# Jóhonaaʼéí

Jóhonaaʼéí ()
**Jóhonaaʼéí** () éí sǫʼ yágháhookáán biiʼ hólónígíí ałníiʼdi siʼánii átʼé. Jóhonaaʼéí éí 1,392,000 kilometers (865,000 tsin sitą́) áníłtso; éí doodaiiʼ éí, nahasdzáán 109di kʼinaʼniildéélgo áníłtso. Jóhonaaʼéí éí 2 × 1030 kilograms anííłdas, 330,000 anéélʼąąhdi nahasdzáán ałgąąʼnanííldíílgo jóhonaaʼéí beeʼnííłdas doolééł. Jóhonaaʼéí éí hastąą yaal bigáágo háájiʼjin beeʼnidaaz áádóó łáhjíʼ éí níłchʼi ászólí beeʼaalyá. 2% biigáágo éí adóóléʼeʼ daʼnidaazígíí jóhonaaʼéí beeʼaalyá; díí éí béésh dóó níłchʼi yáʼátʼéehii dóó káábin dóó níłchʼi łitsxooí dóó łaʼ jóhonaaʼéí beeʼaalyá.

Jóhonaaʼéí éí łigaigo átʼé, akó ndi nahasdzáán bikáádą́ą́ neelʼííhgo éí łiitsohí. Díí éí nahasdzáán biniłchʼiʼ binikááji deizʼííhgo łiitsohígo ayoosin. Ndaʼałkaahí éí jóhonaaʼéí "G2V-spectral class" wolyé góneʼ yiistsoh. Áádóó łaʼ éí sǫʼ łiitsoh deiłní; biniináʼígíí éí jóhonaaʼéí biłeetsoh adinííłdínígíí naalkáágo, łiitsoh-táátłʼidgo dootłʼizh, visible spectrum beeʼnaalkáágo. Jóhonaaʼéí bikáaʼgi éí ~5,778 K (5,505 °C; 9,941 °F)go sidwo (naalkáágo, G2 sǫʼígíí akwéíʼiʼ nidaʼałkidgo sidwo). Jóhonaaʼéí éí ashdlaʼ góneʼ yiisdzoh (Roman V, ashdlaʼ), díí éí ayiisíʼígíí sǫʼ nilį́į́hgo siʼááh yágháhookáán biyiigoné, áádóó jóhanaaʼéí bidziil éí nuclear fusion wolyéego yiidoołkʼąął díí éí háájiʼjin binuclei dóó níchʼi ászólí dookʼąął. Jóhonaaʼéí biyiʼdi éí 430–600 míiltsoh tons, háájiʼjin yiidoołkʼąął; naʼoolkiłíʼ tsííłgo yiilkííłígíí neelʼį́į́hgo. Ndaʼałkaahí éí áłtsé jóhonaaʼéí, sǫʼ yazhí nilį́ʼgo yanitsidaʼkéés nitʼééh, kʼad éí ninaʼnaalkááhgo jóhonaaʼéí tʼáá yéigo nitságo átʼéʼlá daʼnį́. Dookʼąąłígíí ałdóʼ yéigo bitsá dinidiin; 85% yéigo bitsá dinidiin, łaʼ sǫʼ éí doo akwii tʼéigo bitsʼá dinidiindaʼ .

Jóhonaaʼéí bi*absolute magnitude* éí +4.83; akóndi łáhdi éí –26.74 nadlééh (díí éí nahasdzáán jóhonaaʼéí yináʼdahgo, łahgo ałchʼiʼ nidiʼtʼáásh) . Jóhonaaʼéí ałdóʼ bitsá niyool (yágháhookáán biyiʼdi niyool), díí niyoolígíí éí particles beeʼaalyáʼ, áádóó yágháhookáán biyiʼdi niyoolígíí ~100 *astronomical units* ąnzáádi ałyéényool (ndaʼałkaahí éí *heliopause* yiiłnį́ʼgo yoozhí). Díí ałyéényoolígíí éí ayóo áníłtsóh áádóó tʼáá ałáhajį́ʼ ałyééh niyool .

Jóhonaaʼéí éí *Milky Way galaxy* (Yikáísdáhí) bigáán *Orion* wolyéígíí biyiiʼdi siʼąąʼ áádóó jóhonaaʼéí éí dį́į́ góneʼ yiisdzo aniiłdasígíí. *Milky Way galaxy* ałnííhdę́ę́ dóó jóhonaaʼéí bitáʼ anzáádiʼ, binéélą́ą́hgo éí ~24,000–26,000 *light years* anzáá, áádóó jóhonaaʼéí éí 225–250 míiltsoh ninahahgo *Milky Way galaxy* yiniʼnadah (shádahgiʼgo *Milky Way* yiniʼnadah).

Jóhonaaʼéí dóó nahasdzáán bitáʼgiʼ éí 149.6 míiltsoh kilometers anzáád (éí doodaiiʼ éí, ałáʼiʼ *astronomical units* (AU)), akó ndi Yas Niłtsʼéés dóó Yáʼiishjááshtsoh biyiʼnahalzhiishgo jóhonaaʼéí dóó nahasdzáán ałchʼiʼ niditʼáásh. Akwii naʼtʼíʼgo jóhonaaʼéí biádindiin 8.19 daʼalzhinjíʼ nahasdzáán bikáaʼgi adidláʼ. Díí jóhonaaʼéí biádindiinígíí éí tʼáá ałtso chʼil chooʼyoołį́ʼ, áádóó binájį́ʼ niłchʼiʼ ałááh anáʼnííł yoołkááł bikʼéʼ. Dííshjįʼdi ndaʼałkaahí dootʼáá átʼéʼígíí jóhonaaʼéí atʼííłígíí dóó anííłígíí doo bił beeʼdaʼhózhindaʼ (tʼáádi naalkáá).

bitsʼą́ą́dóó ééhózinii

---

|

Yágháhookáán biiʼ Hólónígíí  |
| --- |
|  |
|  Jóhonaaʼéí |  Mókiwii |  Biinis |  Nahasdzáán  Ooljééʼ |  Máaz |  Séwes |  Jíbitoo |  Séetin |  Yoowéinis |  Néʼtoon |  Tłóotoo |  Haʼooméya  Maakiimaakii |  Ééwis |