Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Den evangelisk-lutherske kyrkja

**Den evangelisk-lutherske kyrkja** er ei gruppe kristne kyrkjesamfunn som bygger på den protestantiske læra til Martin Luther. Dei er særleg utbreidd i Nord-Europa og USA, og omfattar mellom anna den norske kyrkja.

## Læregrunnlag

Evangelisk-lutherske kyrkjer har Bibelen, den apostoliske, nikenske, den athanasianske og den augsburgske truvedkjenninga og Martin Luther si lille katekisme som læregrunnlag (blant anna Den norske kyrkja og Den evangelisk-lutherske frikirken). Mange evangelisk-lutherske kyrkjer har også dei bøkene som er samla i Konkordieboka som læregrunnlag (for eksempel Den svenske kyrkja).
# Addis Abeba

|  |
| --- |
| Addis Abeba |
| ኣዲስ ኣበባ |
| by |
|  |
|

|  |
| --- |
|  Flagg  |

 |
| Land |  Etiopia |
| Areal | 526,99 km² |
| Folketal |  5 704 000 (2024) |
| Tidssone | EAT |
|  Addis Abeba ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Addis Ababa |

**Addis Abeba** er hovudstaden og den største byen i Etiopia. Byen ligg ved foten av Entoto-fjellet (amharisk *Ənt'ot'o* እንጦጦ). Byen har om lag 3,4 millionar innbyggjarar (2008).
Byen har status som sjølvstyrande region (*astedader akabibi*) i Etiopia.

## Namn

På amharisk heiter byen *Addis Abäba* ኣዲስ ኣበባ [adːiːs aβəβa], som eigentleg er ge'ez og tyder 'ny blome'. På oromo har byen namna *Finfinnee* (av *hora finfinnee* 'varm kjelde') og *Shaggar*. På engelsk blir bynamnet skrive *Addis Ababa*, medan forma *Addis Abeba* er nytta på mellom anna norsk, svensk, tysk, nederlandsk, fransk, katalansk, italiensk og tsjekkisk. *Ethiopian Mapping Authority* nyttar òg forma *Addis Abeba*.

## Historie

Plasseringa vart vald av keisarinne Taytu Betul (ge'ez *T'aytu Bǝt'ul* ጣይቱ ብጡል) og byen vart grunna i 1886 av ektefellen hennar, keisar Menelik II (ge'ez *Mǝnilǝk* ምኒልክ). 5. mai 1936 vart han okkupert av italienske styrkar. Addis Abeba var hovudstad i Italiensk Aust-Afrika til britiske styrkar sigra over italienarane i 1941, og keisar Haile Selassie vende tilbake 5. mai 1941.

## Organisasjonar og kommunikasjon

Den afrikanske unionen har hovudkvarteret sitt i byen til like med United Nations Economic Commission for Africa. Ein finn og Universitetet i Addis Abeba (engelsk *Addis Ababa University*, amharisk *Addis Abäba Yunivärsǝti* አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ) her.

I dag har byen flysamband gjennom Bole International Airport og togsamband til Djibouti.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Addis Abeba Offisiell nettstad
# Cookøyane

|  |
| --- |
| Cookøyane |
| Cook Islands Kūki 'Āirani |
| øygruppe |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Symbol  |

 |
| **Nasjonalsong:Te Atua Mou E* |
| Land |  Cookøyane |
| Hovudstad |  Avarua  |
| Areal | 240,0 km² |
| Status | Sjølvstyrt stat i fri assosiasjon med New Zealand |
| Folketal |  14 222 (2023) |
| Språk | cookøy-maori, engelsk |
| Tidssone | UTC -10 |
| Retningsnummer | +682 |
| Domene | .ck |
|  Cookøyane ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Cookøyane.

 Kart som viser Cookøyane.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Cook Islands |

**Cookøyane** er ei øygruppe i Stillehavet som utgjer ein sjølvstyrt stat i fri assosiasjon med New Zealand. Øygruppa omfattar 15 øyar. Arealet er 240 km² og folketalet om lag 15 000.

