Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 600-talet

< **600-talet** > var hundreåret då islam blei grunnlagd.

## Oversyn

### Amerika

* Mayasivilisasjonen nådde høgdepunktet sitt.

### Afrika

* Za-dynastiet fekk makta i Kukiya i noverande Niger. Riket voks seinare til Songhai-riket.

### Asia

* Sør-Asia: Bhutan blei buddhistisk, medan buddhismen gjekk tilbake i India.
* Aust-Asia: Vekst under Tang-dynastiet.

### Europa

* Yngre jernalder tok til i Skandinavia.
* Slovakar slo seg ned i noverande Slovakia, kroatar frå Karpatane i Kroatia og serbarar frå sentraleuropeiske Galicia i Serbia, og slovenarar i Slovenia, Krain og Steiermark.

## Viktige personar

* Brahmagupta, indisk matematikar
* Gregor den store (540–604), pave
* Muhammed (570–632), arabisk profet
* Pacal den store av Mayariket

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «VIIe siècle» frå Wikipedia på fransk, den 29. januar 2008.*

**<<   600-talet   >>**
<< 600 | 601 | 602 | 603 | 604 | 605 | 606 | 607 | 608 | 609 | 610 | 611 | 612 | 613 | 614 | 615 | 616 | 617 | 618 | 619 | 620 | 621 | 622 | 623 | 624 | 625 | 626 | 627 | 628 | 629 | 630 | 631 | 632 | 633 | 634 | 635 | 636 | 637 | 638 | 639 | 640 | 641 | 642 | 643 | 644 | 645 | 646 | 647 | 648 | 649 | 650 | 651 | 652 | 653 | 654 | 655 | 656 | 657 | 658 | 659 | 660 | 661 | 662 | 663 | 664 | 665 | 666 | 667 | 668 | 669 | 670 | 671 | 672 | 673 | 674 | 675 | 676 | 677 | 678 | 679 | 680 | 681 | 682 | 683 | 684 | 685 | 686 | 687 | 688 | 689 | 690 | 691 | 692 | 693 | 694 | 695 | 696 | 697 | 698 | 699 >>
# Covid-19

|  |
| --- |
| Covid-19 |
|  |
|  |
| Symptom | Feber, hoste, trøyttleik, kortpustheit, tap av luktesans; tidvis ingen symptom |
| Årsaker | SARS-CoV-2 |
| Klassifikasjonar og ressursar |
| MeSH | D000086382 |

**Covid-19** er ein sjukdom valda av koronaviruset SARS-CoV-2 og som i hovudsak råkar luftvegane, og som breidde seg over heile verda gjennom koronapandemien. Han kan føra til alvorleg lungebetennelse og daude. Særskilt eldre og menneske med underliggjande sjukdomar er utsette for å utvikla alvorleg sjukdom.

Den første smitten til menneske med koronaviruset SARS-CoV-2 skjedde på slutten av 2019. Sidan spreidde sjukdommen seg pandemisk over heile verda. Viruset blir i hovudsak spreidd med spyttdropar direkte i ansiktet eller via hender og gjenstander til ansiktet. Spreiingpotensialet er moderat (R0 rundt 3), men sidan dette var ein ny sjukdom ingen i utgangspunktet var immune mot, kunne ein per mai 2020 rekne med at ein epidemi ville ramme 50-70 % av folket før han brann ut.

Sjukdommen artar seg særs varierande, frå ikkje merkbar infeksjon til forkjølelse, influensaliknande symptom, lungebetennelse, akutt lungesvikt og død. Alle kan få alvorleg sjukdom, men risikoen for å døy av sjukdommen auker med alderen. Mens dødsrisikoen er under 1: 10 000 og 1:1000 hos unge vaksne, kan meir enn 1:10 av dei eldste døy dersom dei blir smitta av sjukdommen.

