Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Salomonøyane

| Solomon Islands
(norsk: Salomonøyane, salomonsk) |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flagg | Riksvåpen |

 |

 |
| **Nasjonalsong** | «God Save Our Solomon Islands» |
| **Motto** | Engelsk: To Lead is to Serve (Å leie er å tene) |
|  |
| **Offisielle språk** | Engelsk |
| **Hovudstad** | Honiara |
| **Styresett** Dronning Generalguvernør Statsminister | Monarki Charles III David Vunagi Jeremiah Manele |
| **Flatevidd**  – Totalt  – Andel vatn |   28 896 km² (141.) 3,2 % |
| **Folketal**  – Estimert (2017)  – Tettleik |   647 581 (165.) 22,4 /km² (159.) |
| **Sjølvstende**   - Dato | Frå Storbritannia 7. juli 1978 |
| **Nasjonaldag** | 7. juli |
| **BNP**  – Totalt (2015)  – Per innbyggjar |   1 141 mill. USD (183.) 2 100 USD (172.) |
| **Valuta** | Salomonsk dollar (SBD) |
| **Tidssone** | UTC +11 |
| **Telefonkode** | +677 |
| **Toppnivådomene** | .sb

  |

**Salomonøyane** er eit land i det sørlege Stillehavet, aust for Papua Ny-Guinea, og er ein del av det britiske samveldet. Landet er samansett av meir enn 990 øyar.

## Klima

Øyane har eit tropisk havklima med meir eller mindre dei same vêrforholda året rundt. Temperaturen og fukta er høg, og den daglege temperaturvariasjonen er berre om lag 4-5 °C. Middeltemperaturen for Honiara er 27 °C. Ein har mykje nedbør, 2000-3000 mm i året, og sidan øyane ligg sør for ekvator kjem det mest regn mellom november og april. På enkelte av øyane er der derimot lite variasjon i regnmengda frå månad til månad. Det meste av regnet kjem i korte og intense regnbyger på ettermiddagen, men ein kan ha lengre periodar med regn i dei våtare månadane. Øyane har ein årleg nedbørsnormal på om lag 3000 mm. Landet har ein god del sol, bortsett frå dei våtaste områda som har mykje skyer. Tropiske syklonar oppstår ikkje like ofte her som i Stillehavet nord for ekvator.

## Sjå òg

* Klima i Sør-Stillehavet
# Tonga

*Sjå òg Tonga (fleirtyding)*.

| Pule‘anga Fakatu‘i ‘o Tonga Kingdom of Tonga
(norsk: Tonga, tongansk) |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flagg | Riksvåpen |

 |

 |
| **Nasjonalsong** | «Koe Fasi Oe Tu‘i Oe Otu Tonga» |
| **Motto** | Ko e Otua mo Tonga ko hoku tofi'a; God and Tonga are my heritage |
|  |
| **Offisielle språk** | Tongisk og engelsk |
| **Hovudstad** | Nuku‘alofa |
| **Styresett** Konge Statsminister | Monarki ʻAhoʻeitu ʻUnuakiʻotonga Tukuʻaho ʻAkilisi Pohiva |
| **Flatevidd**  – Totalt  – Andel vatn |   747 km² (177.) 4 % |
| **Folketal**  – Estimert (2017)  – Tettleik |   106 479 (182.) 142,5 /km² (58.) |
| **Sjølvstende** frå Storbritannia | 4. juli 1970 |
| **Nasjonaldag** | 4. juli |
| **BNP**  – Totalt (2015)  – Per innbyggjar |   521 mill. USD (189.) 5 400 USD (137.) |
| **Valuta** | Pa'anga (TOP) |
| **Tidssone** | UTC +13 |
| **Telefonkode** | +676 |
| **Toppnivådomene** | .to

  |

**Tonga** er eit kongedøme i Polynesia i det sørlege Stillehavet. Det ligg sør for Samoa og aust for Fiji. Øystaten omfattar 169 øyar, 36 av dei folkesette.