Cookøyane vart først folkesett av polynesiske folk. Dei første nedskrivne vitnesbyrda om øyane kjem frå eit spansk skip frå 1595. Spanjolar gjekk i land på øya Rakahanga i 1606. Den britiske sjøfararen James Cook kom til øyane i 1773 og 1779. Han gav dei namnet *Herveyøyane*. Namnet *Cookøyane* er først kjent frå eit russisk kart frå 1880-åra.

Cookøyane vart eit britisk protektorat i 1888. Dei vart overførte til New Zealand i 1901. Dei var eit newzealandsk protektorat til 1965 då dei fekk sjølvstyre i fri assosiasjon med New Zealand.

Statusen som *fri assosiert stat* inneber at øyane har fullt sjølvstyre i interne saker. New Zealand har noko av ansvaret for internasjonale tilhøve og forsvar, i samråd med Cookøyane. Dronninga av New Zealand, som er den same som dronninga av Storbritannia, er statsoverhovud og er representert på øyane av sin *Queen's Representative*. Øyane er eit parlamentarisk demokrati og regjeringa vert leia av ein statsminister.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Cookøyane Offisiell nettstad
# Februar

Noreg i februar. (Kjelde: NASA)
**Februar** er den andre månaden i den julianske og gregorianske kalenderen. Han har 28 dagar (29 i skotår), og er dermed den kortaste månaden.

Namnet kjem frå den etruskiske guden for død og reinsing, Februus, og den romerske høgtida februalia. Månaden blei teken inn i den romerske kalenderen av Numa Pompilius rundt 700 f.Kr., etter at romarane tidlegare ikkje hadde rekna månader om vinteren. Februar var den siste månaden i kalenderen, og fekk av den grunn den ekstra dagen i skotår.

## Namn

Tidlegare namn på månaden er *göjemånad* i Sverige, *blidemåned* i Danmark. Angelsaksarane kalla han *solmoneth*, sølemånad, og *kale-monath*, 'kålmånad'. På finsk heiter februar *helmikuu*, 'perlemånaden'.

## Årvisse hendingar i februar

* 1. februar: Mange nyheidningar feirar imbolc.
* Rørosmartnan tek til den nest siste tysdagen i månaden
* Den kristne høgtida oskeonsdag fell ein stad mellom 4. februar og 10. mars. Karneval og Mardi Gras-feiringar fell derfor gjerne i februar.

## Anna

Februar tek til same dagen av veka som mars og november i vanlege år, og som august i skotår.
# Universitetet i Tübingen

|  |
| --- |
| Universitetet i Tübingen |
|  |
|  |
| Grunnlagt | 1477 |
| Type | statleg |
| Rektor | Johannes Nauclerus, Bernd Engler |
| Stad | Tübingen |
| Studentar | 28 238 (2023) |
| Medlemskap | Deutsches Forschungsnetz, ORCID |
| Nettstad |  (tysk, engelsk) |
|  Universitetet i Tübingen ﻿ / ﻿ |

**Universitetet i Tübingen** (*Universitas Eberhardina Carolina*) er eit universitet i Tübingen i Baden-Württemberg. Det har over 27 000 studentar og 10 000 vitskapeleg fast tilsette.

Universitetet vart grunnlagt 1477 av hertug Eberhard V.

## Folk tilknytte universitetet

* Hans Bethe
* Karl Ferdinand Braun
* Philipp Melanchthon
* Horst Köhler

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Universitetet i Tübingen Offisiell nettstad
# Malawi

| The Republic of Malawi Dziko la Malaŵi
(norsk: Malawi, malawisk) |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flagg | Riksvåpen |

 |

 |
| **Nasjonalsong** | «Mlungu dalitsani Malawi» |
| **Motto** | Unity and Freedom (engelsk, 'Samhald og fridom') |
|  |
| **Offisielle språk** | Engelsk og chichewa |
| **Hovudstad** | Lilongwe |
| **Styresett** President | Republikk Peter Mutharika |
| **Flatevidd**  – Totalt  – Andel vatn |   118 484 km² (99.) 20,6 % |
| **Folketal**  – Estimert (2017)  – Folketeljing (2001)  – Tettleik |   19 196 246 (62.) 10 548 250 162 /km² (56.) |
| **Sjølvstende** Frå Storbritannia | 6. juli 1964 |
| **Nasjonaldag** | 6. juli |
| **BNP**  – Totalt (2015)  – Per innbyggjar |   20 560 mill. USD (138.) 1 500 USD (188.) |
| **Valuta** | Kwacha |
| **Tidssone** | UTC +2 |
| **Telefonkode** | +265 |
| **Toppnivådomene** | .mw

  |

**Malawi** er eit land i Aust-Afrika som grensar til Tanzania, Zambia og Mosambik. Landet er prega av Malawisjøen, som utgjer ein femdel av flatevidda. Det malawiske flagget viser sola som går ned over denne sjøen.