På individnivå er sjukdommen totalt sett ikkje så veldig alvorleg, men ein ukontrollert epidemi vil samla gi ei stor sjukdomsbyrde som kan sprengje kapasiteten innan helsevesenet. Det er derfor nødvendig med offentlege tiltak for å hindre eller bremse utbreiinga av smitte i samfunnet.

## Behandling

Behandling av to covid-19-pasientar i Iran i 2020.
Behandling av symptom kan inkludera væskebehandling og oksygenbehandling. Ekstrakorporal membranoksygenering (*ECMO*), ein teknikk for å tilføra oksygen til pasientar med alvorleg redusert lunge- eller hjartefunksjon, har vore brukt i samband med respirasjonssvikt.

Til behandling av pasientar med store pusteproblem bruker ein pustemaskinar (respiratorar).

Ein har prøvd ulik medikament som behandlingsmiddel for sjukdommen. Deksametason og remdesivir har hatt påvist klinisk effekt i randomiserte kontrollerte studiar.

Eksperimentell behandling har gått føre seg i fleire land. I nokre høve har ein prøvd å bruka anti-retrovirale medisinar (ofte brukt mot HIV/AIDS) til behandling.

## Kjelder

* «covid-19 - koronaviruset» i *Store medisinske leksikon*, snl.no. Henta 21. mars 2020.
* Covid-19-epidemien: kunnskap, situasjon, prognose, risiko og respons i Norge etter uke 18 Folkehelseinstituttet 5. mai 2020 (pdf)

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Management of COVID-19» frå Wikipedia på engelsk, den 2. august 2020.*

## Bakgrunnsstoff

* Fjeld, Iselin Elise. Ny forskning: Dette skiller korona fra vanlig forkjølelse (23. august 2020) NRK
# Fuzhou

Bybilete i Fuzhou
Fuzhou (gult) i Fujian.
**Fuzhou** (kinesisk skrift 福州, pinyin *Fúzhōu*) er eit kinesisk byprefektur som er hovudstad i provinsen Fujian ved kysten mot Taiwansundet og Sørkinahavet. Prefekturet har eit areal på 12 153 km², folketalet vart i 2010 berekna til 6,38 millionar. Innanfor bygrensene budde i 2007 1 859 203 menneske.

Byprefekturet Fuzhou omfattar fem distrikt, to byfylke og seks fylke.

Språket mindong er det dominerande i Fuzhou og har sitt kjerneområde kring byprefekturet. Fuzhoudialekta er standard for mindong.

Fuzhou er ein viktig hamneby. Hamna i Fuzhou vart etter den første opiumskrigen opna for handel med europeiske og amrikanske selskap, som ein av de første traktatbyane. Byen vart i 1984 opna for utanlandsinvesteringar, og har sidan opplevd sterk økonomisk vekst. Fuzhou er eit senter for kjemisk industri og har næringmiddelindustri, sagbruk og møbelindustri, maskinproduksjon, papirproduksjon og trykkeri, tekstilindustri.

## Samferdsle

Kinas riksveg 104 har sitt endepunkt i Fuzhou. Han tek til i Beijing og går sørover via Dezhou til Jinan, Xuzhou, Nanjing, Hangzhou, Wenzhou og endar opp i Fuzhou.

Kinas riksveg 316 tek til i Fuzhou og fører via Nanchang i Jiangxi og Wuhan i Hubei til Lanzhou i Gansu.

Kinas riksveg 324 går frå Fuzhou og gjennom Guangdong, Guangxi, Guizhou, og endar opp i Kunming i Yunnan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Fuzhou» frå Wikipedia på bokmål, den 31. mars 2011.*
* *Denne artikkelen bygger på «Fuzhou» frå Wikipedia på engelsk, den 31. mars 2011.*
# Luoyang

Manshui-brua over elva Yi
Gamlebyen i Luoyang
Plasseringa av Luoyang-prefekturet i Henan
**Luoyang** (kinesisk: 洛阳; pinyin: *Luòyáng*) er eit byprefektur vest i provinsen Henan i det sentrale Kina. Byprefekturet har eit areal på 15 692 km² og hadde vel 6,5 millionar ibuarar i 2010. Elva Yi renn gjennom Luoyang.