Kart over Tonga.
## Klima

Øyane har eit tropisk, maritimt klima med ein årleg middeltemperatur som varierer frå 23 °C i sør til 27 °C i nord. Det kjem mest nedbør i nord (2700 mm), medan dei sørlege øyane får omkring 1500 mm i løpet av eit år. Mest regn kjem det i perioden januar til mars då den intertropiske konvergenssonen flyttar seg sørover. Minst nedbør kjem det frå mai til september då søraustpassaten dominerer.

## Kjelder

«Tonga – klima» i *Store norske leksikon*, snl.no.

## Bakgrunnsstoff
# Seattle

|  |
| --- |
| Seattle |
| by |
|  |
| Land |  USA |
| Stat | Washington |
| Areal | 369,243614 km² |
| Folketal |  737 015 (1. april 2020) |
|  Seattle ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  Seattle |

**Seattle** er den største byen i den amerikanske delstaten Washington. Innbyggjartalet i byen er 573 000 (2005), i byområdet 3,8 millionar.

Seattle er berømt mellom anna som heimbyen til TV-serien Frasier og kafékjeda Starbucks. Byen blir dessutan ofte forbunde med grunge-rørsla og Kurt Cobain, kjente delar av musikkbiletet på starten av 1990-åra.

Seattle er også ein av byane i USA med flest norsk-amerikanarar, det blir til dømes arrangert 17. mai-tog her kvart år.

Byen husar laget Seattle Seahawks i amerikansk fotball, baseball-laget Seattle Mariners og korgball-laget Seattle Supersonics.

Like sør for byen ligg hovudkvarteret til Boeing, og aust for byen (i Redmond) ligg hovudkvartertet til Microsoft.

I 1999 var det store demonstrasjonar i Seattle i samband med eit WTO-møte. Demonstrantane lukkast i å stoppa toppmøtet, og dette vart opptakten til ei rekkje liknande demonstrasjonar verda over mot nyliberalismen og den økonomiske globaliseringa.

## Verdt å sjå

* Tårnet Space Needle
* Pike Place Market
* Seattle Aquarium

## Kjelder
# San Francisco

|  |
| --- |
| San Francisco |
| by |
|  |
| Land |  USA |
| Areal | 600,592202 km² |
| Folketal |  873 965 (1. april 2020) |
|  San Francisco ﻿ / ﻿ |
| **Wikimedia Commons:**  San Francisco |

**San Francisco** er ein storby i delstaten California på vestkysten av USA. Byen er den fjerde største i California med kring 870 000 innbyggjarar. Han ligg i nordenden av San Francisco-halvøya som er med og formar San Francisco-bukta. Byen vert utgjort av fleire øyar i bukta i tillegg til Farallon-øyane som ligg 43 km ut i Stillehavet.

Byen er senteret i San Francisco Bay Area, med eit folketal på kring 7 millionar. Han har den høgaste folketettleiken av alle større byar i USA ved sidan av New York City. Dei fyrste europearane som busette seg i San Francisco var spanjolar (1776). Byen fekk ei rask vekst på grunn av gulljakta i California (California gold rush) som tok til i 1848.

Byen vart øydelaga av eit jordskjelv i 1906, men vart raskt bygd opp igjen. Føniksen i byvåpenet representerer San Francisco si attføding frå oska. San Francisco har lenge hatt eit bohemstempel og var ein magnet innanfor undergrunnskulturen ("flower power"). Byen var ein viktig fristad for homofile frå andre del av 1900-talet. Byen var òg senter for internett-satsinga (dot-com-bylgja på slutten av hundreåret.

San Francisco sin Chinatown (kinesarby) har den største samling av kinesarar utanom Kina.

Av kjende landemerke finn ein trikkesystemet (*cable cars*), Transamerikapyramiden (260 m høy), Golden Gate-brua (1970 m lang) og den tidlegare fengselsøya Alcatraz (no museum).