## Historie

Malawi var britisk protektorat med namnet *Nyasaland* frå 1891. I 1953 blei Nyasaland med i ein føderasjon med Rhodesia (seinare Zimbabwe og Zambia). Landet fekk fullt sjølvstyre i 1963. Føderasjonen med Rhodesia vart oppløyst i desember 1963, og 6. juli 1964 blei Malawi ein sjølvstendig stat.

## Økonomi

Malawi er eit av dei minst utvikla landa i Afrika økonomisk sett. Gjennomsnittsinntekta per innbyggjar er mellom dei aller lågaste i verda. Jordbruksprodukt utgjer heile 90 prosent av landets samla eksport. Tobakk er viktigast, og står for tre firedelar av Malawis samla valutainntekter.

## Klima

Forholda i Shiredalen er tropisk med høge temperaturar året rundt og ein ubehageleg kombinasjon av varme og fukt i regntida.

Det høgareliggande Lilongwe har derimot eit meir behageleg klima og lågare temperaturar. I perioden november til februar kan derimot både temperaturen og fukta bli så pass høg at ein kan få ubehagelege forhold. Over 1500 m er det ikkje uvanleg med frost i perioden frå april til august, og det kan òg vere kjølig på dagtid om det er skya vêr. Mykje av regnet som kjem i samband med den intertropiske konvergenssona kjem i form av kraftige torebyer, men ein kan òg ha regnvêr som varer to til tre dagar.

Fjellområda sør og nord i Malawi er blant dei våtaste områda i denne delen av Afrika med ein årleg nedbørsnormal mellom 1500 og 2000 mm. Den kraftigaste nedbøren kjem derimot i mars eller april, noko som er uvanleg for denne delen av Afrika, men ein har som regel litt nedbør året rundt. Det meste av landet har ein årleg nedbørsnormal mellom 875 og 1250 mm.

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Malawi Offisiell nettstad
* Folkevett 2002 - om svolt og dårleg styring i Malawi
# Mosambikkanalen

|  |
| --- |
| Mosambikkanalen |
| sund |
|  |
| Land |  Komorane |
|  Mosambikkanalen ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Mozambique Channel |

**Mosambikkanalen** (portugisisk *Canal de Moçambique*, fransk *canal du Mozambique*, engelsk *Mozambique Channel*) er sundet mellom Madagaskar og Mosambik, og er rekna som ein del av Indiahavet. Kanalen er 460 km brei på det smalaste punktet sitt mellom Angoche i Mosambik og Tambohorano på Madagaskar.

Det djupaste punktet i kanalen ligg 230 km frå kysten av Mosambik, og er på 3 292 meter.

## Øyar i kanalen

### Øyar som høyrer til Komorane

* Grande Comore
* Mohéli
* Anjouan

### Øyar som høyrer til Frankrike

* Mayotte
* Glorieusesøyene
* Juan de Nova
* Europaøya
* Bassas da India

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Mosambikkanalen» frå Wikipedia på bokmål, den 2. januar 2022.*
# Den kalde krigen

Europa blei delt i to politiske leirar som vende seg mot USA eller Sovjetunionen under den kalde krigen.
**Den kalde krigen** var den konstante motsetninga, rustingskappløpet og politiske spenninga mellom dei to supermaktene USA og Sovjetunionen frå ca 1947 til slutten av 1980-åra, da Mikhail Gorbatsjov som sovjetisk leiar sørgde for å avblåse «krigen». I periodar av såkalla «avspenning» før den tid, heldt opprustinga i røynda fram, på begge sider.