Byprefekturet Luoyang omfattar seks bydistrikt (区 *qū*), eitt byfylke (市 *shì*) og åtte fylke (县 *xiàn*).

## Historie

Byen vart grunnlagt i det 11. hundreåret f.Kr. og heitte då *Chengzhou* (成周). Luoyang vart hovudstad for det austlege Zhou-dynastiet i 770 f.Kr. Byen vart øydelagt i 510 f.Kr. under ein borgarkrig, men vart gjenoppbygd året etter.

Den fyrste buddhistiske kultbygninga i det eigentlege Kina, Baimasi, vart etablert her i år 68 e.Kr. av keisar Mingdi.

Byen hadde på den tid ein stor, keisarleg skule med 30 000 studentar. Her i Luoyang dokumenterte Cai Lun oppfinninga av papiret og arbeidde astronomen Zhang Hen. Etter Han-dynastiet fall forfatta Zuo Si diktet *Dei tre hovudstader*, eit verk som er bevart og som mellom anna handlar om byen Luoyang.

Sui-dynastiet valde Luoyang til hovudstad for riket. Byen vart raskt bygt opp att etter omfattande øydeleggingar, og skal etter seiande ha hatt ein million ibuarar. I 1971 fann arkeologar eit kornlager frå Sui-tida som var stort nok til å kunne verne 250 000 tonn grøde frå fukt og utøy. Tang-dynastiet flytta rikshovudstaden til Chang'an.

### Samferdsle

Byen har flysamband over Luoyang Beijiao lufthamn.

I Luoyang stansar toga på Longhaibanen, Kinas viktigaste jarnbanelinje i aust-vest-retning, som strekker seg frå Lianyungang til Lanzhou via mellom andre Xuzhou, Kaifeng, Zhengzhou, Weinan og Xi'an.

Kinas riksveg 310 går gjennom området. Denne viktige trafikkåra tek til i Lianyungang i Jiangsu, fører så vestover og endar i Tianshui i provinsen Gansu. Ho er innom storbyar som Xuzhou, Shangqiu, Kaifeng, Zhengzhou før ho er innom Luoyang og går vidare til Xi'an.

## Bakgrunnsstoff

* How to Pronounce Luoyang. Youtube

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Luoyang» frå Wikipedia på bokmål, den 11. januar 2013.*
# 500-talet

Inndelingar av verda rundt 500.
< **500-talet** > markerer slutten på den klassiske oldtida i Europa og byrjinga på mellomalderen, og nedgangstider for det mektige indiske Guptariket. Det persiske Sasanide-dynastiet hadde derimot ei stordomstid, og Kina blei gjenforent til eit storrike under Sui-dynastiet.

Fat frå Sasanide-dynastiet med bilde av Khosrau I.
## Viktige hendingar

* Klimaendringa i 535-536 gav uvanlege vêrtilhøve og uår på den nordlege halvkula.
* Pestar herja Søraustasia og Romarriket, det sistnemnde etter eit utbrot av byllepest i Konstantinopel.

### Afrika

* Store delar av Nubia blei omvendt til koptisk kristendom.

### Asia

* Kongeriket Funan døydde ut
* Zen-buddhismen kom inn i Vietnam frå Kina.
* Buddhismen blei innført til Japan frå Baekje i Korea i 552 og bidrog til endringane i Asukatida.
* Buddhistiske jatakaforteljingar blei omsette til persisk etter ordre frå den parsiske kongen Khosrau I av Persia.