Innan sport har byen klubbane *San Francisco 49ers* i amerikansk fotball og *San Francisco Giants* i baseball. Byen hadde tidlegare toppklubbar òg i basketball og ishockey, men desse vart flytt til høvesvis Oakland på andre sida av San Francisco-bukta og San Jose i sørenden av bukta.

Den 25. februar 2011 snødde det i sentrum av byen for fyrste gong sidan 5. februar 1976.

## Galleri

* Sentrum av San Francisco sett i sørleg retning frå Coit Tower. Den transamerikanske pyramiden er midt i biletet.
* Utsikt mot nord med hamna Fisherman's Wharf og øya Alcatraz.
* Golden Gate Bridge.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **San Francisco Offisiell nettstad
# Språkhistorie

**Språkhistorie**, eller **historisk lingvistikk**, er studiet om korleis naturlege språk endrar seg over tid, både studiet av konkrete språkfamiliar (og dermed språkslektskap) og allmenne prinsipp for språkleg endring.

Ei sentral hending i lingvistikken si historie er trykkinga i 1788 av eit føredrag William Jones heldt i *The Asiatic Society* i 1786 i Bengal. Her viser han at sanskrit, gresk, latin, gotisk, keltisk og persisk alle går attende til eit no utdøydd urspråk. Ei tilsvarande oppdaging vart gjort noko tidlegare, då János Sajnovics i 1770 publiserte ei avhandling som viste at finsk, samisk og ungarsk hadde same opphav. Felles for Sajnovics og Jones var at dei såg at språk hadde endra seg over tid, til skilnad frå tidlegare teoriar om språkslektskap, som samanlikna ulike språk i notida utan å sjå at språka kunne ha endra seg.

Desse idéane vart gjort til emne for seriøs gransking eit par tiår seinare, i Danmark i 1818 av Rasmus Rask og i Tyskland av Jacob Grimm. Dei viste korleis germanske språk skilde seg frå andre indoeuropeiske språk ved at lukkelydar blir til frikativar i ei serie av tre ulike vekslingsrekker. Relevant for språkistorisk metodologi er at denne innsikta opna opp for ei systematisk utforsking av lydovergangar frå eitt språksteg til det neste.

## Litteratur

* Grimm, Jacob 1822: Deutsche Grammatik. Zweite Ausgabe Bd. 1. Dieterich, Göttingen.
* Rask, Rasmus 1818: *Undersøgelse om det gamle Nordiske eller Islandske Sprogs Oprindelse*. København.
# Sentralmaktene

**Sentralmaktene** er ei nemning på alliansen mellom Tyskland, Austerrike-Ungarn, det Det osmanske riket (Tyrkia) og Bulgaria under fyrste verdskrig. Sentralmaktene kjempa mot Ententemaktene. Italia var i starten med i alliansen, men gjekk over til den andre sida i 1915.

## Sjå òg

* Fyrste verdskrig
* Aksemaktene (andre verdskrig)
# UNESCO

|  |
| --- |
| UNESCO |
|  |
|  |
| Skipa | 16. november 1945 |
| Morselskap | Dei sameinte nasjonane |
| Hovudkontor | Paris |
| Land | Frankrike |
| Styreleiar | Audrey Azoulay (15. november 2017), Irina Bokova (2009), Federico Mayor Zaragoza (1987), Amadou-Mahtar M'Bow (1974), René Maheu (1962), Vittorino Veronese (1958), Luther H. Evans (1953), John Wilkinson Taylor (1952), Jaime Torres Bodet (1948), Julian Huxley (1946) |
| Nettstad |  (engelsk),  (fransk),  (spansk),  (russisk),  (arabisk),  (kinesisk) |

UNESCO sitt flagg.
**UNESCO** (forkorting for *United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization*) er SN sin organisasjon for utdanning, vitskap og kultur.

## Historie

UNESCO vart stifta 16. november 1945 og konstitusjonen hans vart sett i kraft 4. november 1946 etter ratifisering av følgjande 20 land: Brasil, Canada, Kina, Tsjekkoslovakia, Danmark, Den dominikanske republikken, Egypt, Frankrike, Hellas, India, Libanon, Mexico, New Zealand, Noreg, Saudi-Arabia, Sør-Afrika, Tyrkia, Storbritannia, USA og Austerrike.

