# Mammalia

Natural sienties → Biologia → Eukaryota → Animalia → Chordata → Mammalia

| ?**Mamiferes**
Range de fosilus: Tardi Triase– Resente |
| --- |
|  *Procyon lotor*  |
| **Siential klasifikatione** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regia: | Animalia  |
| Filum: | Chordata  |
| Subfilum: | Vertebrata  |
| (nonklasifikat) | Amniota  |
| Klase: | **Mammalia** Linnaeus, 1758 |

 |
| Subklases e Infraklases |
| * Subklase †**Allotheria**\*
* Subklase **Prototheria Subklase **Theria**
	+ Infraklase †Trituberculata
	+ Infraklase Metatheria
	+ Infraklase Eutheria
 |

Li **mamiferes** (klase *Mammalia*) es li klase de vertebrosi animales karakterisat dal presenteso de mamal glandes, kel in females produkte milke por nutrio de yunes. Les es anke karakterisat del presenteso de piles o fure e homeotermi, tu es varmi-sangal, korpores. Li serebre regula li homeotermi e sirkulational sistemes, inklusent li quar-chambral kordie. Mamiferes inkluse 5 500 spesies (inklusent homes) distribut trans sirk 1 200 genres, 152 families e til 46 ordines, quankam li exakti nombres varia segun li klasifikal skeme.

Filogenetikalim on defini li klase *Mammalia* kom omni desenseres del maxim resenti komuni ansestre del ordine *Monotremata* (exemplim ekidnes e ornitorinkes) e del subklase *Theria* (marsupiales e plasentales).

# Mamiferal anatomia

## Skeletal sisteme

Li majoritate de mamiferes have set servikal vertebres (kolal oses), inklusent vespertilies, girafes, balenes e homes. Li poki exeptiones inkluse li genre *Choloepus*, kel have nur six servikal verterbres, e li genre *Bradypus* kun nin servikal vertebres. Mamiferes have tri oses in chaki orele e uni (li mandible) an chaki flanke del subi maxile. Un grupe de terapsides nomat sinodontes haved tri oses in li maxile, ma li maxim grandi maxilal junkte esed li mandible e li altri oses kondukted suone. On kreda ke li plusi maxilal oses de altri vertebroses es homologi ye li *malleus* (hamre ose) e *incus* del mamiferal orele.

## Respiral sisteme

Vida li texte pri mamiferal lunges.

## Sirkulal sisteme

Li mamiferal kordie have quar chambres: li dextri atrie(?), dextri ventrikle, lefti atrie(?) e lefti ventrikle. Atries resiva sange e li ventrikles pumpa sange al lunges e korpore. Li ventrikles es plu grandi kam li atries e lusen mures es diki, pro ke musklosi mures es besonat por forsosim pumpa li sange fro li kordie al korpore e lunges. Desoxigenat (?) sange fro li korpore envada li dextri atrium, kel pumpa lu al dextri ventrikle. Li dextri ventrikle pumpa sange al lunges, vor karbo dioxide difuse eku e oxigene difuse inu. Fro li lunges oxigenat sange envada li lefti atrie, kel pumpa lu al lefti ventrikle (li maxim grandi a maxim forti del quar chambres), kel pumpa lu eku al reste del korpore, inklusent li kordien propri sangal provisione.

* Cetacea (balenes, delfines e marsuines)
* Chiroptera (vespertilies)
* Rodentia (roderes: mauses, rates, hamstres e set.)

* Chinani rivere-delfine
* Orcinus orca (karnevori delfine)