Bronseplate frå 500-talet funne på Øland.
### Europa

* Silkevegen strekte seg lenger inn i Europa.
* Akademiet i Aten blei nedlagd av Justinian av Romarriket. Dei siste lærarane der drog til Persarriket.
* Karantania, den første stabile og sjølvstendige slaviske staten, blei grunnlagd.
* Skottar utvandra frå Irland til Kaledonia (Skottland)

## Viktige personar

* Aryabhata, indisk matematikar
* Pave Gregor den store (590–604)
* Gregorius av Tours (ca. 538-594?)
* Jordanes, romersk historikar
* Justinian av Romarriket (527-565)
* Khosrau I av Sasanidedynastiet

## Kultur

* Dionysius Exiguus grunnla kalendersystemet *Anno Domini*, som er basert på Jesus sin fødsel og legg grunnlaget for den julianske og gregorianske kalenderen, i 525.
* Backgammon (*nard*) blei oppfunne i Persia av Burzoe.
* Sjakk i form av tsjatoranga kom til Persia frå India og gjekk gjennom ulike endringar.
* Bysantinarriket fekk silketeknologi frå Kina.

**<<   500-talet   >>**
<< 500 | 501 | 502 | 503 | 504 | 505 | 506 | 507 | 508 | 509 | 510 | 511 | 512 | 513 | 514 | 515 | 516 | 517 | 518 | 519 | 520 | 521 | 522 | 523 | 524 | 525 | 526 | 527 | 528 | 529 | 530 | 531 | 532 | 533 | 534 | 535 | 536 | 537 | 538 | 539 | 540 | 541 | 542 | 543 | 544 | 545 | 546 | 547 | 548 | 549 | 550 | 551 | 552 | 553 | 554 | 555 | 556 | 557 | 558 | 559 | 560 | 561 | 562 | 563 | 564 | 565 | 566 | 567 | 568 | 569 | 570 | 571 | 572 | 573 | 574 | 575 | 576 | 577 | 578 | 579 | 580 | 581 | 582 | 583 | 584 | 585 | 586 | 587 | 588 | 589 | 590 | 591 | 592 | 593 | 594 | 595 | 596 | 597 | 598 | 599 >>
# Oktober

|  |
| --- |
| Haustfargar i oktober. *(Foto: Adrian Pingstone)* |

**Oktober** er den tiande månaden i den julianske og gregorianske kalenderen og har 31 dagar. Opphavleg var oktober den åttande månaden og har namn etter latinske *octo*, som tyder ‘åtte’.

## Hendingar i oktober

* Oktoberfesten i München fortset frå september
* 7. oktober: Britemesse på primstaven
* 9. oktober: Dinesmesse på primstaven
* 14. oktober: Vinternatt på primstaven
* 21. oktober: Jomfrudagen på primstaven
* 28. oktober: Simonmesse på primstaven
* 31. oktober: Halloween

## Sjå òg

* Oktoberrevolusjonen (som for resten av verda fann stad i november)
* Oktober forlag

## Bakgrunnsstoff
# Prostitusjon

'Koplaren' (1656) av Johannes Vermeer viser prostitusjon i Nederlanda på 1600-talet.
**Prostitusjon** er sal av seksuelle tenester mot betaling eller for andre gjentenester. Ein person som sel seksuelle tenester blir på norsk kalla for ein «prostituert» eller «sexarbeider». I ei meir generell tyding av ordet kan eitkvart og eit sal av seksuelle tenester til eit eige føremål sjåast på som og reknast som prostitusjon.