## Virkefelt

UNESCO verker innan felta utdanning, naturvitskap, sosial- og humanistiske vitskapar, kultur, kommunikasjon og informasjon. Organisasjonen arbeider for fred blant anna gjennom samarbeid, kommunikasjon og utveksling av idear mellom sine 190 medlemsland.

* 190 land har etablert nasjonale kommisjonar som inneheld representantar frå undervisning, vitskap og kultursamfunn.
* Omtrent 100 konsultative komitear, internasjonale kommisjonar og overnasjonale kontor har blitt oppretta for utføre spesielle oppgåver eller for refleksjonsformål.
* 6 000 UNESCO-klubbar, foreiningar eller sentre sett fram organisasjonen sine ideal og handlar på grasrotnivå.
* 6 700 utvalde skolar hjelper unge menneske å forme haldningar av toleranse og internasjonal forståing.
* 330 ikkje-statlege organisasjonar opprettheld «offisielle» relasjonar med UNESCO. Mange andre samarbeider på tilfeldig basis med ulike sektorar.
* Ei gruppe på 40 kjendisar – «goodwill»-ambassadørar – har gått med på å nytte sine talent og status for å hjelpe verda å fokusere på UNESCO sitt arbeid.
* Over 300 foretak og organisasjonar i forretningssamfunn, nye partnarar som er forbundi til måla av varig haldbar menneskeleg utvikling og sosialt ansvar, samarbeider med UNESCO over hele verda.

## Verdsarv

UNESCO-konvensjonen om vern av verda si kultur- og naturarv av 1972 har som formål å sikre vern av kulturminnesmerke og naturområde som har stor betyding i verdsmålestokk. 788 slike verneobjekt er hittil peika ut per juli 2004. I Noreg står Bryggen i Bergen (Tyskebryggen), Røros by, Urnes stavkyrkje, helleristingane i Alta og Vegaøyane i Nordland på lista over verdsarva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «UNESCO» frå Wikipedia på bokmål, den 1. februar 2005.*

## Bakgrunnsstoff

* UNESCO
* Den norske UNESCO-kommisjonen
# Baltikum

Baltikum
**Baltikum** (kanskje frå baltisk *baltai* (baltarar), 'dei kvite') er ei fellesnemning for dei europeiske landa Estland, Latvia og Litauen som ligg ved den austlege delen av Austersjøen. Historisk blir også Aust-Preussen gjerne rekna med.

Estarane lengst i nord snakkar estisk, som er eit finsk-ugrisk språk. Latviarane og litauarane, som er dei sørlegaste baltiske folka, snakkar dei baltiske språka latvisk og litauisk. Desse er om lag like forståelege seg imellom som norsk og tysk.

## Land

* Estland
* Latvia
* Litauen
# archive.today

|  |
| --- |
| Archive.today |
|  |
|  |
| Type nettstad | nettstad, webarkiv, nettleserutvidelse |
| Tilgjengeleg på | fleire språk |
| Grunnlagd | 16. mai 2012 |
| Opphavsland | Tsjekkia |
| Nettstad | archive.today |

**archive.today** (òg kjent som **archive.ph** og **archive.is**) er ein arkiveringsnettstad som lagrar augneblinkbilde av nettsider. Han har støtte for JavaScript-tunge nettsider som Google Maps og progressive webapplikasjonar som Twitter. Arkivet opprettar to augneblinkbilde: Ein replikasjon av den opphavlege nettsida, og dessutan ein skjermdump. Nettstaden blei opphavleg grunnlagd i 2012 som archive.today, men bytta namn i 2015 til archive.is. I 2019 byrja ei utfasing av archive.is-domenet til fordel for dagens archive.today-spegel.

## Funksjonalitet

Archive.today bruker «headless browsing» for å ta opp dei omgivande ressursane som trengst for å fanga augneblinkbildet av høg kvalitet, og opprettar eit PNG-bilde for å gje ei statisk og ikkje-interaktiv visualisering av nettsida.

