Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dynasti

**Dynasti**, **fyrsteætt** eller **fyrstehus** er ei slekt der reell eller symbolsk makt går i arv over generasjonar. Ein kan omtala arvelege herskarar over statar som dynasti eller «hus», som det norske kongehuset. I nyare tid der politikarar frå same familie går igjen i maktposisjonar, kan ein også snakka om «politiske dynasti».

Ofte blir også tida dei regjerer omtalt som deira dynasti, som det kinesiske Tang-dynastiet eller dei nummererte dynastia i Egypt.

Ordet «dynasti» kjem frå gresk og har samanheng med *dynamis*, 'kraft'.

## Kjelder

* «dynasti» i Nynorskordboka.

* *Denne artikkelen bygger på «Dynasti» frå Wikipedia på bokmål, den 21. mai 2010.*

## Bakgrunnsstoff

* Halvor Stensrud, «Politisk dynasti» i *Vårt Land*, 9. oktober 2007
# Fiskar

*Denne artikkelen handlar om yrkesgruppa. For dyregruppa, sjå fisk.*
Rekefiskar i Nayarit i Mexico.
**Fiskar** er ein person som driv med fiske som (yrkesfiskar) eller hobby (sportsfiskar). Ein nyttar vanlegvis tittelen om yrkesfiskarar i fiskerinæringa, som har fiske som primær inntektskjelde.

## Noreg

Norsk fiskar i Skottland under andre verdskrigen.
Ved utgangen av 2015 var det cirka 11 000 yrkesfiskarar i Noreg (kring 9 250 med fiske som hovudyrke) og cirka 5 900 fartøy i Norge. Næringa tok inn kring 69 mrd kroner i eksportinntekter årleg (2014).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Fisker» frå Wikipedia på bokmål, den 27. april 2023.*
	+ *Wikipedia på bokmål oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

* Skildring av fiskaryrket ved utdanning.no
# Taizhou i Jiangsu

|  |
| --- |
| Taizhou |
|  |
|  |
| Land |  Folkerepublikken Kina |
| Areal | 5 787,36 km² |
| Folketal |  4 512 762 (2020) |
|  Taizhou i Jiangsu ﻿ / ﻿ |
|  Plasseringa av Taizhou i Jiangsu

 Plasseringa av Taizhou i Jiangsu

 |
| **Wikimedia Commons:**  Taizhou, Jiangsu |

**Taizhou** (kinesisk skrift 泰州, pinyin Tàizhōu) er eit byprefektur sentralt i provinsen Jiangsu i Kina. Prefekturet har eit areal på 5 794 km² og 4 618 558 innbyggjarar i 2010. Av desse bur 571 516 i storbyen Taizhou, som ligg langs nordbreidda av Chang Jiang.

Byprefekturet Taizhou omfattar to distrikt (区 *qū*) og fire byfylke (市 *shì*).

## Historie

Byen Taizhou har ei over 2 100 år lang historie. Byen har heile tida vore eit politisk, økonomisk, kulturelt og kommunikasjons-sentrum i sentrale Jiangsu. Marinen til Folkets frigjeringshær vart danna med utgangspunkt i Taizhou.

## Næringsliv

Taizhou har mange kornmøller og tekstilfabrikkar, stor produksjon av fiskegarn og andre næringar basert på lokalt landbruk.

## Samferdsle

Kinas riksveg 328 fører gjennom området, han går fra Nanjing via Yangzhou til Nantong.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Taizhou (Jiangsu)» frå Wikipedia på bokmål, den 1. mai 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Taizhou, Jiangsu» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mai 2012.*
# Changzhou

Utsyn over Changzhou, med Tianning-pagoden til høgre
Frå byfylket Liyang i byprefekturet Changzhou
**Changzhou** (kinesisk skrift 常州; pinyin *Chángzhōu*) er eit byprefektur i provinsen Jiangsu i Kina. Prefekturet ligg sør i provinsen og har ei kort grense mot provinsen Zhejiang, i nord ligg Changzhou ved sørbreidda av Chang Jiang. Changzhou har eit areal på 4 385 km² og 4 591 972 innbyggjarar i 2010.

