Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Óola Haagééd (Naakaii Łizhiní Bikéyah)

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Óola Haagééd KINŁÁNÍ / KIN HAALʼÁ |
| --- |

| Johannesburg eGoli |
| --- |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
|  Naatʼáanii | Dada Morero |
| Kéédahatʼínígíí | 5,635,127 |

**ÓolaHaagééd** éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhinii Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́.

Óola Haagééd éí 635 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 5,635,127 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.

Óola Haagééd éí 26°12′16″ SHD dóó 28°02′44″ HAʼA-gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,751 adéesʼeez.

Óola Haagééd (Naakaii Łizhiní Bikéyah)
# Łeetsoh

Uraninite, Pitchblende ałdóʼ wolyé, díí anólingo łeetsoh haagéédi
**Łeetsoh** éí béésh átʼé áádóó *chemical element* éí **(U)**; disxǫǫs dóó łííbahgo naashchʼą́ą́ʼ. Naaná periodic table néélʼį́į́hgo naaltsoos bikáaʼgi, łeetsoh éí námboo 92 góneʼ yiisdzoh.

Łeetsoh éí 92 protons dóó 92 electrons beeʼhólǫ́, áádóó hastʼąągo éí valence electrons deiłnígíí ałdóʼ bee hólǫ́. Naaná łeetsoh éí 141 dóó 146 bitágiʼ neutrons bee hólǫ́, áádóó 146 (U-238) dóó 143 éí isotopes ałdóʼ bee hólǫ́. Łeetsoh éí tʼáá nidazgo átʼé periodic table neelʼį́į́hgo, biatomic das neelʼį́į́hgo; áádóó tʼáá ákwiitʼéigo haagéédi. Naaná łeetsoh ałdóʼ lead bilááhgo aniiłdas, 70% bee alááhgo nidaaz. Akondiʼ óola dóó tungsten éí tʼáá dense go átʼé. Áádóó łeetsoh-uranium haʼagéédigo éí doo ayóo radioactive da, ashtʼeelyágo iinda tʼáá yéigo radioactive yiilééh.

Łeetsoh éí ákwiishʼį́į́h ałʼą́ą́ʼ átʼé naʼhasdząąʼ bikáaʼgi haʼagéédi:

* uranium-238 (99.284%)go hólǫ́
* uranium-235 (0.711%)go hólǫ́
* uranium-234 (0.0058%)go hólǫ́

Ałdóʼ yídííłtah...

---

* Łeetsoh bee atsiniltłʼish álʼį́
* Łeetsoh beeʼeldǫǫhtsoh beeʼalį́į́h
* Beeʼaghádaʼdildlaadí Łeetsoh bitsʼą́ą́dę́ę́ʼ alį́į́h

Béésh Łichíʼii biyiʼdóó ił Nahazʼą́ baa Haneʼ

---

* "Łeetsoh éí haʼátʼíísh átʼé?" (World Nuclear Association) (Bilagáanakʼehjí)