I motsetnad til søkerobotar som Wayback Machine, lagrar archive.today berre individuelle sider etter eksplisitte brukarspurnader, og respekterer derfor ikkje robots.txt-filer. På grunn av dette kan ikkje nettsideeigarar fjerna innhald.

Sidan juli 2013 har archive.today støtta Memento Projects programmeringsgrensesnitt (API).

Veesp hostar archive.today. Nettstaden var verna av Cloudflare frå 16. august 2018 til 2. september 2018.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «Archive.is» frå Wikipedia på bokmål, den 31. august 2023.*

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Archive.today Offisiell nettstad
# DOS

Akronymet **DOS** tyder disk operating system og er ei laust samanknytt samling av operativsystem for datamaskinar. Særleg kjend er operativsystema kalla DOS på Intel-kompatible PC-ar, med MS-DOS frå Microsoft i spissen. MS-DOS utgjer også grunnmuren for fleire versjonar av Microsoft Windows.

## Sjå òg

* IBM-DOS
* DR-DOS
* Amiga DOS
* FreeDOS
* OpenDOS
* DOSBox
# DuckDuckGo

|  |
| --- |
| DuckDuckGo |
|  |
|  |
|  |
| Skipa | 25. september 2018 |
| Eigar | DuckDuckGo, Inc. |
| Hovudkontor | 20 Paoli Pike, Paoli, Pennsylvania, USA |
| Land | USA |
| Tenester | Søkjemotor |
| Nettstad | www.duckduckgo.com |

**DuckDuckGo** er ei nettbasert søkjeteneste som fokuserer på å gje dei som brukar henne anonymitet og integritet. Tenesta lagrar ikkje potensiell personleg identifiserande informasjon, sender ikkje informasjon til tredjepartar og lagar ikkje personleg tilpassa søkjeresultat.

Søkjetenesta er basert i Paoli i Pennsylvania, Delawaredalen, USA. Føretaket vart etablert i 2008 og har 53 tilsette. Namnet DuckDuckGo er inspirert av namnet på leiken «duck duck goose».

## Referansar

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
# Oseanografi

**Oseanografi** er vitskapen om havet og omhandlar all utforsking av havet, grensene og topografien til havet, det levande og døde innhaldet, dei kjemiske og fysiske eigenskapane til vatnet og prosessane som skjer i havet.

I norsk språkbruk er det vanleg å skilje mellom fysisk oseanografi, som omhandlar den fysiske karakteren og dynamikken til vatnet, kjemisk oseanografi, som omhandlar kjemien i vatnet, og marinbiologi, som omhandlar plate- og dyrelivet i havet, livsvilkåra deira, fordelinga og vekselverknaden deira. Eit anna felt er marin geologi som knyter seg til petroleumsinteressene og boring på kontintenalsokkelen og grunne havområde.

## Historie

Havforskinga byrja som eit sjølvstendig fagfelt med fleire store oseanografiske ekspedisjonar på siste halvdel av 1800-talet, og særleg var den britiske Challenger-ekspedisjon i 1872–1876 grunnleggande for faget. Norsk havforsking byrja med Den norske Nordhavsekspedisjon 1876–1878, men vart særleg aktiv frå 1900 då fiskeriundersøkingane fekk eit eige fartøy, D/S «Michael Sars». Fleire norske oseanografar var banebrytande i si tid, som Henrik Mohn og G. O. Sars, og seinare Haaken Hasberg Gran, Bjørn Helland-Hansen, Johan Hjort og Fridtjov Nansen.

Det internasjonale samarbeidet vart organisert i 1902 med Det internasjonale rådet for havforsking (ICES). Noreg er òg medlem av SN-organisasjonen Intergovernmental Oceanographic Commission, eller IOC, som vart oppretta i 1960.

