Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Google

|  |
| --- |
| Google |
|  |
|  |
|  |
| Org.form | Aksjeselskap |
| Bransje | Internett, IKT |
| Skipa | 7. september 1998 |
| Morselskap | Alphabet |
| Dotterselskap | AdMob, Waze, Blogger, Bump, Google X, Google.org, Google Ads |
| Eigenandel i | Knowledge Graph, Google Oversetter, Blogger, AdSense, Google Bøker, Google Ads, Vevo, Google Scholar, Google Images, Google Groups, Metaweb, On2 Technologies, BigQuery, Google News, Google Earth, Google+ |
| Hovudkontor | Mountain View i California i USA |
| Land | USA |
| Produkt | Google Søk, Software tools, Google Voice, Google Ads, Google Pay, nettbasert søkjemotor, Google Maps, Gmail, Gemini |
| Grunnleggjar(ar) | Sergey Brin, Larry Page |
| Styreleiar | Eric E. Schmidt |
| Adm.dir. | Sundar Pichai |
| Tilsette | 24 400 (2010) |
| Nettstad |  |

**Google** (NASDAQ: GOOG) er eit amerikansk multinasjonalt dataselskap som driv fleire tenester på internett, som reklamering, teknologi, søkjetenester, skylagring og andre programvarar. Selskapet er mest kjend for sin populære søkjemotor, Google Søk. Google er verdas største søkjemotor med over 200 millionar søk kvar dag.

Google er i dag eit dotterselskap av Alphabet Inc, som blei oppretta i 2015.

Namnet «Google» kjem frå det matematiske talordet for 10100, googol.

## Historie

Google blei grunnlagt i 1996 av Larry Page og Sergey Brin som eit forsøksprosjekt mens dei studerte til Ph.D. ved Stanford University, i Stanford i California. Dei begynte då å utvikla ein søkjemotor kalla BackRub, som opererte på Stanford i eit år.

15. september 1997 blei Google.com registrert som eit domene, og det blei eit registrert selskap 4 september 1998.

I 2011 passerte Google ein milliard unike brukarar, som var ei auking på over 8 % frå mai i 2010.

## Tenester

Google står til dømes bak tenestene Google Earth, Gmail og Google Images. Dei har òg laga mobiltelefonar, Google Pixel, og mange ulike smart-heim utstyr.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* www.google.com
# Indus

Satellittbilete av Indus og området rundt. (Kjelde: NASA)
**Indus** er ei av verdas største elvar, den største i Pakistan og tradisjonelt ei livslinje for landet. Med ei lengd på rundt 3 200 km er ho den lengste elva på det indiske subkontinentet, og elva med den tredje største vassføringa. Indus var åstad for den tidlege indussivilisasjonen, og har gjeve namn til omgrep som «India», «hindu» og «hindi». Ho er kjend for den tidlege Induskulturen eller Indusdalkulturen.

## Geografi

Indus nær Skardu nord i Pakistan.
Elva har utspring nær Manasarovar-sjøen i Tibet, og renn nordvest frå Himalaya-fjella gjennom Jammu og Kashmir. Deretter dreier ho sørover gjennom Pakistan, der ein finn størsteparten av lengda hennar, før ho renn ut i havet ikkje så langt frå Karachi. Ho er ei av få store elver i verda som har tidevassbølgje.

Elva er lovprist i *Rigveda* som livgjevande og uendeleg, men ei rekke demningar laga i moderne tid har delt opp og endra elva. Oppsamling av salt i deltaet øydelegg den gode matjorda der, medan fisk og indusdelfin blir stengd inne i eller ute frå elva, noko som senker talet på dei og truger fleire artar.

## Ordsoge

Elva var kalla Sindhu i *Rigveda*. Dette namnet blei iranisert til *Hindu*, som igjen blei til *Indos* på gresk og *Indus* på latin. Namnet tyder ganske enkelt 'hav, elv, bekk'. Elva er omtalt som maskulin, til forskjell frå alle andre rigvediske elver, som er legemleggjorte som gudinner.

Elva er også kjend som *Sindhu* (सिन्धु) på hindi, sindhi, pandjabi og sanskrit, *Sindh* på urdu, *Abasin* ('far av elver') på pasjto, *Sengge Chu* ('løveelv') på tibetansk og *Yìndù* på kinesisk.