## Prostitusjon i norsk strafferett

I Norge så er prostitusjon illegalt.I Norge er to typer prostitusjoner illegalisert:

* Betale noen for å få en seksuell omgang med seg selv eller andre.
* Oppnår at noen (inkludert med den som betaler) har seksuell omgang i bytte mot ett vederlag fra tredjepart (f.eks porno hvor en har en hallik manager som betaler skuespillere, eller subscribere på ett nettsted)

Fra selve lovteksten i straffeloven har en:

> § 316.Kjøp av seksuelle tjenester fra voksne
>
>
> Med bot eller fengsel inntil 1 år straffes den som
>
>
> a.skaffer seg eller en annen seksuell omgang eller handling ved å yte eller avtale vederlag,
>
>
> b.oppnår seksuell omgang eller handling ved at slikt vederlag er avtalt eller ytet av en annen, eller
>
>
>
> c.på den måten som beskrevet i bokstav a eller b får noen til å utføre handlinger som svarer til seksuell omgang med seg selv.
>
>

## Sjå òg

* Bordell
* Hallik
* Pornografi
* Pornokrati
* Stripping
* Trafficking

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Prostitusjon» frå Wikipedia på bokmål, den 13. oktober 2018.*

## Referansar

## Litteratur

* Andrés Lekanger *Prostitusjon - Pro et contra* Humanist forlag 2016 ISBN 9788282821315

## Bakgrunnsstoff

* Rapport om vald mot prostituerte i Oslo, Noreg Arkivert 2020-10-27 ved Wayback Machine.
* Pro Senteret – Oslo hjelpetiltaket til kommune for kvinner og menn i prostitusjon
* Dagbladet sitt Magasinet 21.08 .2007 om kvifor menn kjøper sex
* Norske rusprostituerte følar seg jaget
* Nettstad for PION – Prostituertes Interesseorganisasjon i Noreg
* Forskar meiner sexkjøpsloven fremjar menneskehandel
# Synonym

Eit **synonym** eller ei **liketyding** er eit ord som har same eller liknande tyding som eit anna ord.

Synonym er substantiv, verb, adverb eller adjektiv. Det er relativt sjeldan at to ord har eksakt lik tyding, difor blir ofte nyansane tatt fram i ordbøker og leksikon. Nokre språkforskarar meiner at ingen synonym har nøyaktig lik tyding fordi dei har oppstått på ulik måte, har ulik klang, andre assosiasjonar, ulik formell samanheng - ein advokat vil bruke andre ord i eit juridisk dokument enn i daglegtale om same tema.

Ei ordbok med synonym blir kalla ei synonymordbok (sjå også tesaurus). Det motsette av eit synonym er eit antonym. *Synonym* og *antonym* er såleis antonym.

## Eksempel

* Fort - rask - hurtig - snøgg
* Hus - bygning
* Kjekt - gøy

Fleirtal
* Tre - skog

Figurativt
* «Hollywood var synonymt med umoral» (Doris Kearns Goodwin)

## Sjå også

* Homonym
* Antonym

## Bakgrunnsstoff

* Wiktionary-definisjonen på synonym
* Synonymer.no - Gratis norsk synonymordbok
* Norske synonymer Arkivert 2009-06-03 ved Wayback Machine.
# Luft

**Luft** er gassane rundt jorda, innhaldet i atmosfæren. Lufta på jorda på bakkenivå inneheld grovt sett fylgjande gassar:

* 78 % nitrogen
* 21 % oksygen
* 1 % argon

I lufta finst det også mindre mengder gassar som karbondioksid, metan og varierande mengder vassdamp, og spor av ozon, svoveldioksid, ammoniakk og karbonmonoksid. Det kan også opptre stoff som natriumklorid, kosmisk støv, ørkenstøv, sot, vulkanoske, plantedelar som pollen og anna.