## Kjelder

* «hav – havforskning» av Odd Henrik Sælen i *Store norske leksikon*, snl.no.
# Topografi

Topografisk måling på Sardinia.
**Topografi** er detaljert skildring av ein stad, som terrengforhold, til dømes høgd, vegetasjon, hav, innsjøar, elvar og menneskeskapte forhold, som bygningar, vegar, stadnamn og administrative grenser. Termen *topografi* kjem av gresk *τόπος* (*topos*), «stad» og *γραφή* (*grafi*), «skrift»/«skildring».

Eit topografisk kart gjev informasjon om topografien i området kartet dekker. Skildring av tilsvarende tilhøve under vatn vert kalla batymetri.

## Sjå òg

* Landmåling

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

 Commons har multimedium som gjeld: **Topografi**
# Sjøkart

Moderne elektronisk sjøkart.
Sjøkart frå 1748 av Baja California og Stillehavet.
Eit **sjøkart** eller **draft** er eit kart over sjøområde med tilgrensande kyst der landdelen av kartet er lite detaljert, men med markering av landskapsformasjonar som er karakteristiske sett frå sjøen. Eit hovudpoeng ved sjøkarta, i tillegg til å vise konturen av land, holmar og skjer, er å oppgje detaljerte opplysningar om djupner ved full fjøre; tidlegare vart desse oppgjevne som famner, men frå innpå 1900-talet har norske sjøkart gradvis gått over til å vise djupner i meter.

## Om namna

Norsk «sjøkart», svensk *sjökort* og dansk *søkort* er lånt frå tysk *Seekarte* eller nederlandsk *Zeekaart*. «Sjøkart» er det tradisjonelle namnet i utanriksfart og offentlege samanhengar.

«Draft» er lånt frå engelsk — *draft*, ‘konturteikning, skisse’. Det blir hevda at ordet opphavleg vart bruka om dei foreløpige skissene som vart laga av nyoppdaga kystområde ved dei store oppdagingsferdene frå 1400-talet og framover. Draft er det tradisjonelle namnet i norsk kystfart, inkludert kystfiske. Ordet blir ofte avvist som feil med argumentasjonen at lånet kjem frå *draught* (‘djupn, djupgang’) gjennom at norske sjømenn misforstod engelske sjøoffiserar som sa: *«Read the draught!»* (‘Logg djupna!’).

## Norske sjøkart

Den offisielle oppmålinga av kysten og sjøen for sjøkartbruk vart starta av Norges geografiske Opmaaling i 1785. Den hydrografiske seksjonen vart skilt ut som eigen institusjon direkte under Forsvarsdepartementet ved Marinen med namnet Norges Sjøkartverk ved stortingsvedtak den 26. mars 1930. Sjøkartverket fungerte som eigen institusjon frå 1932 til samanslåinga med fylkeskartkontora under namnet Norges kartverk i 1986.

Den viktigaste sjøkartserien er hovudkartverket (målestokk 1:50 000).

## Kjelder

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
# Gaspard Monge

|  |
| --- |
| Gaspard Monge |
|  Gaspard Monge |
|  |
| Fødd | 9. mai 1746 Beaune |
| Død | 28. juli 1818 (72 år) Paris |
| Nasjonalitet | Fransk |
| Område | differensialgeometri |
| Yrke | Matematikar |
| Institusjonar | Sorbonne Universitetet i Paris École polytechnique École royale du génie de Mézières Institut d'Égypte Q60851178 |
| Alma mater | École polytechnique Fénelon - La Trinité School |
| Kjend for | deskriptiv geometri |
| Ektefelle | Marie-Catherine Monge |
| Barn | Emilie Monge, Louise Monge |
| Medlem | Société philomathique de Paris Det franske vitskapsakademiet Det prøyssiske vitskapsakademiet frimureri Society of 1789 Accademia delle Scienze di Torino |

**Gaspard Monge, Comte de Péluse** (9. mai 1746–28. juli 1818) var ein fransk matematikar og skaparen av deskriptiv geometri.