## Kjelder

* Alice Albinia, *Empires of the Indus*

---

* *Delar av denne artikkelen bygger på «Indus River» frå Wikipedia på engelsk, den 27. juli 2008.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Indus**
# Huset Bourbon

Huset Bourbon|  |
|  |
| Land | Frankrike, Navarra |
| Grein av | Huset Capet |
| Titlar | Hertug av Bourbon, Konge av Navarra, Hertug av Vendôme, Konge av Frankrike, Hertug av Orléans, Konge av Spania, Hertug av Parma, Konge av Begge Sicilia, Storhertug av Luxembourg, Hertug av Sevilla |
| Grunnleggjar | Robert, greve av Clermont |
| Siste herskar | Karl X av Frankrike |
| Noverande overhovud | Louis Alphonse, hertug av Anjou, Tronpretendent til kongedømmet Frankrike |
| Grunnlagd | 1272 |
| Oppløyst | 1830 |
| Etnisitet | Fransk |
| Greiner | Huset Orléans
* Huset Orléans-Braganza

Huset Begge Sicilia
Huset Bourbon-Parma |

**Huset Bourbon** er ei kongeætt som har regjert i Frankrike, Spania, og noverande Italia.

Det noverande huset Bourbon er ei grein av Huset Capet, gjennom bror til Filip III av Frankrike, Robert av Clermont, som gifta seg med Beatrix, ei dotterdotter til Arcimbold VII, den siste hertugen av det eldre huset Bourbon. Den bourbonske tittelen har fleire gonger vorte ført vidare gjennom kvinneledd. Den første kongen av Frankrike frå dette huset var Henrik IV av Frankrike (1553–1610), son til hertugen av Vendôme og dronning Johanna III av Navarra.

Namnet kjem av stamborga Bourbon l'Archambault i Frankrike. Første huset Bourbon, greven av Bourbon, er kjent sidan 900-talet.

Det franske kongehuset Bourbon vart grunnlagt av Henrik IV av Frankrike. Greiner av det franske huset Bourbon har òg regjert i Napoli og Sicilia og dessutan i Parma og innehar enno den spanske trona. Ei grein av ætta fekk tittelen prins av Condé. Den greina døydde ut i 1830. Det einaste statsoverhovudet av ætta i dag er Juan Carlos I av Spania.

## Liste over regentar frå huset Bourbon

### Frankrike

#### Franske monarkar

Datoane viser regjeringstid

* Henrik IV, den store (1589–1610)
* Ludvig XIII, den rettferdige (1610–1643)
* Ludvig XIV, solkongen (1643–1715)
* Ludvig XV, den elska (1715–1774
	+ Filip II av Orléans (statsminister) (1715–1723)
* Ludvig XVI (1774–1792)

#### Pretendentar til den franske trona

* Ludvig XVI (1792–1793)
* Ludvig XVII (1793–1795)
* Ludvig XVIII (1795–1814)

#### Franske monarkar

* Ludvig XVIII (1814–1824)
* Karl X (1824–1830)
* Ludvig XIX (1830)
* Ludvig Filip (1830–1848)

#### Legitime pretendentar til den franske trona

* Karl X (1830–1836)
* Ludvig XIX (1836–1844)
* Henrik V (1844–1883)
* Johan III (1883–1887)
* Karl XI (1887–1903)
* Jaime I (1903–1931)
* Karl XII (1931–1936)
* Alfonse I (1936–1941)
* Henrik VI (1941–1975)
* Alfonso av Anjou og Cádiz (1975–1989)
* Louis Alphonse av Anjou (frå 1989)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Huset Bourbon» frå Wikipedia på bokmål, den 14. mai 2011.*
# Industri

Mekanikar arbeider med ei Damppumpe på ein fabrikk. Fotografert av Lewis Hine (1920)
Industriområde i Tyskland
Odda Smelteverk i Odda
**Industri** er ei form for økonomisk verksemd som er kjenneteikna av at

* Råvarer vert omskapte til ferdige produkt.
* Produksjonen går føre seg i stor skala og ved hjelp av maskiner og kraft utanfrå.
* Store førehandsinvesteringar er naudsynt om det skal verte utbytte av det.

Industrien er den andre sektoren i ei oppdeling av heile det økonomiske livet i tre sektorar: Primærnæringane er råstoffutvinning, gruvedrift, landbruk og fiske. Sekundærnæringane er industriverksemd og tertiærnæringane er handel, service og transport.