Byprefekturet Changzhou omfattar fem distrikt (区 *qū*) og to byfylke (市 *shì*).

### Næring

Changzhou har både vore eit kommersielt senter, og særleg ein marknad for omsetting av landbruksprodukt. Matvarene vart skipa ut mot nord gjennom kanalen og seinare til Shanghai.

Byen er eit sentrum i tekstilindustrien. Her er store matvareprodusentar som driv mylner, ris-polering og med pressing av oljevekstar. Etter 1949 har byen også utvikla seg til eit senter i verkstadindustrien. Ein av dei største lokomotivfabrikkane i Kina ligg i byprefekturet. Andre maskinfabrikkar lagar dieselmotorar, generatorar, transformatorar og landbruks-og tekstilmaskinar.

### Samferdsle

Snøggtoget Beijing-Shanghai har stoppested i Changzhou. Byen er også stoppestad på den viktige jarnbanelinja Jinghubana som strekker seg frå Beijing til Shanghai via mellom andre Tianjin, Jinan i Shandong, Nanjing og Suzhou.

Kinas riksveg 312 fører gjennom området. Han går frå Shanghai og passerer mellom andre Suzhou, Nanjing, Hefei, Xinyang, Xi'an, Lanzhou, Jiayuguan i Gansu og Urumqi, før han endar på grensa mot Kasakhstan.

### Historie

Byen Changzhou er over 2 000 år gammal, dagens namn fekk han 589. Etter at Keisarkanalen vart bygt i 609 vart Changzhou ei viktig kanalhamn. Omlandet rundt byen hadde, og har, stor produksjon av ris, oppdrettsfisk, te, silke, bambus og frukt.

På 1920-talet begynte bomullsindustrien å vekse fram i Changzhou. Då Japan okkuperte Shanghai, vart mykje av bomullsproduksjonen flytta frå Shanghai-området til Changzhou, som voks mykje.

I motsetning til dei fleste kinesiske byane, gjekk næringslivet godt i Changzhou også under Kulturrevolusjonen 1966–76. I dag er byen eit viktig industrielt senter for tekstilar, næringsmiddel, maskineri og teknologi.

Changzhou vart i 1982 utropt til «modellby» for Kinas barnavgrensingspolitikk som tillet einast eitt barn pr. familie i byane. Styresmaktene i Changzhou melde same året at nær 100 % av alle ektepar hadde gjeve løfte om å få berre eitt barn.

## Styresmakter

Leiaren for lokallaget til Kinas kommunistparti er Wang Quan, og borgarmeisteren er Ding Chun (丁纯) (2019).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Changzhou» frå Wikipedia på bokmål, den 1. mai 2012.*
* *Denne artikkelen bygger på «Changzhou» frå Wikipedia på engelsk, den 1. mai 2012.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Changzhou Offisiell nettstad
# Tangshu

Tángshū| tradisjonell kinesisk 唐書, forenkla kinesisk 唐书, pinyin Tángshū |
|  |
| Forfattar(ar) | Liu Xu |
| Språk | Middelalderkinesisk |
| Sjanger | 纪传体, dynastic history |
| Utgjeven | 945 |

Tangshu, òg Eldre tangshu eller Boka om Tang, er eit kinesisk historieverk.

*Tangshu* er ei krønike over Tang-dynastiet skriven under leiing av Liu Xu på oppdrag frå general Shi Jingtang. Boka var ferdig i 945. Verket samlar informasjon frå ei mengd tidlegare skrifter som sidan er gått tapt. Blant desse monografane og biografane kan ein særleg trekka fram *Tongdian* *av* *Du You*.

*Tangshu* var ei av kjeldene for Xin Tangshu, *Den nye Tangboka*, som blei sett saman drygt 100 år seinare.

Verket består av 200 kapittel (skrivne i separate bokrullar) og er delt inn i tre delar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Tangshu» frå Wikipedia på bokmål, den 31. august 2020.*

## Bakgrunnsstoff

* Tangshu på Wikisource