Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ndilnaʼiichilí

|  |
| --- |
| tsinlátah naaldeehii |
| Dahináanii  Naaldeehii Bidoh Dahólónígíí Bikʼiiz Naakiígíí Bííghą́ą́stsʼǫǫd Dahólónígíí Bíígháán Dahólónígíí Biyaatsʼiin Dahólónígíí Bidił Daazdoígíí dóó Daʼałtʼoʼígíí Biishchʼid Dahólónígíí Biwooʼ Ádaałtsʼíísígíí Ndilnaʼii

---

**Ndilnaʼiichilí** |
|  |
|  Ndaʼałkaahí bikʼehgo Bradypus pygmaeus wolyé |
|  |  |
| Kéyah Dah Siʼánígíí beʼałníiʼdi |
| naaldeehii daʼałchozhígíí |
|  |

**Ndilnaʼiichilí** éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Bradypus pygmaeus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ

Díí naaldlooshii éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bítááʼ éí dinilgai; binákʼee éí halzhin; bigaan éí nineez.

Ndilnaʼiichilí éí tsin bitʼąąʼ yiłchozh łeh; tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
# Kéyah haʼdéísná

Saad "fault" éí doodaiiʼ éí, "fault line" wolyéígíí éí kéyah akǫʼ nidaʼhidiʼnáʼ. Táá ałááʼ átʼé, fault. Faultdaʼ bizhí bikáá bilágaana bizaadjí.
Nahasdzáán bikáágoʼ kéyah nidaʼhidináʼígíí naashchʼááʼ.
1906 biyihah yę́ędą́ą́ʼ Naʼníʼá Hóneezídi kéyah haʼdéísná, kéyah haʼdéísná doobikʼíjį́ʼ éélkid.
*Haiti* hoolyéedi (2010) kéyah haʼdéísnádóó bikʼíjį́ʼ éélkid. Kéyah haʼdéísnáʼígíí éí 7.0 magnitude anííłtsoʼ
**Kéyahhaʼdéísná**

Kéyah haʼdinágo éí kéyah plate wolyéígíí haʼdiná (tʼáá átʼé kéyah haʼdiná). Akwii tʼííhgo dzilígíí doodaʼgoʼ bitséʼgo kéyah bikáaʼgi "seismic waves" wolyéego haʼlééh. Kéyah haʼdinágo éí seismometer beeʼnaalkáá áádóó beeʼeʼnéélą́ą́h. Mercalli intensity scale wolyéego beeʼeʼnéélą́ą́h, 1–12jį́ʼ beeʼeʼnéélą́ą́h. 3 dooyaʼgo beeʼwooltágo éí dooyéígo kéyah haʼdináʼdaʼ, áádóó 7 doodéígo beeʼwooltágo éí kéyah tʼáá yéigo haʼdéísnáʼgo beeʼeʼnéélą́ą́h áádóó bee naalkáá.

Kéyah haʼdináʼgo éí kéyahígíí hiʼdináʼgo, kéyahígíí yiʼyiigáʼ áádóó kéyahígíí dei kótʼį́ʼ éí doodaiiʼ éí yaʼhótʼį́ʼ. Kéyah táłtłʼááhdi hiʼdináʼgoʼ éí bitsʼáádę́ę́ʼ tó nitéél nitságoʼ atságáá (tsunami) holééh. Naaná kéyah haʼdináʼgoʼ ałdóʼ daʼhiskʼid bąąhdę́ę́ łéézh naʼzhoozh éí doodaiiʼ éí kéyah biyiidę́ę́ kǫʼ halį́į́h ayiiłį́ʼ [(łáʼdiʼ) volcanic activityłáʼdi hálééh].

Kéyah haʼdináʼidiʼ éí hypocenter / focus / epicenter, wolyé.

Béésh Łichíʼii biyiʼdóó ił Nahazʼą́ baa Haneʼ

---

* Kéyah naʼhidinájí yikʼíʼ daʼdéísʼį́į́hígíí biweb site (Bilagáanakʼehjí)
* Kéyah bikáaʼgi fault line yaʼhalné (Bilagáanakʼehjí)
# Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyah

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

| Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyah |
| --- |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| Kéédahatʼínígíí (2012) | 10,027,254 |

**Ałhidadiikʼą́DineʼéBikéyah** éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí naʼhósʼaʼdi siʼą́.

Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyah éí 424,164 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 10,027,254 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2012góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

*Rodrigo Paz Pereira* éí Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyah binaatʼáanii nilį́; áádóó éí ałdóʼ díí kéyah biwááshindoondi alą́ąjįʼ dah sidá.
# Dziłgaiiʼnii Bikéyah

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

| Dziłgaiiʼnii Bikéyah |
| --- |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| Wááshindoon | Dziłgaii Yaayí |
| Kéédahatʼínígíí (2011) | 2,821,977 |

**DziłgaiiʼniiBikéyah** éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́; Ayóóʼátʼé Tónteel bibąąhgi éí siʼą́.

Dziłgaiiʼnii Bikéyah éí 11,100 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 2,821,977 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Dziłgaiiʼnii Bikéyah biwááshindoon éí Dziłgaii Yaayí hoolyéedi kin bił hazʼą́. *Bajram Begaj* éí Dziłgaiiʼnii Bikéyah binaatʼáanii nilį́; áádóó *Edi Rama* éí díí kéyah biwááshindoondi alą́ąjįʼ dah sidá.