## Kjelder
# 1312

|  |
| --- |
| < **1312** > |
|  |
| 1310 | 1311 | **1312** | 1313 | 1314 |
|  |
|

| Vid utKategoriar |
| --- |
|  1312*ingen underkategoriar* |

 |
|

| Vid ut1312 i andre kalendrar |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Gregoriansk kalender | 1312 *MCCCXII* |
| Ab urbe condita | 2065 |
| Armensk kalender | 761 ԹՎ ՉԿԱ |
| Kinesisk kalender | 4008 – 4009 ?亥 – 壬子 |
| Etiopisk kalender | 1304 – 1305 |
| Jødisk kalender | 5072 – 5073 |
| Iransk kalender | 690 – 691 |
| Islamsk kalender | 712 – 713 |
| Hindukalendrar |  |
| - *Vikram Samvat* | 1367 – 1368 |
| - *Shaka Samvat* | 1234 – 1235 |
| - *Kali Yuga* | 4413 – 4414 |

 |

 |

**1312** (romartal MCCCXII)

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg

## Fødde

## Døde

<*   1300-talet  *><< 1300 | 1301 | 1302 | 1303 | 1304 | 1305 | 1306 | 1307 | 1308 | 1309 | 1310 | 1311 | 1312 | 1313 | 1314 | 1315 | 1316 | 1317 | 1318 | 1319 | 1320 | 1321 | 1322 | 1323 | 1324 | 1325 | 1326 | 1327 | 1328 | 1329 | 1330 | 1331 | 1332 | 1333 | 1334 | 1335 | 1336 | 1337 | 1338 | 1339 | 1340 | 1341 | 1342 | 1343 | 1344 | 1345 | 1346 | 1347 | 1348 | 1349 | 1350 | 1351 | 1352 | 1353 | 1354 | 1355 | 1356 | 1357 | 1358 | 1359 | 1360 | 1361 | 1362 | 1363 | 1364 | 1365 | 1366 | 1367 | 1368 | 1369 | 1370 | 1371 | 1372 | 1373 | 1374 | 1375 | 1376 | 1377 | 1378 | 1379 | 1380 | 1381 | 1382 | 1383 | 1384 | 1385 | 1386 | 1387 | 1388 | 1389 | 1390 | 1391 | 1392 | 1393 | 1394 | 1395 | 1396 | 1397 | 1398 | 1399 >>
# Piano

|  |
| --- |
| Piano |
|  |
|  |
| Klassifisering | tangentinstrument |
| Hornbostel-Sachs klassifisering | 314.122-4-8 |

Eit **piano**, òg kalla *pianoforte* og *klaver*, er eit tangentinstrument med strenger. Når ein tangent vert trykka ned, slår ein filtkledd hammar til strengen, for så å fyka attende. Strengen vert dempa når tangenten vert sleppt opp att.

Nokre kjende pianomakarar er Bösendorfer, Steinway, Kawai og Yamaha.

Kjende pianokomponistar er Frédéric Chopin og Edvard Grieg. Kjende pianistar er Glenn Gould og Leif Ove Andsnes.
# 268

|  |
| --- |
| < **268** > |
|  |
| 266 | 267 | **268** | 269 | 270 |
|  |
|

| Kategoriar |
| --- |
| Fann ikkje kategorien *268* |

 |
|

| 268 i andre kalendrar |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Gregoriansk kalender | 268 *CCLXVIII* |
| Ab urbe condita | 1021 |
| Armensk kalender | *I/T* |
| Kinesisk kalender | 2964 – 2965 ?亥 – 戊子 |
| Etiopisk kalender | 260 – 261 |
| Jødisk kalender | 4028 – 4029 |
| Iransk kalender | 354 BP – 353 BP |
| Islamsk kalender | 365 BH – 364 BH |
| Hindukalendrar |  |
| - *Vikram Samvat* | 323 – 324 |
| - *Shaka Samvat* | 190 – 191 |
| - *Kali Yuga* | 3369 – 3370 |