Uttrykket «kald krig» går på at motsetninga til tider var sterk som i ein krig, men «kald» på den måten at det faktisk ikkje blei storkrig, mellom anna truleg fordi dei to partane sine atomvåpenarsenal heldt kvarandre i sjakk – den såkalla terrorbalansen. Den kalde krigen ramma likevel mange, både ved innskrenking av politisk fridom, reiserestriksjonar og stadig angst for utsletting gjennom atomkrig.

## Den fyrste perioden

Den farlegaste perioden av den kalde krigen var truleg 1950-talet, då var bombefly den einaste måten å «levera» kjernefysiske våpen på. Om det kom til krig mellom dei to supermaktene ville den som fyrst klarte å utsletta flyplassane til motparten ha ein føremon. Etter som mange av desse låg i nærleiken av storbyar ville det medføra at store folkesenter ville verta utsletta. Avklassifiserte domkument frå National Archives and Records Administration i USA syner at USA hadde planer om å utsletta så mange sovjetiske storbyar som mogleg, i ei tidleg fase av ein eventuell krig. Men europeiske og kinesiske byar var òg på lista over byar som skulle utslettast. Denne strategien bygde på at USA på denne tida hadde om lag ti gongar så mange kjernefysiske våpen som Sovietunionen, og plana var å utsletta dei sovjetiske flya og flyplassane før dei kunne gå til mottiltak. Etter som Sovietunionen tok att USA, og begge supermaktene etter kvart vart i stand til å nytta interkontinentale rakettar og ubåtar for å «levera» kjernevåpen, vart føremonane med å slå til fyrst mindre attraktive. Dei mange måtane å nå fram med kjernefysiske våpen gjorde at sjansane for å unngå å sjølv verta utsletta vart mindre, noko som førte til at faren for ein kjernefysisk krig vart mindre. Kjernevåpna vart så kraftige og så mange, og så lette å nå fram med, at dei rett og slett vart for farlege å nytta.

## Relaterte lokale krigar

I motsetning til i Europa, blei den kalde krigen «varm» i andre delar av verda. I denne samanhengen kan nemnast som døme krigane i Korea, Vietnam og mange lokale krigar, spesialt borgarkrigar, i Afrika, som blei tolka inn i ei kald-krigs-ramme, sjølv om dei også hadde andre årsaker.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Den kalde krigen**
# Arizona

|  |
| --- |
| Arizona |
| delstat |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flagg  |  Våpen  |

 |
| Land |  USA |
| Hovudstad | Phoenix |
| Areal | 295 254 km² |
|  •  land | 294 312 km² |
|  •  vatn | 942 km² |
| Folketal |  7 016 270 (2017) |
| Folketettleik | 24 / km² |
| Guvernør | Doug Ducey |
| Før innlemming | Territoriet Arizona |
| Innlemma i USA | 14. februar 1912 |
| Statsnummer | 48. |
| Forkorting | AZ |
| Wikimedia | © OpenStreetMap Arizona ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Arizona.

 Kart som viser Arizona.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Arizona |
| **Nettstad:**  az.gov |

**Arizona** er ein av dei sørvestlege delstatane i USA. Hovudstaden er Phoenix.

## Historie

Dei første europearane som søkte seg inn i området var to spanske munkar som i 1539 og 1540 leita etter dei mytiske *Sju gullbyane*. Dei første busetnadene var i hovudsak å rekne som misjonsretta. På denne tida var Arizona ein del av den spanske kolonien Mexico. I 1775 grunnla spanjolane *Fort Tucson*. Etter den meksikanske krigen vart Arizona i 1848, saman med dei andre delane av USA som i dag ligg nord for grensa, amerikansk territorium.

Arizona si historie er full av legender om det gamle *Ville Vesten* og to av dei mest kjende indianarhovdingane Geronimo og Cochise leia sine stammer i gjentekne stridar mot dei kvite.

Byen Tombstone var åstad for den mest kjende revolvarduellen i Vesten – *The Gunfight at the O.K. Corral*. Staten har om lag 250 000 indianarar i 14 stammer busette i 20 reservat, og det gjer Arizona til ein av dei statane i USA som har flest indianske innbyggjarar.

Arizona er etter Hawaii og Alaska den av delstatane som sist vart innlemma i USA (i 1912).

