Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Morfina

|
 Morfina

 |
| --- |
| Descobridor o inventaire |  |
| Data de descobèrta |  |
| Contrari |  |
| Color |  |
| Simbòl de quantitat |  |
| Simbòl d'unitat |  |
| Proprietat de |  |
| Fondador |  |
| Compren |  |
| Data de debuta |  |
| Data de fin |  |
| Precedit per |  |
| Seguit per |  |
| Coordenadas |  |
|  |
| General |
| Formula bruta | C17H19NO3 |
| Nom IUPAC | 7,8-dideidro-4,5-epoxi-17-metllmorfinan-3,6-diol
-3,6-diol |
| Numèro CAS | 57-27-2 |
| Còde ATC | N02AA01 |
| Aparéncia | polvera blanca, Solucion limpida |
| Unitats del SI & CNTP, exceptat indicacion contrària. |

La **morfina** (nom bastit a partir del grèc *Μορφεύς*, Morfèu dieu dels sòmis) es un alcaloïde que se fa servir coma medicament contra la dolor (sonat mai scientificament analgesic).

Aquesta substància es coneguda dempuèi 1688 jol nom d'òpi, latèx trach de Papaver somniferum, pasmens foguèt en 1804 que foguèt descobèrta per Seguin, Courtois e Charles Derosne. Foguèt un farmacian alemand Friedrich Sertürner que l'estudièt que li balhèt son nom actual. La molecula foguèt comercializada pel primièr còp en 1827 per la societat Merck.

La morfina èra administrada inicialament per via estomacala, en levar lo dèrma e introduire la dòsi necessària. Finalament obtenguèt una popularitat bèla, gràcias a l'invencion de la seringa de Pravaz e mai que mai per son emplec massiu pels militars pendent la Guèrra de 1870. A partir de 1952, la sintèsi quimica de derivats morfinics venguèt possibla.

Actualament, la morfina contunha d'èsser l'analgesic classic mai eficaç per aleugerir las dolors agudas, mas son emplec es a demesir vist qu'apareisson de novèlas drògas sinteticas, las qualas se suposa que son mens addictivas e permeton que las personas allergicas a la morfina pòscan ateunir sas dolors.

Vista tridimensionala de la molecula de morfina
# Mara (animal)

Aire de distribucion naturau de las maras

La **mara** o **lèbe de Patagonia** (**Dolichotis patagonum** en classification binominala)
qu'ei un mamifèr arroganhaire originari de Patagonia.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Portal de la zoologia

 |  | * Portau d’Argentina

 |
# Panthera leo

*Panthera leo*

Un mascle adult.

Classificacion| Règne | Animalia |
| Embrancament | Chordata |
| Classa | Mammalia |
| Òrdre | Carnivora |
| Sosòrdre | Feliformia |
| Familha | Felidae |
| Sosfamilha | Pantherinae |
| Genre |
Panthera |

Vidéo d'une lionne et ses petits dans la réserve de Phinda
Lo **leon** (*Panthera leo*) es un mamifèr carnivòr de la familha dels felids, es a dire dels gats. Viu principalament dins la savana africana.

### Referéncias

* Referéncia ITIS : : *Panthera leo* (Linnaeus, 1758)  [archive] (fr) (+ version anglesa [archive] (en))
* Referéncia UICN : espècia : *Panthera leo* (Linnaeus, 1758)  [archive] (en)
* Referéncia UICN : espècia : *Panthera leo persica*  (Meyer, 1826)  [archive] (en)

### Ligams extèrnes

* Lo leon sus dinosoria [archive] (fr)
* Fons documentari ARKive (fotografias, extraches sonòrs e vidèos) [archive] (en)

*Leon mascle solelhant sa crinièra.*