Han var professor i Mézières i 1768 og i Paris frå 1780, først delt mellom dei to universiteta, og frå 1783 berre i Paris. Monge slutta seg med begeistring til den franske revolusjonen og vart seinare ein ven og medarbeidar av Napoleon Bonaparte, som han følgde til Egypt. Monge var marineminister 1792–1793. I 1795 vart han professor ved École normale og han var seinare hovudmannen bak opprettinga av École polytechnique, der han òg var professor. Etter Napoleon fall, kom han i unåde og levde tilbaketrekt.

## Kjelder

«Gaspard\_Monge» i *Store norske leksikon*, snl.no.
# Høgde

Skilt som opplyser om ei minstehøgde på 120 cm.
Samanlikning av høgda til ulike statuar.
**Høgd** eller **høgde** er den vertikale utstrekkinga til noko, til dømes avstanden frå nedst til øvst av noko som er ståande. Det kan også vera den vertikale avstanden til eit visst punkt, som bakken eller havoverflata.
Som med lengde og breidde er høgda målt i einingar for lengde.

I geodesi er høgde den metriske, vertikale avstanden eit punkt (vanlegvis i terrenget, som til dømes ein fjelltopp) har over ei *referanseflate*, som til dømes gjennomsnittleg havnivå. Ein meir presis definisjon av ei referanseflate er ein geoide, som er ekvipotensialflata til geopotensialet som i gjennomsnitt fell saman med gjennomsnittleg havnivå. Ei høgde som er målt i forhold til ein geoide kallar ein ortometrisk høgde.

Høgda til menneske er noko ein studerer innanfor antropometri. Som det har blitt påpeikt i ein artikkel i *The New Yorker* er gjennomsnittshøgda til menneskepopulasjonar eit greitt mål på alle faktorane som påverkar ei velværet til ei gruppe. Mens variasjonar i høgde i ein populasjon er avhengig av genetikk, så er variasjonar i høgde mellom populasjonar fyrst og fremst avhengig av miljøet. FN brukar høgde som eit av fleire mål til å overvake ernæringsforhold i utviklingsland. I menneskepopulasjonar kan høgde uttrykke komplekse data om oppveksten, dei sosiale forholda, ernæringa og helseforholda til ei gruppe.

## Sjå òg

* Djupne
* Høgdeskrekk
* Meter over havet

## Kjelder
# Bill Clinton

|  |
| --- |
| William Jefferson «Bill» Clinton |
|  |
|  |
| *President i USA* |
| Periode | 20. januar 1993–20. januar 2001 |
| Parti | Det demokratiske partiet i USA |
| Fødd | 19. august 1946 i Hope i Arkansas |
| Fødestad | Hope |
| Mor | Virginia Clinton Kelley |
| Far | William Jefferson Blythe, Jr. |
| Ektefelle | Hillary Clinton |
| Barn | Chelsea Clinton |
| Medlem | Den trilaterale kommisjonen American Academy of Arts and Sciences Fondation franco-américaine Phi Beta Kappa |
| Føregangar | George H. W. Bush |
| Etterfølgjar | George W. Bush |

**William Jefferson Clinton** (fødd 19. august 1946), oftast berre kalla **Bill Clinton**, er ein politikar i USA. Han var president i USA frå 1993 til 2001, som nummer 42 i rekkja over presidentar.

Regjeringstida til Clinton var prega av gode økonomiske tider med ein samanhengande økonomisk vekst og tilhøyrande budsjettoverskot og låg arbeidsløyse. Likevel sleit Clinton med at republikanarane kontrollerte Kongressen, noko som mellom anna gjorde at han ikkje kunne fullføra planane sine om å omskapa helsevesenet.

Clinton er utdanna jurist, og er gift med politikaren Hillary Rodham Clinton.

## Bakgrunnsstoff

 Engelsk Wikiquote har ei sitatsamling som gjeld: **Bill Clinton**

 Wikimedia Commons har multimedia som gjeld: **Bill Clinton**

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Føregangar** George H. W. Bush | **President i USA** 1993–2001 | **Etterfylgjar** George W. Bush |