## Geografi

Sola går ned i Grand Canyon i Arizona
Arizona er ein av dei sørlegaste delstatane i USA, og består for det meste av flate ørkenlandskap, der det kan bli ekstremt varmt på sommaren, men også på vinteren er det varmt her.

Grand Canyon ligg i Arizona. Grand Canyon består av fleire djupe tronge dalar danna av Coloradoelva over fleire millionar år. Eit anna kjent område danna av store naturkrefter er Meteor Crater, eit meteorkrater midt i Arizona. Det vart danna av ein meteoritt som slo ned i Arizonaørkenen for rundt 50 000 år sidan. Omkrinsen på det er ca. 1 km.

Elles grensar Arizona i sør til Mexico, i vest til California og Nevada, i nord til Utah og i aust til New Mexico. Arealet er 295 000 km².

## Økonomi

Den viktigaste industriproduksjonen i staten gjeld elektriske produkt og varer til bruk i kommunikasjons- og flyproduksjon. Arizona har hatt mange kopargruver og framleis kjem meir enn 50 % av den samla koparproduksjonen i USA frå Arizona. Fleire jordbruksprodukt er viktige i økonomien, viktigast er kreaturoppdrett, meierivarer og bomull.
# Kongsberg kommune

|  |
| --- |
| Kongsberg kommune |
| kommune |
|  |
|

|  |
| --- |
|  Kommunevåpen  |

 |
| Land |  Noreg |
| Fylke | Buskerud |
| Adm.senter | Kongsberg |
| Areal | 793,09 km² |
|  •  land | 761,92 km² |
|  •  vatn | 31,17 km² |
| Folketal |  29 169 (1. januar 2026) |
| Målform | bokmål |
| Ordførar | Line Spiten (H) |
| Kommunenr. | 3303 |
|  Kongsberg kommune ﻿ / ﻿ |
|  Kart som viser Kongsberg kommune.

 Kart som viser Kongsberg kommune.

 |
| **Wikimedia Commons:**  Kongsberg |
| **Nettstad:**  www.kongsberg.kommune.no |

**Kongsberg** er ein kommune i Buskerud fylke. Kommunen grensar i nord til Flesberg, i aust mot Øvre Eiker og Holmestrand, i sør mot Skien, Siljan og Larvik, og i vest mot kommunane Notodden og Sauherad. Kongsberg er den kommunen som ligg lengst mot sør i Buskerud fylke.

## Flatevidd og folkesetnad

I 1964 vart Kongsberg, Øvre Sandsvær, Ytre Sandsvær, Jondalen i Flesberg og Øvre Jondalen i Gransherad slege saman til den nye Kongsberg kommune.
Kommunen har ei flatevidd på 792,0 km², og hadde den 1. januar 2004 23 154 innbyggjarar. Dei fleste av innbyggjarane bur i tilknyting til bykjernen, eller i områda kring. Heistadmoen, Skollenborg, Saggrenda, Hvittingfoss og Passebekk er døme på stadnamn i området kring.

## Utdanningsinstitusjonar

* Universitetet i Søraust-Noreg

## Verd å vitja

**Museum Norsk Bergverksmuseum
* Lågdalsmuseet
* Kongsberg Våpenfabrikk sitt museum
* Kongsberg Skimuseum
* Kongsberg kyrkje, ein av dei største kyrkjebygningane i Noreg, vidgjeten for sitt rike interiør i rokokko.

**Kultur Kongsberg Jazzfestival.

## Bilete

* Numedalslågen deler Kongsberg by i to, og Nybrua bind dei to bydelane saman.
Foto:
Knut Arne Gjertsen
* Alle norske konger som har vitja Kongsberg, har monogramma sine meisla inn i fjellveggen, *Kronene i Håvet*.
Foto:
Kjetil Bjørnsrud
* Labrofossen
Foto:
Mahlum
* Bergseminaret på Kongsberg

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
* Lokalavisa Laagendalsposten
* Norsk Bergverksmuseum
# Online Computer Library Center

|  |
| --- |
| Online Computer Library Center |
|  |
|  |
| Type | 501(c)(3)-organisasjon |
| Skipa | 5. juli 1967 |
| Hovudkontor | Dublin |
| Omsetjing | 187 471 975 US-dollar (2022)  |
| Donasjonar | 1 225 844 US-dollar (2022)  |
| Nettstad |   |

**Online Computer Library Center**, forkorta **OCLC**, er ein stor biblioteksentral med hovudsete i Dublin i Ohio i USA, og fleire andre lokalkontor. Verksemda blei grunnlagd i 1967 av Fred Kilgour og blir drive av eit ikkje-fortenesteretta konsortium med 57 000 medlemsbibliotek i 123 land. OCLC var opphavleg ei forkorting for **Ohio College Library Center**. Medlemsbiblioteka får tilgang til OCLC sin store bibliotekskatalog *WorldCat* og ei omfattande samling av forskningsresultat.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Online Computer Library Center» frå Wikipedia på bokmål, den 7. februar 2024.*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
* WorldCat
* Open WorldCat
# 824

|  |
| --- |
| < **824** > |
|  |
| 822 | 823 | **824** | 825 | 826 |
|  |
|

| Kategoriar |
| --- |
|   824 Skipingar i 824 |

 |
|

| 824 i andre kalendrar |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Gregoriansk kalender | 824 *DCCCXXIV* |
| Ab urbe condita | 1577 |
| Armensk kalender | 273 ԹՎ ՄՀԳ |
| Kinesisk kalender | 3520 – 3521 ?卯 – 甲辰 |
| Etiopisk kalender | 816 – 817 |
| Jødisk kalender | 4584 – 4585 |
| Iransk kalender | 202 – 203 |
| Islamsk kalender | 208 – 209 |
| Hindukalendrar |  |
| - *Vikram Samvat* | 879 – 880 |
| - *Shaka Samvat* | 746 – 747 |
| - *Kali Yuga* | 3925 – 3926 |

 |

 |

**824** (romartal DCCCXXIV)

## Hendingar

### Utlandet

### Noreg

## Fødde

## Døde

**<<   800-talet   >>**
<< 800 | 801 | 802 | 803 | 804 | 805 | 806 | 807 | 808 | 809 | 810 | 811 | 812 | 813 | 814 | 815 | 816 | 817 | 818 | 819 | 820 | 821 | 822 | 823 | 824 | 825 | 826 | 827 | 828 | 829 | 830 | 831 | 832 | 833 | 834 | 835 | 836 | 837 | 838 | 839 | 840 | 841 | 842 | 843 | 844 | 845 | 846 | 847 | 848 | 849 | 850 | 851 | 852 | 853 | 854 | 855 | 856 | 857 | 858 | 859 | 860 | 861 | 862 | 863 | 864 | 865 | 866 | 867 | 868 | 869 | 870 | 871 | 872 | 873 | 874 | 875 | 876 | 877 | 878 | 879 | 880 | 881 | 882 | 883 | 884 | 885 | 886 | 887 | 888 | 889 | 890 | 891 | 892 | 893 | 894 | 895 | 896 | 897 | 898 | 899 >>
# Vinter-OL 1956

|  |
| --- |
| **Dei 7. olympiske vinterleikane** |
|  |
|  |
| **Vertsby** | Cortina d'Ampezzo i Italia |
| **Nasjonar** | 32 |
| **Øvingar** | 24 |
| **Idrettsgreiner** | 4 |
| **Opna** | 26. januar 1956, av president Giovanni Gronchi |
| **Eldtennar** | Guido Caroli |
| **Eidseiar** | Giuliana Chenal-Minuzzo |
| **Avslutta** | 5. februar 1956 |
| Utøvarar |
| **Menn** | 687 |
| **Kvinner** | 134 |
| **Totalt** | 821 |
| Dei olympiske vinterleikane |

**Vinter-OL 1956** vart arrangert i Cortina d'Ampezzo i Italia. Beste nasjon vart Sovjetunionen med 7 gullmedaljar. Noreg gjorde den svakaste innsatsen i noko vinter-OL til no, og hadde berre med seg to gullmedaljar heim. Hallgeir Brenden forsvarte sitt gull på 15 km langrenn frå 1952, og Sverre Stenersen vann kombinert.

Norsk flaggberar under opningsseremonien var Sverre Stenersen, som deltok i kombinert.

## Idrettsgreiner

* Bobsleigh
* Ishockey
* Skøyteløp
* Kunstløp
* Alpine greiner
* Nordiske greiner

## Medaljestatistikk

|  |  |
| --- | --- |
| Dei beste nasjonane |  |
| **Plass** | **Land** | **Gull** | **Sølv** | **Bronse** | **Totalt** |
| 1 |  Sovjetunionen | 7 | 3 | 6 | 16 |
| 2 |  Austerrike | 4 | 3 | 4 | 11 |
| 3 |  Finland | 3 | 3 | 1 | 7 |
| 4 |  Sveits | 3 | 2 | 1 | 6 |
| 5 |  Sverige | 4 | 0 | 2 | 6 |
| 6 |  USA | 2 | 3 | 2 | 7 |
| 7 |  Noreg | 2 | 1 | 1 | 4 |
| 8 |  Italia | 1 | 2 | 0 | 3 |
| 9 |  Tyskland¹ | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 10 |  Canada | 0 | 1 | 2 | 3 |

(¹ Forbundsrepublikken Tyskland og DDR deltok som eit enkelt lag i vinter-OL 1956, 1960 og 1964. Dette hadde samanheng med at det ikkje var dei vestallierte sin intensjon å splitte landet)
# Pengar

Pengekauri (*Cypraea moneta*) er eit skjel kjend for å ha vore brukt som pengar i Stillehavet.
**Pengar** (frå norrønt *pen(in)gr*, sjå og penning) er betalingsmiddel som er lette å handtera og lagra. Dei blir brukte til å betala for varer og tenester, og mogleggjer ein pengeøkonomi framfor ein byteøkonomi.

Pengar finst i ulike valutaer i ulike land. Typiske pengar er myntar og setlar. Desse symboliserer ein verdi som samfunnet er blitt einig om, til dømes ved at styresmaktene garanterer for verdien. Medan pengar gjerne er blitt laga av metall eller papir, finst det også døme på bruk av andre ting til pengar, til dømes kauri-skjel. Gjennom historia finst det også mange døme på varepengar, der ein varetype som har ein verdi i seg sjølv også blir brukt som betalingsmiddel.

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Pengar**
# Kanal

Kanal i Moskva.
Kanal ved Tolouse i Frankrike.
**Kanal** (frå latin *renne*) er vassvegar, som regel kunstige.

Ein skipskanal er ein kanal som er laga stor nok til å ta havgåande skip gjennom land.

## Kjende kanalar

* Göta kanal
* Suezkanalen
* Panamakanalen
* Den engelske kanalen (ein naturleg kanal)
* Telemarkskanalen

## Kjelder

* «kanal» i Nynorskordboka.
# Sommar-OL 2008

|  |
| --- |
| **Sommar-OL 2008** |
|  |
|  |
| **Idrettsgreiner** | 28 |
| **Opna** | 8. august 2008, av Hu Jintao |
| **Eldtennar** | Li Ning |
| **Avslutta** | 24. august 2008 |
| Utøvarar |
| **Menn** | 6 305 |
| **Kvinner** | 4 637 |
| **Totalt** | 10 942 |
| Dei olympiske sommarleikane |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 2004 |  | 2012
 |

 |

**Sommar-OL 2008**, dei 29. olympiske sommarleikane, vart halde i Beijing i Kina frå 8. august til 24. august 2008. Nokre øvingar vart halde på arenaar i omkringliggande byar og Hong Kong. Beijing vart vald til vertsby 31. juli 2001 i konkurranse med Istanbul, Osaka, Paris og Toronto. OL i Beijing var tidenes dyraste og vart rekna til å skulle koste 210 milliardar kroner.

Den norske troppen til Beijing var på 85 deltakarar. Dei hausta 9 medaljar; 3 gull, 5 sølv og eitt bronse. For meir om dette, sjå Noreg under sommar-OL 2008.

## Tilleggsstoff

* Friidrett under Sommar-OL 2008
* Padling under Sommar-OL 2008
* Roing under Sommar-OL 2008
* Symjing under Sommar-OL 2008
* Turn under Sommar-OL 2008
* Medaljefordeling under Sommar-OL 2008
* Søknadsprosessen til Sommar-OL 2008
* Arenaer under Sommar-OL 2008
* Opningsseremonien for Sommar-OL 2008
* Avslutningsseremonien for Sommar-OL 2008

## Referansar