Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

| Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí |
| --- |

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| Kéédahatʼínígíí (2017) | 51,446,201 |

**ShádiʼááhjíBinááʼádaałtsʼózíDineʼéBikéyah Yázhí** éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Haʼaʼaahjígo bił hazʼą́.

Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí éí 38,690 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 51,446,201 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́.

*Lee Jae Myung* éí Shádiʼááhjí Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyah Yázhí binaatʼáanii nilį́; áádóó éí ałdóʼ díí kéyah biwááshindoondi alą́ąjįʼ dah sidá.
# Biʼééʼ Łichííʼí bizaad

**Biʼééʼ Łichííʼí bizaadDiłhiłgo dootłʼizh:** Díí kéyahdi kéédahatʼínígíí tʼáá íiyisíí Biʼééʼ Łichííʼí bizaad yee yádaałtiʼ áádóó Biʼééʼ Łichííʼí bizaad díí kéyah bi-*"wááshindoon bizaad"* átʼé.
**Tátłʼidgo dootłʼizh:** Díí kéyahdi kéédahatʼínígíí Biʼééʼ Łichííʼí bizaad yee yádaałtiʼ áko ndi Biʼééʼ Łichííʼí bizaad doo díí kéyah bi-*"wááshindoon bizaad"* átʼée da.
**BiʼééʼŁichííʼíbizaad** (biʼééʼ łichííʼíkʼehjígo *русский язык* wolyé) éí *"Naakáí dootłʼizhí dóó Bééshbichʼahii dabizaad ndahalinígíí"* atah yiisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii bikʼehgo díí saadígíí éí *"Indo-European Languages"* daolyé.

## Biʼééʼ Łichííʼí bizaad – Diné bizaad

Kwiiyahdi saad łaʼ Biʼééʼ Łichííʼíkʼehjígo dóó Dinékʼehjií ałkééʼ daasdzoh:

* **английский** (*anglíískii*) Bilagáana bizaad
* **арбуз** (*arbúz*) chʼééhjiyáán
* **банан** (*banán*) hashkʼaan
* **белый** (*béli’ii*) łigaii
* **вода** (*vodá*) tó
* **год** (*god*) nááhai
* **да** (*da*) aooʼ
* **два** (*dva*) naaki
* **деньги** (*dén’gii*) béeso
* **дыня** (*dínya*) taʼneeskʼání
* **живот** (*zhivót*) abid
* **зелёный** (*zelyóni’ii*) dinootłʼizh
* **змея** (*zmeyá*) tłʼiish
* **золото** (*zóloto*) óola
* **и** (*ii*) dóó
* **испанский** (*iispánskii*) Naakaii bizaad
* **картофель** (*kartófel’*) nímasii
* **кофе** (*kófe*) ahwééh
* **кошка** (*kóshka*) mósí
* **красный** (*krásni’ii*) łichííʼ
* **кровь** (*krov’*) dił
* **кукуруза** (*kukurúza*) naadą́ą́ʼ
* **лошадь** (*lóshad’*) łįįʼ
* **мальчик** (*mál’chiik*) dinééh
* **мёд** (*myod*) tsísʼná bitłʼizh
* **молоко** (*molokó*) abeʼ
* **мука** (*muká*) akʼáán
* **муха** (*múha*) tséʼédǫ́ʼii
* **мясо** (*miáso*) atsįʼ
* **небо** (*nébo*) yáh
* **один** (*odíín*) łáaʼii
* **орёл** (*oriól*) atsá
* **осёл** (*osiól*) dzaanééz
* **отец** (*otéts*) azhéʼé
* **племя** (*plémya*) dineʼé
* **птица** (*ptíítsa*) tsídii
* **пять** (*piat’*) ashdlaʼ
* **ребёнок** (*rebiónok*) awééʼ
* **рис** (*ris*) alóós
* **рыба** (*ríba*) łóóʼ
* **сегодня** (*sevódnia*) dííjį́
* **синий** (*síínii*) dootłʼizh
* **снег** (*sneg*) yas
* **солнце** (*sólntse*) shá
* **соль** (*sol’*) áshįįh
* **сыр** (*sir*) géeso
* **три** (*trii*) tááʼ
* **уголь** (*úgol’*) łeejin
* **ухо** (*úho*) ajaaʼ
* **фасоль** (*fasól’*) naaʼołí
* **хлеб** (*hleb*) bááh
* **хорошо** (*horoshó*) yáʼátʼééh
* **чай** (*chai*) chʼil ahwééh
* **черепаха** (*cherepáha*) chʼééh digháhii
* **чёрный** (*chórni’ii*) łizhin
* **четыре** (*chetíre*) dįįʼ
* **яблоко** (*yábloko*) bilasáana
* **язык** (*yazík*) bizaad
* **язык навахо** (*yazík naváho*) Diné bizaad
* **яйцо** (*yaitsó*) ayęęzhii

Ałdóʼ yídííłtah...

---

* Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah