# Acuèlh

Wikipèdia

L'enciclopèdia liura que cadun pòt melhorar

**90 779articles en occitan**

124 participants actius

|  |  |
| --- | --- |
| Participatz
 | Article a l’azard
 |

## Lutz sus...

**Constantin Ièr lo Grand**, nascut Flauius Valerius Aurelius Constantinus (Naissus, uèi Niš, 27 de febrièr de 272 - vèrs Nicomèdia, 22 de mai de 337), foguèt lo 34en emperaire roman de sa proclamacion per lei legions de Bretanha en 306 entrò la mòrt.

De 306 a 324, contrarotlèt solament una partida de l’Empèri e deguèt luchar còntra divèrsei generaus rivaus per l’unificar sota sa direccion. Foguèt lo premier emperaire roman convertit au crestianisme. Adoptèt en 313 un edicte de tolerància religiosa per acabar lei persecucions còntra lei crestians. Ajudèt tanben lo desvolopament de la Glèisa e es vengut un Sant de la Glèisa Ortodòxa. Ordonèt tanben una reforma prefonda de l’organizacion politica, economica e militara de l’Empèri Roman que sei mesuras pus importantas foguèron l’installacion de la capitala imperiala a Constantinòple e l’adopcion d’una moneda d’aur novèla dicha *solidus*.

La question de sa succession entraïnèt una guèrra civila entre sei tres fius Constantin II, Constant Ièr e Constanci II. Fin finala, lo darrier capitèt d’aprofichar la mòrt de sei dos fraires per unificar tornarmai l’Empèri en 350 e persegre la politica del paire.

Mai d'articles

## O sabiatz?

* Un aristocrata d'Auvèrnhe, Gilbèrt dau Motier de **La Faieta** (imatge), foguèt un general dins las doas revolucions americana e francesa.
* Lo lògo de l’OGC Niça pòrta en occitan *Despì 1904* solament **despuèi 2013**.
* L’*Encyclopaedia occitanica* es pas una enciclopèdia.
* Lo grop de death metal **Gojira** que s’aperava Godzilla a sa creacion a Ondres, en Gasconha.
* **Argentina** a **quatre noms** egalament **oficials**: Nacion argentina, Províncias unidas del Riu de la Plata, Republica argentina e Confederacion argentina.
* D'un biais indirèct, la vila de Marselha auriá donat son nom a l’**ouzo**.
* L’estau de la comuna d’**Embèrt** z-es redond.

## Nòvas

* 24 de mai de 2026: Romuald Wadagni ven president de Benin. (imatge)
* 23 de mai: l’Union Bordèu Begla se guanha preu dusau còp la Copa d’Euròpa deus Campions de rugbi de XV.
* 22 de mai: lo Club de Rugbi de Montpelhièr Erau se ganha pel tresen còp la *Challenge Cup* europèa de rugbi de XV.
* 12 de mai: Rhun ap Iorwerth es elegit primièr ministre de Galas.
* 9 de mai: Péter Magyar es elegit primièr ministre d'Ongria.
* 8 de mai: Laura Fernández ven presidenta de Còsta Rica.
* 4 de mai: Gilles Giovannangeli ven president de l'executiu de Corsega.
* 13 d'abril: Beinir Johannesen es elegit primièr ministre de las Illas Feròe.
* 12 d'abril: Nîzar Amêdî ven president d'Irac.
* 10 d'abril: Min Aung Hlaing ven president de Birmania.
* 7 d'abril: Tô Lâm es elegit president de Vietnam.
* 4 d'abril: Albulena Haxhiu ven presidenta interimària de Cossòva.
* 1èr d'abril: Alice Mina e Vladimiro Selva venon capitanis regents de Sant Marin.
* 10 e 13 de març: l’esquiaire occitan Arthur Bauchet se ganha doas medalhas d’aur als Jòcs paralimpics d'ivèrn de Milan e Cortina.
* 23 de febrièr: morís a Manòsca l'escrivan e istorian occitan Glaudi Barsotti.
* 18 de febrièr: José María Balcázar es elegit president interimari de Peró.
* 7 de heurèr de 2026: a la fin deu mandat deu Conselh presidenciau de transicion a Haití, Alix Didier Fils-Aimé ven president interimari.
* 25 de genièr: morís a Sant Africa l'escrivana e cantaira occitana Maria Roanet.
* 3 de genièr: los Estats Units d'America atacan Veneçuèla e capturan lo president Maduro.
* 2 de genièr : Ciutat de La Patz ven la capitala de la Guinèa Eqüatoriala.
* 1 de genièr : Guy Parmelin ven tornar president de Soïssa; Bulgaria rejonh la zona de l’èuro.

Modificar

## Imatge del mes

Airiu
Airiu, en Ardecha.
Archius • Imatges de qualitat

Wikipèdia fa part de la **Fondacion Wikimedia** qu'albèrga sus sos servidors dels projèctes liures, multilingües e gratuits.

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|     | **Meta-Wiki** Coordinacion de totes los projèctes\* |  |     | **Wikiccionari** Diccionari universal |  |     ] | **Wikinews** Actualitats liuras\* |
|     | **Wikilibres** Ensemble de tèxtes pedagogics |  |     | **Wikiquote** Recuèlh de citacions\* |  |     | **Wikisource** Bibliotèca universala |
|     | **Wikiversitat** Comunautat pedagogica dobèrta\* |  |     | **Wikispecies** Inventari del vivent\* |  |     | **Wikimedia Commons** Banca de donadas multimèdia\* |

\*Projècte sens version en occitan o parcialament traduit