Det finst ulike typar industri, så som råvareindustri, tekstilindustri, bilindustri osb.

I vidare nemning er industri all slags næringsliv - som til dømes underhaldningsindustri eller filmindustri.

Dei mest vellukka verksemdene innanfor ei industrigrein har det med å vera anten dei selskapa som vart starta med ein stor innsatskapital, eller tidlege inovatørar som var fyrst ute med å få ein ny teknologi ut på marknaden.

Industrien vart eit hovudområde i næringslivet i Europa og Nord-Amerika under den industrielle revolusjonen. Gjennom ei rask utvikling av nye teknologiar, så som mekaniske vevstolar og dampmaskiner, vart dei gamle føydale og merkantile økonomiane kasta om.

I Noreg har det vore foredla trevirke i sagbruk i fleire hundreår, men dette vert ikkje rekna som eigentleg industri. Den norske industrialiseringa tok til så smått i 1815, heldt fram på 1840-talet, med etableringa av spinneri og veveri som nytta mekanisk kraftoverføring frå elver og fossefall, men skaut fart for alvor først etter hundreårsskiftet, basert på hydroelektrisk energi.

Eit samfunn der industri er dominerande, vert kalla eit industrisamfunn. Slike samfunn har vore gjennom ein prosess med industrialisering. Eit samfunn der industri har vorte mindre viktig, kan kallast eit postindustrielt samfunn.
# Bandahavet

Kartplasseringa av Bandahavet i Indonesia
**Bandahavet** (indonesisk: Laut Banda) er eit havområde i Indonesia. Det vert avgrensa av Molukkane i nord og aust, Sulawesi i vest og av Timor i sør. Havet går over i Arafurahavet i aust, Timorhavet i sør, Floreshavet i vest og Molukkhavet og Seramhavet i nord. Bandahavet er eit randhav til Stillehavet.

Bandahavet strekker seg om lag 1 000 km frå aust til vest og 500 km frå nord til sør. Det dekker eit totalt areal på ca 740 000 km². På det djupaste er det ca 7 200 meter.

* *Denne artikkelen bygger på «Bandahavet» frå Wikipedia på bokmål, den 5. januar 2011.*
# James Cook

|  |
| --- |
| **James Cook** |
|   |
| **Statsborgarskap** | Kongeriket Storbritannia |
| **Fødd** | 27. oktober 1728 Marton |
| **Død** | 14. februar 1779 (50 år) Kealakekua Bay |
| **Yrke** | oppdagar, kartograf, sjøoffiser, sjøfarer, botanikar, oppdagar |
| **Språk** | engelsk, fransk |
| **Medlem av** | Royal Society |
| **Far** | James Cook |
| **Mor** | Grace Pace |
| **Ektefelle** | Elizabeth Cook |
| James Cook på Commons |

**James Cook** (27. november 1728–14. februar 1779) var ein britisk oppdagar og navigatør som blei fødd i North Yorkshire i England og blei drepen på Hawaii. Han gjorde tre oppdagingsreiser i Stillehavet, der han kartla mesteparten av kystane, og siglde i tillegg rundt Atlanterhavet og Indiahavet.

## Reisene

Dei tre stillehavsreisene.
Den første reisa til Cook (1768–1771), med skipet MH «Bark Endeavour», gjekk til Tahiti og New Zealand. Han kartla kystlinja frå New Zealand og fann sjøvegen mellom dei to øyane, som seinare er blitt kalla Cooksundet. Cook fann òg ei lei gjennom det store barriererevet, og viste at Australia og Ny-Guinea ikkje heng saman.

Under den andre reisa (1772–1775) vart han den første europearen som passerte den sørlege polarsirkelen, og oppdaga Sør-Georgia og Sør-Sandwichøyane.

På den tredje reisa (1776–1780), med HMS «Resolution», fann Cook Kiritimati (Juleøya) og den største øya på Hawaii. Deretter utforska han vestkysten av Nord-Amerika og leita etter nordvestpassasjen. Tilbake på Hawaii blei han drepen i kamp med dei som budde der.

## Ettermæle

Ved å ta i bruk ny astronomi til navigasjon gjorde Cook store nybrott for sjøfarten. Han blei òg kjend for å unngå skjørbuk blant mannskapet sitt ved å sørga for eit næringsrikt kosthald.

## Bakgrunnsstoff

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **James Cook**