comedian.

Amassa faguèron sa debuta a la television durant la primièra emission sus la cadena CBS del programa *Toast of the Town* (que vendriá mai tard *The Ed Sullivan Show') lo 20 de junh de 1948. Una sèria de ràdio apareguèt l'an seguent e a l'encòp Martin e Lewis signèron un contracte amb lo productor de Paramount Hal B. Wallis per jogar dins lo film* My Friend Irma*.*
Martin and Lewis

Lo parelh se disseparèt en 1956, tot bèl just 10 ans aprèp sa formacion.

En 1957, lo primièr film en solitari de Dean Martin, *Ten Thousand Bedrooms* foguèt un vertadièr fracàs comercial. Èra encara popular coma cantaire mas amb l'arribada del rock and roll, l'epòca de glòria dels cronèrs èra a mand de desaparéissr.
# Bryan Cranston

| Bryan Cranston |
| --- |
|  Bryan Cranston |
| Biografia |
| Nacionalitat | Estats Units d'America |

Bryan Lee Cranston (nascut en 1956) es un actor American de comèdias del cinèma.
# Associacion

Ua **associacion** qu'ei ua grop de personas que s'amassan entà escàder s'i entà realizar un prètzhèit e shens nat objectiu de realizar un benefici financier (per aqueste rason que's parla d'"associacion shens nat fin de lucre" o "non lucrativa).

Lo regim legau de las associaicion que varia segon los país.

## En França : associacion segon la lei de 1901

En França qu'ei aquesta lei qui marca l'encastre juridic de las associacion.

Que cau :

* Au mens dus membres dab un qui sia responsable juridicament entçà l'associancion (un cap de l'associacion).
* Que l'activitat de l'associacion n'enriquissin pas nat membre.
# Aqwa

Aqwa
**Aqwa** (*Аҟәа* en abcaz, აყუ *Aqu* en georgian) o **Sòcomi** (სოხუმი - *Sokhumi* en georgian, *Сухуми* en rus) es una ciutat del Caucàs e la capitala d’Abcazia.

## Istòria

Al sègle -VI foguèt fondada la colonia greca de Διοσκουριάς (Diòscorias) sus un sit ja ocupat pels Colchidians. Jos l'emperaire August prenguèt lo nom de Sebastopòlis. Destrusida mai d'un còp, floriguèt coma Tskhumi jols reis georgians. Conquista pels Otomans, venguèt Sohumkale. En 1810 foguèt conquista per Russia, qu'i demorèt amb l'Union sovietica e que protegís uèi l'estat abcaz.
# IPad

Steve Jobs en presentant l'iPad al Centre per las arts Yerba Buena
Lo **iPad** es una tauleta tactila desvolopada per Apple Inc. La primièra version foguèt anonciada dins una *Keynote* lo 27 de genèr de 2010, que se plaça dins una categoria entre un "telefòn intelligent" (*smartphone*) e un ordenador portable. Los modèls mai recents son l'iPad sièisena genracion e l'iPad Pro segonda generacion presetat en junh de 2017 en doas talhas 12,9 e 10,5 poces.

Similar dins sa foncions a un iPhone o ipod touch mas en mai grand e potent, fonciona amb una version modificada del meteis sistèma operatiu (iOS), amb una interfície d'usatgièr redessenhat per profechar de biais melhor lo dispositiu e la capacitat d'utilizar lo servici ibookstore d'Apple amb l'aplicacion iBooks (logicial per lectura de libres electronics). La primièra version aviá un ecran amb retroesclairatge Led, posibiliatat tactila de 9,7 poces, de 16 a 64 gigabytes (GB) d'espaci tipe memòria flash, Bluetooth, e un connector dock de 30 pins que permetiá la sincronizacion amb lo logicial iTunes e servissiá de connexion amb diferents accessòris. N’i aviá dos modèls: un amb connexion a  de rets sens fil Wi-Fi 802.11 N e un autre amb capacitats addicionalas per rets 3G (que pòt se connectar a rets de telefonia cellular HSDPA) e GPS assistit, amb fins a tres capacitats d'estocatge diferentss.

Lo *True Tone* es una tecnologia amb la capacitat d'ajustar automaticament lo ton de color de la temperatura en l'ecran, se basant en la lutz e l'ambient de cada espaci. L' iPad Pro, conten 4 sensors que se cargan de mesurar la lutz e la brilhança de la color environatala. D'aqueste biais, permet a l'ecran la possibilitat de corregir las colors tròp blancas e l'esclairatge, e tanben la saturacion. L'objectiu principal d'aquel sistèma es lo d'ofrir una melhora experiéncia als usatgièrs amb l'ajustament de las colors.

## Referéncias
# Dessenhaire

Lo **dessenhaire** (au femenin : la **dessenharèla** o la **dessenhairitz**) es la persona que practica lo dessenh. Lo dessenh que resulta dau trabalh dau dessenhaire pòu èstre artistic, documentari, tecnic, o una basa de trabalh per d'autres professionaus.
# Bibliotèca Nacionala d'Espanha

*Biblioteca Nacional de España*
La **Bibliotèca Nacionala d'Espanha** (BNE; en espanhòu *Biblioteca Nacional de España*) es la bibliotèca oficiala d'Espanha.

## Liames extèrnes

* Sit oficial de BNE
# Mary Pickford

Retrach de Mary Pickford en 1914.
**Mary Pickford** (8 d'abriu de 1892 - 29 de mai de 1979), que son nom vertadier es **Gladys Louise Smith**, es una actritz e una vedeta de cinèma mut canadiana e estatsunidenca. Participèt a la fondacion de l'industria cinematografica de Hollywood e es cofondatritz deis estudiòs United Artists e de l'Acadèmia deis arts e dei sciéncias dau cinèma (*Academy of Motion Picture Arts and Sciences*). Aguèt tanben una influéncia importanta dins la creacion dau sistèma d'estèlas dau cinèma estatsunidenc e foguèt la premiera actritz que ganhèt mai d'un milion de dolars anuaus. Recebèt l'Oscar de la melhora actritz en 1930 mai mau capitèt de s'adaptar au cinèma sonòr e arrestèt sa carriera en 1933.