 |

 |

## Hendingar

## Fødde

## Døde

**<<   200-talet   >>**
<< 200 | 201 | 202 | 203 | 204 | 205 | 206 | 207 | 208 | 209 | 210 | 211 | 212 | 213 | 214 | 215 | 216 | 217 | 218 | 219 | 220 | 221 | 222 | 223 | 224 | 225 | 226 | 227 | 228 | 229 | 230 | 231 | 232 | 233 | 234 | 235 | 236 | 237 | 238 | 239 | 240 | 241 | 242 | 243 | 244 | 245 | 246 | 247 | 248 | 249 | 250 | 251 | 252 | 253 | 254 | 255 | 256 | 257 | 258 | 259 | 260 | 261 | 262 | 263 | 264 | 265 | 266 | 267 | 268 | 269 | 270 | 271 | 272 | 273 | 274 | 275 | 276 | 277 | 278 | 279 | 280 | 281 | 282 | 283 | 284 | 285 | 286 | 287 | 288 | 289 | 290 | 291 | 292 | 293 | 294 | 295 | 296 | 297 | 298 | 299 >>
# 1677

|  |
| --- |
| < **1677** > |
|  |
| 1675 | 1676 | **1677** | 1678 | 1679 |
|  |
|

| Kategoriar |
| --- |
|   1677 Døde i 1677 Fødde i 1677  Konfliktar i 1677  Skipingar i 1677 |

 |
|

| 1677 i andre kalendrar |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Gregoriansk kalender | 1677 *MDCLXXVII* |
| Ab urbe condita | 2430 |
| Armensk kalender | 1126 ԹՎ ՌՃԻԶ |
| Kinesisk kalender | 4373 – 4374 ?辰 – 丁巳 |
| Etiopisk kalender | 1669 – 1670 |
| Jødisk kalender | 5437 – 5438 |
| Iransk kalender | 1055 – 1056 |
| Islamsk kalender | 1088 – 1089 |
| Hindukalendrar |  |
| - *Vikram Samvat* | 1732 – 1733 |
| - *Shaka Samvat* | 1599 – 1600 |
| - *Kali Yuga* | 4778 – 4779 |

 |

 |

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg

## Fødde

Stanisław Leszczyński, fødd 20. oktober
*Sjå òg Fødde i 1677.*

* 20. oktober: Stanisław Leszczyński, polsk konge

## Døde

*Sjå òg Døde i 1677.*

* 21. februar: Baruch Spinoza, nederlandsk-jødisk rasjonalistisk filosof.
* 11. juni: Daniel Buskovius, svensk prest

<*   1600-talet  *><< 1600 | 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 | 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 | 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 | 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 | 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 | 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 | 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 | 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 | 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 >>
# 1778

|  |
| --- |
| < **1778** > |
|  |
| 1776 | 1777 | **1778** | 1779 | 1780 |
|  |
|

| Kategoriar |
| --- |
|   1778 Døde i 1778 Fødde i 1778  Kultur i 1778  Skipingar i 1778 |

 |
|

| 1778 i andre kalendrar |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Gregoriansk kalender | 1778 *MDCCLXXVIII* |
| Ab urbe condita | 2531 |
| Armensk kalender | 1227 ԹՎ ՌՄԻԷ |
| Kinesisk kalender | 4474 – 4475 ?酉 – 戊戌 |
| Etiopisk kalender | 1770 – 1771 |
| Jødisk kalender | 5538 – 5539 |
| Iransk kalender | 1156 – 1157 |
| Islamsk kalender | 1192 – 1193 |
| Hindukalendrar |  |
| - *Vikram Samvat* | 1833 – 1834 |
| - *Shaka Samvat* | 1700 – 1701 |
| - *Kali Yuga* | 4879 – 4880 |

 |

 |

**1778** (romartal MDCCLXXVIII) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.

## Hendingar

Voltaire døydde 30. mai 1778
Jean-Jacques Rousseau døydde 2. juli
### Utlandet

* 18. januar: Den britiske sjøfararen James Cook nådde/oppdaga øygruppa Hawaii.

* Frankrike fekk sitt første statskontrollerte bordell.

### Noreg

* Stiftsgården vart ferdigbygd i Trondheim.

