Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  | *Naaná łaʼ Diné éí doo Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé déíłniidaʼ, Binááʼádaałtsʼózí deiłní. Azhí "Tsiiʼyiishbizhí diné" éí Naabeeho bisiláołtsooí naaki góneʼ yéigo daʼahijoogą́ą́ʼ yę́ędą́ą́ʼ, díí átʼéego azhíʼ adáʼyiilá. Áádóó éí bikʼéígo woojíʼ.* |

Ałʼąą dineʼé Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé Bikéyahdi kéédahatʼínígíí.
 Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé *Chinese Opera* (*Beijing Opera*) adáʼaalééh, *Beijing*di éélkid
Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́go bílaʼashdlaʼí Manchu dalyéʼígíí naashchʼąąʼ.
**TsiiʼyiishbizhíDineʼé** (Binááʼádaałtsʼózígíí) díí éí Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé daʼnilį́į́hígíí, akwiishį́į́h ałʼą́ą́h dineʼé daʼnilį́į́hgo daʼhiikááʼ:

* Zhōngguórén 中國人 — éí bílaʼashdlaʼí Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé "People’s Republic of China"; éí doodaiiʼ éí, "Republic of Chinajiʼ" binaaltsoos dóó bizhí atáá yiisdzogo oolyéʼ. Díí éí Chinese minorities ałdóʼ tʼáá hahniʼ: Hui, Manchus, Zhuang, etc. (Chinese citizenship beehólǫ́ǫgo oolyé).
* Huárén 華人 — éí Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé tóhoonaʼnidiʼ kédaʼhatʼį́į́hnigíí oolyé (Naaná tʼáá łáʼiʼ tóhoonaʼnidiʼ naaghágo ałdóʼ oolyé. Naaná tóhoonaʼnidę́ę́ Tsiiʼyiishbizhí daʼbighanígíí ałdóʼ akwiitʼéígo daʼoozhí (ałhíʼdinaago yéédaʼhozhíʼ).
* Huáqiáo 華僑 — éí "Chinese national" dóó tóhoonaʼnidiʼ daʼbighanígíí oolyé. Huáqiáo wolyéígíí éí tʼáádiʼ bicitizenship naaltsoos hólǫ́ǫgo oolyé (1949 yihah bitséédi naaltsoos baʼadaalyáígíí).
* Huáyì 華裔 — éí Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé bicitizenship adeinígíí oolyé. People’s Republic of China / Republic of Chinadę́ę́ʼ binaaltsoos adeinígíí oolyé. Naaná "Huáyì" éí tóhoonaʼnidę́ę́ʼ naaghágo oolyé ałdóʼ.

**Tsiiʼyiishbizhí bizaad**.
Tsiiʼyiishbizhí dineʼé bizaad éí akwiigo shį́į́h ałʼą́ą́h átʼéego yééyaʼdaałtʼiʼ. Tsiiʼyiishbizhí Dineʼé éí bizaad éí "Sinitic language" saad wolyé (汉语/漢語, pinyin: Hànyǔ; 华语/華語, Huáyǔ; or 中文, Zhōngwén), díí saad éí tʼááłáʼ atʼéí. Naaná Tsiiʼyiishbizhí bizaad éí Han Chinese wolyé, áádóó naakigo ałʼą́ą́h átʼé, Sino-Tibetan family deiłní (dialects). Tʼááłáʼídi mííl nitsáá, akwiinéʼlą́ą́ bílaʼashdlaʼí Tsiiʼyiishbizhí bizaad yééyáʼdaałtiʼ.

Ałdóʼ yídííłtah...

---

* Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah

bitsʼą́ą́dóó ééhózinii

---
# Táłkááʼtsʼin Bitooʼ Hahoodzo

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

| Táłkááʼtsʼin Bitooʼ Hahoodzo |
| --- |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| Wááshindoon | Táłkááʼtsʼin Bitooʼ |
| Kéédahatʼínígíí (2018) | 19,329,841 |

**TáłkááʼtsʼinBitooʼHahoodzo** éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi bił hazʼą́.

Táłkááʼtsʼin Bitooʼ Hahoodzo éí 478,841 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 19,329,841 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2018góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Táłkááʼtsʼin Bitooʼ Hahoodzo biwááshindoon éí Táłkááʼtsʼin Bitooʼ hoolyéedi bił hazʼą́. *Assimi Goïta* éí Táłkááʼtsʼin Bitooʼ Hahoodzo binaatʼáanii nilį́; áádóó *Abdoulaye Maïga* éí díí kéyah biwááshindoondi alą́ąjįʼ dah sidá.
# Lókʼaaʼ

|  |
| --- |
| lókʼaaʼ dóó teeł |
| Lókʼaaʼ |
|  Ndaʼałkaahí bikʼehgo Phragmites australis wolyé |

**Lókʼaaʼ** éí tłʼoh dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tábąąhgi sikaad łeh; honeezílígi lókʼaaʼ tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Phragmites australis"* deiłníigo dayózhí; tʼáá díí tʼéiyá tłʼoh *"Phragmites"* wolyéhíjiʼ atah yidzoh.

Lókʼaaʼ éí 6–19 adéesʼeez áníłtso; bitʼąąʼ éí 8–20di asdzoh áníłnééz. Shį́įgo bílátah naʼiichih.

Ałdóʼ yídííłtah...

---

* Lókʼaatsoh
* Teeł

Béésh Łichíʼii biyiʼdóó ił Nahazʼą́ baa Haneʼ

---

* Lókʼaaʼ @ plants.usda.gov
# Akałii Bikéyah

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

| Akałii Bikéyah |
| --- |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| Kéédahatʼínígíí (2010) | 25,145,561 |

**AkałiiBikéyah** éí Shádiʼááhjí Wááshindoon Bikéyah biyiʼdi bił hazʼą́.

Akałii Bikéyah éí 268,581 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 25,145,561 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).DÍNE WÓLTAʼ