## Klasifikatione

### Subklase Prototheria

* Ordine Monotremata
	+ Familie Tachyglossidae
	+ Familie Ornithorhynchidae

### Subklase Theria

* Infraklase Metatheria
	+ Ordine Didelphimorphia
		- Familie Didelphidae
	+ Ordine Paucituberculata
		- Familie Caenolestidae
	+ Ordine Microbiotheria
		- Familie Microbiotheriidae
	+ Ordine Dasyuromorphia
		- Familie Thylacinidae
		- Familie Myrmecobiidae
		- Familie Dasyuridae
	+ Ordine Peramelemorphia
		- Familie Peramelidae
		- Familie Peroryctidae
	+ Ordine Notoryctemorphia
		- Familie Notoryctidae
	+ Ordine Diprotodontia
		- Familie Phascolarctidae
		- Familie Vombatidae
		- Familie Phalangeridae
		- Familie Potoroidae
		- Familie Macropodidae
		- Familie Burramyidae
		- Familie Pseudocheiridae
		- Familie Petauridae
		- Familie Tarsipedidae
		- Familie Acrobatidae
* Infraklase Eutheria
	+ Ordine Xenarthra
		- Familie Bradypodidae
		- Familie Megalonychidae
		- Familie Dasypodidae
		- Familie Myrmecophagidae
	+ Ordine Insectivora
		- Familie Solenodontidae
		- Familie Nesophontidae
		- Familie Tenrecidae
		- Familie Chrysochloridae
		- Familie Erinaceidae
		- Familie Soricidae
		- Familie Talpidae
	+ Ordine Scandentia
		- Familie Tupaiidae
	+ Ordine Dermoptera
		- Familie Cynocephalidae
	+ Ordine Chiroptera
		- Familie Pteropodidae
		- Familie Emballonuridae
		- Familie Craseonycteridae
		- Familie Rhinopomatidae
		- Familie Nycteridae
		- Familie Megadermatidae
		- Familie Rhinolophidae
		- Familie Phyllostomidae
		- Familie Mormoopidae
		- Familie Noctilionidae
		- Familie Mystacinidae
		- Familie Molossidae
		- Familie Myzopodidae
		- Familie Thyropteridae
		- Familie Furipteridae
		- Familie Natalidae
		- Familie Vespertilionidae
	+ Ordine Primates
		- Familie Daubentoniidae
		- Familie Lemuridae
		- Familie Lepilemuridae
		- Familie Galagidae
		- Familie Lorisidae
		- Familie Cheirogaleidae
		- Familie Indriidae
		- Familie Tarsiidae
		- Familie Cercopithecidae
		- Familie Hominidae
		- Familie Hylobatidae
		- Familie Callitrichidae
		- Familie Cebidae
	+ Ordine Carnivora
		- Familie Felidae
		- Familie Viverridae
		- Familie Herpestidae
		- Familie Hyaenidae
		- Familie Canidae
		- Familie Ursidae
		- Familie Otariidae
		- Familie Phocidae
		- Familie Odobenidae
		- Familie Mustelidae
		- Familie Procyonidae
	+ Ordine Cetacea
		- Familie Balaenopteridae
		- Familie Eschrichtiidae
		- Familie Balaenidae
		- Familie Neobalaenidae
		- Familie Physeteridae
		- Familie Ziphiidae
		- Familie Platanistidae
		- Familie Delphinidae
		- Familie Monodontidae
		- Familie Phocoenidae
	+ Ordine Sirenia
		- Familie Dugongidae
		- Familie Trichechidae
	+ Ordine Proboscidea
		- Familie Elephantidae
	+ Ordine Perissodactyla
		- Familie Equidae
		- Familie Tapiridae
		- Familie Rhinocerotidae
	+ Ordine Hyracoidea
		- Familie Procaviidae
	+ Ordine Tubulidentata
		- Familie Orycteropodidae
	+ Ordine Artiodactyla
		- Familie Suidae
		- Familie Tayassuidae
		- Familie Hippopotamidae
		- Familie Camelidae
		- Familie Tragulidae
		- Familie Giraffidae
		- Familie Moschidae
		- Familie Cervidae
		- Familie Antilocapridae
		- Familie Bovidae
	+ Ordine Pholidota
		- Familie Manidae
	+ Ordine Rodentia
		- Familie Aplodontiidae
		- Familie Sciuridae
		- Familie Castoridae
		- Familie Geomyidae
		- Familie Heteromyidae
		- Familie Dipodidae
		- Familie Muridae
		- Familie Anomaluridae
		- Familie Pedetidae
		- Familie Ctenodactylidae
		- Familie Myoxidae
		- Familie Bathyergidae
		- Familie Hystricidae
		- Familie Petromuridae
		- Familie Thryonomyidae
		- Familie Erethizontidae
		- Familie Chinchillidae
		- Familie Dinomyidae
		- Familie Caviidae
		- Familie Hydrochaeridae
		- Familie Dasyproctidae
		- Familie Agoutidae
		- Familie Ctenomyidae
		- Familie Octodontidae
		- Familie Abrocomidae
		- Familie Echimyidae
		- Familie Capromyidae
		- Familie Heptaxodontidae
		- Familie Myocastoridae
	+ Ordine Lagomorpha
		- Familie Ochotonidae
		- Familie Leporidae
	+ Ordine Macroscelidea
		- Familie Macroscelididae

| General subfakes de biologia |
| --- |
| Anatomia | Astrobiologia | Bioinformatike | Biokemie | Botanike | Ekologia | Developal biologia | Evolutional biologia | Fisiologia | Genetike | Genomike | Homal biologia |Maral biologia | Mikrobiologia | Molekulal biologia | Origine de vivo | Paleontologia | Parasitologia | Selulal biologia | Soologia | Taxonomie |