## Fødde

*Sjå òg Fødde i 1778.*

* 14. november: Johann Nepomuk Hummel, austerriksk komponist og pianist
* 7. desember: Wilhelm Frimann Koren Christie, norsk jurist og politikar
* 21. desember: Anders Sandøe Ørsted, dansk jurist og statsminister

## Døde

*Sjå òg Døde i 1778.*

* 10. januar: Carl von Linné, svensk naturforskar, lege, biolog, botanikar og forfattar
* 11. mai: William Pitt den eldre, britisk statsminister
* 30. mai: Voltaire, fransk forfattar
* 2. juli: Jean-Jacques Rousseau, sveitsisk filosof og forfattar

<*   1700-talet  *><< 1700 | 1701 | 1702 | 1703 | 1704 | 1705 | 1706 | 1707 | 1708 | 1709 | 1710 | 1711 | 1712 | 1713 | 1714 | 1715 | 1716 | 1717 | 1718 | 1719 | 1720 | 1721 | 1722 | 1723 | 1724 | 1725 | 1726 | 1727 | 1728 | 1729 | 1730 | 1731 | 1732 | 1733 | 1734 | 1735 | 1736 | 1737 | 1738 | 1739 | 1740 | 1741 | 1742 | 1743 | 1744 | 1745 | 1746 | 1747 | 1748 | 1749 | 1750 | 1751 | 1752 | 1753 | 1754 | 1755 | 1756 | 1757 | 1758 | 1759 | 1760 | 1761 | 1762 | 1763 | 1764 | 1765 | 1766 | 1767 | 1768 | 1769 | 1770 | 1771 | 1772 | 1773 | 1774 | 1775 | 1776 | 1777 | 1778 | 1779 | 1780 | 1781 | 1782 | 1783 | 1784 | 1785 | 1786 | 1787 | 1788 | 1789 | 1790 | 1791 | 1792 | 1793 | 1794 | 1795 | 1796 | 1797 | 1798 | 1799 >>
# Bolívar i Venezuela

|  |
| --- |
| Bolívar |
| delstat |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Symbol  |

 |
| Land |  Venezuela |
| Hovudstad | Ciudad Bolívar |
| Areal | 240 528 km² |
| Folketal |  2 069 064 (2015) |
| Grunnlagd | 1901 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap Bolívar ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Bolívar i Venezuela.

 Kart som viser Bolívar i Venezuela.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Bolívar (state) |

**Estado Bolívar** er den største av dei 23 delstatane i Venezuela. Hovudstaden er Ciudad Bolívar. Delstaten dekkjer eit areal på 240 528 km², det svarar til 26 % av det totale areal av landet. I 2015 hadde han om lag 2 millionar innbyggjarar.

Mot nord er staten Bolívar avgrensa av Orinocofloda, landet på nordsida av floda er statane Apure, Guárico, Anzoátegui, Monagas og Delta Amacuro. Mot aust har Bolívar grense mot Guyana. Mot sør ligg staten Amazonas og forbundsrepublikken Brasil og mot vest ligg statane Apure og Amazonas.

## Interessante stader

* Canaima nasjonalpark
* Angelfossen
* Fjellet Roraima
* La Gran Sabana
* Sarisariñama
* Kavanayen
* Santa Elena de Uairen

## Politisk inndeling

Liste over kommunar (spansk *municipios*) i Bolívar:

| **Kommune** | **Hovudstad** |
| --- | --- |
| Caroní | Ciudad Guayana |
| Cedeño | Caicara del Orinoco |
| El Callao | El Callao |
| Gran Sabana | Santa Elena de Uairén |
| Heres | Ciudad Bolívar |
| Padre Pedro Chien | El Palmar |
| Piar | Upata |
| Raúl Leoni | Ciudad Piar |
| Roscio | Guasipati |
| Sifontes | Tumeremo |
| Sucre | Maripa |

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Bolívar i Venezuela Offisiell nettstad